Vĩnh biệt Cửu Trùng đài

Qua đó, nhận thc đợc quan điểm của nhân dân và Nguyễn Huy Tởng; đồng thời thấy đợc thái độ ngỡng mộ, trân trọng tài năng của tác giả đối với những ngời nghệ sĩ có tâm huyết và tài năng l

Ngày 31- 12- 2007.

Tiết: 61- 62- 63

Đọc văn: Vĩnh biệt cửu trùng đài

A Yêu cầu cần đạt.

Giúp học sinh nắm đợc những đặc điểm cơ bản của thể loại bi kịch Trên cơ sơ đó hiểu và phân tích đợc xung đột kịch, tính cách diễn biến tâm trạng của Vũ Nh Tô và Đan Thiềm trong hồi năm của vỉ kịch Qua

đó, nhận thc đợc quan điểm của nhân dân và Nguyễn Huy Tởng; đồng thời thấy đợc thái độ ngỡng mộ, trân trọng tài năng của tác giả đối với những ngời nghệ sĩ có tâm huyết và tài năng lớn nhng lại rơi vào mâu yhuẫn không thể giải quyết đợc giữa khát vọng nghệ thuật lớn lao và thực tế xã hội không tạo điều kiện để thực hiện khát vọng ấy

B Phơng tiện thực hiện.

SGK, SGV, Giáo án

C Cách thức tiến hành.

Phơng pháp đọc phân vai

- nêu vấn đề, gợi mở, trả lời câu hỏi

D Tiến trình dạy học.

1 ổn định tổ chức.

2 Bài cũ: Nêu sự hiểu biết của em về thế loại kịch?

3 Bài mới

Học sinh đọc tiểu dẫn

GV: phần tiểu dẫn trình bày những

nội dung gì? em hãy nêu cụ thể từng

nội dung?

GV: Em hãy tóm tắt ngắn gọn vỡ

kịch “ Vũ Nh Tô”

I Tiểu dẫn.

1 Tác giả (SGK)

Nguyễn Huy Tởng là nhà văn có thiên hớng khai thác đề tài lịch

sử và có đóng góp nổi bật ở thể loại tiểu thuýet và kịch Huy Tởng luôn khao khát viết nên những tác phẩm quy mô, hoành tráng về lịch sử bi hùng của đan tộc; khao khát nói lên đợc những vấn đề có tầm triết lí sâu sắc về con ngời, cuộc sống và nghệ thuật

Điều đó phần nào đợc thể hiện qua vở kịch Vũ Nh Tô

2 Tóm tắt tác phẩm.

SGK

3 Thể loại bi kịch

Ngoài những đặc điểm chung của kịch, bi kịch còn có đặc điểm riêng:

+ Xung đột bi kịch đợc tạo dựngtừ những mâu thuẫnkhông thể giải quyết đợc; mọi cách giải quyết đều dẫn đến sự diệt vong những giá trị quan trọng

+ Nhân vật bi kịch là những con ngời có những say mê, khát vọng lớn lao; đồng thời dôi khi có những sai lầm trong hành động,suy

Qua tìm hiểu và đọc bài ở nhà, em

hãy chỉ ra những mâu thuẫn cơ bản

của vở kịch thể hiện qua đoạn trích?

Học sinh đọc văn bản (đọc đúng

giọng điệu của tong nhân vật)

GV: Qua lời thoại của Đan Thiềm em

thấy thể hiện mâu thuẫn gì? Đan

Thiềm – Vũ Nh Tô là ngời nh thế

nào?

GV: Từ lời thoại của Đan Thiềm

chúng ta thấy bộc lộ xung đột nào?

Tiết 62:

GV: ở lớp 2 thể hiện mâu thuẫn gì?

mâu thuẫn đó phát triển nh thế nào?

Căn cứ vào đâu mà em nhận biết đợc

mâu thuẫn đó (vào lời thoại và lời

dẫn)

GV: Câu nói của Nguyễn Vũ hé mở

điều gì?

nghĩ

+ Nhân vật thờng kết thúc bi thảm → có ý nghĩa thức tỉnh,khơi gợi tình cảm nhân văn

II Đọc hiểu đoạn trích

1 Vị trí đoạn trích.

Thuộc hồi năm, hồi cuối tác phẩm

Qua đoạn trích và cả tác phẩm tập trung vào hai mâu thuẫn cơ bản:

