Ánh trăng

Kiến thức: - Hiểu đ- Hiểu được ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình với quá khứ gian lao, tình nghĩa của tác giả và biết rút ra bài học về cách sống cho mình

Giáo án dự thi TrườngưTHCSưDiênưBình

Giáo viên thực hiện: Tô Thị Ngọc Đức Môn : Ngữ văn

giáo viên giỏi cấp tr ờng

Diên Bình, Tháng 11/2007

Tuần12 Ngày soạn: 01/11/07

(Nguyễn Duy)

A Mục tiêu: Giúp HSGiúp HS:

3 Thái độ: - Giáo dục HS sống ân tình thủy chung với - Giáo dục HS sống ân tình thủy chung với

2 Kĩ năng: - Cảm nhận đ- Cảm nhận được sự kết hợp hài hòa giữa

yếu tố trữ tình và yếu tố tự sự trong bố cục, giữa tính cụ thể

và tính khái quát trong hình ảnh của bài thơ

1 Kiến thức: - Hiểu đ- Hiểu được ý nghĩa của hình ảnh vầng

trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình với quá khứ gian lao, tình nghĩa của tác giả và biết rút ra bài học về cách sống cho mình

B Chuẩn bị :

- GV: - GV: Nghiên cứu kĩ văn bản ở SGK + SGV để soạn Nghiên cứu kĩ văn bản ở SGK + SGV để soạn

bài, bảng phụ, chân dung tác giả.

- HS: - HS: Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu chú thích, trả lời câu Đọc kĩ văn bản, tìm hiểu chú thích, trả lời câu

hỏi trong bài, vẽ tranh minh họa cho văn bản…

C Tiến trình tổ chức các hoạt động:

HĐ 1 HĐ 1 : Khởi động Khởi động :

a a Kiểm tra bài cũ :

- Câu hỏi: - Câu hỏi: Đọc thuộc lòng đoạn trích “ Đọc thuộc lòng đoạn trích “ Khúc hát ru

những em bé lớn trên lưng mẹ ” của Nguyễn Khoa Điềm Nêu cảm nhận của em về hình ảnh người mẹ Tà-ôi trong đoạn thơ?

- Đáp án: - Đáp án:

+ HS đọc thuộc lòng đoạn trích, không sai sót (5đ)

+ Ng + Ng ười mẹ làm việc vất vả nhưng rất yêu

thương con, tình yêu thương con gắn liền với tình yêu thương bộ đội, buôn làng, đất nước (3đ)

b Bài mới:

- Vầng trăng là hình ảnh quen thuộc nhất đối với - Vầng trăng là hình ảnh quen thuộc nhất đối với

chúng ta, đã có biết bao thi sĩ viết về vầng trăng như: Lý Bạch, Hồ Chí Minh, Hàn Mạc Tử,…và Nguyễn Duy cũng là một trong những nhà thơ viết

về ánh trăng Tuy nhiên vầng trăng trong thơ Nguyễn Duy có điều gì đặc biệt? Có phải đơn thuần chỉ là một cảnh đẹp trong thiên nhiên hay không?

Để thấy được điều đó hôm nay cô và các em sẽ cùng tìm hiểu bài thơ “Ánh trăng” của Nguyễn Duy

* Nội dung bài học :

- GV cho HS quan sát chân dung tác giả GV cho HS quan sát chân dung tác giả

điểm nào?

- GV nhận xét và khái quát lại những nét chính

về tác giả và tác phẩm.

(SGK)

I Đọc – Hiểu văn bản Đọc – Hiểu văn bản

T¸c gi¶ NguyÔn Duy

2.2.Đọc, tìm hiểu chú thích:

- GV hướng dẫn cách đọc: ((3 3

khổ thơ đầu: giọng kể, nhịp

trôi chảy bình thường; khổ

thơ thứ 4 giọng ngỡ ngàng,

cao, nhanh; 2 khổ thơ còn

lại: giọng thiết tha, trầm

lắng)

- GV đọc mẫu, gọi HS

đọc tiếp

- Buyn-đinh: tòa nhà cao, tòa nhà cao,

nhiều tầng, hiện đại

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu

phần chú thích trong sgk

- H: Thể loại của bài thơ là Thể loại của bài thơ là

thể loại gì?

3 Thể loại, bố cục:

- GV yêu cầu lớp nhận xét và

kết luận

- HS dựa vào bài soạn ở nhà

trả lời

- H: Văn bản có thể chia làm Văn bản có thể chia làm

mấy phần? Nội dung của từng

phần?

- HS trả lời, GV chốt ý

nghĩa tình

+ Khổ thơ thứ ba: Trăng hóa thành người dưng.

trăng tình nghĩa.

- Bố cục:

- Thể loại: Thơ 5 tiếng, kết Thơ 5 tiếng, kết

hợp giữa tự sự và trữ tình

3 phần

- HS đọc lại hai khổ thơ đầu.

- H: Vầng trăng đã gắn bó với tác giả từ bao giờ? Vầng trăng đã gắn bó với tác giả từ bao giờ?

- H: Như vậy giữa họ đã có một mối quan hệ như thế nào? Như vậy giữa họ đã có một mối quan hệ như thế nào?

- H: Vậy, em hiểu tri kỉ là gì? Vậy, em hiểu tri kỉ là gì?

Tri kỉ là hiểu biết, yêu quý nhau đến độ thân thiết)

- H: Sự gắn bó đó nói lên điều gì? Sự gắn bó đó nói lên điều gì?

- H: Trăng là một hình ảnh thiên nhiên như thế nào? Trăng là một hình ảnh thiên nhiên như thế nào?

