đã nghiên cứu và chế tạo thử thuốc hàn gốm hệ axit AR Ôxit nhôm – Rutil Để có thể mau chóng tự sản xuất được các loại thuốc hàn chất lượng cao các thuốc hàn thiêu kết hệ bazơ đáp ứng ch
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
Đề tài:
NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA CHẾ ĐỘ HÀN ĐẾN SỰ HÌNH THÀNH MỐI HÀN VÀ LƯỢNG THUỐC HÀN NÓNG CHẢY KHI CHẾ TẠO THUỐC HÀN THIÊU KẾT TƯƠNG ĐƯƠNG LOẠI F7A(P)2 THEO AWS A5.17- 80
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS VŨ HUY LÂN
HỌC VIÊN THỰC HIỆN: NGUYỄN THÀNH KIÊN
Chuyên ngành: CÔNG NGHỆ HÀN
B¸o c¸o LUËN V¡N TH¹C SÜ kü thuËt
Trang 2LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Ở nước ta hiện nay công nghệ hàn tự động dưới lớp thuốc được ứng dụng rất rộng rãi đặc biệt là trong lĩnh vực đóng tàu và chế tạo kết cấu thép, Tuy nhiên, thuốc hàn chủ yếu còn phải nhập từ nước ngoài
trong nước như Công ty Cổ phần Que hàn điện Việt Đức, công ty sản xuất vật liệu hàn Nam Triệu, đã nghiên cứu và chế tạo thử thuốc hàn gốm hệ axit AR (Ôxit nhôm – Rutil)
Để có thể mau chóng tự sản xuất được các loại thuốc hàn chất lượng cao (các thuốc hàn thiêu kết hệ bazơ) đáp ứng cho việc chế tạo các kết cấu hàn chất lượng cao bằng nguyên vật liệu trong nước để hàn tự động kết cấu thép
Nội dung cụ thể của luận văn tốt nghiệp: “Nghiên cứu ảnh
hưởng của chế độ hàn đến sự hình thành mối hàn và lượng thuốc hàn nóng chảy khi chế tạo thuốc hàn thiêu kết tương đương loại F7A(P)2 theo AWS A5.17-80”
Trang 3Nội dung
Chương 1: TỔNG QUAN VỀ THUỐC HÀN THIÊU KẾT
Chương 2: GIỚI THIỆU VỀ THUỐC HÀN
Chương 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Chương 4: TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM
Chương 5: XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ HÀN
HỢP LÝ
Kết luận và kiến nghị
Trang 4CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUỐC HÀN THIÊU KẾT
Nghiên cứu và sản xuất thuốc hàn trên Thế giới
Hiện nay trên thế giới sản xuất nhiều mác thuốc hàn khác
nhau, tuy nhiên theo phương pháp chế tạo và công nghệ có thể chia làm 3 loại chủ yếu: thuốc hàn nung chảy, thuốc hàn gốm
(nhiệt độ sấy ≤ 500°C) và thuốc hàn thiêu kết (nhiệt độ thiêu kết
> 500 °C) Thuốc hàn nung chảy được dùng nhiều ở Liên bang Nga, Trung Quốc Còn thuốc hàn gốm, thuốc hàn thiêu kết được dùng nhiều ở Thụy Điển, Hàn Quốc, Mỹ, Đài Loan
Trang 5CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THUỐC HÀN THIÊU KẾT
Nghiên cứu và sản xuất thuốc hàn ở Việt Nam
Ở việt nam chủ yếu chỉ sản xuất que hàn điện và dây
hàn, còn thuốc hàn chủ yếu phải nhập ngoại Để giải quyết
vấn đề này, một số viện nghiên cứu và cơ sở sản xuất vật liệu hàn đã tiến hành nghiên cứu và chế tạo thuốc hàn gốm Tuy nhiên, kết quả đạt được và mức độ triển khai ứng dụng thực
tế còn rất khiêm tốn VD như Công ty CP Que hàn điện Việt Đức, Bộ Công Thương đã nghiên cứu đề tài về thuốc hàn gốm mác F7-VD (hoặc AR-7) (2008), kết quả tuy đã được sản xuất thử, nhưng còn một số hạn chế nên chưa thể triển khai sản
