tot nghiep phuong phap tin

Phương pháp dạy học và giải quyết vấn đề:  Khái niệm tình huống có vấn đề: Là tình huống dạy học trong đó mâu thuẫn khách quan được học sinh tiếp nhận như một vấn đề học tập cần giải qu

ĐỀ CƯƠNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TIN HỌC

I CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

1 Phương pháp dạy học và giải quyết vấn đề:

 Khái niệm tình huống có vấn đề:

Là tình huống dạy học trong đó mâu thuẫn khách quan được học sinh tiếp nhận như một vấn

đề học tập cần giải quyết và có thể giải quyết được nhờ sự nỗ lực hợp với khả năng của họ Kết quả sau khi giải quyết vấn đề là họ đạt được tri thức hay phương pháp hành động mới

 Vai trò của người học:

- Học sinh được đặt vào một tình huống có vấn đề chứ không phải được thông báo tri thức dưới dạng có sẵn

- Học sinh hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo, tận lực huy động tri thức và khả năng của mình để thực hiện và giải quyết vấn đề

 Vai trò của người dạy:

- GV tạo ra những tình huống gợi vấn đề

- Điều khiển học sinh phát hiện vấn đề, hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo để giải quyết vấn để

- Kiến tạo tri thức, rèn luyện kĩ năng và đạt được những mục tiêu hoạt động khác

 Tính chủ động:

- Phương pháp này tập trung vào hoạt động học tập, hướng vào việc học sinh tự kiến tạo tri thức

 Chu trình vận hành các kiến thức

Gồm 4 bước:

- Phát hiện hoặc thâm nhập vấn đề

- Tìm giải pháp

- Trình bày giải pháp

- Nghiên cứu sâu giải pháp

 Ưu điểm:

- Tạo được sự hứng thú và nhu cầu nhận thức

- Hs GQVĐ, tiếp nhận kiến thức một cách tích cực, độc lập và sáng tạo, biết cách GQVĐ trong tình huống mới

- Cá biệt hóa được HS trong quá trình nhận thức

- Rèn luyện tư duy sáng tạo, được làm quen với PP nghiên cứu khoa học

 Nhược điểm:

- Chỉ áp dụng cho các bài học có tính vấn đề

- Xây dựng tình huống có vấn đề mất nhiều thời gian và không ít khó khăn

- Đòi hỏi sự quan tâm thích đáng đến sự cá biệt hóa

2 Phương pháp dạy học chương trình hóa

 Khái niệm:

Là PPDH nhằm điều khiển việc học tập của từng cá nhân học sinh, đảm bảo việc kiểm tra và

tự kiểm tra thường xuyên trong quá trình học tập

 Vai trò của người học:

- Học sinh hoạt động độc lập theo từng liều kiến thức

- Ở mỗi liều kiến thức, học sinh phải trả lời câu hỏi kiến tra

- Sau khi trả lời học sinh biết được câu trả lời đúng hay sai khi bắt đầu liều kiến thức tiếp theo

 Vai trò của người dạy:

- GV chọn và thực hiện một phương án dạy tác động tới học sinh (bao gồm cả kiểm tra)

- Kết quả kiểm tra được so sánh với kết quả mong đợi và phản hồi lại cho giáo viên

- GV quyết định hoặc học sinh thực hiện bước tiếp sau của quá trình dạy học hoặc rẽ theo nhánh

bổ trợ kiến thức, hoặc kết thúc

 Đặc trưng của phương pháp dạy học chương trình hóa:

- Nội dung học tập được chia thành những đơn vị (liều) kiến thức hoặc kĩ năng nhỏ và được cấu trúc thành một hệ thống trí thức trọn vẹn theo logic, liều trước sẽ là điều kiện, phương tiện để tiếp tục liều sau

- Mỗi liều kiến thức điều có những kích thích khiến cho người học hành động hoặc trả lời Trong

đó, có kích thích dẫn đến hành động đúng và cũng có kích thích dẫn đến hành động sai

- Kết quả của phản ứng phải được thể hiện ngay sau đó để chủ thể xác định được kết quả đó đúng hay sai dựa theo nguyên tắc “cho kết quả đúng thì được cũng cố ngay, còn các hành động hoặc lời nói sai thì không được cũng cố”

- Dạy học chương trình hóa là phương pháp dạy học cá biệt hóa đến từng người học

 Ưu và nhược điểm của phương pháp dạy học chương tình hóa:

Ưu điểm:

- Tăng cường tính độc lập, tích cực hành động của người học đối với nội dung học tập