- H: Như vậy, con người trong mối quan hệ tri kỉ với vầng trăng thì có ảnh hưởng gì không? Như vậy, con người trong mối quan hệ tri kỉ với vầng trăng thì có ảnh hưởng gì không?

- HS thảo luận trả lời GV nhận xét liên hệ giáo dục.

- H: Trong hồi ức của tác giả, hình ảnh đất nước như thế nào? Trong hồi ức của tác giả, hình ảnh đất nước như thế nào?

a.Hình ảnh vầng trăng tình nghĩa:

- Hồi nhỏ → trưởng thành

→ Thiên nhiên với con người hòa hợp làm một.

- Trăng: đẹp, trong trẻo, tươi mát…

- Con người gần gũi với trăng → con người trở nên đẹp đẽ, trong sáng, cao thượng,…

=> Hình ảnh đất nước bình dị, hiền hòa…

- HS đọc lại đoạn 3 b Trăng hóa thành người

dưng

- GV nhận xét, liên hệ

- HS thảo luận trả lời

- H: Nguyên nhân đó có gần Nguyên nhân đó có gần

gũi với thực tế hay không? Và

đó có còn là chuyện riêng của

tác giả nữa không?

- H: Vầng trăng đã gắn bó với Vầng trăng đã gắn bó với

tác giả như một người bạn tri

kỉ Vậy nguyên nhân nào đã

làm cho người bạn tri kỉ ấy trở

thành người dưng?

=> Cuộc sống hiện đại, gấp gáp, hối hả không có điều kiện

để con người nhớ về quá khứ

- Nguyên nhân: ánh sáng của ánh sáng của

điện, gương át đi ánh sáng của trăng → Trăng trở thành người dưng

- HS đọc đoạn còn lại.

c. Trăng nhắc nhở tình nghĩa Trăng nhắc nhở tình nghĩa:

mình của tác giả? Cái giật mình ấy

vạnh, trăng im phăng phắc” gợi lên

suy nghĩ gì?

như thế nào? Vì sao tác giả lại có cảm

xúc đó?

- Nhóm 1: Hình ảnh vầng trăng xuất Hình ảnh vầng trăng xuất

hiện qua từ ngữ nào? Em có nhận xét

gì về sự xuất hiện đó? Trăng xuất hiện

gợi lên cảm giác gì?

- GV cho HS thảo luận nhóm các câu

hỏi sau:

- H: Trong cuộc sống hiện đại ấy Trong cuộc sống hiện đại ấy

người ta nhớ đến ánh sáng của trăng

khi nào?

- Các nhóm trình bày - Thình lình, đột ngột Thình lình, đột ngột →→ bất

ngờ, gợi lên cảm giác vui sướng, ngỡ ngàng

- GV nhận xét và chốt lại

- Lớp nhận xét và bổ sung

Thiên nhiên, nghĩa tình quá khứ luôn tròn đầy, bất diệt

- Trăng im phăng phắc: nhắc Trăng im phăng phắc: nhắc

nhở mọi người không được quên quá khứ

- Trăng tròn vành vạnh: quá Trăng tròn vành vạnh: quá

khứ vẹn nguyên chẳng thể phai mờ

- Rưng rưng Rưng rưng → xúc động

trước sự trở về của quá khứ với những năm tháng gian lao, bình dị

=>

(Cái giật mình của tác giả chính là nhớ lại, là tự vấn mình,

là nối hiện tại với quá khứ và để con người tự hoàn thiện mình… Cái giật mình của sự ăn năn tự trách, tự thấy phải đổi thay cách sống Cái giật mình tự nhắc nhở bản thân không bao giờ được làm người phản bội quá khứ, phản bội thiên nhiên, sùng bái hiện tại mà coi rẻ thiên nhiên, quá khứ Thiên nhiên thật nghiêm khắc, lạnh lùng nhưng cũng thật ân tình độ lượng bao dung, vầng trăng

- GV liên hệ, giáo dục về truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc cho HS

HĐ 3 II.Tổng kết:

- GV hướng dẫn HS về nhà

làm

HĐ 4: HĐ 4:

- HS đọc ghi nhớ sgk

- H: Bài học em rút ra được Bài học em rút ra được

qua văn bản này?

- H:H: Nghệ thuật nổi bật của bài Nghệ thuật nổi bật của bài

thơ là gì?

- Bài tập 2 trang 157 sgk Bài tập 2 trang 157 sgk

III Luyện tâp:

- Ghi nhớ sgk

2 Nội dung:

- Thể thơ 5 tiếng, ẩn dụ, tượng Thể thơ 5 tiếng, ẩn dụ, tượng

trưng, lời thơ giản dị…

1. Nghệ thuật:

HĐ 5: Củng cố - Dặn dò:

- Soạn bài “Tổng kết từ vựng”

- Về nhà học thuộc lòng bài thơ, nắm nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Làm bài tập ở

phần luyện tập.

3 Có người cho rằng: Vầng trăng trong bài thơ của Nguyễn Duy vừa là một hình ảnh Có người cho rằng: Vầng trăng trong bài thơ của Nguyễn Duy vừa là một hình ảnh

ẩn dụ vừa là một biểu tượng đầy chất thơ Đúng hay sai?

a Nhẹ nhàng, bồi hồi, bâng khuâng.

2 Giọng thơ trong bài Ánh trăng là: Giọng thơ trong bài Ánh trăng là:

1 Bài thơ Ánh trăng đã để lại trong tâm hồn người đọc những bài học thấm thía nào về đạo Bài thơ Ánh trăng đã để lại trong tâm hồn người đọc những bài học thấm thía nào về đạo

lí?