- Trình bày được cách lan truyền của điện thế hoạt động trên sợi thần kinh có bao miêlin và không có bao miêlin.. - Phân biệt được cách lan truyền của điện thế hoạt động trên sợi thần ki
Trang 1Trường THPT Yên Ninh
Giáo viên hướng dẫn: Thầy Bùi Thế Công
Giáo sinh thực tập: Nguyễn Ngọc Sơn
Ngày soạn: 17/02/2017
BÀI 29: ĐIỆN THẾ HOẠT ĐỘNG VÀ SỰ LAN TRUYỀN XUNG THẦN KINH
I Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần:
1 Kiến thức:
- Phát biểu được khái niệm điện thế hoạt động và các giai đoạn của điện thế hoạt động
- Trình bày được cách lan truyền của điện thế hoạt động trên sợi thần kinh có bao miêlin
và không có bao miêlin
- Phân biệt được cách lan truyền của điện thế hoạt động trên sợi thần kinh có bao miêlin
và không có bao miêlin
- Vận dụng được các kiến thức đã học để giải thích một số vấn đề trong cuộc sống
2 Kĩ năng:
- Kỹ năng quan sát, phân tích hình vẽ
- Kỹ năng làm việc với SGK
- Kỹ năng làm việc cá nhân
- Kỹ năng làm việc nhóm
3 Thái độ:
- Tích cực tham gia các hoạt đông trong lớp
- Chủ động nắm bắt kiến thức
II Phương pháp, phương tiện tổ chúc dạy học:
1 Phương pháp: Phương pháp hỏi đáp.
2 Phương tiện tổ chúc dạy học: Hình 29.1,29.3, 29.4 SGK Sinh học 11
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ
- Khái niệm điện thế nghỉ?
3 Hoạt động dạy - học:
- Đặt vấn đề: Bài trước chúng ta đã tìm hiểu điện thế nghỉ, có mặt ở tế bào đang nghỉ ngơi, không bị kích thích Còn khi tế bào bị kích thích sẽ xuất hiện điện thế hoạt động Vậy điện thế hoạt động là gì và cơ chế hình thành điện thế ra sao cùng tìm hiểu qua bài 29: Điện thế hoạt động và sự lan truyền xung thần kinh
Trang 2GV: Quan sát hình 29.1, xác định đâu là điện thế nghỉ?
Đâu là điện thế hoạt động? Khi nào xuất hiện điện thế
hoạt động? Điện thế hoạt động gồm mấy giai đoạn? Kể
tên các giai đoạn?
HS: trả lời câu hỏi?
GV: Mô tả 3 giai đoạn của điện thế hoạt động qua sự biến
đổi điện thế màng bằng hình vẽ
GV: Yêu cầu HS nghiên cứu SGK cho biết thế nào là
xung thần kinh?
HS: Trả lời câu hỏi?
GV: Quan sát hình 29.3 cho biết chiều lan truyền của
xung thần kinh?
HS: Trả lời câu hỏi?
GV: Cách thức lan truyền xung thần kinh là gì?
HS: Trả lời câu hỏi?
GV: Cơ chế lan truyền xung thần kinh là gì?
HS: Trả lời câu hỏi?
I Điện thế hoạt động
1 Đồ thị điện thế hoạt động.
- Khái niệm: là sự biến đổi điện
thế nghĩ tù phân cực sang mất phân cực , đảo cực và tái phân cực
- Các giai đoạn: Gồm 3 giai
đoạn: mất phân cực (khử cực), đảo cực, và tái phân cực
II Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh
- Điện thế hoạt động khi xuất hiện gọi là xung TK hay xung điện
- Xung thần kinh xuất hiện ở nơi bị kích thích sẽ lan truyền dọc theo sợi thần kinh
1 Lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin.
- Trên sợi thần kinh không có bao miêlin, xung thần kinh la truyền liên tục từ vùng này sang vùng khác kề bên
- Xung thần kinh lan truyền là
do mất phân cực, đảo cực, và tái phân cực liên tiếp từ vùng này sang vùng khác trên sợi thần kinh
2 Lan truyền xung thần kinh
Trang 3GV: Vẽ hình 29.4 lên bảng, cho biết điểm khác biệt của
sợi thần kinh có bao miêlin
HS: Quan sát hình trả lời?
GV: Đặc điểm của bao miêlin từ đó rút ra cách thức lan
truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao miêlin
HS: Trả lời câu hỏi?
GV: Cơ chế lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh
có bao miêlin là gì?
HS: Trả lời câu hỏi?
GV: Chia lớp thành các nhóm nhỏ? Cho học sinh thảo
luận nhóm hoàn thành phiếu học tập
Sợi thần kinh không
miêlin.
Sợi thần kinh
trên sợi thần kinh có bao miêlin.
- Một số sợi thần kinh có bao miêlin bao quanh không liên tục cách nhau bởi các eo Ranvie
- Bao miêlin có bản chất là photpholipit nên có màu trắng
và cách điện
- Xung thần kinhlan truyền theo cách nhảy cóc từ eo Ranvie này sang eo Ranvieo khác
- Xung thần kinh lan truyền theo cách nhảy cóc là do mất phân cực, đảo cực và tái phân cực liên tiếp từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác
Trang 4Đặc điểmó
bao m
êlin.
Cách thức
lan truyền
Tốc độ lan
truyền
Năng
lượng tiêu
tốn
GV liên hệ thực tiễn: Tại sao sau 45 phút học bài căng
thẳng cần có 5 – 10 phút giải lao?
- Sau 1 thời gian dài lao động trí óc căng thẳng thì khả
năng tiếp nhận và trả lời kích thích của tế bào thần kinh
giảm xuống, dẫn tới khả năng tiếp thu bài giảm, cần phải
nghỉ ngơi để thần kinh khôi phục
GV: Lệnh trang 119
- Xung thần kinh lan truyền theo các bó sợi thần kinh có
bao miêlin từ vỏ não xuống đến các cơ ngón chân làm
ngón chân co lại Hãy tính thời gian xung thần kinh lan
truyền từ vỏ não xuống ngón chân của 1 người cao 1,6m,
tốc độ lan truyền là 100m/s) ?
HS: Thời gian lan truyền xung thần kinh từ vỏ não xuống
ngón chân = 1,6/100 = 0,016 (s)
Phiếu học tập
Trang 5Phân biệt sự lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh không có bao miêlin và sự lan truyền xung thần kinh trên sợi thần kinh có bao miêlin.
Chỉ tiêu so sánh Sợi thần kinh không có bao
Đặc điểm Sợi thần kinh trần, không có
bao miêlin bao bọc
Có bao miêlin nhưng không liên tục mà ngắt quãng tạo thành các eo Ranvie
Cách thức lan
truyền
Xung thần kinh lan truyền liên tục từ vùng khác kề bên
do mất phân cực, đảo cực và tái phân cực liên tiếp hết vùng này sang vùng khác kề bên
Xung thần kinh lan truyền theo cách nhảy cóc từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác do sự mất phân cực, đảo cực và tái phân cực liên tiếp từ eo Ranvie này sang eo Ranvie khác
Năng lượng tiêu
4 Củng cố kiến thức:
- Trả lời câu hỏi SGK
- Đọc phần “ Em có biết”
5 Dặn dò:
- Đọc trước bài 30
IV Rút kinh nghiệm.