BÀI DỰ THI VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC TÌNH HUÔNG THỰC TIỄN 1. Tên tình huống: “Nâng cao nhận thức của người dân vùng núi về nguồn nước sinh hoạt, bảo vệ và sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hợp lí”. Hôm nay Duyên thấy bà nội của mình mang quần, áo xuống suối giặt, Duyên liền hỏi: “ Sao bà không giặt ở nhà mà mang suống suối cho xa và nắng, bà trả lời: “Nước dẫn về nhà mình dạo này chảy chậm hẳn, ít nước dần nên bà phải mang quần, áo xuống suối giặt, có khi phải đi chở nước về nấu ăn và tắm rửa”. Duyên thấy thương bà, và nghĩ rằng tại nguồn nước dẫn về nhà mình lạ ít đi, Duyên thiết nghĩ mình phải tìm hiểu về việc này nguồn nước nhà mình dẫn về nhà là ở đâu làm thế nào để nguồn nước luôn ổn định và đảm bảo vệ sinh cho nhà mình và cho những người ở xã Yên Than này nữa 2. Mục tiêu giải quyết tình huống: Thứ nhất: Giúp người dân biết cách bảo vệ nguồn nước ngầm dẫn từ mạch ngầm về nhà, bằng cách bảo về rừng. Thứ hai: Giúp người dân biết cách sử dụng nguồn nước một cách tiết kiệm và hiệu quả. Hiểu được nhu cầu dùng nước của bản thân để có chế độ sử dụng nước phù hợp. Thứ ba: Giúp người dân biết cách sử dụng giữ vệ sinh nguồn nước, biết các kiến thức phòng chống bệnh tật. (tiêu hóa, mắt, giun sán kí sinh...) Thứ tư: Hình thành cho bản thân tính tự tin trước mọi tình huống, tạo động lực học tập, khả năng tự học, tự nghiên cứu, quan tâm đến các vấn đề cộng đồng. Thứ năm: Nhằm hiểu sâu hơn về kiến thức các môn Toán, Sinh học, Địa lí, Giáo dục công dân, Ngữ Văn....tăng kỹ năng vận dụng các kiến thức từ sách vở và thực tế đời sống.
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH QUẢNG NINH PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO TP HẠ LONG
-
-BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI
QUYẾT TÌNH HUỐNG
NÂNG CAO NHẬN THỨC CỦA NGƯỜI
DÂN VÙNG NÚI VỀ NGUỒN NƯỚC SINH HOẠT, BẢO VỆ VÀ SỬ DỤNG NGUỒN
NƯỚC TIẾT KIỆM, HỢP LÍ.
- TRƯỜNG: THCS TRẦN QUỐC TOẢN
- ĐỊA CHỈ: HẠ LONG – QUẢNG NINH
- ĐIỆN THOẠI:
- EMAIL: c2tranquoctoan.hl.quangninh@moet.edu.vn
- Nhóm thí sinh:
1 Họ và tên: Vũ Mỹ Hạnh
Ngày sinh 08/06/2002 Lớp 9A
2 Họ và tên: Hoàng Văn Thanh
Ngày sinh: 13/09/2002 Lớp 9A
Năm học: 2016 - 2017
BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN ĐỂ GIẢI QUYẾT CÁC
Trang 2TÌNH HUÔNG THỰC TIỄN
1 Tên tình huống: “Nâng cao nhận thức của người dân vùng núi về nguồn nước sinh hoạt, bảo vệ và sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hợp lí”.
