Tác gia Nguyễn Trãi

 Sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu n ớc – Quê hương: văn hoá Nho học và nhiều lần thay đổi địa bàn sống đã tạo điều kiện thuận lợi để Nguyễn Trãi tiếp thu truyền thống văn hoá

Ng÷ v¨n 10

t¸c gia nguyÔn tr·i

KiÓm tra bµi cò:

Sai

§óng

ThÓ lo¹i nµo kh«ng ph¶i lµ thÓ lo¹i cha «ng

ta s¸ng t¸c?

A Th¬ N«m § êng luËt

B HÞch, chiÕu, c¸o, biÓu

C Song thÊt lôc b¸t

Nguyễn Trãi đ ợc sinh ra trong

một gia đình nh thế nào?

Có ảnh h ởng gì đến sự nghiệp

văn ch ơng của ông?

Nguyễn Trãi: Hiệu ức Trai (1380 - 1442).

Nguyễn Trãi (1380 – Quê hương: 1442)

+ Mẹ: Trần Thị Thái – Quê hương: con gái của quan t đồ Trần Nguyên Đán (nhà thơ - tể t ớng nỗi tiếng của thời Trần).

Quê h ơng:

• Sinh ở Thăng Long (trong gia đình ông ngoại)

• Năm 1385 – Quê hương: lúc 5 tuổi chuyển về xã Chi Ngại – Quê hương: Chí Linh – Quê hương: Hải D ơng (cùng gia đình ông ngoại)  sau đó dời đến Nhị Khê - Th ờng Tín – Quê hương: Hà Tây sống với cha

T îng NguyÔn Tr·i t¹i NhÞ Khª (Hµ T©y)

 Sinh ra trong gia đình có truyền thống yêu n ớc – Quê hương: văn hoá Nho học và nhiều lần thay đổi địa bàn sống đã tạo điều kiện thuận lợi để Nguyễn Trãi tiếp thu truyền thống văn hoá gia đình và nền văn học dân gian của nhiều vùng đất  góp phần hình thành một tài năng văn học trong t ơng lai.

2 Những sự kiện chính trong cuộc đời

và công lao của ông đối với đất n ớc

 Nguyễn Trãi trong một bối

cảnh xã hội nh thế nào?

 Cuộc đời ông trải qua những sự kiện gì

quan trọng có ảnh h ởng lớn đếnsự nghiệp cứu n ớc và sự nghiệp văn thơ của ông?

 Tr ởng thành trong thời đại đầy biến động: Nhà Trần sụp đổ  Hồ lên thay  Lê (giúp Lê Lợi xây dựng đất n ớc).

 Giặc Minh xâm l ợc tàn bạo gây bao cảnh đau

th ơng mất mát cho nhân dân Đại Việt Chúng bắt cha con Hồ Quý Ly và đại thần về Trung Quốc trong đó có cha Nguyễn Trãi Định theo cha để hầu hạ cha lúc tuổi già nh ng cha ông bảo Nguyễn Trãi quay lại để giúp ông trả nợ n ớc, thù nhà Nguyễn Trãi bị giam lỏng 10 năm Thời gian này ông n ơng náu ở dân nên đã tìm ra chân lý: muốn cứu n ớc phải dựa vào dân

 Sau khi thoát khỏi sự giam lỏng của giặc Minh,

Nguyễn Trãi tìm đ ờng vào Lam Sơn theo Lê Lợi tham gia cuộc khởi nghĩa  đ a ra ph ơng kế

đánh giặc “Đánh vào lòng ng ời”

 Trong thời gian tham gia

kháng chiến, Nguyễn Trãi

làm quân s cho Lê Lợi (đ a ra

m u kế, soạn thảo văn th ) 

