SKKN THCS Vĩnh Hùng

Qua quá trình công tác tôi nhận thấy cho dù SGK mới viết có hay, bài soạn của GV chuẩn bị có chu đáo mà học sinh không có hứng thú học bài, thì kết quả dạy học của giáo viên cũng không đ

A : Mở đầu

I Lý do chọn đề tài :

Nớc ta đang bớc vào thời kì công nghiệp hoá hiện đại hoá , thế giới đang trong thời kì bung nổ tri thức, khoa+ học và công nghệ

Mục tiêu của giáo dục là hình thành và phát triển nhân cách cho học sinh Học sinh càng đợc tham gia tích cực , chủ động vào các hoạt động học tập , thì các phẩm chất và năng lực cá nhân càng sớm đợc hình thành và phát triển hoàn thiện Tính năng động và sáng tạo là những phẩm chất rất quan trọng trong cuộc sống hiện đại Từ những yêu cầu trên SGK mới đã chú trọng đến việc đổi mới phơng pháp và nội dung dạy học, rèn luyện cho học sinh tính tự lực, tích cực và sáng tạo, nhằm phát triển tối đa năng lực nhận thức của học sinh Là một giáo Viên thành quả đạt đợc trong lao động là chất lợng học tập của học sinh trong môn mình phụ trách Tôi luôn trăn trở và tự hỏi làm thế nào để có nhiều học sinh học tốt, có nhiều học sinh thực sự ham muốn học môn của mình dạy Qua quá trình công tác tôi nhận thấy cho dù SGK mới viết có hay, bài soạn của GV chuẩn bị có chu đáo mà học sinh không có hứng thú học bài, thì kết quả dạy học của giáo viên cũng không đợc cao Kết quả học tập chỉ đạt đợc tối

đa khi học sinh thực sự có hứng thú học môn học này , chính điều đó đã thôi thúc tôi nghiên cứu và viết đề tài này

1 Thực trạng :

Qua những năm công tác tại những đơn vị khác nhau và tham khảo ở các trờng bạn Tôi thấy hầu nh các giáo viên lên lớp dạy mới chỉ chú ý đến việc làm thế nào

để truyền thụ đến học sinh đợc đầy đủ kiến thức , hợp lô gíc , trình bày bảng khoa học , dạy theo đúng phơng pháp mới , đa số học sinh đợc hoạt động là tiết học xem nh thành công Hầu nh cha quan tâm đến việc lầm thế nào để kích thích

cho học sinh có đợc sự đam mê thực sự với môn học Vì vậy trong trờng số lợng học sinh thực sự đam mê học bài hầu nh rất ít ,đa số học sinh cha chịu tìm tòi khám phá thế giới bên ngoài

2 Kết quả và hiệu quả của vấn đề nghiên cứu :

Trớc khi nghiên cứu vấn đề này tôi cũng đã có nhiều trăn trở , làm thế nào để môn học của mình có nhiều học sinh yêu thích , có nhiều học sinh học tốt Qua nghiên cứu về tâm lí học lứa tuổi học sinh THCS , Tôi đã chọn phơng án là tìm cách gây hứng thú học tập cho học sinh Trong quá trình giảng dạy, Tôi đã áp dụng phơng pháp này và thấy hiệu quả đạt đợc tơng đối khả quan Nh : Tỉ lệ học sinh yêu thích môn học tăng lên , số học sinh yếu kém giảm , học sinh khá giỏi tăng

B Giải quyết vấn đề :

I Biện pháp thực hiện :

1 Gây hứng thú học tập cho học sinh từ việc sử lí các tình huống s phạm :

Ngay từ đầu giáo viên phải tạo đợc niềm tin và tình cảm thực sự từ học sinh dành cho giáo viên Qua cách ăn mặc, đi đứng , nói năng đúng chuẩn mực đạo đức

Ngay từ khi vào lớp giáo viên phải tạo đợc bầu không khí tơi vui , thoải mái có thể chỉ bằng những câu nói tiếng cời , nét mặt vui vẻ của giáo viên Giáo viên không nên gây căng thẳng nặng nề trong giờ học , kị nhất là giáo viên chửi bới, gắt gỏng hoặc vào lớp với khuôn mặt nặng nề