Hôm nay Duyên thấy bà nội của mình mang quần, áo xuống suối giặt, Duyên liền hỏi: “ Sao bà không giặt ở nhà mà mang suống suối cho xa và nắng,
bà trả lời: “Nước dẫn về nhà mình dạo này chảy chậm hẳn, ít nước dần nên bà phải mang quần, áo xuống suối giặt, có khi phải đi chở nước về nấu ăn và tắm rửa”
Duyên thấy thương bà, và nghĩ rằng tại nguồn nước dẫn về nhà mình lạ ít
đi, Duyên thiết nghĩ mình phải tìm hiểu về việc này nguồn nước nhà mình dẫn về nhà là ở đâu làm thế nào để nguồn nước luôn ổn định và đảm bảo vệ sinh cho nhà mình và cho những người ở xã Yên Than này nữa
2 Mục tiêu giải quyết tình huống:
-Thứ nhất: Giúp người dân biết cách bảo vệ nguồn nước ngầm dẫn từ mạch
ngầm về nhà, bằng cách bảo về rừng
- Thứ hai: Giúp người dân biết cách sử dụng nguồn nước một cách tiết kiệm và
hiệu quả Hiểu được nhu cầu dùng nước của bản thân để có chế độ sử dụng nước phù hợp
- Thứ ba: Giúp người dân biết cách sử dụng giữ vệ sinh nguồn nước, biết các
kiến thức phòng chống bệnh tật (tiêu hóa, mắt, giun sán kí sinh )
- Thứ tư: Hình thành cho bản thân tính tự tin trước mọi tình huống, tạo động
lực học tập, khả năng tự học, tự nghiên cứu, quan tâm đến các vấn đề cộng đồng
- Thứ năm: Nhằm hiểu sâu hơn về kiến thức các môn Toán, Sinh học, Địa lí,
Giáo dục công dân, Ngữ Văn tăng kỹ năng vận dụng các kiến thức từ sách vở
và thực tế đời sống
- Thứ sáu: Tạo thành cuộc tuyên truyền rộng lớn thông qua nhà trường và mạng
xã hội rèn nhiều kĩ năng sống, nâng cao ý thức cho mọi người Khuyến khích tìm tòi và hướng dẫn người dân các biện pháp phát triển kinh tế hộ gia đình, nâng cao chất lượng cuộc sống
3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống: 3.1/ Phương pháp nghiên cứu
Trang 3- Thu thập thông tin, tìm hiểu tư liệu liên quan: Tìm hiểu thông tin qua sách
báo, mạng xã hội
- Thống kê: thống kê số nước cần sử dụng của mỗi người và của gia đình trong 1 ngày và trong cả năm, thống kê số tiền đầu tư để lắp đặt hệ thống dẫn nước và tích trữ nước trong gia đình
- Tích hợp: Tích hợp những điều đã biết, đã học, kiến thức liên môn với thực tế đời sống
- Phân tích, giải thích, so sánh, tổng hợp, đánh giá: trình bày khái quát
thực trạng, nguyên nhân, tác hại; bày tỏ quan điểm về vấn đề
3.2/ Vận dụng các kiến thức liên môn
Để nghiên cứu và giải quyết tình huống này chúng em đã lập nhóm cùng tìm hiểu và thấy có thể vận dụng nhiều kiến thức các môn học trong nhà trường
để giải quyết tình huống:
- Vận dụng kiến thức môn Địa lí:
+ Biết được khí hậu ở địa phương, chế độ mưa theo mùa, theo tháng
- Vận dụng kiến thức môn Ngữ văn:
+ Vận dụng kĩ năng làm văn thuyết minh, nghị luận để thuyết minh vai trò của rừng trong việc bảo vệ nguồn nước ngầm, hậu quả của việc cạn kiệt nguồn nước ngầm ở địa phương, bằng những dẫn chứng, luận điểm cụ thể, những lý lẽ phân tích, chứng minh làm cho bài viết có sức thuyết phục đối với người nghe, người đọc