+ Mâu thuẫn giữa nhân dân và bọn hôn quân bạo chúa

+ Mâu thuẫn giữa nhân dân và ngời nghệ sĩ khao khát sáng tạo nghệ thuật , cao siêu, thuần túy Mâu thuẫn đó đã lên đến cao trào

2 Tìm hiểu đoạn trích:

Lớp 1:

- Ông phải trốn đi, ông trốn đi

→ tâm trạng lo lắng bảo Vũ

Nh Tô trốn vì vua ăn chơi xa

xỉ, công lao hao hụt, dân lầm than ⇒ trân trọng tài năng muốn bảo vệ tài năng cho nớc nhà

- Tôi phạm tội gì? Tôi không trốn Tôi sống cũng vì cửu trùng đài → chính trực, khao khát sáng tạo cái đẹp, vì cái

đẹp

Mâu thuẫn lời thoại giữa Đan Thiềm và Vũ Nh Tô là mâu thuẫn không đối kháng

Qua lời thoại của Đan Thiềm và Vũ Nh Tô cho thấy xung đột giữa nhân dân với tập đoàn phong kiến

Lớp 2:

Thể hiện mâu thuẫn giữa nhân dân lao động và giai cấp phong kiến ngày càng phát triển

Nguyễn Vũ Đan Thiềm – Vũ Nh Tô

- Lật đật, xộc xệch Thiên tử

đâu? Ta lo cho hoàng thợng lắm Vì Duy Sản là một đứa tiểu nhân → cái mầm của bạo loạn ⇒ thể hiện sự lo lắng của Nguyễn Vũ đối với hoàng th-ợng

- Chúng tôi không rõ, nghe nh

họ đang làm phản → thái độ thờ ơ với thời cuộc

⇒ Sự biến càng rõ thì số phận của Vũ Nh Tô càng bị đe doạ

GV: Sự biến càng rõ thì số phận của

Vũ Nh Tô càng nh thế nào?

GV: Trớc tình hình đó Đan Thiềm có

thái độ nh thế nào? Qua lời thoại em

thấy tâm trạng của Đan Thiềm ra

sao?

GV: Vũ Nh Tô thì nh thế nào? Đến

lúc này nhng Vũ Nh Tô vẫn ra sao?

GV: Lớp 3 chủ yếu nói đến vấn đề

gì? Đợc thể hiện qua lời thoại nào?

Khi nghe Lê Trung Mạo báo Nguyễn

Vũ có thái độ ra sao?

GV: Qua sự biến em thấy tập đoàn

phong kiến nh thế nào?

GV: Khi sự biến xảy ra thái độ của

Đan Thiềm và Vũ Nh Tô ra sao? Tác

giả không để hai nhân vật nói nhiều

có dụng ý gì?

GV: Bọn nội giám trong cung có thái

độ nh thế nào trớc sự biến? Còn Vũ

Nh Tô thì sao?

- Rú lên, trốn đi, mau lên Ông

định chết ở đây sao → vô cùng

lo lắng cho Vũ Nh Tô

- Bà mặc kệ tôi, tôi tự có cách

c xử → cha tỉnh ngộ, vẫn chìm

đắm trong mộng tởng xây cửu trùng đài nên không nghe lời khuyên của Đan Thiềm

⇔ hai mâu thuẫn:

- Giữa nhân dân lao động và tập đoàn phong kiến

- Mâu thuẫn trong con ngời Vũ Nh Tô

Lớp 3:

Nói đến hậu quả của cuộc biến động

- Bẩm cụ lớn Trịnh Duy Sản… giết thiên tử Hoàng hậu nhảy vào lửa tự tử

- Thiên tử đâu? Thiên thử đâu? Khóc, ngã xuống, sau đó tự tử

⇒ tâm trạng hốt hoảng lo lắng cho hoàng thợng Bộc lộ tình cảm sâu sắc với nhà vua Là một trung thần

Nh vậy mâu thuẫn giữa nhân dân lao động và tập đoàn phong kiến

đợc thể hiện gián tiếp qua các nhân vật trung gian kể lại biến loạn

ấy

Sự biến xảy ra rất nhanh làm cho bọn vua quan không ngờ đợc ⇒

sự thờ ơ vô trách nhiệm của tập đoàn phong kiến Chỉ lo xây dựng Cửu trùng đài để ăn chơi hởng lạc mà quên đi trách nhiệm đối với nhân dân đất nớc

- Biến đến thế là cùng - Hãy xem có thực không đã…

⇒ thấy đợc sự lạc lõng thờ ơ với thời cuộc Họ là những ngời đứng ngoài cuộc, không quan tâm đến biến động → chứng tỏ quyền lợi của tập đoàn phong kiến Cái họ cần là sáng tạo và thởng thức cái

đẹp

Lớp 4 5:–

- Đứng đây để chết cả lũ ? Chạy đi anh em ơi → tìm cách thoát thân để bảo vệ tính mạng

Đan Thiềm

- Ông chạy trốn đi Trốn đi!