- Tăng cường các hoạt động của người dạy hướng đến người học

- Tăng cường cá thể hóa trong hoạt động day học

- Có điều kiện khái thác và sử dụng các phương tiện kĩ thuật

 Nhược điểm

- Giao tiếp trực tiếp giữa người day và người học thấp Nên vai trò điều chỉnh, điều khiển của người dạy rất ít Dễ làm cho người học rập khuôn, máy móc và ảnh hưởng không tốt đến sự hình thành và phát triển nhân cách

- Thiếu những hoạt động tập thể, thiếu những cơ hội giao lưu

- Khó đảm bảo tính hệ thống của nội dung tri thức

- Phương tiện để dạy học tốn kém

3 Phương pháp dạy học tình huống:

 Khái niệm:

- Dạy học theo tình huống là một quan điểm dạy học, trong đó việc dạy học được tổ chức theo những chủ đề phức hợp gắn với các tình huống thực của cuộc sống và nghề nghiệp Quá trình học tập được tổ chức trong một môi trường học tập tạo điều kiện kiến tạo tri thức theo cá nhân

và trong mối quan hệ xã hội của việc học tập

 Quan điểm của dạy học theo tình huống:

- Nội dung dạy học xuất phát từ một vấn đề phức hợp (không đơn giản và được cấu trúc tốt)

- Sử dụng việc đặt vấn đề một cách tích cực (thực tế, gần với cuộc sống)

- Tạo ra khả năng đa dạng phong phú

- Tạo cho người học khả năng trình bày những điều đã học và suy nghĩ về điều đó

- Tạo điều kiện để người học có thể trao đổi lẫn nhau và trao đổi với giáo viên

 Bản chất của dạy học theo tình huống:

- Dạy học gắn liền với thực tiễn

- Dạy học trong những hoàn cảnh, điều kiện cụ thể và luôn biến động

 Vai trò của người học:

- Học sinh hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo và thích nghi với môi trường

 Vai trò của người thầy:

- Vai trò của người thầy rất quan trọng thể hiện đặc biệt ở hai chức năng:

+ Ủy thác: Thầy giáo gợi ra những vấn đề để học sinh giải quyết sao cho hoạt động của học trò nhất thời “gần giống” với hoạt động của nhà nghiên cứu

+ Thể thức hóa: Người thầy phải giúp người học xác nhận kiến thức đó, đồng nhất bằng cách phi hoàn cảnh hóa, phi thời gian hóa và phí cá nhân hóa lại kiến thức mà người học đã đạt được

4 Phương pháp dạy học theo hướng hành động – Dạy học theo dự án:

a) Dạy học theo hướng hành động:

 Khái niệm:

Dạy học theo hướng hành động là quá trình dạy học nhằm làm cho hoạt động nhằm làm cho hoạt động trí óc và chân tay kết hợp với nhau một cách chặt chẽ

 Đặc điểm của phương pháp dạy học hành động:

- Tính toàn thể

- Tính tích cực hóa

- Tính tự lực

- Định hướng sản phẩm

- Định hướng hứng thú

- Dạy học mở

- Trí óc và tay chân

 Vai trò của người học:

- Học sinh làm việc nhóm theo nhiệm vụ phân công

- Tạo ra sản phẩm hành động kết hợp dạy học lí thuyết, tham quan

- Giới thiệu sản phẩm, kết quả học tập

 Vai trò của người dạy:

- GV lựa chọn và quyết định chủ đề.

- GV xác đinh các mục đích học tập và dự kiến mục tiêu hành động của học sinh

- GV thống nhất chủ đề, nhiệm vụ, vấn đề học tập và sản phẩm hành động Sau đó, GV đánh giá kết quả và quá trình hoạt động của học sinh

b) Dạy học theo dự án:

 Khái niệm:

Là một hình thức dạy học trong đó học sinh thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp với thực hành

 Đặc điểm của dạy học theo dự án:

a) Định hướng thực tiễn

b) Định hướng hứng thú của học sinh

c) Tính tự học cao của người học

d) Định hướn hành động

e) Định hướng sản phẩm f) Có tính phức hợp g) Cộng tác làm việc

 Ưu, nhược điểm của dạy học theo dự án

Ưu điểm:

a) Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học

b) Phát huy tính tích cực, tính trách nhiệm, sáng tạo

c) Phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp

d) Phát triển năng lực cộng tác làm việc

e) Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn

f) Phát triển năng lực đánh giá

Nhược điểm:

a) Dạy học dự án đòi hỏi nhiều thời gian, không thích hợp trong việc truyền thụ những tri thức

lý thuyết hệ thống

b) Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp

5 Phương pháp dạy học phân hóa

 Khái niệm:

