Phôi thai tiết niệu 1

Trung bì trung gianTrung bì trung gian Tiền thận 23 ngày • Nguồn gốc từ 2 dải trung bì trung gian dải sinh thận • Trong quá trình phát triển sẽ tạo ra: tiền thận, trung thận, hậu thận...

PHÔI THAI HỌC

HỆ TIẾT NIỆU

Nguyễn Mạnh Hà hamanhnguyen@gmail.com

1 Sự phát triển của thận và niệu quản

2 Sự phát triển của bàng quang

3 Sự phát triển bất thường

Trung bì trung gian

Trung bì trung gian Tiền thận

23 ngày

• Nguồn gốc từ 2 dải trung bì trung gian (dải sinh thận)

• Trong quá trình phát triển sẽ tạo ra: tiền thận, trung thận, hậu thận

Tiền thận

Ống trung thận

dọcHậu thận

Trung thận

Mầm niệu quản

TIỀN THẬN

• Đầu tuần thứ 4, trung bì trung gian

ngang mức khúc nguyên thủy 5-7 →

14 tạo các dây tế bào đặc

• Các dây tế bào này gọi là đốt thận

→ rỗng.

• Thoái hóa và biến mất vào ngày 25

Tiền thận ống trung thận dọc

TRUNG THẬN

• Bắt đầu phát triển tuần thứ 4, phía đuôi tiền thận

• Phần trung bì trung gian ở vùng ngực, thắt lưng và xương cùng

• Đốt thận biến thành ống trung thận ngang Đầu trong (kín) lõm vào tạo ra hình đài hoa có 2 lá bọc lấy cuộn mao mạch → tiểu cầu thận

• Đầu ngoài ống trung thận ngang phát triển về phía sau, nối với nhau tạo ống trung thận dọc Ống trung thận dọc mở vào ổ nhớp

• Tháng thứ 2: trung thận nằm cùng với mầm tuyến sinh dục: mào niệu sinh dục

• Ống trung thận ngang thoái hóa từ đầu đến đuôi Ống trung thận dọc thoái hóa

(nữ), góp phận tạo ra hệ sinh dục (nam)

Trung bì trung gian

Tiền thận

ống trung thận dọc

Trung thận

Cuộn mao mạch

ĐM chủ lưng

ống trung thận ngang ống trung thận dọc

Khoang Bowmanống thần kinh

28 ngày

Phôi 28 ngày

Ống trung thận dọc

www.visembryo.com

Phôi 5-6 tuần: mào niệu sinh dục

www.visembryo.com

Phôi 5 tuần: Ống trung thận dọc ,

dải sinh thận , trung mô phủ mào

niệu sinh dục

Sự tạo ống trung thận dọc

• Phát triển thành thận vĩnh viễn ở động vật có vú H u th n ậ ậ b t ắ đầ u n y ả

m m v o ầ à đầu tu n th 5 ầ ứ

• Đoạn đuôi của dải sinh thận không chia đốt: mầm sinh hậu thận sẽ phát triển thành ống thận từ tiểu cầu thận đến ống xa

• Ngày 28, tại thành sau của ống trung thận dọc, gần nơi mở vào ổ nhớp,

nảy ra 1 túi thừa gọi là mầm niệu quản , sẽ sinh ra: niệu quản, bể thận, đài thận, ống góp

HẬU THẬN

• Ngày 28, mầm niệu quản sinh ra

• Mầm niệu quản tiến vào mầm sinh

36 ngày 42 ngày 50

ngày

Đài thận lớn

Tạo ra đài thận lớn

Đài thận nhỏĐài thận lớn

Tạo ra đài thận nhỏ

Tạo ra ống góp

32 tuần

Tạo ra 1-3 triệu nhánhỐng góp

Sự tạo ra ống thận

• Ống góp tương lai chia nhánh nhiều lần, mầm sinh hậu thận bị đẩy ra xung quanh, đứt đoạn Các tế bào trung mô của mầm sinh hậu thận tạo đám nhỏ: mũ hậu thận

• Các tế bào trung mô trong mũ hậu thận biệt hóa tạo thành túi hậu thận Túi này dài ra tạo thành ống hậu thận

