Chương 2vs 3 Hệ thống chính trị

Câu hỏi của chương• Khi lựa chọn thị trường cho hoạt động kinh doanh quốc tế dựa trên yếu tố kinh tế, chính trị và pháp lý, nên lựa chọn dựa trên tiêu chí nào ?... ị là gì?• Kinh tế chín

Sách và giáo trình tham khảo

Sách, giáo trình chính:

- International Business – Competing in the Global Market

của Charles W.L.Hill

Tìm hiểu rào cản và thị trường để xuất khẩu sang EU

- Tình huống cung cấp bởi giáo viên

Chương 2: Sự khác biệt về kinh

tế chính trị giữa các quốc gia

Câu hỏi của chương

• Khi lựa chọn thị trường cho hoạt động kinh doanh quốc tế dựa trên yếu tố kinh tế, chính trị và pháp lý, nên lựa chọn dựa trên tiêu chí nào ?

• Các tiêu chí xây dựng chỉ số (http:globalEDGE.msu.edu)

• Chỉ số tổng hợp Thị trường Tiềm Năng (MPI- Market Potental Index) là chỉ số được nghiên cứu bởi Đại học Michigan của Mỹ

để xếp hạng tiềm năng thị trường của 87 quốc gia, xác định và cung cấp sự hướng dẫn cho các công ty Mỹ có kế hoạch mở

rộng thị trường quốc tế

• Nghiên cứu này có thể giúp các công ty so sánh thị trường

khách hàng tiềm năng trên một số phương diện Tám tiêu

chuẩn (dimension) được chọn để đại diện cho các thị trường tiềm năng của một quốc gia trên thang điểm từ 1 đến 100

• Quy mô thị trường ( Market Size): 25/100

• Sức mạnh thị trường ( Market Intensity): 15/100

• Tốc độ tăng trưởng thị trường ( Market Growth Rate): 12,5/100

• Khả năng tiêu thụ của thị trường ( Market Consumption

Capacity): 12,5/100

• Cơ sở hạ tầng thương mại ( Commercial Infrastructure): 10/100

• Tính dễ tiếp cận của thị trường ( Market Receptivity): 10/100

• Nền kinh tế tự do ( Economic Freedom): 7,5/100.

• Rủi ro quốc gia ( Country Risk): 7,5/100

Dimension Weight Measures Used

Market Size 25/100 1 Electricity Consumption (2011)

1

2 Urban Population (2012) 1

Market Intensity 15/100 3 GNI per Capita Estimates Using PPP (2012) 1

4 Private Consumption as a percentage of GDP (2012) 1

Market Growth Rate 12.5/100 A Average Annual Growth Rate of Primary Energy Use

 Income Share of Middle-Class (2011) 1

Commercial Infrastructure 10/100  Cellular Mobile Subscribers (2012) 3

 Households with Internet Access (2012) 3

 Main Telephone Lines (2012) 3

 Number of PC's (2012) 4

 Paved Road Density (2013) 4

 Population per Retail Outlet (2013) 4

 Percentage of Households with Color TV (2013) 4

Market Receptivity 10/100  Per Capita Imports from US (2013) 7

 Trade as a Percentage of GDP (2012) 1

Economic Freedom 7.5/100  Economic Freedom Index (2014) 5

 Political Freedom Index (2013) 6

Country Risk 7.5/100  Business Risk Rating (2014) 8

 Country Risk Rating (2013) 9

 Political Risk Rating (2014) 10

Kinh t chính tr là gì? ế chính trị là gì? ị là gì?

• Kinh tế chính trị của một quốc gia thể hiện

sự phụ thuộc của hệ thống chính trị, hệ

thống kinh tế, và hệ thống pháp lý của một quốc gia

– Các hệ thống này có tác động qua lại lẫn nhau – Các hệ thống này ảnh hưởng đến mức độ phát triển của một quốc gia

Hệ thống chính trị

• Là hệ thống chính quyền của một quốc gia

• Có thể đánh giá qua hai tiêu chí

Thứ nhất, mức độ mà chính phủ chú trọng đến

cá nhân hay tập thể

Thứ hai, mức độ dân chủ và chuyên chế

• Chủ nghĩa xã hội xuất phát từ triết lý này => chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa dân chủ xã hội