+ Sáng tác những bài thơ, văn, vè … tuyên truyền về vai trò của nguồn nước ngầm
- Vận dụng kiến thức môn Sinh học:
+ Tìm hiểu vai trò của cây trong việc hạn chế xói mòn, hạn hán, bảo vệ
nguồn nước ngầm, chống biến đổi khí hậu
+ Tìm hiểu các bệnh về giun, sán kí sinh và cách phòng chống
+ Tìm hiểu nguyên nhân và cách phòng chống hiện tượng: “Rêu trong ống”
- Vận dụng kiến thức môn Mĩ thuật:
+ Vẽ tranh cổ động tuyên truyền bảo vệ nguồn nước sạch, vai trò của
nước với con người, và hậu quả của việc thiếu nước sạch
- Vận dụng kiến thức môn Toán học:
+ Đo đạc, tính toán lượng nước chảy về trong 5 phút trong các những tháng mưa nhiều và mưa ít qua đó tính lượng nước chảy về trong mùa
+ Ước lượng, tính toán lượng cần dùng của mỗi người và gia đình trong một ngày và cả năm
Trang 4+ Tính toán số tiền cần dùng để lắp đặt hệ thống dẫn nước và tích trữ nước của gia đình và của một khu vực dân cư
- Vận dụng kiến thức môn Hóa học:
+ Tìm hiểu tính chất vật lí và hóa học của nước, hiểu được vai trò của nước với cơ thể sống, trong làm sạch chất bẩn
+ Tìm hiểu cách lọc nước, làm bể lọc bằng cát, than
- Về giáo dục công dân:
+ Liên hệ về ý thức tự giác, tính kỷ luật, ý thức bảo vệ nguồn nước ngầm, bảo vệ rừng vì cộng đồng của mỗi công dân
+ Vận dụng tất cả các kiến thức, kinh nghiệm của những người đi trước, tìm hiểu thông tin trên Internet, phương tiện thông tin khác
4 Giải pháp giải quyết tình huống:
Để giải quyết tình huống trên cần có nhiều giải pháp sâu rộng, toàn diện
Nhóm chúng em xin được đề nghị một số giải pháp sau:
*Xã hội ( Ủy ban nhân dân xã)
- Thông qua các cơ quan truyền thông tăng cường giáo dục, tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho mọi người hiểu vai trò của rừng đối với việc giữ nguồn nước ngầm, ảnh hưởng của việc thiếu nước tới đời sống sinh hoạt của người dân
- Vận động toàn dân bảo vệ bảo vệ nguồn nước ngầm, sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả
- Tuyên truyền, vận động người dân không chăn thả gia súc tại những khu vực lấy nguồn nước ngầm để giữ vệ sinh chung
- Xây dựng quỹ ủng hộ, giúp đỡ những hộ nghèo, khó khăn mua dụng cụ, vật liệu làm công trình dẫn nước, lọc nước và tích trữ nước
* Nhà trường:
- Tổ chức cuộc vận động và thực hiện phong trào “ đường làng xanh mát”,
“trồng cây gây rừng”, “bảo vệ nguồn nước ngầm”
- Tích cực tổ chức hoạt động ngoại khóa về vai trò của nguồn nước ngầm
* Gia đình:
- Nâng cao ý thức tiết kiệm nước
- Xây dựng hệ thống lọc nước, và tích trữ nước
* Nhóm ( cá nhân ) học sinh chúng em:
- Xây dựng cơ sở lý thuyết về nguyên nhân, tác hại của việc cạn kiệt nguồn nước ngầm
- Vẽ tranh cổ động, làm tờ rơi tuyên truyền
Trang 5- Lên kế hoạch tuyên truyền, phát tờ rơi cho bố mẹ, các bạn học sinh và người dân hiểu biết sâu rộng về vai trò của nguồn nước ngầm
5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống
5.1/ Mô tả quá trình thực hiện
Đầu tiên, chúng em khảo sát thực trạng về nguồn nước ngầm ơ địa phương.
