Ông đồ

Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu giấy đỏ Bên phố đông ng ời qua Bao nhiêu ng ời thuê viết Tấm tắc ngợi khen tài Hoa tay thảo những nét Nh ph ợng múa, rồng bay... Mỗi độ

Ông đồ

Vũ Đình Liên

- Từ đầu thế kỉ XX, nền Hán hoc và chữ Nho ngày càng mất vị thế quan trọng trong đời sống văn hóa Việt Nam

- Ông đồ là ng ời Nho học nh ng không đỗ đạt, sống thanh bần bằng nghề dạy học Theo phong tục, khi tết đến, ng ời

ta sắm câu đối hoặc một đôi chữ Nho viết trên giấy đỏ

dán lên vách, lên cột để năm mới tốt lành Ông đồ rất đ ợc mọi ng ời trọng vọng Khi chế độ thi cử chữ Hán bị bãi

bỏ, ông đồ hết thời, bị gạt ra ngoài lề cuộc sống mới Lớp

ng ời x a đã vắng bóng trong cuộc đời nhộn nhịp, để lại

nỗi tiếc th ơng, ngậm ngùi…

Thịt mỡ, d a hành, câu đối

đỏ/ Cây nêu, tràng pháo

bánh ch ng xanh.

I, Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

Ông đồ là bài thơ tiêu biểu nhất cho hồn thơ giàu

th ơng cảm của Vũ Đình Liên Tuy sáng tác thơ

không nhiều nh ng chỉ với bài Ông đồ, Vũ Đình

Liên đã có vị trí xứng đáng trong phong trào Thơ mới

Vũ Đình Liên (1913-1996) quê gốc ở Hải D ơng,

nh ng chủ yếu sống ở Hà Nội Ông là một trong

những nhà thơ lớp đầu tiên của phong trào Thơ

mới Thơ ông th ờng nặng lòng th ơng ng ời và

niềm hoài cổ Ngoài sáng tác thơ, ông còn nghiên

cứu, dịch thuật và giảng dạy văn học

II, §äc hiÓu v¨n b¶n.

Bè côc

Em h·y cho biÕt néi dung chÝnh cña

mçi phÇn?

Mỗi năm hoa đào nở Lại thấy ông đồ già Bày mực tàu giấy đỏ Bên phố đông ng ời qua

Bao nhiêu ng ời thuê viết

Tấm tắc ngợi khen tài

Hoa tay thảo những nét

Nh ph ợng múa, rồng bay.

1 Khổ 1,2 Hình ảnh ông đồ thời đắc ý

Mỗi độ xuân về, tết đến, ông đồ xuất hiện bên

hè phố, cùng với mực tàu giấy đỏ, góp mặt vào cái đông vui, tấp nập của phố ph ờng Hình ảnh

đó đã trở nên thân quen, không thể thiếu trong mỗi dịp tết đến Ng ời ta xúm quanh lấy ông

“bao nhiêu ng ời thuê viết”, và rồi “tấm tắc ngợi khen tài” Ông đồ thỏa lòng mình trên những trang giấy “hoa tay thảo những nét/ Nh ph ợng múa, rồng bay” Tài viết chữ đẹp của ông đã khiến mọi ng ời ng ỡng mộ, tôn kính Ông đồ thực sự trở thành trung tâm của hè phố trong những ngày tết đến

2 Khổ 3,4

Hình ảnh ông đồ thời tàn

Nh ng mỗi năm mỗi vắng

Ng ời thuê viết nay đâu Giấy đỏ buồn không thắm Mực đọng trong nghiên sầu

Ông đồ vẫn ngồi đấy

Qua đ ờng không ai hay

Lá vàng rơi trên giấy

Ngoài giời m a bụi bay.

Một trong những nét nghệ thuật tiêu biểu

đ ợc các nhà Thơ mới a dùng là cách sử dụng những hình ảnh đối lập, t ơng phản

ấn t ợng đầu tiên của em sau khi đọc xong khổ 3,4 là gì?

Hình ảnh ông đồ giữa hai phần thơ có gì khác nhau? Hiệu quả

của nghệ thuật t ơng phản?

