CHƯƠNG 5a5.1 Một số khái niệm Chưng là gì?. Quá trình tách hỗn hợp lỏng thành các cấu tử riêng biệt bằng cách đun sôi hỗn hợp, tách hơi tạo thành để ngưng tụ... CHƯƠNG 5a5.1 Một số khái
Trang 1BỘ MÔN: QT & TB CNHH KHOA: KỸ THUẬT HOÁ HỌC TRƯỜNG: ĐẠI HỌC BÁCH KHOA TP HCM
NGƯỜI SOẠN: PGS.TS Trịnh Văn Dũng
QT & TB TRUYỀN KHỐI
MMH: 607050
Trang 2CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
5.3 Chưng một bậc
5.4 Chưng cất hỗn hợp hai cấu tử
5.5 Chưng cất hỗn hợp nhiều cấu tử
5.6 Chưng lôi cuốn theo hơi nước
5.7 Thiết bị chưng cất
5.8 Tính toán thiết bị chưng cất
5.9 Các phương pháp chưng đặc biệt
Trang 3CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
Chưng là gì?
Quá trình tách hỗn hợp lỏng thành các cấu tử riêng biệt bằng
cách đun sôi hỗn hợp, tách hơi tạo thành để ngưng tụ
T = const: cấu tử nào có áp suất hơi lớn hơn sẽ dễ bay hơi;
P = const: cấu tử nào có nhiệt độ sôi thấp hơn sẽ dễ bay hơi;
Trang 4CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
Phân biệt chưng khác với cô đặc:
Giống nhau: bay hơi khi sôi;
Khác nhau: Chứng dung môi và chất tan đều bay hơi;
Cô đặc chỉ có dung môi bay hơi, chất tan không bay hơi
Trang 5CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
Chưng có thể ở áp suất khác nhau: áp suất thường;
áp suất thấp;
áp suất cao;
Trang 6CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
Có nhiều phương pháp chưng: một bậc;
chưng cất (luyện);
chưng lôi cuốn theo hơi nước, ;
Trang 718.11.2012 Truyền khĩi A MSMH: 607050 7
CHƯƠNG 5a
5.1 Một số khái niệm
Chưng được dùng trong công nghiệp: hóa chất;
Trang 8CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Xây dựng cân bằng pha: p – t;
p – x,y (t = const);
t – x,y (p = const);
y – x (p = const);
Trang 9CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Hỗn hợp lý tưởng: định luật Raoult
Hỗn hợp thực: thực nghiệm
Trang 101 1
Trang 11CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Hỗn hợp: Benzen - Toluen
Trang 12CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Hệ có sai lệch dương với Raoult
Hỗn hợp: Etanol - Nước
Trang 13CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Hệ có sai lệch âm với Raoult
Hỗn hợp: HCl - Nước
Trang 14CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
x, % mol 0 5.0 10.0 20.0 30.0 40.0 50.0 60.0 70.0 80.0 90.0 100 Điểm đẳng phí
Trang 15CHÖÔNG 5a
Trang 16CHƯƠNG 5a
5.2 Cân bằng pha hệ lỏng - hơi
Hệ hai chất lỏng không tan
Hỗn hợp: Dầu - Nước
Trang 17M P
P N
M N
M P
P N
P N
M
P N
M
H H
P H
H
N H
H M
x x
P x
x
N x
x
M
hay NM
P MP
N NP
M PH
NH
MH
Px Nx
Mx
P N
M
Qui tắc đòn bẩy
Trang 18CHƯƠNG 5b
5.1 Sơ đồ nguyên lý
5.2 Cân bằng vật chất
5.3 Cân bằng nhiệt
5.4 Ưu nhượùc điểm
5.5 Phạm vi sử dụng
Trang 20Cho hỗn hợp vào nồi đun 1;
đun bốc hơi;
ngưng tụ hơi trong 2;
Nồng độ cấu tử dễ bay hơi giảm dần;
Chưng đến khi đạt nồng độ yêu cầu thì ngừng lại;
Trang 21CHƯƠNG 5b
5.2 Cân bằng vật chất
Cho: Lượng, nồng độ nhập liệu F, x F
lượng sản phẩm W
Trang 230 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
Trang 24Fx x
W F
D
W F
D
Trang 25CHƯƠNG 5b
5.3 Cân bằng nhiệt
Mục đích xác định:
-Lượng hơi đốt
Trang 26D F
SF F
O
H
r
r W F
t t
FC G
Trang 27DR D
D D
NL
t t
C
t t
DC
Dr G
Trang 28CHƯƠNG 5b
5.4 Ưu nhượùc điểm
Chưng đơn giản: dễ thực hiện,
vốn đầu tư thấp, công nghệ linh động.
