Bài 44: Andehit- Xeton

A- ANĐEHITI- ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP II- ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, TÍNH CHẤT VẬT LÍ III- TÍNH CHẤT HÓA HỌC IV- ĐIỀU CHẾ V- ỨNG DỤNG B-XETON I- ĐỊNH NGHĨA II- TÍNH CHẤT HÓA HỌC III- ĐIỀU

ĐƠN VỊ THỰC HIỆN

TRƯỜNG THPT TỨ KIỆT

HÓA 11 - CB

A- ANĐEHIT

I- ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP II- ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, TÍNH CHẤT VẬT LÍ III- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

IV- ĐIỀU CHẾ

V- ỨNG DỤNG

B-XETON

I- ĐỊNH NGHĨA

II- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

III- ĐIỀU CHẾ

IV- ỨNG DỤNG

A- ANĐEHIT

1 Định nghĩa:

Anđehit là hợp chất hữu cơ mà trong phân tử có

nhóm (-CH=O) liên kết trực tiếp với gốc hiđrocacbon hoặc nguyên tử H, hoặc nhóm -CH = O khác

I- ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP

VD: H – CH=O : anđrhit fomic (metenal)

CH 3 - CHO : anđehit axxetic (etanal)

C 6 H 5 – CHO : bezanđehit

(nhóm –CHO là nhóm chức anđehit)

A- ANĐEHIT

2 Ph ân loại :

I- ĐỊNH NGHĨA, PHÂN LOẠI, DANH PHÁP

* Đặc điểm cấu tạo của gốc hidrocacbon

* Số nhóm chức

- anđehit no

- anđehit không no

- anđehit thơm

- anđehit đơn chức

- anđehit đa chức

Anđehit no, mạch hở, đơn chức

H- CHO CH3-CHO CH3 – CH2 - CHO

VD:

3 Danh pháp

* Tên thay thế:

Tên hidrocacbon no tương ứng mạch chính + al

* Tên thông thường: Anđehit + tên axit tương ứng

CH3-CH-CH2-CHO

CH3

1 2

4 3

3-metylbutanal

VD:

Công thức cấu tạo Tên thay thế Tên thông thường

H-CH=O Metanal Andehit fomic (fomandehit)

CH 3 -CH=O Etanal Andehit axetic

(axetandehit)

CH 3 CH 2 CHO Propanal Andehit propionic

(propionandehit)

CH 3 [CH 2 ] 2 CHO Butanal Andehit

butiric(butirandehit)

CH 3 [CH 2 ] 3 CHO Pentanal Andehit valeric

(valerandehit)

Tên một số andehit no, đơn chức mạch hở

A- ANĐEHIT

C H

O

1 Đặc điểm cấu tạo :

II- ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, TÍNH CHẤT VẬT LÍ:

* Cấu tạo của nhóm -CHO

Mô hình phân tử HCHO

A- ANĐEHIT

II- ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO, TÍNH CHẤT VẬT LÍ:

2 Tính chất vật lí :

Các andehit tiếp sau là những chất lỏng hoặc rắn, độ tan của chúng giảm theo chiều tăng của phân tử khối

Dung dịch của anđehit fomic gọi là fomon

Ở điều kiện thường, Fomandehit và axetandehit là chất khí không màu, mùi xốc, tan nhiều trong nước và trong dung môi hữu cơ

A- ANĐEHIT

CH3-CH=O + H2 t0, Ni CH3-CH2-OH

III- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1 Phản ứng cộng hidro:

Phản ứng tổng quát

c khử

III- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

2 Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn:

HCHO + 2AgNO3 + H2O + 3NH3 HCOONH4 + 2NH4NO3 + 2Ag ↓

→

 t0

Amoni fomiat

R-CHO + 2AgNO3 + H2O + 3NH3 R-COONH + 2NH NO + 2Ag ↓

→

 t0

Phản ứng tổng quát

c khử c oxi hóa

Nhận xét:

Anđehit vừa là chất oxi hóa vừa là chất khử

R-CH=O R-COONH 4

NH 3

IV- ĐIỀU CHẾ

R-CH 2 OH +CuO R-CHO + H→t0 2 O + Cu↓

1.Từ ancol

VD: CH 3 -CH 2 OH +CuO CH → t0 3 -CHO + H 2 O + Cu↓

2 Từ hidrocacbon

CH 4 +O 2 H-CHO + H → t0 2 O

* Từ metan

* Từ etilen 2CH 2 = CH 2 +O 2 2CH → t0 3 -CHO

* Từ axetilen CH≡ CH +H 2 O CH HgSO  →  4 3 -CHO

V- ỨNG DỤNG

Fomandehit:

- Sản xuất poli(phenolfomandehit), dùng trong tổng

hơ ̣p phẩm nhuô ̣m, dược phẩm

- Dung di ̣ch fomandehit trong nước go ̣i là fomalin (fomol) dùng ngâm xác đô ̣ng vâ ̣t, thuô ̣c da, tẩy uế, diê ̣t trùng

Axetandehit:

Sản xuất axit axetic

B- XETON

I- ĐỊNH NGHĨA

Xeton là hợp chất cacbonyl mà phân tử có nhóm >C=O liên kết với hai gốc hidrocacbon

VD: CH3-CO-CH3

CH3-CO-C6H5

CH -CO-CH=CH

Dimetyl xeton (axeton)

Metyl phenyl xeton (axetophenon)

Metyl vinyl xeton

II- TÍNH CHẤT HÓA HỌC

B- XETON

CH3COCH3+ H2 Ni t, o → CH3CH(OH)CH3

R-CO-R1 + H2 Ni t, o → R-CH(OH)-R1

* Phản ứng cộng hidro

* Xeton không tham gia phản ứng với dung dịch AgNO 3 /NH 3

III- ĐIỀU CHẾ

1 Từ ancol

R-CH(OH)-R1 + CuO Ni t, o → R-CO-R1 + H2O + Cu

CH 3 -CH(OH)-CH 3 + CuO ,

o

Ni t

→ CH 3 -CO-CH 3 + Cu + H 2 O

VD:

2 Từ hidrocacbon

2

4 2 2

1

,

2

O

SO H O

H   



CH3 CH

CH3

CH3 CH3

O

C + OH

IV- ỨNG DỤNG

Làm dung môi trong công nghiệp mĩ phẩm, làm nguyên liê ̣u tổng hợp clorofom, iodofom …