xuất với qui mô công nghiệp và đây là loại thuốc hàn hệ axit dùng để hàn các kết cấu thép yêu cầu chất lượng thông
thường
Trang 6CHƯƠNG 2: GIỚI THIỆU VỀ THUỐC HÀN
Lượng thuốc hàn nóng chảy
Chiều rộng mối hàn Chiều cao mối hàn Chiều sâu ngấu mối hàn
Hệ số hình dạng mối hàn
1.Thuốc hàn F7A2 - Dây hàn EL8
Quá trình hàn SAW Hàm mục tiêu
Hình dạng và kích thước mối hàn
Sơ đồ nghiên cứu của đề tài
Trang 7CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Theo các số liệu lý thuyết và tiên nghiệm, mô hình có dạng đa thức bậc 2 như sau
Yi = b0 + b1X1 + + biXi + b12X1X2 + … + b11X12 +….+ biiXi2
Trong đó:
yj – là các hàm mục tiêu (hình dạng mối hàn: b, c, h; lượng thuốc nóng chảy)
xi - là các biến đầu vào (các thông số chế độ hàn (I, U,Vh))
Để xác định được mô hình thì phải xác định được các hệ số bi
và bậc của đa thức Phương pháp xác định các hệ số của các phương trình hồi quy dựa trên phương pháp bình phương bé nhất
Lựa chọn mô hình, các biến, các hàm mục tiêu
Trang 8CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Kế hoạch thực nghiệm bậc hai trực giao (với biến mã hóa )
Trang 9CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Mô tả phương pháp các thí nghiệm
Điều kiện thí nghiệm
Trong khuôn khổ của luận văn, tác giả nghiên cứu ở vị trí mối hàn điển hình 1G, chọn chế độ hàn được tính toán sơ bộ ở vị trí hàn bằng theo tiêu chuẩn AWS, với đường kính dây hàn là 4.0
mm
Vật liệu mẫu hàn và dây hàn
Thành phần hoá học của thép hàn SM400B, (%):
0.06 ~ 0.12 0.35 ~ 0.60 0.10 max 0.025 max 0.025 max
Thành phần hoá học của dây hàn EL8, (%):
0,10 0,25÷0,60 0,07 0,030 max 0,030 max 0,35
Trang 10CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Sử dụng máy hàn tự động dưới lớp thuốc của hãng
Dosun DZ1000 (Trung Quốc)
Trang 11CHƯƠNG 4: TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM
Sau khi chọn được giá trị và khoảng biến thiên của các
thông số chế độ hàn để hàn thuốc F7A2 ta có
Giá trị và khoảng biến thiên của các yếu tố
Các biến số
Cường độ dòng điện hàn I, (A)
Điện áp hàn U, (V)
Trang 12Kế hoạch thực nghiệm thí nghiệm trực giao bậc 2
Y1
Chiều cao mối hàn,
Y2
Chiều sâu ngấu,
Y3
Hệ số hình dạng,
Y4
Lượng thuốc nóng chảy,
Trang 13CHƯƠNG 4: TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM
Các thông số chế độ hàn chủ yếu được tính toán và hàn kiểm tra đạt ổn định có các giá trị như sau:
+ Đường kính dây hàn: 4,0 mm (khi nghiên cứu ảnh hưởng của kích thước dây hàn sẽ sử dụng thêm: d = 2,4 mm và
Trang 14CHƯƠNG 4: TIẾN HÀNH THỰC NGHIỆM
Trang 15Chiều cao mối hàn,
Y2
Chiều sâu ngấu,
Y3
Hệ số hình dạng,
Y4
Lượng thuốc nóng chảy,
Trang 16CHƯƠNG 5: XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ HÀN HỢP LÝ
Sử dụng phương pháp bình phương nhỏ nhất và các nội dung phân tích hồi quy, phân tích phương sai để xác định các
hệ số của phương trình hồi quy (dạng đa thức) Ứng dụng