Giáo viên phải luôn tôn trọng ý kiến trả lời của học sinh , không nên gò ép học sinh vào khuôn phép cứng nhắc , tránh thái độ yêu cầu học sinh trả lời sắp xếp ngay theo thứ tự của mình

Khuyến khích cho điểm động viên học sinh một cách tế nhị , hợp lí khi học sinh trả lời đúng câu hỏi hoặc học sinh không trả lời đợc câu hỏi Từ đó sẽ tạo cho học sinh có đợc niềm tin vào khả năng của bản thân

Giáo viên cần phải cải tiến và sáng tạo đồ dùng dạy học , thiết kế thí nghiệm phù hợp với điều kiện địa phơng , sử dụng phơng pháp dạy học nhóm hoặc dùng phiếu học tập hợp lí

Học sinh THCS là học sinh đang trong độ tuổi chuyển từ trẻ con sang ngời lớn nên tính tình rất khó bảo Nếu chúng ta xử lí tình huống s phạm không khéo léo thì sẽ gây cho học sinh những ác cảm với giáo viên và không muốn học môn học này Nếu xử lí khéo léo thì gây đợc ấn tọng mạnh đối với học sinh từ đó học sinh cảm thấy có hứng thú học môn của giáo viên giảng dạy thì kết quả học tập môn học sẽ tốt hơn Trong thực tế học sinh do có ác cảm với giáo viên mà ngày càng học kém môn học của giáo viên giảng dạy không phải là ít nên giáo viên vần lu ý điều này Vấn đề này nhìn bề ngoài tởng chừng nh không có liên quan gì đến việc học tập của học sinh nhng nó lại có ảnh hởng rất lớn đến tâm lí học tập của học sinh Nếu

chúng ta sử lí không khéo léo nó sẽ trở thành một ấn tợng mà học sinh mang theo suốt đời

2.Gây hứng thú cho học sinh bằng những thí nghiệm vật lí có tính kì dị :

• Khi dạy bài “áP suất khí quyển ” ( SGK Vật Lí 8 ,Tr 32 )

Ngay khi vào lớp giáo viên gọi ngay hai học sinh to khoẻ nhất lớp lên bục giảng

GV : Theo em, hai bạn kéo đợc đợc khoảng bao nhiêu kg

HS : Trả lời

GV : Các em có tin là hai bạn này không kéo nổi hai núm cao su nặng khoảng 1

gam không ?

HS : Nghi ngờ về khẳng định của giáo viên

GV : Dùng hai núm cao su trong bộ thí nghiệm đợc cấp của nhà trờng để làm thí

nghiệm thay cho thí nghiệm “ Mác Đơ Buốc ” Đặt hai núm cao su chồng khít lên

nhau rồi dùng tay ép sao cho không khí bên trong ra ngoài hết Yêu cầu hai học sinh dùng hết sức để kéo ( Không đợc làm việc gì ngoài việc kéo )

HS : Sẽ thấy lạ kì khi hai bạn của mình không kéo nổi hai núm cao su bé tí tẹo

GV : Tại sao hai bạn không kéo đợc hai núm cao su đó ra khỏi nhau?

Làm nh vậy sẽ kích thích ngay đợc tính tò mò , hiếu kì của học sinh Nên học sinh sẽ chú ý ngay vào bài học

• Khi dạy bài “ Đối lu Bức Xạ NHiệt – ” (SGK Vật Lí 8 , Tr 80 )

Trớc khi vào bài dạy mới GV hỏi : Theo em đèn nến có hút đợc khói không ?