• Chủ nghĩa cộng sản: Trung Quốc, Cuba, Việt Nam, Bắc Triều Tiên

Chế độ dân chủ

• Dân chủ thuần túy: Tất cả người dân tham gia

• Dân chủ đại nghị: thông qua cá nhân đại diện, thỏa mãn 5 quyền tự do:

– Quyền phát ngôn

– Bầu cử theo nhiệm kỳ

– Quyền của các dân tộc thiểu số

– Quyền sở hữu và quyền công dân

– Quyền tự quyết

Chế độ chuyên chế

• Có quyền lực thông qua áp đặt

• Thiếu sự đảm bảo từ hiến pháp

• Sự tham gia hạn chế của người dân

Mối quan hệ giữa các cách phân

loại

• Dân chủ  chủ nghĩa cá nhân

• Độc quyền  chủ nghĩa tập thể

• Dân chủ - chủ nghĩa tập thể

• Độc quyền – chủ nghĩa cá nhân

• Vd: Chile (80s): tự do kinh kế, độc quyền chính trị

M i liên h gi a t t ối liên hệ giữa tư tưởng chính trị ệ giữa tư tưởng chính trị ữa tư tưởng chính trị ư tưởng chính trị ư tưởng chính trị ởng chính trị ng chính tr ị là gì?

và h th ng kinh t ệ giữa tư tưởng chính trị ối liên hệ giữa tư tưởng chính trị ế chính trị là gì?

• Chủ nghĩa tập thể => kinh tế tập trung

• Chủ nghĩa cá nhân => kinh tế thị trường

Hệ thống kinh tế

• Nền kinh tế hỗn hợp: một số lĩnh vực thuộc

quyền sở hữu cá nhân và một số lĩnh vực

thuộc sở hữu nhà nước và theo kế hoạch

của nhà nước

• Nền kinh tế theo định hướng nhà nước: nhà

nước đóng vai trò quan trọng trong định

hướng hoạt động đầu tư của các doanh

nghiệp tư nhân các chính sách ngành và các quy tắc điều hành các hoạt động kinh doanh phù hợp với mục tiêu của quốc gia

Khó khăn của Microsoft ở Trung Quốc

• Trung Quốc được dự đoán là thị trường máy tính cá nhân lớn thứ ba của thế giới năm 2001

• Dự định doanh thu là 100 tr USD vào năm 2000

• Vấn đề: nạn ăn cắp bản quyền tràn lan

• Là quốc gia xuất khẩu phần mềm không có bản quyền

• Microsoft kiện một công ty sản xuất phần mềm thuộc

Microsoft mà không có bản quyền => nhận được

2600USD, công ty đó bi phạt 3000 USD

• Kiện một công ty sử dụng các phần mềm của Microsoft bất hợp pháp => tòa phán quyết bảo là kiện nhầm công ty vì

kỹ sư sử dụng phần mềm đó thuộc công ty liên kết

Microsoft đối phó với vấn đề này thế nào?

Hệ thống pháp luật

• Là những qui tắc hay luật lệ điều khiển hành

vi mà thông qua đó luật pháp được thực thi và các vi phạm bị trừng phạt

• Vấn đề quan trọng không kém đó chính là sức mạnh của thể chế để thực thi pháp luật

• Ảnh hưởng đến kinh doanh quốc tế:

– Cách thức các giao dịch được thực hiện

– Quyền lợi và nghĩa vụ các bên

Các hệ thống luật

• Thông luật (common law system)

• Dân luật (Civil law system): hệ thống luật Pháp, hệ thống luật Đức, hệ thống luật Bắc Âu

• Luật tôn giáo (Theocratic law system): các nước theo đạo Hồi hoặc Hindu

Thông luật

• Là hệ thống luật dựa vào án lệ, lịch sử pháp

lý và áp dụng vào từng tình huống cụ thể

– Thẩm phán có thể áp dụng các qui định pháp lý cho từng tình huống cụ thể

– Các phán xét này trở thành án lệ cho các phán xét tiếp theo

– Luật có thể thay đổi dựa trên các án lệ này

Luật tôn giáo

Luật dựa vào các điều răn dạy của tôn giáo

• Luật Hồi giáo thực ra là các tiêu chuẩn đạo đức điểu chỉnh các hành vi trong đời sống hằng ngày