Góp phần đem lại thắng lợi

cho cuộc kháng chiến chống

giặc Minh, giải phóng đất n

ớc (1428) Vâng lệnh Lê Lợi

viết “Đại Cáo Bình Ngô” bất

hủ

Bình Ngô đại cáo văn

 §Ó cñng cè quyÒn lùc, Lª Lîi nghe lêi bän gian thÇn nghi ngê c¸c t íng trung thÇn: giÕt TrÇn Nguyªn H·n, Ph¹m V¨n X¶o NguyÔn Tr·i còng bÞ tèng giam (v× cã liªn quan tíi dßng hä TrÇn) Sau mét thêi gian ® îc th¶ nh

ng kh«ng ® îc träng dông (kh«ng ® îc bµn b¹c ) Kh«ng thùc hiÖn ® îc lý t ëng “trÝ qu©n tr¹ch d©n”  xin lui vÒ ë Èn (1439)

Chïa C«n S¬n, n¬i Èn c cña TrÇn Nguyªn §¸n vµ NguyÔn Tr·i

 Năm 1440, Lê Thái Tông lại mời ông ra làm quan  lại hăm hở ra giúp n ớc, mong có cơ

hội để thực hiện hoài bão

 Tai hoạ ập đến với ông vì bọn quyền thần luôn tìm cách hãm hại Năm 1442, vua đột tử  vu cho vợ chồng Nguyễn Trãi m u hại nhà vua  Khép vào “tội tru di tam tộc”

 Cuộc đời Nguyễn Trãi là cuộc

đời của một ng ời anh hùng, một

ng ời toàn đức toàn tài hiếm có

nh ng cũng là ng ời chịu nỗi oan khiên thảm khốc nhất trong lịch sử

1 Những tác phẩm chính:

 Văn chính luận: Quân trung t mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, bài phú Chí Linh sơn và các chiếu, biểu khác

 Thơ: ức Trai thi tập (105 bài chữ Hán), Quốc âm thi tập (254 bài chữ Nôm)

 Lịch sử: Lam Sơn thực lục, văn bia Vĩnh Lăng  ghi lại quá trình khởi nghĩa Lam Sơn

và tinh thần đoàn kết toàn dân, gắn bó với dân

 Địa Lý: D địa chí  ghi lại những sản vật

và con ng ời n ớc ta thế kỷ 15

Quốc âm thi tập

ứ c Trai tập bìa cuốn ức Trai tập

Bình Ngô đại cáo

Jump

ø c Trai thi tËp

next

previous

Bình Ngô đại cáo

next

previous

Quèc ©m thi tËp

next

previous

Qua tìm hiểu SGK cùng với những tác phẩm đã học ở THCS em hãy khái quát những nội dung chính của thơ văn Nguyễn Trãi?

“Bui một tấc lòng u ái cũ

Đêm ngày cuồn cuộn n ớc triều dâng”

“Bui một tấc lòng trung với hiếu Mài chẳng khuyết – Quê hương: nhuộm chẳng đen”

“Còn có một lòng âu việc n ớc

Đêm đêm thức nhẵn nẻo sơ trung”

 Thể hiện một lối sống thanh bạch, một lòng vì

n ớc vì dân, không màng giàu sang, danh lợi – Quê hương:cốt no đủ

“Quê cũ nhà ta thiếu cửa vào

Rau trong nội, cá trong ao”

 Tâm sự đau xót, day dứt vì thời cuộc:

“Hai chục năm trời danh tiếng hảo Ngoảnh đầu muôn việc tựa chiêm bao”

“ở thế nhiều phen thấy khóc c ời”

 Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp, thanh cao, cứng cỏi của ng ời quân tử bằng các hình

ảnh: Tùng – Quê hương: trúc – Quê hương: mai  phong cách

ấy, vẻ đẹp cứng cỏi hiên ngang ấy là để giúp dân, giúp n ớc.

 Thơ Nguyễn Trãi thể hiện sâu sắc tình yêu thiên nhiên – Quê hương: cuộc sống gia đình với một tâm hồn tinh tế, giàu cảm xúc

Thiên nhiên trong thơ Nguy

ễn Trãi

nh thế nào?

