Ngắm trăng

“Ngắm trăng” là bài thơ tiêu biểu thể hiện tình yêu thiên nhiên của Hồ Chí Minh.. Chính trong hoàn cảnh đặc biệt, lòng yêu thiên nhiên nói riêng, vẻ đẹp tâm hồn của Bác nói chung càng bộ

Ng¾m tr¨ng ( Väng nguyÖt)

I, Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

Em biết gì về cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh?

Hoàn cảnh ra đời của tập “Nhật kí trong tù”

II, Đọc hiểu văn bản

Em có thể đọc thuộc lòng phần phiên âm của bài

thơ?

“Ngắm trăng” là bài thơ tiêu

biểu thể hiện tình yêu thiên

nhiên của Hồ Chí Minh Bài

thơ viết về một cuộc ngắm

trăng thật đặc biệt: ngắm

trăng trong nhà tù Chính

trong hoàn cảnh đặc biệt,

lòng yêu thiên nhiên nói

riêng, vẻ đẹp tâm hồn của

Bác nói chung càng bộc

Trong tù không rượu cũng không hoa Cảnh đẹp đêm nay, khó hững hờ

Phiên âm:

Ngục trung vô tửu diệc vô hoa Đối thử lương tiêu nại nhược hà?

Vọng nguyệt, đối nguyệt, khán minh nguyệt

là một thi đề khá phổ biến trong thơ xưa

Thi nhân xưa gặp đêm trăng đẹp thường

đem rượu uống trước hoa để thưởng trăng

Có rượu, có hoa thì sự thưởng trăng mới

thật mĩ mãn, mười phần thú vị Người ta

thường chỉ ngắm trăng khi tâm hồn

thảnh thơi, thư thái

Nay, Hồ Chí Minh lại ngắm trăng trong một hoàn cảnh đặc biệt: trong tù/ không rượu/ không hoa Cuộc sống tàn bạo, dã man chốn ngục tù làm gì có rượu, có hoa để Bác thưởng trăng Tâm hồn yêu

Đối chiếu phần phiên âm,

dịch nghĩa với phần dịch thơ em thấy có gì đáng

chú ý?

Trong phiên âm, câu thơ thứ hai là một câu hỏi thể hiện sự xốn xang, bối rối rất nghệ sỹ của Hồ Chí Minh trước cảnh đêm trăng đẹp không có rượu, có hoa, trong chốn ngục tù hôi hám này Trong tù thì biết làm thế nào để có cuộc ngắm trăng thực sự, do

đó Người càng bứt rứt, bối rối Người chiến sỹ cách mạng vĩ đại, lão luyện ấy vẫn là một con người yêu thiên nhiêu một cách say mê và hồn nhiên đã rung

động mãnh liệt trước cảnh đêm trăng đẹp, dù đang

“thân thể ở trong lao”

Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ

Phiên âm

Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt Nguyệt tòng song khích khán thi gia

Câu thơ là minh chứng rõ nét cho câu

“thân thể ở trong lao/ tinh thần ở ngoài

lao” “Nhân” ở trong lao, “nguyệt” ở

ngoài trời, song sắt nhà tù chính là rào

cản về vật chất nhưng không che cản

được tâm hồn yêu trăng của người tù

Đây không phải là cuộc vượt ngục tinh thần duy nhất của người tù cách mạng Hồ Chí Minh để tìm

vời vợi mảnh trăng thu” (Trung thu)

Chú ý kết cấu Nhân…khán minh nguyệt

Nguyệt…khán thi gia

Mặc cho không rượu cũng không hoa,

Bác vẫn có trọn vẹn một đêm thưởng

trăng theo ý muốn Cả người và trăng

đều tìm đến giao hòa cùng nhau, ngắm

nhau say đắm

Cấu trúc đối của hai câu thơ chữ Hán đã làm nổi bật “tình cảm song phương” mãnh liệt của cả người và trăng Biện phấp nghệ thuật nhân hóa đã khiến vầng trăng như có hồn, từ ngoài khe cửa nhìn ngắm nhà thơ Trăng đã “khán thi gia” chứ không phải chỉ là “ngắm” một người tù bình thường, đó sự giao hòa giữa những tâm hồn tri kỉ Người và trăng đã thực

Ngắm trăng vừa thể hiện tình cảm thiên nhiên

đặc biệt sâu sắc, mạnh mẽ vừa cho thấy sức

mạnh tinh thần to lớn của người chiến sỹ vĩ

đại Hồ Chí Minh Đằng sau những câu thơ ấy

lại là một tinh thần thép mà biểu hiện ở đây

là sự tự do nội tại, phong thái ung dung, vượt

hẳn lên sự nặng nề, tàn bạo

của ngục tù

Bài thơ cũng cho thấy những nét đặc sắc trong phong cách thơ trữ tình Hồ Chí Minh: vừa có màu sắc cổ

điển vừa mang tinh thần hiện đại; vừa giản dị hồn nhiên vừa hàm súc dư ba…