Trang 29CHƯƠNG 5b
5.4 Ưu nhượùc điểm
Nhược điểm:
Độ thu hồi không cao,
Nồng độ thu được thấp,
Tốn nhiều công sức, thời gian và năng lượng
Trang 30CHƯƠNG 5b
5.5 Phạm vi sử dụng
Chỉ áp dụng với hỗn hợp có nhiệt độ sôi khá xa nhau
Chỉ dùng để tách sơ bộ
Khi năng suất không lớn
Để tăng nồng độ sản phẩm định: tiến hành chưng đơn giản có hồi
lưu nhờ thiết bị ngưng tụ hồi lưu
Trang 34CHƯƠNG 5c
5.1 Sơ đồ nguyên lý
5.2 Cân bằng vật chất
5.3 Cân bằng nhiệt
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.5 Thiết bị chưng cất
5.6 Tính toán thiết bị chưng cất
Trang 35CHƯƠNG 5c
5.1 Sơ đồ nguyên lý
Trang 361 – thùng chứa dung dịch đầu; 2 – bơm; 3 – thùng cao vị gia nhiệt; 4 – thùng
chứa sản phẩm đáy; 5 – thiết bị đun nóng nguyên liệu; 6 – lưu lượng krế; 7 –
tháp chưng luyện; 8 – TB ngưng tụ hồi lưu; 9 – đun sôi đáy tháp; 10 – tháo nước
ngưng; 11 – tách khí không ngưng; 12 – làm lạnh sản phẩm; 13 – thùng chứa
sản phẩm đỉnh; 14 – Van điều chỉnh;
Trang 37CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
- Thiết bị ngưng tụ: ngưng tụ hoàn toàn hơi thành lỏng ở t S
- Thiết bị đun sôi: không làm thay đổi thành phần: y W = x W ;
•- Nguyên liệu vào tháp ở nhiệt độ sôi: t F = t FS ;
- Không có mất mát nhiệt: Q m = 0;
- Theo qui tắc Troutol: r A r B ;
Từ đó: lưu lượng theo mol của hai dòng pha là không đổi
đường làm việc sẽ là đường thẳng tính toán chưng cất theo nồng độ phần mol
- Đáy tháp đun sôi gián tiếp;
Trang 38CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
W F
W
W x
x
D x
Trang 39CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
G y
Cho TBNT: G 1 = D + L 0
Chỉ số hồi lưù
G 1 y 1 = Dx D + L 0 x L0 Cho cấu tử dễ bay hơi:
D D
Trang 40CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
G
L
Dx
Trang 41CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
G y
L’ = L + F = DR + fD = (R + f)D
Cân bằng vật chất cho đĩa nhập liệu:
Do: G’ = G = (R + 1)D
Trang 42CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
G y
Cho đoạn chưng:
W
x G
W x
Trang 43CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
G y
Giao điểm 2 đường làm việc:
Hai đường làm việc cắt nhau tại: x = x F
Trang 4418.11.2012 Truyền khĩi A MSMH: 607050 44
CHƯƠNG 5c
5.2 Cân bằng vật chất
Trang 45CHƯƠNG 5c
5.3 Cân bằng nhiệt
G y
Cân bằng nhiệt đối với thiết bị ngưng tụ HL:
Lượng nước cấp cho thiết bị NTHL:
Dr R
t t
Q G
D D
nt
t t
C G
Dr R
r G
Trang 46CHƯƠNG 5c
5.3 Cân bằng nhiệt
Cân bằng chung cho toàn tháp :
G y
Trang 47CHÖÔNG 5c
5.3 Caân baèng nhieät
Trang 48CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.1 Ảnh hưởng của trạng thái nhập liệu
h h
h
h q
L G
Trang 49CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.1 Ảnh hưởng của trạng thái nhập liệu
L H
Trang 50No Trạng thái nhập liệu L, L' G, G' q
4 Hỗn hợp hơi bão hòa L' = RD L = RD G = (R+1)D
5 Hỗn hợp hơi qúa
nhiệt
L = RD L' = RD - F
G = (R+1)D G' = G + F q < 0
Trang 51CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.2 Ảnh hưởng của chỉ số hồi lưu
Chỉ số hồi lưu là gì?
Nó có ảnh hưởng như thế nào đến quá trình chưng cất?
Bước 2: xác định R thích hợp theo:
- Chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật;
- Chỉ tiêu thể tích tháp nhỏ nhất;
- Theo một trong các phương trình kinh nghiệm.
3,03
,
R Min R
Để xác định R tiến hành 2 bước:
Bước 1: xác định chỉ số hồi lưu tối thiểu (R min : 0)
Trang 52CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.2 Ảnh hưởng của chỉ số hồi lưu
* 0
* 0
* 0
y
x R
Bước 2: xác định R thích hợp theo:
- Chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật;
- Chỉ tiêu thể tích tháp nhỏ nhất;
- Theo một trong các phương trình kinh nghiệm:
3 , 0 3
Trang 53CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.2 Ảnh hưởng của chỉ số hồi lưu
Chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật S
S 1
S 2
S
Trang 54CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.2 Ảnh hưởng của chỉ số hồi lưu
Chỉ tiêu thể tích tháp nhỏ nhất
(R+1).n lt
Trang 55CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.2 Ảnh hưởng của chỉ số hồi lưu
Theo một trong các phương trình kinh nghiệm:
3 , 0 3
Trang 56CHƯƠNG 5c
5.4 Các yếu tố ảnh hưởng
5.4.3 Ảnh hưởng của độ bày hơi tương đối
1 ln
1 1
D
x
x x
x N
Trang 58CHƯƠNG 5c
5.5 Thiết bị chưng cất
Khi lựa chọn thiết bị chưng cất cần căn cứ vào:
Năng suất, tính chất hóa lý của hỗn hợp, yêu cầu phân tách
Cấu tạo, nguyên lý hoạt động, ưu nhược điểm của mỗi loại thiết bị Điều kiện tại chỗ về: kỹ thuật, tài chính, trình độ nhân công
Trang 59CHƯƠNG 5c
5.6 Tính toán thiết bị chưng cất
•Đường kính:
w
G
785 ,
0
Trang 60CHƯƠNG 5c
5.6 Tính toán thiết bị chưng cất
•a) Theo phương trình truyền khối:
•b) Tính chiều cao tháp theo số đơn vị truyền khối:
•d) Tính chiều cao tháp theo hiệu suất tháp (số đĩa thực):
x x
y
y h n h n
H 0 0 0 0
TB xV
TB yV
TB x
TB
x x
G y
S K
y y
G x
aS K
x x
G y
aS K
y y
G H
H
H 1 lt 1