MỤC TIÊU CHUNG CỦA CHƯƠNG: Giới thiệu vai trò và đặc điểm kiểu dữ liệu tệp, thao tác với tệp văn bản.. a Về kiến thức: Học sinh cần đạt được: Biết dữ liệu kiểu tệp dùng để lưu trữ dữ liệ
Trang 1CHƯƠNG V
TỆP VÀ THAO TÁC VỚI TỆP
Thời lượng 3 tiết (2 LT, 1BT)
1 MỤC TIÊU CHUNG CỦA CHƯƠNG:
Giới thiệu vai trò và đặc điểm kiểu dữ liệu tệp, thao tác với tệp văn bản.
a) Về kiến thức:
Học sinh cần đạt được:
Biết dữ liệu kiểu tệp dùng để lưu trữ dữ liệu lâu dài trên bộ nhớ ngoài Biết hai loại tệp thường dùng là tệp văn bản và tệp có cấu trúc Biết có hai cách thức truy cập tệp là tuần tự và trực tiếp.
Biết hai thao tác cơ bản với tệp là: đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp.
b) Về kĩ năng
Có thể tạo chương trình đọc dữ liệu từ một tệp hoặc lưu trữ dữ liệu dưới dạng tệp văn bản.
c) Về thái độ
Thấy sự cần thiết và tiện lợi của kiểu dữ liệu tệp Có ý thức lưu trữ dữ liệu một cách khoa học, phòng chống mất mát hoặc nhiễm virus Giáo dục thêm về ý thức tôn trọng bản quyền.
2 NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA CHƯƠNG
Nội dung trong tâm cần truyền đạt là:
Cách khai báo biến tệp văn bản.
Một số xử lí tệp văn bản: gắn tên tệp, mở tệp để đọc/ ghi dữ liệu trên tệp, đóng tệp.
-Người soạn: Lưu Văn Tinh
Trang 2Trường THPT Nguyễn Trãi Chương V: Tệp Và Thao Tác Với Tệp
Bài 14: KIỂU DỮ LIỆU TỆP Bài 15: THAO TÁC VỚI TỆP
Thời lượng 1 tiết
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
1 Kiến thức :
- Học sinh biết được vai trò của kiểu dữ liệu tệp
- Học sinh biết được có hai cách phân loại tệp
- Học sinh biết khai báo biến tệp và các thao tác co bản đối với tệp văn bản
2 Kỹ năng
- Dần dần hình thành kỹ năng về các thao tác với tệp văn bản
3 Thái độ
- Rèn luyện cho học sinh có ý thức lưu trữ dữ liệu một cách khoa học, phòng chống mất mát thông tin hoặc nhiễm virut.
II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN
- Sử dụng thuyết trình, giảng giải, gợi ý nêu vấn đề
- Bảng, máy chiếu Projecter
III.NỘI DUNG BÀI GIẢNG
-Người soạn: Lưu Văn Tinh
Trang 3Trường THPT Nguyễn Trãi Chương V: Tệp Và Thao Tác Với Tệp
-Người soạn: Lưu Văn Tinh
Hoạt động 1: Đặt vấn đề:
Trong các giờ thực hành đã học, sau khi chạy một chương
trình ta thấy kết quả in lên màn hình, tuy nhiên muốn sử
dụng kết quả đó về sau thì không được (Nó không lưu trữ
lại lâu dài) => Để khắc phục nhược điểm này ta nghiên
cứu dữ liệu kiểu tệp
Bài 14: KIỂU DỮ LIỆU TỆP Hoạt động 2: Vai trò kiểu tệp:
Câu hỏi 1: Trong máy tính có những loại bộ nhớ nào?
Loại bộ nhớ nào không bị mất dữ liệu khi tắt máy hoặc
mất điện?
Câu hỏi 2: Vậy theo em thì các kiểu dữ liệu đã học được
lưu trữ ở bộ nhớ nào? Dự đoán xem dữ liệu kiểu tệp được
lưu trữ trên bộ nhớ nào?
Câu hỏi 3: Bộ nhớ trong hay bộ nhớ ngoài thường có
dung lượng lớn hơn?
GV: Chốt lại:
- Dữ liệu kiểu tệp được lưu trữ lâu dài ở bộ nhớ ngoài
cho nên nó không bị mất khi tắt máy hoặc tắt điện
- Dữ liệu lưu trữ trên tệp có thể rất lớn và chỉ phụ
thuộc vào dung lượng ổ đĩa
Hoạt động 3: Phân loại tệp và thao tác với tệp.
• Phân loại tệp:
GV: Giới thiệu cho học sinh biết được hai cách phân loại
tệp (Không đòi hỏi học sinh phải hiểu cặn kẽ từng loại
tệp một)
- Theo cách tổ chức dữ liệu:
+ Tệp văn bản
+ Tệp có cấu trúc
- Theo cách thức truy cập:
+ Tệp truy cập tuần tự
+ Tệp truy cập trực tiếp
Hoạt động 4: Chuyển tiếp sang bài 15:
GV: Có hai thao tác cơ bản đối với tệp là ghi dữ liệu vào
tệp và đọc dữ liệu từ tệp ra Ta xét xem trong Pascal các
thao tác đó được thể hiện như thế nào đối với tệp văn
bản?