Dạy học phân hóa xuất phát từ sự biện chứng của thống nhất và phân hóa, từ yêu cầu đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu dạy học đối với tất cả mọi học sinh, đồng thời khuyến khích phát triển tối đa và tối ưu những khả năng của cá nhân

 Đặc điểm của phương pháp dạy học phân hóa:

- Lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp làm nền tảng

- Sử dụng những biện pháp phân hóa đưa diện học sinh yếu kém lên trình độ chung

- Có những nội dung bổ sung và biện pháp phân hóa giúp học sinh khá, giỏi đạt được những yêu cầu nâng cao trên cơ sở đã đạt được những yêu cầu cơ bản

 Dạy học phân hóa có thể được thực hiện theo hai hướng:

- Phân hóa nội tại (Phân hóa trong):

- Phân hóa về tổ chức (Phân hóa ngoài):

 Những biện pháp dạy học phân hóa:

- Đối xử cá biệt ngay trong những pha dạy học đồng loạt: cần lấy trình độ phát triển chung của học sinh trong lớp làm nền tảng

- Tổ chức những pha phân hóa trên lớp: GV cho học sinh những nhiệm vụ phân hóa, điều khiển quá trình giải những bài tập này một cách phân hóa và tọa điều kiện giao lưu gây tác động qua lại trong những người học

CÁC TIÊU

CHÍ PP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ PPDH CHƯƠNG TRÌNH HÓA PPDH THEO TÌNH HUỐNG

PPDH THEO HƯỚNG HÀNH ĐỘNG

Vai trò của

người học

- HS được đặt vào một tình huống

có vấn đề chứ không phải được thông báo tri thức dưới dạng có sẵn

- HS hoạt động tích cực, tự giác, độc lập, sáng tạo và phát huy hết khả năng của mình để GQVĐ

- HS hoạt động độc lập theo từng liều kiến thức Ở mỗi liều kiến thức HS phải trả lời câu hỏi kiểm tra

- Việc học tập của HS mang tính chất cá nhân, tùy theo năng lực của người học

- HS hoạt động thông qua sự tương tác với môi trường

- HS hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, sáng tạo và thích nghi với môi trường

- HS hoạt động hoc tập làm việc theo nhóm theo nhiệm vụ phân công

- Tạo ra những sản phẩm hành động, giới thiệu sản phẩm và kết quả học tập

Vai trò của

người dạy

- GV tạo ra những tình huống gợi vấn đề

- Điều khiển HS phát hiện và xác định vấn đề

- Tổ chức điều khiển HS tự giác và tích cực hoạt động để GQVĐ

- Kết quả hoạt động là HS lĩnh hội được những tri thức mới, phương pháp hành động mới

- GV chọn và thực hiện một phương án dạy tác động tới HS

- GV dự kiến và phân loại những sai lầm mà HS có thể mắc phải

- Kết quả kiểm tra được so sánh với kết quả mong đợi và phản hồi lại cho GV

- GV quyết định hoặc HS thực hiện bước tiếp theo của QTDH hoặc rẽ nhánh bổ trợ kiến thức hoặc kết thúc

- GV gợi ra những vấn đề để HS giải quyết

- GV phải giúp HS xác nhận kiến thức đó, đồng nhất lại kiến thức

mà HS đã học

- GV tạo cho HS khả năng trình bày những điều đã học và suy nghĩ về vấn đề đó

- GV đưa ra chủ để của dự án

va xác địn mục đích của dự án

- GV định hướng hứng thú của HS và dự kiến mục tiêu hành động của HS

Ưu điểm

- Là kiểu dạy học tạo sự hứng thú và nhu cầu nhận thức khi đưa HS vào tình huống có vấn đề

- HS giải quyết vấn đề tiếp nhận kiến thức mới một cách tích cực, độc lập và sáng tạo, biết cách giải quyết vấn đề trong những tình huống mới

- Cá biệt hóa được HS trong quá trình nhận thức

- Là một quá trình điều khiển tối

ưu (thường xuyên có mối liên hệ ngược)

- Đã khắc phục được những nhược điểm lớn của quá trình dạy học hiện nay

- Quá trình học tập luôn lấy HS làm trung tâm

- Có khả năng cá biệt hóa việc dạy học

- Sử dụng việc đặt vấn đề một cách tích cực (thực tế, gần với cuộc sống)