Đoạn thơ mở đầu bằng một câu hỏi, chạm vào nỗi đau của một thời tàn

X a, cảnh bao nhiêu ng ời chen chúc, nay, lại là cảnh vắng vẻ đến thê l ơng

Nỗi xót xa của ông đồ nh truyền cả sang giấy đỏ, mực tàu Nghệ thuật nhân hóa đã nói lên nỗi sầu, tủi của ông

đồ Ông đồ ngồi đó, chẳng ai thuê ông viết, giấy cũng chẳng thắm mà mực cũng đọng lại một nỗi sầu Cả ông

đồ và những đồ vật thân thuộc, gắn bó với ông trở nên tàn tạ, thành thứ bị thừa, lãng quên, đối lập với cảnh

phố xá ngày xuân vẫn tập nập phía tr ớc

Ông đồ vẫn ngồi đấy Qua đ ờng không ai hay

Con ng ời đã thờ ơ biết bao tr ớc sự góp mặt của ông trên đ ờng phố Sự đối lập giữa cảnh huy hoàng ngày tr ớc và sự tàn tạ của lúc này khiến ông nặng lòng một nỗi sầu, một tấn bi kịch Chỉ có thiên nhiên là chia sẻ cùng ông:

“lá vàng rơi… m a bụi bay”

3 Khổ 5 Tâm t của nhà thơ

Năm nay đào lại nở

Không thấy ông đồ x a

Những ng ời muôn năm cũ Hồn ở đâu bây giờ?

Bài thơ mở đầu: “mỗi năm hoa đào nở…” rồi “mỗi năm mỗi vắng”, và kết thúc “năm nay đào lại nở/ Không thấy

ông đồ x a”, sự khác nhau trong từng giai đoạn thời gian

ấy là sự mất dần hình ảnh ông đồ trong nét đẹp cổ truyền của dân tộc Vũ Đình Liên nói rằng hình ảnh ông đồ khi

ấy chỉ còn là “cái di tích tiều tụy của một thời tàn” Kiểu kết cấu đầu cuối t ơng ứng đã làm nổi bật chủ đề của bài thơ Ông đồ chỉ còn lại trong tâm thức, trong nỗi xót xa mỗi khi tết đến, xuân về mà thôi Một nét đẹp truyền

thống cũng mất đi theo “những ng ời muôn năm cũ”

Nhà thơ xót xa thốt lên lời tự vấn:

“Hồn ở đâu bây giờ?”

Hình ảnh ông đồ trong vẻ đẹp truyền thống của dân tộc gắn liền với hè phố trong những ngày tết ngồi

viết câu đối đỏ Cùng với thịt mỡ, d a hành, cây nêu, tràng pháo, bánh ch ng xanh… thì câu đối đỏ là thứ không thể thiếu làm nên không khí thiêng liêng của ngày tết Chính ông đồ đã mang hơi xuân, mang bình

an và phúc lộc đến với muôn nhà Vì những lẽ đó, sự

“ra đi” của hình ảnh ông đồ gieo vào lòng nhà thơ những tiếc nuối khôn nguôi Thế hệ “những ng ời

muôn năm cũ” góp phần làm nên cái hồn dân tộc đã

bị thay thế bởi một lớp ng ời mới Số phận của

những ông đồ thật bất hạnh biết bao!

Nhà thơ thể hiện một cách kín đáo niềm

cảm th ơng chân thành đối với tình cảnh

những ông đồ đang tàn tạ tr ớc sự đổi

thay của cuộc đời, đồng thời đó còn là sự

nhớ nhung, luyến tiếc những cảnh cũ

ng ời x a nay đã vắng bóng

Theo em sự hoài

cổ nh vậy có bị

coi là tiêu cực

không?

Cái x a cũ không còn nữa, cái mà nhà thơ ngậm ngùi nhớ tiếc đã từng gắn bó với đời sống Việt Nam hàng trăm năm, lại mang một vẻ đẹp văn hóa và gắn với những giá trị tinh thần truyền thống thì niềm hoài cổ

ấy có ý nghĩa nhân văn sâu sắc

4 Nghệ thuật

Hiệu quả sử dụng nghệ thuật nhằm làm nổi bật

chủ đề bài thơ?

Gợi ý: về thể thơ? Kết cấu? Ngôn ngữ?

Thể thơ ngũ ngôn

Thích hợp với việc diễn tả tâm tình sâu lắng Giọng chủ âm của bài thơ là trầm lắng, ngậm ngùi, đi sâu vào lòng ng ời

Kết cấu chặt chẽ

Kết cấu đầu cuối t ơng ứng và có hai cảnh t ợng t ơng phản sâu sắc thể hiện tình cảnh thất thế, tàn tạ của ông đồ một cách đầy ám ảnh

Ngôn ngữ hàm súc

Ngôn ngữ bài thơ giản dị, hàm súc, đầy

d ba Hình ảnh thơ chắt lọc mà bình dị,

Luyện tập

Hãy phát biểu cảm nghĩ của

em về hình ảnh ông đồ trong bài thơ