• Ống hậu thận 1 đầu kín, đầu kia thông với ống góp

TB trung mô, TB

đệm, TB thần kinh Túi hậu thận

Sự tạo ra các đoạn của ống thận

• Tiểu cầu thận: đầu kín của ống hậu thận tạo hình đài hoa, có thành kép:

khoang Bowmann Mao mạch bên trong khoang Bowmann biệt hóa tạo

• Đài thận nhỏ và ống thận tạo khối lồi trên bề mặt thận Thận chia thành

nhiều thùy Mỗi thùy tạo thành tháp thận: tháp Malpighi

• Các tháp Malpighi ngăn cách với nhau bởi chất vỏ (mầm sinh hậu thận), lan tới bể thận tạo trụ Bertin

Sù di c­ cña thËn

 Lúc đầu hậu thận ở vị trí hố chậu , sau di chuyển dần về phía đầu phôi

do độ cong của phôi giảm và sự lớn lên của mầm niệu quản

 Ở vùng hố chậu, hậu thận được cung cấp máu bởi những nhánh chậu của động mạch chủ Trong quá trình di cư, được phân bố bởi những nhánh cao hơn, nhánh dưới thoái hóa

 Sự xoay của thận: thận xoay trong quá trình di cư, lúc đầu đài bể thận hướng ra trước, sau đó thận quay 90 độ, đài bể thận hướng vào trong

Sự xoay của thận

Mặt trước

Mặt cắt ngang

2 Ph¸t triÓn cña Bµng quang

• Vách niệu trực tràng ngăn ổ nhớp làm 2 phần: xoang niệu sinh dục

• Ống trung thận dọc mở vào đoạn bàng quang – niệu đạo

• Mầm niệu quản ở đoạn cuối của ống trung thận dọc

• Đầu phôi phát triển mạnh, vị trí mở chạy dần về phía đuôi, thành đoạn cuối ống trung thận dọc lẫn vào ống bàng quang – niệu đạo

• Ống trung thận dọc và niệu quản mở riêng rẽ vào đoạn bàng quang – niệu đạo

• Niệu quản mở vào đoạn trên của ống bàng quang – niệu đạo

• Tam giác bàng quang : giới hạn bởi miệng của niệu quản và ống trung thận dọc,

có nguồn gốc trung bì

• Biểu mô phủ bàng quang có nguồn gốc nội bì

• Biểu mô phủ tam giác bang quang sẽ được thay thế bởi nội bì

• Tháng thứ 3: lá tạng trung bì biệt hóa thành cơ và vỏ ngoài

• Đoạn cuối niệu đạo nằm trong dương vật phát sinh từ ngoại bì

• Tuyến phụ thuộc niệu đạo bắt đầu xuất hiện cuối tháng thứ 3

• Tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo (nam): nội bì

• Tuyến niệu đạo và tuyến cận niệu đạo (nữ): nội bì

3 PHÁT TRIỂN BẤT THƯỜNG

Thận

U nang thận bẩm sinh và thận

đa nang

Do ống góp không thông với ống

hậu thận, nước tiểu ứ lại tạo u

nang

Thận đa nang

Tật thừa thận

• Hai thận chung 1 niệu quản: do mầm sinh hậu thận bị chia đôi

• Thận kép: thường kết hợp với tật niệu quản kép Trong trường hợp mầm sinh hậu thận có thể nhân đôi, mỗi thận có thể có 1 bể thận và niệu quản

• Niệu quản có thể nhân đôi hoàn toàn hay 1 phần Một số trường hợp có hai niệu quản: một mở vào vào bàng quang, một mở vào âm đạo, niệu đạo hay tiền đình

Thận không phát triển

• Gặp ở thai còn đang nằm trong bụng mẹ

• Có thể 1 bên hay cả 2 bên

• Nguyên nhân: ống trung thận dọc đoạn cuối, nơi sinh ra mầm niệu quản ngừng phát triển, hoặc do mầm niệu quản thoái hóa

• Nữ: thận không phát triển, ống cận trung thận cũng phát triển bất thường, dẫn đến không có tử cung và phần lớn âm đạo

DÞ tËt cña d©y ch»ng rèn - bµng quang

Dß rèn - bµng quang

Do ®o¹n niÖu nang n»m trong d©y ch»ng rèn - bµng quang kh«ng

bÞ lÊp kÝn → th«ng bµng quang víi rèn → n íc tiÓu th¶i ra rèn ư

4 Phôi thai sinh lý học

- ở phôi ng ời tiền thận và trung thận chỉ là cơ quan tạm thời ư

- Sau tuần thứ 10 → sản sinh nước tiểu Khả năng lọc nước tiểu của tiểu cầu thận kém

- Sau tháng thứ 3, bàng quang chứa nước tiểu Thận không

tham gia chức năng bài tiết nào → thai không có thận vẫn sống

Tài liệu tham khảo