phần mềm xác định các hệ số của phương trình hồi quy được thực hiện theo phần mềm MODDE 5.0
Trang 17Mô hình chiều rộng mối hàn
b Coeff SC Std Err P Conf int(±)
Trang 18Mô hình chiều cao đắp mối hàn
Trang 19Mô hình chiều sâu ngấu mối hàn
Trang 21Mô hình lượng thuốc hàn nóng chảy vào chế độ hàn
Trang 22Sự phụ thuộc của chiều rộng
mối hàn vào cường độ dòng
Trang 23Sự phụ thuộc của chiều rộng
mối hàn vào điện áp hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều rộng mối hàn vào I và Vh
Sự phụ thuộc của chiều rộng mối hàn vào chế độ hàn
Trang 24Sự phụ thuộc của chiều rộng
mối hàn vào vận tốc hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều rộng mối hàn vào U và Vh
Sự phụ thuộc của chiều rộng mối hàn vào chế độ hàn
Trang 25Sự phụ thuộc của chiều cao
đắp mối hàn vào cường độ
dòng điện hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào I và U
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào chế độ hàn
Trang 26Sự phụ thuộc của chiều cao
đắp mối hàn vào điện áp hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào I và Vh
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào chế độ hàn
Trang 27Sự phụ thuộc của chiều cao
đắp mối hàn vào vận tốc hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào U và Vh
Sự phụ thuộc của chiều cao đắp mối hàn vào chế độ hàn
Trang 28Sự phụ thuộc của chiều sâu
ngấu mối hàn vào cường độ
dòng điện hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào I và U
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào chế độ hàn
Trang 29Sự phụ thuộc của chiều sâu
ngấu mối hàn vào điện áp hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào I và Vh
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào chế độ hàn
Trang 30Sự phụ thuộc của chiều sâu
ngấu mối hàn vào vận tốc hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào U và Vh
Sự phụ thuộc của chiều sâu ngấu mối hàn vào chế độ hàn
Trang 31Sự phụ thuộc của hệ số hình dạng mối hàn vào chế độ hàn
Trang 32Sự phụ thuộc của hệ số hình
dạng mối hàn vào điện áp hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của hệ số hình dạng mối hàn vào I và Vh
Sự phụ thuộc của hệ số hình dạng mối hàn vào chế độ hàn
Trang 33Sự phụ thuộc của hệ số hình
dạng mối hàn vào vận tốc hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của hệ số hình dạng mối hàn vào U và Vh
Sự phụ thuộc của hệ số hình dạng mối hàn vào chế độ hàn
Trang 34Sự phụ thuộc của lượng thuốc
nóng chảy vào cường độ dòng
điện hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của lượng thuốc nóng chảy vào I và U hàn
Sự phụ thuộc của lượng thuốc hàn nóng chảy vào chế độ hàn
Trang 35Sự phụ thuộc của lượng thuốc
nóng chảy vào điện áp hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của lượng thuốc nóng chảy vào I và Vh hàn
Sự phụ thuộc của lượng thuốc hàn nóng chảy vào chế độ hàn
Trang 36Sự phụ thuộc của lượng thuốc
nóng chảy vào vận tốc hàn
Biểu diễn các đường đặc trưng
Sự phụ thuộc của lượng thuốc nóng chảy vào U và