Trốn đi! Đừng mơ mộng nữa,

ông phải đi đi Ông nghe tôi trốn đi → vô cùng hốt hoảng

- Thế còn Cửu trùng đài Vô… lý! Vô lý! → cha thức tỉnh

tr-ớc thời cuộc

Vũ Nh Tô

- Có lý gì họ giết tôi Tôi có gây oán thù với ai → bi kịch

đầy căng thẳng, không thể tìm

đợc câu trả lời: xây dung Cửu

GV: Qua lời thoại của Vũ Nh Tô

chứng tỏ ông đang rơi vào bi kịch gì?

Tiết 63:

GV: Khi quân nổi loạn đến thì Đan

Thiềm có thái độ nh thế nào?

GV: Hình ảnh quân nổi loạn hiện lên

ra sao?

GV: Qua lời thoại em có cảm nhận gì

về nhân vật Đan Thiềm?

GV: Em có suy nghĩ gì về câu nói

của Đan Thiềm “Ông cả, đài lớn đã

tan thành! Ông cả ơi, xin cùng ông

vĩnh biệt!”

GV: Sau khi Đan Thiềm bị bắt, quân

nổi loạn đã kết tội Vũ Nh Tô, nhng

ông vẫn ra sao? Thể hiện qua lời

thoại nào?

lo lắng cho Vũ Nh Tô Lo sợ tài năng của nớc nhà bị huỷ diệt

trùng đài là đúng hay sai, là công hay là tội

Lớp 7 8 9– –

Đan Thiềm Ngô Hạch (quân nổi loạn) Bao tội lỗi tôi xin chịu hết

(quỳ xuống)

Tha cho ông cả Ông ấy là một ngời tài

⇒ thái độ khẩn khoản tha thiết cầu xin bất chấp cả tính mạng

và danh dự để bảo vệ Vũ Nh Tô Bà là ngời đam mê cái tài siêu việt, biết trân trọng quý mến cái tài Là con ngời sáng suet, tỉnh táo, nhạy bén với

th-ời cuộc “ông cả, đài lớn đã tan tành ông cả ơi! Xin cùng ông vĩnh biệt” → rơi vào bi kịch, tâm trạng đầy đau đớn, tuyệt vọng, vỡ mộng Nh vậy Đan Thiềm Vũ Nh Tô là những

ng-ời tri kỷ, một khao khát sáng tạo cái đẹp, một kháo khát và thởng thức và bảo vệ cái đẹp

Bắt lấy đôi gian phu dâm phụ Trói cổ nó lại Trói cổ con đĩ già lại Trói thằng Vũ Nh Tô lại ⇒ thái độ sĩ nhục, mạt sát, hống hách, tàn nhẫn thể hiện

sự căm phẫn sâu sắc

Ra lệnh dẫn cung nữ và Vũ

Nh Tô về dinh Kết tội Vũ Nh Tô là thủ phạm, ra lệnh dẫn ra pháp trờng Chửi mắng Vũ

Nh Tô: “Đồ ngu muội, đến cái

đầu mày chả chắc nói chi đến Cửu trùng đài” Quân sỹ vả

vào miệng Vũ Nh Tô “Đồ giống vật không biết nhục”

Ta sẽ xây một Cửu trùng đài vĩ

đại

Hy vọng gặp An Hoà hầu để phân trần “Ta không có tội…

ta có tội gì Để ta xây nốt Cửu trùng đài, dung một kỳ công muôn thuở Ta có thù oán gì… với các ngơi ⇒ vẫn ảo tởng, chìm đắm trong mộng tởng sáng tạo cái đẹp đê tô điểm cho non sông đất nớc → đến

đây bi kịch trong con ngời Vũ

Nh Tô càng thể hiện mạnh mẽ: khát vọng nghệ thuật, đam mê sáng tạo chính đáng của ngời nghệ sỹ muốn khẳng định tài năng Nhng ông đã đặt nhầm

GV: Sự kiện gì đã khiến Vũ Nh Tô

rơi vào khủng hoảng? em có nhận xét

gì về lời thoại của Vũ Nh Tô ở cuối

đoạn trích?