HS: trả lời

GV : Dùng một ống nứa ca thật bằng ở hai đầu ( Hai đầu thông nhau ) , bên hông

có khoét một lỗ sao cho lỗ thấp hơn ngọn nến dự định đặt ở trong ống nứa khoảng 5–10 cm

Đốt một cây nến rồi dùng ống này úp ngọn nến vào bên trong sao cho phần dới

HS : sẽ thấy khói bị hút vào trong ống nứa

GV : Liệu có đúng đèn nến nó hút đợc khói hay không ta nghiên cứu vào bài hôm

nay

Từ đó sẽ kích động đợc tính tò mò của học sinh , làm cho học sinh chú ý hơn vào bài học

• Khi dạy bài “ Dẫn nhiệt ” ( SGK Vật Lý 8 , Tr 77 ) ngay khi vào lớp giáo

viên xin một học sinh nữ hai sợi tóc

GV : Theo các em khi thầy cho sợi tóc vào lửa thì hiện tợng gì xảyra

HS : Tóc sẽ cháy.

GV : Các em có tin rằng thầy dùng lửa đốt mà mà sợi tóc không cháy không ?

HS : Nghi ngờ về khẳng định của giáo viên

GV : Dùng sợi tóc quấn chặt vào thanh kim loại đồng hình trụ tròn rồi hơ vào ngọn

lửa cho học sinh quan sát Sau đó tháo sợi tóc ra cho học sinh quan sát lại

HS : Sẽ rất ngạc nhiên khi sợi tóc bị đốt mà không bị cháy

GV Đặt vấn đề : Em nào cho thầy biết vì sao sợi tóc bị đốt mà không cháy?

Từ đó kích thích đợc tính tò mò của học sinh , học sinh sẽ chú ý ngay vào bài học

Tuy nhiên không phải tất cả các bài chúng ta đều thực hành đợc thí nghiệm tạo tình huống có vấn đề vào bài , nhng với những bài có thể thì giáo viên nên tìm những thí nghiệm thật gần gủi nhng đặc sắc để đa lên đầu bài nhằm tạo tình huống

có vấn đề , gây hứng thú học tập cho học sinh

3 Gây hứng thú cho học sinh bằng những câu hỏi có vấn đề

* Khi dạy bài ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng“ ”

(SGK Vật Lí 7, Tr 9)

Trớc khi học bài này giáo viên yêu cầu học sinh về nhà quan sát thật kĩ bóng của mình khi đi ngoài trời nắng hoặc bóng của ngời , của bàn tay khi bị bóng đèn điện

chiếu in lên tờng vào ban đêm , ( chú ý quan sát sự đậm nhạt của viền ngoài so với bên trong )

Khi vào tiết dạy giáo viên yêu cầu 1 – 2 học sinh nêu kết quả quan sát

GV : Tại sao lại có hiện tợng đó?

HS : Lúng túng không biết trả lời thế nào

GV : Để giải thích đợc vấn đề trên , ta cùng nghiên cứu vào bài mới HS : Sẽ chú ý

vào bài mới để tìm cách trả lời câu hỏi trên

• Khi dạy bài Sự cân bằng lực - Quán tính “ ” ( SGK Vật Lí 8 , Tr17 )

GV : Khi ngồi xe đạp , xe máy , ô tô , nếu phanh gấp chúng ta lại cứ bị ngã ngời

về phía trớc mà không bị ngã ngời về phía sau?

HS : Cố gắng suy nghĩ để tìm câu trả lời , có thể cha giải thích đợc

GV : Để giải thích đợc vấn đề trên , ta cùng nghiên cứu vào bài mới

HS : Sẽ chú ý vào bài mới để tìm cách trả lời câu hỏi trên

• Khi dạy bài Sự nổi “ ” ( SGK Vật Lí 8 , Tr 43 )

GV : Tại sao tàu làm bằng kim loại vừa to lại vừa nặng nhng lại nổi trong nớc còn

kim vừa nhỏ , vừa nhẹ lại chìm trong nớc ?

HS: Cố gắng suy nghĩ để tìm câu trả lời , có thể cha giải thích đợc

GV : Để giải thích đợc vấn đề trên , ta cùng nghiên cứu vào bài mới

HS : Sẽ chú ý vào bài mới để tìm cách trả lời câu hỏi trên

• Khi dạy bài “ Thấu kính hội tụ ” ( SGK Vật Lí 9 , Tr 113 )

GV : Một nhóm các nhà thám hiểm Bắc cực , khi đi quên mang theo lửa Họ đã

nghĩ ra một cách đẻo những tảng băng và dùng nó để lấy lửa Liệu rằng họ có lấy

đợc lửa từ những tảng băng lạnh giá đó không?