Trang 37bazơ thấp (B ≈ 1,1) lên sự hình thành mối hàn và các kích
thước cơ bản của mối hàn
+ Các đồ thị cho ta thấy khi hiệu điện thế tăng thì khối lượng thuốc hàn tiêu thụ sẽ tăng, cường độ dòng điện hàn tăng thì khối lượng thuốc hàn tiêu thụ sẽ tăng và vận tốc hàn tăng thì khối lượng thuốc hàn tiêu thụ sẽ giảm
Kết luận
Trang 38CHƯƠNG 5: XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ HÀN HỢP LÝ
Trong các bài toán này việc giải bài toán là tìm ra được các giá trị của các biến đầu vào thỏa mãn giá trị hàm mục tiêu cho trước.Xác định các thông số chế độ hàn hợp lý, trên cơ sở các ràng buộc.+ Tường minh: 550 ≤ I ≤ 850 ;
24 ≤ U ≤ 40 ;
12 ≤ Vh ≤ 36 ;
+ Ẩn: đối với hàn tự động dưới lớp thuốc, yêu cầu hệ số hình dạng mối hàn thường ψmh = 7 ÷ 10, tuy nhiên đối với thuốc hàn bazơ thì khả năng hình thành mối hàn có giảm, nên thường lựa chọn hệ số hình dạng mối hàn thấp hơn
Ở đây ta chọn hàm mục tiêu để tối ưu:
6,0 ≤ ψmh = b/c (Y4) ≤ 10
Và lượng thuốc hàn tiêu hao (lượng thuốc hàn nóng chảy trên
lượng kim loại dây hàn (kim loại đắp)
0,7 ≤ Gx ≤ 1,3
Vậy ta chọn các thông số chế độ hàn thỏa mãn 2 tiêu chí trên
Trang 39CHƯƠNG 5: XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ XÁC ĐỊNH CHẾ ĐỘ HÀN HỢP LÝ
Xây dựng bản hướng dẫn sử dụng thuốc hàn thiêu kết F7A2
Khoảng giá trị của các thông số chế độ hàn hợp lý cho dây hàn d = 4,0mm
cường độ dòng điện thấp có thể xảy ra rỗ xỉ
- Trước khi hàn cần sấy thuốc hàn ở nhiệt độ từ 300°C ÷ 350°C trong thời gian 1÷ 1,5 giờ để tránh rỗ khí
Trang 40KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Kết luận:
Đề tài đã nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố chế độ hàn đến sự hình thành mối hàn và lượng thuốc nóng chảy Kết quả và ý nghĩa khoa học và thực tiễn có thể tóm tắt một số điểm chủ yếu sau đây:
- Ảnh hưởng của các thông số chế độ hàn đến sự hình thành mối hàn
và lượng thuốc nóng chảy.
- Ứng dụng quy hoạch thực nghiệm, xây dựng được các phương trình toán học mô tả ảnh hưởng của các thông số chế độ hàn chủ yếu khi
hàn tự động dưới lớp thuốc đến các kích thước mối hàn và lượng thuốc nóng chảy với sự tương thích cao
- Sự mô tả dạng 2D và 3D các quan hệ toán học nghiên cứu được
phản ánh trực quan các kết quả nghiên cứu và cho thấy phù hợp với lý thuyết
- Xây dựng được bảng hướng dẫn sử dụng loại thuốc hàn nghiên cứu được đảm bảo chất lượng hình thành mối hàn với lượng tiêu hao thuốc hàn hợp lý.
- Các kết quả nghiên cứu của đề tài vừa có ý nghĩa khoa học, tính
mới, vừa có giá trị thực tiễn cao
Trang 41KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Kiến nghị:
- Các kết quả nghiên cứu mới chỉ khảo sát cho phương
pháp hàn tự động dưới lớp thuốc ở tư thế hàn bằng và liên kết hàn giáp mối, để mở rộng phạm vi ứng dụng nên nghiên cứu cho tư thế hàn khác và liên kết hàn góc
- Để mở rộng phạm vi ứng dụng nên nghiên cứu với các
đường kính dây hàn khác, khi đó sẽ có bộ số liệu đầy đủ hơn
Trang 4242