Ngay trong cuộc sống hàng ngày và trong quá trình học tập Duyên hiểu được nước có vai trò quan trọng như thế nào tới đời sống, nước dùng để uống, nấu ăn, tắm, giặt, vệ sinh nhà cửa, trồng trọt, chăn nuôi gia súc
Nước chảy nhiều vào những tháng mùa he, người dân sử dụng tùy tiện
lãng phí
+ Nước chảy suốt ngày đêm
+ Hệ thống dẫn nước và trữ nước không đảm bảo, vỡ rò rỉ
+ Chưa có hệ thống lọc nước, nước thường đục vì bùn đất, có hiện tượng
“rêu trong ống”
+ Người dân chăn thả gia súc (trâu, bò) thải phân gây ô nhiễm nguồn nước người dân lấy về
Vào mùa khô nước ít dần
+ Nước chảy chậm
+ Nước đục do bùn đất, do hiện tượng “rêu trong ống” Không đảm bảo
vệ sinh
+ Nước không đủ dùng dẫn đến việc ưu tiên dùng nước để nấu nước uống
và nấu ăn Còn việc tắm giặt là phải xuống suối
- Mất thời gian, cực nhọc
+ Một số người dân không đủ nước ăn phải đến nhà khác xin nước, chở nước ở khác về, đây là công việc rất vất vả Ở một số gia đình việc lấy nước thường là của trẻ em
- Tốn công, tốn chi phí vận chuyển cách gánh, chở bằng xe đạp, hoặc xe máy
Thứ hai: Chúng em tìm hiểu về nguyên nhân thiếu nước, nước mất vệ sinh và tìm ra biện pháp khắc phục.
Muốn tuyên truyền được mọi người thay đổi thói quen sử dụng nước ngầm phù hợp chúng em nhận thấy bản thân phải có những hiểu biết khoa học, đầy đủ về vấn đề này Vì vậy, em và Mai đã tìm tòi và thấy vận dụng được những kiến thức liên môn đã học để tìm hiểu về nguồn nước ngầm, tìm ra các biện pháp sử dụng nguồn nước ngầm hiệu quả, vệ sinh, khắc phục tình trạng thiếu nước vào mùa khô
Chúng em trả lời câu hỏi:
Trang 6Nước trên núi ở đâu ra, tại sao vào mùa hè lại nhiều nước, mùa đông lại ít nước
Làm thế nào để nguồn nước luôn ổn định, trong và sạch
Chúng em vận dụng kiến thức môn Địa lí để hiều về khí hậu Việt Nam, Vùng Đông Bắc bộ Dựa vào kiến thức học được cũng như hỏi thêm có giáo Nguyên Thị Hương – giáo viên dạy môn Địa chúng em biết rằng:
Quảng Ninh có hai trung tâm mưa của miền Bắc Một trung tâm mưa lớn
ở khu vực các huyện miền đông và một trung tâm mưa nhỏ ở miền tây của tỉnh
Trung tâm mưa lớn là sườn đón gió mùa của Nam Châu Lĩnh – Yên Tử và vùng đồng bằng duyên hải trước các dãy núi này gồm các huyện Móng Cái, Hải
Hà, Đầm Hà với lượng mưa lớn trên 2.600mm, là một trong những nơi có lượng mưa lớn nhất ở đồng bằng Bắc bộ Càng xa trung tâm mưa lớn lượng mưa càng giảm
Trung tâm mưa nhỏ ở vùng đồi thấp tiếp giáp với Bắc Giang, Đông Triều, Đồn Sơn, Bình Khê với lượng mưa khoảng 1600mm, xấp xỉ với vùng ít mưa nhất ở nước ta Đây cũng là vùng khô cằn của Bắc bộ
Mưa chủ yếu tập trung vào mùa hè Đây là thời kỳ chịu ảnh hưởng nhiều của áp thấp, bão, dải hội tụ nhiệt đới.v.v Lượng mưa lớn nhất của một ngày có thể đạt 500-600mm (giá trị quan trắc được tại trạm Tiên Yên và Bình Liêu ngày 26/9/2008) Lượng mưa mùa đông chỉ chiếm khoảng 10-20% tổng lượng mưa năm.