Bài 15: THAO TÁC VỚI TỆP Hoạt động 5: Khai báo
GV: Viết khai báo biến tệp lên bảng rồi giải thích các từ
khoá, tên biến tệp để học sinh hiểu được
Var <tên biến tệp>: Text;
Hoạt động 6: Thao tác với tệp:
Hoạt động 6.1: Gắn tên tệp
HS: Chú ý lắng nghe
HS: Lần lượt trả lời từng câu hỏi một (dựa
vào kiến thức đã học ở lớp 10)
HS: Dựa vào phần đặt vấn đề của thầy giáo
và các caâ trả lời bên trên để suy luận rồi đưa ra câu trả lời
HS: Dựa vào kiến thức đã học ở lớp 10 để
trả lời
HS: chú ý lắng nghe giảng và ghi chép bài.
HS: chú ý nghe giảng.
Trang 4Trường THPT Nguyễn Trãi Chương V: Tệp Và Thao Tác Với Tệp
- Gọi một học sinh khái quát lại vai trò của kiểu tệp và phân loại tệp
- Học sinh khái quát lại các thao tác phải thực hiện khi đọc dữ liệu từ tệp và ghi dữ liệu vào tệp (dựa vào hình 16 – SGK)
- Cho học sinh làm một số bài tập trắc nghiệm khách quan
-Người soạn: Lưu Văn Tinh
Trang 5Bài 16: VÍ DỤ LÀM VIỆC VỚI TỆP
Thời lượng 1 tiết
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
• Hiểu và hình thành kỹ năng về các thao tác cơ bản khi làm việc với tệp như:
+ Mở tệp
+ Gán tên tệp cho biến
+ Đọc/ghi dữ liệu đối với tệp.
+ Đóng tệp
II PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN
- Phương pháp: gợi mở nêu vấn đề, phương pháp vấn đáp, phương pháp thuyết trình
- Phương tiện: máy tính, máy chiếu Projecter
III.NỘI DUNG
Hoạt động 1: Ví dụ 1
Hoạt động 1.1: Tìm hiểu đầu bài.
GV: chiếu đầu bào của bài toán lên màn hình
GV: Nhắc lại công thức tính khoảng cách giữa hai
điểm khi biết toạ độ của chúng
Hoạt động 1.2: Tìm hiểu chương trình
GV: Dung Powerpoint chiếu chương trình (đã soạn
trước) lên màn hình( Có đánh chỉ số các dòng lệnh)
GV: Gọi một vài học sinh hỏi ý nghĩa của từng câu
lệnh trong chương trình
GV: Khái quát lại cả chương trình để học sinh nắm
được sau đó chạy chương trình (Tệp TRAI.TXT đã
có sẵn dữ liệu từ trước)
Hoạt động 1.3: Mở rộng bài toán.
GV: Có thể bổ sung thêm yêu cầu “in lên màn hình
khoảng cách của trại xa với trại của hiệu trưởng
nhất”
Hoạt động 2: Ví dụ 2:
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu bài toán:
GV: Chiếu đầu bài và hình 17 SGK lên màn hình.
GV: Nhắc lại công thức tính điện trở tương đương của
2 điện trở mắc nối tiếp và của hai điện trở mắc song
HS: Phân tích bài toán, xác định yêu cầu của
bài toán theo sự hướng dẫn của giáo viên
HS: Tìm hiểu chương trình
HS: Quan sát kết quả khi chạy chương trình.
HS: Ghi yêu cầu vào vở để về nhà làm.
HS: Đọc trên màn chiếu và nghiên cứu đầu
bài
-Người soạn: Lưu Văn Tinh
Trang 6Trường THPT Nguyễn Trãi Chương V: Tệp Và Thao Tác Với Tệp
GV: Chuẩn hoá để đạt được công thức chính xác.
Hoạt động 2.2: Xây dựng chương trình
GV: Gọi từng học sinh xây dựng chương trình theo
từng bước 1 (có gợi ý khi học sinh vướng mắc)
+ Khai báo
+ Gán tên tệp cho biến tệp
+ Đọc dữ liệu từ tệp
+ Tính các điện trở tương đương
+ Ghi vào tệp
+ Đóng tệp
GV: Chính xác và tối ưu hoá chương trình
- Chạy chương trình trên TP
HS: Các nhóm xây dựng công thức tính điện
trở tương đương của 5 trường hợp theo hình vẽ
HS: Biểu diễn các biểu thức đó bằng ngôn ngữ
Pascal
HS: Suy nghĩ và trả lời câu hỏi theo yêu cầu
của giáo viên
IV CỦNG CỐ
- Giáo viên nhắc lại các thao tác khi làm việc với tệp cùng với các thủ tục của nó
V RÚT KINH NGHIỆM TỪ BÀI HỌC:
-Người soạn: Lưu Văn Tinh