• Cách xếp loại này còn chưa thống nhất

• Các quốc gia theo đạo Hồi có hệ thống luật pha trộn giữa hệ thống thông luật hoặc luật dân sự với luật hồi giáo

• Ví dụ: hệ thống ngân hàng hồi giáo

Ảnh hưởng của các hệ thống luật

đến hoạt động kinh doanh

Ví dụ:

• Luật hợp đồng (các slide sau)

• Ảnh hưởng đến hoạt động quản trị của

doanh nghiệp, đến sự phát triển của thị

trường tài chính

2 Những vấn đề pháp lý cần quan

tâm trong kinh doanh quốc tế

2.1 Quyền sở hữu tài sản

- Bảo vệ tài sản trí tuệ

2.2 Luật về an toàn sản phẩm và trách nhiệm đối với sản phẩm

2.3 Luật về hợp đồng

2.4 Thuế

2.5 Luật điều chỉnh các nhà công ty nước

ngoài

2.1 Quyền sở hữu tài sản

• Các quốc gia khác nhau về mức độ bảo vệ quyền sở hữu tài sản

• Có thể bị vi phạm do hai loại hành động:

– Hành động cá nhân: trộm cắp, tống tiền…

– Hành động công cộng (tịch thu, xung công) và tham nhũng

Bảo vệ quyền sở hữu tài sản trí tuệ

2.2 Luật về an toàn sản phẩm và

trách nhiệm sản phẩm

• Luật về an toàn sản phẩm

• Trách nhiệm sản phẩm

Mỹ và các nước phương tây: luật chặt chẽ hơn

và trách nhiệm cao hơn

Các nước đang phát triển: yêu cầu thấp hơn

2.3 Luật về hợp đồng

• Luật điều chỉnh quá trình ký kết và thực

hiện hợp đồng giữa các bên trong hợp đồng

Hệ thống luật và hợp đồng

• Thông luật: là hệ thống luật dựa trên những yếu tố lịch sử của luật pháp và dựa vào đó mà toà án tiến hành xử lý những tình huống cụ thể

• Đặc trưng của thông luật

• Kinh doanh ở những nước thông luật

– Hợp đồng thường dài, chi tiết

– Tốn kém thời gian và chi phi cho dịch vụ tư vấn Luật

Hệ thống luật và hợp đồng

• Luật dân sự

– Là hệ thống luật dựa trên các quy tắc, các quy định bằng văn bản

– Tất cả các luật đều được hệ thống hóa và súc tích

• Kinh doanh ở những nước dân luật

– Phần lớn các điều khoản có thể tham chiếu vào luật nên hợp đồng có thể ngắn gọn hơn.

– Ít tốn kém thời gian và tiền bạc cho các dịch vụ tư vấn pháp luật

– Có xu hướng bỏ qua các chi tiết

Báo cáo của World bank về môi

trường kinh doanh

• www.doingbusiness.org

• Có báo cáo từ năm 2003

• Năm 2007: nghiên cứu 178 quốc gia khác nhau

• Về các qui định trong kinh doanh và bảo vệ quyền sở hữu về tài sản, bao gồm:

– Khởi sự doanh nghiệp

– Vấn đề cấp phép

– Thuê tuyển nhân sự

– Đăng ký tài sản

– Tín dụng

– Bảo vệ nhà đầu tư

– Giao dịch qua biên giới

– Thực hiện hợp đồng

– Giải thể, phá sản

Báo cáo năm 2014

Lào và VN

Báo cáo của World bank về môi

trường kinh doanh

• Các vấn đề khác quan trọng trong kinh doanh

– Gần các thị trường lớn

– Chất lượng các dịch vụ về cơ sở hạ tầng

– Sự an toàn về tài sản khỏi trộm cắp

– Sự minh bạch trong hoạt động mua của chính quyền– Điều kiện vĩ mô

– Sức mạnh của các thể chế

Các nhà qu n tr xác đ nh s c h p ản trị xác định sức hấp ị là gì? ị là gì? ức hấp ấp

d n c a m t qu c gia nh th nào ? ẫn của một quốc gia như thế nào ? ủa một quốc gia như thế nào ? ột quốc gia như thế nào ? ối liên hệ giữa tư tưởng chính trị ư tưởng chính trị ế chính trị là gì?

