Tiết 81:Tức cảnh Pác Bó

Đôi nét về tác giả, tác phẩm:Hãy nêu những hiểu biết của em về Bác Hồ, những sáng tác của Người và các dữ kiện về bài thơ Tức cảnh Pác Bó?... Quá trình hoạt động ấy đã để lại một kho tàn

Tiết 81:

Văn bản : TøC C¶NH P¸C Bã.

(Hå ChÝ Minh)

1 Đôi nét về tác giả, tác phẩm:

Hãy nêu những hiểu biết của em về Bác Hồ, những sáng tác của Người và các dữ kiện về bài thơ Tức cảnh Pác Bó?

- Hồ Chí Minh - Lãnh tụ thiên tài của phong trào cách mạng giải phóng dân tộc Người là danh nhân văn hóa thế giới và là vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam.

- Sự nghiệp chính của Người là đấu tranh cách mạng để giải phóng nô lệ trên toàn cầu Quá trình hoạt động ấy đã để lại một kho tàng quý giá về văn hóa trong đó có cả thơ ca cách mạng.

- Bác có nhiều tập thơ nổi tiếng như: Nhật ký trong tù, thơ ca chiến khu, thơ chúc tết và nổi bật nhất là tuyên ngôn độc lập người viết năm 1945.

2 Đọc và tìm hiểu chung về văn bản:

Nhận xét của em về nhan đề, thể thơ, cấu trúc văn bản và giọng

điệu ở bài thơ? Cảm nhận bước đầu của em về nội dung văn bản?

- Bài thơ được viết vào tháng 2/1941

tại hang Pác Bó, huyện Hà Quảng,

tỉnh Cao Bằng.

- Nhan đề bài thơ: Tức cảnh là ngắm

cảnh mà có cảm xúc, nảy ra tứ thơ, lời thơ Tức cảnh sinh tình là ngắm cảnh mà có cảm xúc muốn làm thơ.

- Bài thơ được viết theo thể thơ truyền thống: Thất ngôn tứ tuyệt.

- Kết cấu: Ba câu đầu là tả cảch sinh hoạt vật chất của Bác ở Pác Bó Câu kết phát biểu cảm xúc và suy nghĩ của Người.

- Nội dung: Bài thơ nói về cuộc sống

gian khổ nhưng lại có giọng đùa vui

hóm hỉnh rất tự nhiên, thoải mái, thể hiện tinh thần lạc quan, yêu thiên

nhiên của Người

3 Đọc và phân tích bài thơ:

Hãy nêu định hướng cách phân tích văn bản của em? Em hãy đặt tiêu đề thích hợp nhất để phân tích?

-Có thể phân tích 3 câu đầu thành

một nội dung Câu cuối cùng 1 nội

dung rồi đi đến thống nhất giá trị

nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản.

-Có thể đặt 2 tiêu đề sau:

+ Tìm hiểu “ thú lâm tuyền” của

Bác trong bài thơ + Cái sang của cuộc đời cách mạng.

Đọc ba câu thơ đầu, em hình

dung được những gì về cảnh

sống của Bác Hồ ở Pác Bó

những năm 1941 ? Hãy phân

tích và đánh giá? Chọn một từ mà em tâm đắc nhất? Vì sao ?

a) Tìm hiểu “thú lâm tuyền” của Bác

Hồ trong bài thơ.

- Câu thơ đầu có giọng điệu thoải

mái, phơi phới Bác Hồ thật ung

dung, hòa điệu với nhịp sống núi

rừng Câu thơ có nhịp 4/3 tạo thành hai vế sóng đôi toát lên cảm giác về sự nhịp nhàng, nề nếp:

Sáng ra tối vào

Câu thứ hai vẫn tiếp tục mạch cảm

xúc đó nhưng thêm nét vui đùa: Cháo

bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.Lương

thực, thực phẩm ở đây đầy đủ, dư

thừa

Câu thứ nhất nói về việc ở, câu thứ

hai nói về việc ăn, câu thứ ba nói về làm việc Cả ba câu đền tả cảnh sinh hoạt của nhân vật trữ tình ở Pác Bó Nó toát lên cảm giác thích thú bằng lòng Diễn tả niềm vui sảng khoái

đặc biệt trong cuộc sống ở rừng Pác Bó, mảnh đất quê hương mà Người

đã cách xa 30 năm.

Nhưng sự thật cảnh sinh hoạt ở Pác

Bó hết sức gian khổ: ngủ trong hang

tối, ăn cháo bẹ rau măng, bàn làm việc thì bằng đá chông chênh

Chông chênh là từ láy tượng hình gợi tả sự khó khăn thiếu thốn

Chính câu thứ ba hình tượng người

chiến sĩ bỗng nổi bật như được đặc tả bằng những nét đậm, khỏe đầy ấn

tượng.

Và tất cả đã được Bác Hồ biến thành một sự thật khác hẳn:

Nghèo khổ thiếu thốn, khó khăn

nhưng vinh dự, tự hào.

Em hiểu được những gì về

tâm trạng của Bác Hồ qua

câu thơ kết: Cuộc đời cách

mạng thật là sang

Hãy chọn từ để thuyết minh?

b) Cái sang của cuộc đời cách mạng:

Niềm vui lớn của Người không phải

“thú lâm tuyền” đơn điệu mà trước

hết là niềm vui vô hạn của người

chiến sĩ yêu nước vĩ đại sau 30 năm xa tổ quốc được trở về sống giữa lòng

đất nước yêu dấu, trực tiếp lãnh đạo phong trào.

Bác tin tưởng và nắm chắc thời cơ

giải phóng dân tộc đang tới gần so với niềm vui lớn đó thì những khó khăn:

hang tối, cháo bẹ, rau măng, bàn đá

chông chênh đều trở thành sang trọng

vì đó là cuộc đời cách mạng mà Người đã chọn.

Câu thơ cuối đã khẳng định lý tưởng của người chiến sĩ Cộng sản toát lên

niềm lạc quan vô hạn.

Chữ sang kết thúc bài thơ có thể coi

4 Tổng kết:

Em hãy rút ra những thành công về mặt nội dung và

nghệ thuật của tác phẩm?

Nghệ thuật: Một bài thơ thất ngôn

bát cú đẽo gọt chặt chẽ Ngôn ngữ

trong sáng, giọng điệu dí dỏm Ý thơ tự nhiên, phóng khoáng.

Nội dung: Bài thơ đã khắc họa được cảnh sinh hoạt bình dị, nề nếp, gian khổ, thiếu thốn nhưng hết sức lạc

5 Luyện tập:

Câu 1: Ýù nào nói đúng nhất hoàn

cảnh sáng tác của bài thơ tức cảnh

Pác Bó?

a)     

Trong thời gian Bác Hồ hoạt động cá

ch mạng ở Cao Bằng chuẩn bị cho tổn

g khởi nghĩa.

b)    

Trong thời gian Bác Hồ lãnh đạo toà

n quốc kháng chiến chống Pháp.

c)     

Trong thời gian Bác Hồ lãnh đạo toà

n quốc kháng chiến chống Mĩ.

d)    

Trong thời gian Bác Hồ bôn ba hoạt đ ộng cách mạng ở nước ngoài.

Kết thúc bài học hôm nay, cô cho các em biết: Tháng 1/1946 Bác Hồ phát biểu với các nhà báo rằng:

“Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước

ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh, nước biếc để câu cá, trồng hoa, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn

EM ĐÃ TRẢ LỜI RẤT CHÍNH XÁC !

RẤT TIẾC, EM ĐÃ TRẢ LỜI SAI !