 Thiªn nhiªn d©n gi·, b×nh dÞ, tù nhiªn, gÇn gòi: R©m bôt, rau muèng, c©y chuèi:

“Ao c¹n vít bÌo, cÊy muèng

§×a thanh ph¸t cá ¬ng sen”

 Cảm nhận đ ợc vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên

“Hái cúc, ơm lan, h ơng bám áo Tìm mai, đạp nguyệt, tuyết xâm khăn”

“Chè tiên ghín n ớc nguyệt đeo về”

“ Thế giới đông nên ngọc một màu”

 Thiên nhiên gắn bó nh ng ời bạn:

“Núi láng giềng, chim bầu bạn Mây khách khí, nguyệt tam anh”

 Thiên nhiên hiện lên đầy sức sống:

Hồng liên trì đã tịn mùi h ơng”

 Th¬ NguyÔn Tr·i thÓ hiÖn tÝnh triÕt lý thÕ sù.

vÝ dô:

“DÉu hay ruét bÓ s©u c¹n

Kh«ng biÕt lßng ng êi ng¾n dµi”

***

“Nªn thî, nªn thÇy v× cã häc

Cã ¨n, cã mÆc bëi hay lµm”

***

“Ph îng nh÷ng tiÕc cao diÒu hay l în

Hoa th êng hay hÐo, cá th êng t ¬i”

Thơ văn Nguyễn trãi có đóng góp gì về nghệ thuật (Từ nội dung và qua các tác phẩm đã học

- đọc, em có nhận xét gì về nét đặc sắc nghệ

thuật trong thơ Nguyễn Trãi?)

3 Nghệ thuật:

Nguyễn Trãi có đóng góp lớn về hai bình diện cơ bản nhất: thể loại và ngôn ngữ.

Thể loại: Là nhà văn chính luận kiệt xuất: với

t duy sắc sảo, lập luận chặt chẽ, kết hợp hài hoà chất chất chính luận và chất trữ tình tha thiết

 Thơ trữ tình: Kết cấu chặt chẽ, hình t ợng nghệ thuật đặc sắc, hình ảnh mang tầm vóc vũ trụ, hoặc bình dị, đời th ờng.

“Vũ trụ mắt đ a, ngoài biển cả

Nói c ời ng ời ở giữa biển xanh”

 việt hoá thể thơ Đ ờng luật bằng những câu thơ

“lục ngôn”

 Ngôn ngữ: Góp phần làm cho ngôn ngữ

tiếng Việt phong phú, giàu đẹp hơn.

 Việt hoá các từ ngữ,điển cố Hán

 Sử dụng từ thuần Việt thuần thục: “mùi núc nác”, “lãnh mồng tơi”  ngôn ngữ ngày càng gần gũi, mang tính dân tộc sâu sắc

 Là ng ời sử dụng nhiều tục ngữ vào thơ:

“Lân cận nhà giàu no bữa cốmBạn bè kẻ trộm phải đau đòn”

III Tæng kÕt

NhËn xÐt kh¸i qu¸t vÒ t¸c gia NguyÔn Tr·i?

NhËn xÐt kh¸i qu¸t vÒ t¸c gia NguyÔn Tr·i?

Là nhà chính trị – Quê hương: ngoại giao – Quê hương: nhà văn, nhà thơ Cuộc đời và thơ văn Nguyễn Trãi là cuộc

đời – Quê hương: thơ văn của một ng ời anh hùng dân tộc,

là khí phách, là tinh hoa dân tộc Sự nghiệp, tác phẩm của Nguyễn Trãi là bài ca yêu n ớc, tự hào dân tộc

Cuộc đời ông để lại cho chúng ta bài học sâu sắc: lòng yêu n ớc, th ơng dân Xứng đáng là một danh nhân văn hoá của thế giới