• Sự hấp dẫn của một quốc gia (một thị trường hay

là điểm đầu tư tiềm năng) phụ thuộc vào mối quan

hệ cân bằng giữa lợi ích, chi phí và rủi ro khi kinh doanh ở quốc gia đó:

– Nếu các yếu tố khác là như nhau, quốc gia sẽ hấp dẫn hơn nếu quốc gia đó có thể chế chính trị dân chủ, nền kinh tế thị trường, và hệ thống pháp lý mạnh để bảo vệ quyền sở hữu tài sản và hạn chế tham nhũng (xem thêm các slides ở cuối chương)

Tiêu chí đo lường mức độ phát

triển nền kinh tế

– GNP/1 người ( Gross national income (GNI) per person) đo lường tổng thu nhập bình quân hàng năm được nhận bởi một cá nhân trong một quốc gia.

– GNP/1 người đã điều chỉnh ngang bằng sức

mua (PPP) để tính đến chi phí sinh hoạt khác nhau

– Tốc độ tăng trưởng nền kinh tế (GDP growth rate)

How Do Countries Compare On GNI?

Economic Data for Select Countries

How Do Countries Compare On Growth Rates?

Economic Data for Select Countries

M c đ phát tri n kinh t c a qu c ức hấp ột quốc gia như thế nào ? ển kinh tế của quốc ế chính trị là gì? ủa một quốc gia như thế nào ? ối liên hệ giữa tư tưởng chính trị

gia nh th nào ? ư tưởng chính trị ế chính trị là gì?

Liên hiệp quốc sử dụng ý tưởng của Sen để phát triển Chỉ

số Phát triển Con người (HDI).

• Amartya Sen (đoạt giải Nobel) cho rằng phát triển kinh

tế nên được xem như là tiến trình mở rộng quyền tự do thực sự mà con người đạt được

– Là sự xóa bỏ các trở ngại tự do như nghèo đói, độc

quyền hoặc thiếu các dịch vụ công cộng– Sự sẵn có các dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục

• Amartya Sen cũng lập luận rằng tiến bộ kinh tế yêu cầu

phải tăng sự dân chủ cho người dân

– Tuổi thọ

– Mức độ giáo dục đạt được

– Thu nhập bình quân có đủ cho những nhu cầu

cơ bản của cuộc sống không

GNP

Tăng trưởng GNP

Các qu c gia khác nhau v ối liên hệ giữa tư tưởng chính trị ề

m c đ phát tri n nh th ức hấp ột quốc gia như thế nào ? ển kinh tế của quốc ư tưởng chính trị ế chính trị là gì?

nào?

Economic Data for Select Countries

GNP/1 người đã điều chỉnh sức mua

HDI

Vì sao hệ thống chính trị, kinh tế, và pháp lý ảnh hưởng đến mức độ phát triển kinh tế của

một quốc gia

Hệ thống chính trị, kinh tế, và pháp lý ảnh hưởng

đến mức độ phát triển kinh tế như thế nào ?

• Quốc gia muốn phát triển kinh tế cần có phát minh

– Phát minh mới về sản phẩm, tiến trình,

• Muốn có phát minh và thương mại hóa phải có:

– hệ thống pháp lý bảo vệ quyền sở hữu tài sản, đặc biệt

là bảo về quyền sở hữu trí tuệ– nền kinh tế thị trường,

– hệ thống chính trị ổn định và hệ thống chính trị này

phải đảm bảo hai vấn đề trên

cách thức quản trị mới, và chiến lược mới– Thương mại hóa các đổi mới nâng cao hiệu quả kinh

doanh

• Đổi mới và doanh nghiệp giúp tăng cường các

hoạt động kinh tế bằng cách tạo ra thị trường và

sản phẩm mới chưa tồn tại trước đây

– Đổi mới trong sản xuất và tiến trình kinh doanh nâng

cao năng suất lao động và vốn từ đó nâng cao tốc độ tăng trưởng kinh tế

Hệ thống chính trị, kinh tế, và pháp lý ảnh

hưởng đến mức độ phát triển kinh tế như thế nào

?

• Đổi mới và thương mại hóa đồi hỏi phải có

hệ thống pháp lý bảo vệ quyền sở hữu trí

tuệ đủ mạnh