GV: Qua bi kịch của Vũ Nh Tô đã để

lại cho em bài học gì? (đàm thoại,

thảo luận)

GV: Nh vậy các mâu thuẫn trong

đoạn trích đã đợc giải quyết cha?

GV: Khi xây dựng nhân vật Vũ Nh

Tô, Nguyễn Huy Tởng có thái độ nh

thế nào?

GV: Nhận xét chung về nghệ thuật

của đoạn trích?

chỗ, xa rời thực tế là xây dung Cửu trùng đài trên máu và nớc mắt ngời dân

- Khi Cửu trùng đài bị đốt phá → Vũ Nh Tô rơi vào trạng thái khủng hoảng, tuyệt vọng

+ Lời thoại ngắn, nối tiếp, sử dụng nhiều câu cảm thán và câu hỏi

→ tâm trạng đau đớn, xót xa vỡ mộng kinh hoàng, ngửa mặt lên trời kêu than: Ôi mộng lớn! Ôi Đan Thiềm! Ôi Cửu Trùng Đài! Tiếng kêu dồn dập hoà nhập vào nỗi đau bi tráng, rơi vào bi kịch

bế tắc tuyệt vọng gia khao khát lý tởng và hiện thực

⇔ nếu khát vọng lý tởng chỉ đứng trên lập trờng cái đẹp mà không

đứng trên lập trờng cái thiện, đứng trên lập trờng nghệ thuật mà không đứng trên lập trơng nhân dân, xa rời cuộc sống hiện thực của nhân dân thì sẽ bị diệt vong ⇒ nghệ thuật sáng tạo cái đẹp phải gắn lion với cái thiện Nghệ thuật phải xuất phát từ hiện thực của nhân dân

• Mâu thuẫn giữa nhân dân và tập đoàn phong kiến đã đợc giải quyết: vua bị giết, hoàng hậu tự tử, Nguyễn Vũ tự sát,

đám cung nữ bị nhục mạ

• Mâu thuẫn giữa khát vọng nghệ thuật cao siêu thuần tuý và lợi ích thiết thực của quần chúng nhân dân cha đợc giải quyết dứt khoát vì đến lúc chết Vũ Nh Tô vẫn không nhận

ra sai lầm của mình, vẫn cho mình là vô tội

 Thái độ của tác giả:

Đánh giá nhân vật qua con mắt của Đan Thiềm → thể hiện thái

độ trân trọng, cảm thông đối với những ngời có tài, có khát vọng sáng tạo cái đẹp Nhng không ca ngợi, không đồng tình với cái tài đó vì những lý tởng và khát vọng đó của Vũ Nh Tô đi ngợc lại với lợi ích của nhân dân Vũ Nh Tô không ý thức đợc cái đẹp một phần là do tài năng nghệ thuật, một phần bắt nguồn từ cuộc sống của nhân dân

III Tổng kết Luyện tập:–

- Lời thoại ngắn gọn, kết hợp với lời dẫn truyện → không khí kịch sôi nổi, dồn dập, căng thẳng

- Khắc hoạ nhân vật bằng hành động và lời thoại, sống động, chân thực

- Tạo tình huống đẩy mâu thuẫn lên đến đỉnh điểm để nhân vật tự huỷ diệt

⇒ Phản ánh mâu thuẫn giữa tập đoàn phong kiến và nhân dân lao

động, mâu thuẫn giữa Vũ Nh Tô và nhân dân lao động Mâu

GV: Theo em khi nào lý tởng nghệ

thuật hào nhập với nhân dân (khi

hoàn cảnh đất nớc hoà bình, khi nhân

dân có điều kiện thởng thức cái đẹp

Khi nhân dân có thái độ trân trọng

cái đẹp và ngời vệ sỹ sáng tạo cái

đẹp xuất phát từ cuộc sống của nhân

dân, phù hợp với lợi ích của nhân

dân)

GV: Bi kịch của Vũ Nh Tô qua đoạn

trích? (bi kịch giữa khát vọng lý tởng

sáng tạo cái đẹp, và quyền lợi thực tế

của nhân dân Đến lúc chết Vũ Nh

Tô vẫn không thể hiểu mình sai ở

chỗ nào Nhà văn cũng thể hiện thái

độ băn khoăn: Lẽ phải thuộc về ai?

Vnt hay ngời giết Vũ Nh Tô mất

thuẫn đó mỗi lúc một phát triển đến điỉnh điểm rồi rơi vào bi kịch