Với kiến thức của môn Sinh học chúng em được sự giúp đỡ của cô Nguyễn Thị Dự, chúng em biết được cây xanh có khả năng lưu giữ một phần nước mưa trên cây, giữ cho mặt đất xốp cùng với hệ rễ cây đâm sâu xuống đất giúp cho nước mưa thẩm thấu nhanh xuống đất Do đó, rừng có vai trò to lớn trong việc điều hòa nước mưa, làm giảm xói lở đất, giảm thiểu ngập úng, lũ quét, chống ô nhiễm môi trường đất, nước
Rừng điều tiết nước, phòng chống lũ lụt, xói mòn: Rừng có vai trò điều hòa nguồn nước giảm dòng chảy bề mặt chuyển nó vào lượng nước ngấm xuống đất và vào tầng nước ngầm Khắc phục được xói mòn đất, hạn chế lắng đọng lòng sông, lòng hồ, điều hòa được dòng chảy của các con sông, con suối (tăng lượng nước sông, nước suối vào mùa khô, giảm lượng nước sông suối vào mùa mưa)
Trang 7Chu trình nước trong tự nhiên
Với môn Sinh học dùng nước mất vệ sinh là nguyên nhân trực tiếp gây ra các bệnh về da, mắt, tiêu hóa
Ngoài ra nước còn chứa các trứng giun, sán kí sinh (sán lá gan, sán dây, giun tròn )
Đối với môn Hóa:
Với cơ thể:
Qua môn hóa học với sự chỉ dạy của thầy giáo Phương Thanh Tùng chúng
em biết thêm nước là một loại thức uống không thể thiếu được đối với cơ thể chúng ta Nước chiếm 70% trọng lượng cơ thể và nó phân phối khắp nơi trong
cơ thể như: Máu, cơ bắp, xương tủy, phổi… Chúng ta có thể nhịn ăn vài tuần, thậm chí vài tháng nhưng không thể chịu khát được vài ngày Các vai trò cụ thể như:
– Nuôi dưỡng tế bào: Nước cung cấp nguồn chất khoáng, vận chuyển chất dinh dưỡng cần thiết cho các tế bào trong mọi hoạt động trong cơ thể Nước mà
Trang 8chúng ta sử dụng hàng ngày thường chứa một lượng đáng kể các chất khoáng có lợi cho sức khỏe
– Chuyển hoá và tham gia các phản ứng trao đổi chất: Nước là dung môi sống của các phản ứng hóa học trong cơ thể Nước trong tế bào là một môi trường để các chất dinh dưỡng tham gia vào các phản ứng sinh hóa nhằm xây dựng và duy trì tế bào Nhờ việc hòa tan trong dung môi mà các tế bào có thể hoạt động và thực hiện được các chức năng của mình
– Đào thải các chất cặn bã: Nước loại bỏ các độc tố mà các cơ quan, tế bào từ chối đồng thời thông qua đường nước tiểu và phân
– Ổn định nhiệt độ cơ thể: Nước có vai trò quan trọng trong việc phân phối hơi nóng của cơ thể thông qua việc phân phối nhiệt độ cơ thể Nước cho phép cơ thể giải phóng nhiệt độ khi nhiệt độ môi trường cao hơn so với nhiệt độ
cơ thể
– Giảm ma sát: Nước có tác dụng bôi trơn quan trọng trong cơ thể, đặc biệt là nơi tiếp xúc các đầu nối, bao hoạt dịch và màng bao, tạo nên sự linh động tại đầu xương và sụn… Nước cũng hoạt động như một bộ phận giảm xóc cho mắt, tủy sống và ngay cả thai nhi trong nước ối…
Nước đối với các hoạt động sống và sinh hoạt
Nước đối với đời sống sinh hoạt
Nó là nhân tố quan trọng tác động trực tiếp hoặc gián tiếp lên hầu hết các lĩnh vực kinh tế, xã hội: từ nông nghiệp, công nghiệp, du lịch đến các vấn đề về sức khỏe:
Đối với nông nghiệp: Nước cần thiết cho cả chăn nuôi lẫn trồng trọt Thiếu
nước, các loài cây trồng, vật nuôi không thể phát triển được Bên cạnh đó, trong sản xuất nông nghiệp, thủy lợi luôn là vấn đề được ưu tiên hàng đầu Trong công tác thủy lợi, ngoài hệ thống tưới tiêu còn có tác dụng chống lũ, cải tạo đất…
Môn Toán:
Chúng em tính toán:
Nhu cầu nước sinh hoạt trung bình người/ngày:
Chi phí xây dựng bể nước, mua bình nước
Chi phí mua đường ống, hệ thống van nước
Chi phí xây, lắp hệ thống bể lọc nước
Chúng em so sánh kinh phí so với việc sử dụng lắp hệ thống và sử dụng nước máy ở thị trấn Tiên Yên
Trang 9Thứ ba: Chúng em viết bài và tổ chức tuyên truyền
Chúng em đã viết bài tuyên truyền như sau: Các bạn thân mến ! Hàng ngày chúng ta tiếp xúc với nước và sử dụng nước cho những mục đích khác nhau nhưng có lẽ không phải ai cũng hiểu được hết tầm quan trọng, cũng như vai trò của nước đối với sự sống con người nói riêng và sự sống trên hành tinh nói chung Vậy nước có những vai trò quan trọng như thế nào?
Nước đối với cơ thể
Đối với cơ thể con người nước chiếm 70% ở lúc sơ sinh và giảm xuống còn 60% khi trưởng thành,85% khối lượng bộ não được cấu tạo từ nước Trong
cơ thể nước đóng vai trò là dung môi cho những phản ứng hóa học trong cơ thể xảy ra Nước vận chuyển những nguyên tố dinh dưỡng đến toàn bộ cơ thể Điều hòa thân nhiệt bằng tuyến mồ hôi…
Con người vẫn có thể sống sót nếu nhịn ăn 2 tháng, nhưng không thể tồn tại được nếu thiếu nước khoảng 3-4 ngày Nếu cơ thể mất đi 2% lượng nước thì khả năng làm việc sẽ giảm đi 20% Nếu mất đi 10% lượng nước thì cơ thể sẽ tự đầu độc và nếu mất 21% lượng nước sẽ dẫn đến tử vong Do đó cơ thể luôn cần phải được cung cấp đủ lượng nước cần thiết để đảm bảo sự hoạt động ổn định của mình Nhưng việc uống nhiều nước quá cũng không phải là tốt vì khi đó thận sẽ phải làm việc quá tải và nếu tình trạng diễn ra trong một thời gian dài sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm
Nước đối với cuộc sống hàng ngày
Nhu cầu nước mỗi người trung bình/ngày khoảng 90 lít
Chắc hẳn cuộc sống của chúng ta sẽ bị đảo lộn rất nhiều nếu bị mất nước trong một thời gian Đa số hoạt động sinh hoạt hàng ngày của chúng ta đều gắn liền với nước Từ việc nấu nướng, tắm giặt, vệ sinh đều cần đến nước Hãy tưởng tượng xem một ngày nào đó lượng nước không đủ dùng cho mỗi người hoặc nước không còn được sạch nữa thì cuộc sống của chúng ta sẽ ra sao nhỉ?
Trang 10Việc đảm bảo nguồn nước sạch và ổn định là vần đề vô cùng quan trọng với con người, mỗi quốc gia, khu vực
Hệ thống dẫn nước và bể nước nhà thầy giáo Đặng Quảng Xuân Đăng xã Yên Than
Sử dụng nước ở xã Đại Dực huyện Tiên Yên
a Những vấn đề khó khăn do thiếu nước.
Đối với người dân vùng núi nguồn cung cấp nước chủ yếu là nguồn nước ngầm dẫn từ núi về, nhưng do hiện tượng chặt phá rừng, do biến đổi khí hậu dẫn đến tình trạng thiếu nước (nhất là vào mùa khô) đã và đang gây khó khăn rất lớn cho người dân ở đây