HS : Bỡ ngỡ vì có thể cha nghe thấy bao giờ và tự đặt ra câu hỏi : Băng nó lạnh nh

thế thì lấy lửa làm sao đợc?

GV : Để giải thích đợc vấn đề trên , ta cùng nghiên cứu vào bài mới

HS : Sẽ chú ý vào bài mới để tìm cách trả lời câu hỏi trên

Những hiện tợng trên hoặc quá gần gũi hoặc quá xa lạ , lâu nay ta cho nó là những hiện tợng hiển nhiên không cần giải thích hoặc giải thích cha đợc hoặc mới nghe lần đầu

Từ đó sẽ kích thích đợc tính tò mò , ham hiểu biết của học sinh , học sinh sẽ chú ý hơn vào bài học

Nh vậy tất cả các tiết dạy bài mới chúng ta đều có thể chọn ra một hiện tợng gần gủi mà học sinh cha giải thích đợc để đặt câu hỏi nêu vấn đề vào bài Ngoài ra trong mỗi tiết dạy đặt câu hỏi có vấn đề trớc khi chuyển mục cũng gây hứng thú học tập cho học sinh

II Kết quả đạt đợc

Qua quá trình dạy học tại đơn vị công tác , Tôi đã áp dụng kinh nghiệm trên và thu đợc kết quả khả quan

- Tỉ lệ học sinh thích học môn Vật Lí tăng thêm khoảng 25%

- Số học sinh nắm bài ngay tại lớp tăng thêm khoảng 30%

- Số học sinh khá , giỏi tăng thêm 15%

- Số học sinh yếu , kém về môn Vật Lí hầu nh không đáng kể

C : Kết luận

1, Để đạt đợc kết quả tốt trong tất cẩ các môn học nói chung và môn Vật Lí nói riêng Một trong các yếu tố quan trọng là ngời học phải có hứng thú học tập Đặc biệt là môn Vật Lí , mỗi sự vật hiện tợng đều thể hiện một yếu tố , một bản chất nào đó của quy luật tự nhiên Những hiện tợng Vật Lí đó có thể rất quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày của mỗi chúng ta nh : Gió thổi , nớc sôi , mây trôi , vật nổi , những hiện tợng tởng chừng nh hiển nhiên đó , để nghiên cứu và trả lời đợc câu hỏi vì sao lại thế thờng gây đợc ấn tợng mạnh vào tâm lí , sự hiếu kì của học sinh Nhng trong quá trình dạy học giáo viên không đợc quên rằng sử lí các tình huống s phạm một cách hợp lí , tế nhị sẽ tạo đợc ấn tợng sâu sắc với lứa tuổi học sinh THCS , từ đó gây đợc hứng thú học tập cho học sinh

2, Đề tài này có thể sử dụng cho giáo viên dạy vật lí cấp THCS làm tài liệu tham khảo , phục vụ cho việc thay sách SGK mới , giảng dạy môn Vật Lí tại trờng mình , hy vọng đợc chia sẽ phần nào những khó khăn vất vả của giáo viên dạy môn vật Lí theo chơng trình SGK mới và góp phần nâng cao hiệu quả bài giảng của mình , góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục và đào tạo trong giai đoạn mới , góp phần đa đất nớc tiến kịp các nớc trên thế giới Trong thời gian ngắn , khối l-ợng công việc nhiều nên trong quá trình biên soạn đề tài chắc chắn còn nhiều thiếu sót mà tôi cha phát hiện ra Để nội dung đề tài thêm phong phú và đầy đủ hơn , rất mong đợc sự góp ý bạn đọc và đồng nghiệp

Tôi xin chân thành cảm ơn !

Vĩnh Hùng, ngày 30 tháng 03 năm 2007

Ngời viết:

Trịnh Thế Thắng