- Tạo ra khả năng đa dạng phong phú

- Tạo cho người học khả năng trình bày những điều đó học và suy nghĩ về điều đó

- Tạo điều kiện để người học có thể trao đổi lẫn nhau và trao đổi với GV

- Kích thích động cơ, hứng thú học tập của người học

- Phát huy tính tích cực, tính trách nhiệm, sáng tạo

- Phát triển năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp

- Phát triển năng lực cộng tác làm việc

- Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn, phát triển năng lực đánh giá

Nhược điểm

- Chỉ áp dụng được cho các bài toán

có tính vấn đề

- Việc xây dựng các tình huống có vấn đề mất nhiều thời gian và không

ít khó khăn

- Đòi hỏi sự quan tâm thích đáng đến sự cá biệt hóa thì việc dạy học mới phát huy được tác dụng đầy đủ

- Giao tiếp trực tiếp giữa người day và người học thấp Nên vai trò điều chỉnh, điều khiển của người dạy rất ít Dễ làm cho người học rập khuôn, máy móc và ảnh hưởng không tốt đến sự hình thành và phát triển nhân cách

- Thiếu những hoạt động tập thể, thiếu những cơ hội giao lưu

- Khó đảm bảo tính hệ thống của nội dung tri thức

- Phương tiện để dạy học tốn kém

- Nội dung dạy học xuất phát từ một vấn đề phức hợp (không đơn giản và được cấu trúc tốt)

- Dạy học dự án đòi hỏi nhiều thời gian, không thích hợp trong việc truyền thụ những tri thức lý thuyết hệ thống

- Đòi hỏi phương tiện vật chất

và tài chính phù hợp

Phần vận dụng: XÂY DỰNG TÌNH HUỐNG DẠY HỌC

Tình huống 1: Câu lệnh While… do

- Sử dụng kỹ thuật sàng lọc kết hợp kỹ thuật tia chớp

- Cách thực hiện

Gv đưa ra câu lệnh While ….do Giới thiệu cấu trúc câu lệnh qua sơ đồ khối

Sử dụng kỹ thuật tia chớp: Các chức năng của câu lệnh là gì?

Gv gọi 1 hoặc 2 học sinh trả lời nhanh

Sử dụng kỹ thuật sàng lọc: Đưa ra hai ví dụ (một ví dụ thể hiện câu lệnh đúng, một ví dụ thể hiện câu lệnh sai)

Gv chia nhóm hs: Hs thảo luận, xác định câu trả lời chính xác

Tình huống 2: Hoán đổi giá trị hai biến

- Sử dụng kỹ thuật động não kết hợp động não viết và tia chớp

- Cách thực hiện:

Sử dụng kỹ thuật đông não:

Gv hỏi: Làm sao đổi giá trị của hai biến?

Hs suy nghĩ trả lời ( Có thể đúng, có thể sai)

Gv nhận xét, rút ra kết luận

Sử dụng kỹ thuật tia chớp:

Gv nêu câu hỏi thực tế: hoán đổi hai li nước

Hs dễ dàng trả lời ngay

Sử dụng kỹ thuật động não viết

Gv yêu cầu học sinh viết thứ tự các bước hoán đổi

Hs thảo luận theo nhóm- Trình bày kết quả

Tình huống 3: Tìm hiểu về Virus máy tính.

- Sử dụng kỹ thuật động não kết hợp kỹ thuật phản hồi

- Cách thực hiện:

Sử dụng kỹ thuật động não

Gv hỏi: Virus là gì?

Hs suy nghĩ trả lời

Có phải Virus máy tính là Virus đời thường không?

Hs tư duy để phân biệt và xác định đúng khái niệm Virus

Chuỗi câu hỏi giáo viên đưa ra có thể kết hợp cả hai kỹ thuật động não và thông tin phản hồi

Mỗi Hs có thể đưa ra ý kiến của mình để đi đến kết luận đúng nhất nhờ sự chỉ dẫn của giáo viên qua hệ thống câu hỏi

Tình huống 4: Câu lệnh For …do

- Sử dụng kỹ thuật động não viết kết hợp tia chớp

- Cách thực hiện

Sau khi giới thiệu về câu lệnh

Sử dụng kỹ thuật tia chớp

In ra các số từ 1 đến 10 Ta sử dụng bao nhiêu vòng lặp? In ra bằng cách nào?

Hs nhanh chóng trả lời

Với câu hỏi này, gv có thể kết hợp kỹ thuật động não viết cho hs viết đoạn chương trình in ra các số

từ 1 đến 10

Tình huống 5: Câu lệnh gán

- Sử dụng kỹ thuật tia chớp kết hợp kỹ thuật động não.

- Cách thực hiện

Gv cung cấp kiến thức về câu lệnh gán

Sử dụng kỹ thuật tia chớp

Thế nào là một lệnh gán? Hs nhanh chóng trả lời được

Gv cho một đoạn chương trình có sử dụng câu lệnh gán

Cho hs chỉ ra các câu lệnh gán trong đoạn chương trình

Sử dụng kỹ thuật động não viết

Gv yêu cầu hs viết đoạn chương trình hoán đổi giá trị hai biến

Câu 3: Dựa vào một đơn vị kiến thức (1 tiết, 1 bài) xây dựng cấu trúc logic nội dung bài dạy.

Cho biết sử dụng phương pháp nào là chủ đạo và khai thác phương tiện nào để dạy tốt học tốt.

Nd: Bài 4 Sử dụng các hàm để tính toán (lớp 7)

* Sơ đồ logic

* Nội dung trọng tâm:

* Những phương pháp chủ đạo và phương tiện dùng trong bài giảng:

,

Nêu và giải quyết vấn đề

(sử dụng công thức thông thường mất nhiều thời gian với đối số là địa chỉ khối)

Bài trình chiếu Phần mềm Excel

* Để học sinh có thể xem hình ảnh minh họa hoặc thao tác mẫu cần có máy chiếu hoặc phòng máy có cài đặt phần mềm dạy học

1 3

2 3

1 Hàm trong chương trình bảng tính

Định nghĩa hàm

VD1: Tính trung

bình của 3 số: 5, 7, 9

VD: AVERAGE(A1,A5)

2 Cách sử dụng hàm

VD1: Nhập hàm tính

trung bình cộng:

=AVERAGE(15,20,30)

3 Một số hàm trong chương trình bảng tính

a) Hàm

tính

tổng:

Tên

hàm, cú

pháp

VD1:

VD2:

VD3:

b) Hàm tính trung bình cộng:

Tên hàm,

cú pháp

VD1:

VD2:

c) Hàm xác định giá trị lớn nhất:

Tên hàm,

cú pháp

VD1:

VD2:

c) Hàm xác định giá trị nhỏ nhất:

Tên hàm,

cú pháp

VD1: VD2:

Nd: Bài 10 Cấu trúc lặp (lớp 11)

* Sơ đồ logic

* Nội dung trọng tâm:

* Những phương pháp chủ đạo và phương tiện dùng trong bài giảng:

Bài trình chiếu,

Máy tính có phần mềm Turbo Pascal

Thuyết trình Thực nghiệm

Thuyết trình

Mô phỏng

* Để học sinh có thể xem thao tác mẫu cần có máy chiếu hoặc phòng máy có cài đặt phần mềm dạy học

1 2

3

1

4

2

5

3

6

7

4 5

1 Lặp

2 Lặp với số lần biết trước và câu lệnh for - do

Thuật toán:

Tong_1a,

Tong_1b

Bài tập 1

Bài tập 2

Cú pháp, giải thích hoạt động lệnh while - do

3 Lặp với số lần chưa biết trước và câu lệnh while - do

3

2

3

5

1

1

5

VD1:

VD2:

Thuật toán:

Tong_2

VD1:

….

Cú pháp, giải thích hoạt động lệnh for - do

VD2: Thuật toán tìm UCLN

VD2: chương trình tìm UCLN

4

2

3

6

Nd: Bài 16 Định dạng văn bản (lớp 10)

Sơ đồ logic

* Nội dung trọng tâm:

* Những phương pháp chủ đạo và phương tiện dùng trong bài giảng:

Hình ảnh minh họa Phần mềm Word

Thuyết trình, làm mẫu

1

2 3

1 2

4

3

5

4 5

6 7

6 7

1 Định dạng kí tự

2 Định dạng đoạn văn bản Chọn văn bản

C2: Dùng thanh công cụ

Dùng phím tắt

C1: Dùng

hộp thoại

Dùng phím tắt

C1: Dùng hộp thoại

C2: Dùng thanh công cụ

3 Định dạng trang văn bản

Sử dụng lệnh

FilePage

setup

Margin:

Căn lề Orientation:Hướng giấy

2

2 3

Khái niệm 1

6

7

2 1

3

4 5

* Để học sinh có thể xem hình ảnh minh họa hoặc thao tác mẫu cần có máy chiếu hoặc phòng máy có cài đặt phần mềm dạy học