Bài 5 đoạn mạch song song

Bộ phận chính của biến trở trên các hình 10.1 a, b SGK hoặc hình d ới gồm con chạy hoặc tay quay C và cuộn dây dẫn bằng hợp kim có điện trở suất lớn nikêlin hoặc nicrom, đ ợc quấn đều đặ

Viết công thức:

+) của định luật Ôm

+) các công thức của đoạn mạch nối tiếp

+) đoạn mạch song song

+) điện trở

Bài tập:

Cho đoạn mạch gồm có R1 = 2 , R2 = 3  đ ợc mắc nối tiếp nhau.

a) Tính điện trở t ơng đ ơng của đoạn mạch.

b) Đặt vào hai đầu đoạn mạch một hiệu điện thế 2,5 V Hãy tính hiệu điện thế giữa hai đầu mỗi

điện trở thành phần.

c) Nếu mắc hai điện trở trên song song vào hiệu

điện thế trên thì c ờng độ dòng điện qua mạch

chính là bao nhiêu?

Sử dụng biến trở có thể làm cho đèn từ từ sáng dần lên hoặc từ từ tối dần đi Cũng nhờ biến trở

mà ta có thể điều chỉnh tiếng của rađiô hay của tivi to dần lên hay nhỏ dần đi …Vậy biến trở có Vậy biến trở có cấu tạo và hoạt động nh thế nào ?

Đó là nội dung nghiên cứu của bài hôm nay:

C1 Quan sát ảnh chụp, hình 10.1 SGK và hình d ới để nhận dạng các loại biến trở.

a Biến trở con chạy

b Biến trở tay quay

c Biến trở than (chiết

C2 Bộ phận chính của biến trở trên các hình 10.1 a, b (SGK) hoặc hình d

ới gồm con chạy (hoặc tay quay) C và cuộn dây dẫn bằng hợp kim có

điện trở suất lớn (nikêlin hoặc nicrom), đ ợc quấn đều đặn theo dọc theo một lõi bằng sứ Nếu mắc hai đầu A, B của cuộn dây này nối tiếp vào mạch điện thì khi dịch chuyển con chạy C, biến trở có tác dụng thay đổi

c ờng độ dòng điện không ? Vì sao ?

a Biến trở con chạy b Biến trở tay quay

C

TLC2 Biến trở không có tác dụng thay đổi điện trở Vì khi đó nếu dịch chuyển con chạy C thì dòng điện vẫn chạy qua toàn bộ cuộn dây của biến trở và con chạy sẽ không có tác dụng làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây có dòng điện chạy qua.

C

C3 Biến trở đ ợc mắc nối tiếp vào mạch điện, chẳng hạn với hai điểm

A và N của các biến trở hình 10.1 a và b Khi đó dịch chuyển con chạy hoặc tay quay C thì điện trở của mạch điện có thay đổi không ? Vì sao ?

a Biến trở con chạy b Biến trở tay quay

TLC3 Điện trở của mạch điện có thay đổi Vì khi đó nếu dịch chuyển con chạy hoặc tay quay C sẽ làm thay đổi chiều dài của phần cuộn dây

có dòng điện chạy qua và do đó làm thay đổi điện trở của biến trở và của mạch điện

a Biến trở con chạy b Biến trở tay quay

C4 Trên hình 10.2

(SGK) hoặc hình bên

vẽ các ký hiệu sơ đồ

của biến trở hãy mô tả

hoạt động của biến trở

chuyển con chạy thì sẽ

làm thay đổi chiều dài

phần cuộn dây có dòng

điện chạy qua và do đó

làm thay đổi điện trở

của biến trở

d.

C6 Tìm hiểu trị số điện trở lớn

nhất của biến trở đ ợc sử dụng và

c ờng độ lớn nhất của dòng điện

cho phép chạy qua biến trở đó

ph¶i dÞch chuyÓn con ch¹y tíi vÞ

trÝ M V× ®iÖn trë cña biÕn trë

nhá nhÊt (Rb = 0 «m)

chỉnh c ờng độ dòng điện trong

mạch khi thay đổi trị số điện trở

3 Kết luận

C7 Trong kỹ thuật chẳng hạn trong mạch điên rađiô, tivi …Vậy biến trở có ng

ời ta cần sử dụng các điện trở có kích th ớc rất nhỏ với các trị số khác nhau, có thể lớn tới vài trăm mêgaôm (1M =106 )

Các điện trở này đ ợc chế tạo bằng một lớp than hay lớp kim loại mỏng phủ ngoài một lõi cách điện (th ờng bằng sứ)

Hãy giải thích vì sao lớp than hay lớp kim loại mỏng đó lại có

điện trở lớn

TLC7 Lớp than hay lớp kim loại mỏng đó có thể có điện trở lớn vì tiết diện S của chúng có thể rất nhỏ, theo công thức:

Thì S rất nhỏ nên R có thể rất lớn

S l

R  

C8 H·y nhËn d¹ng hai c¸ch ghi

trÞ sè c¸c ®iÖn trë kü thuËt nªu d

C9 §äc trÞ sè c¸c ®iÖn trë kü thuËt sau:

Ghi nhớ

• Biến trở là điện trở có

thể thay đổi trị số và có thể sử dụng để điều chỉnh c ờng độ dòng

điện trong mạch.

Dặn dò

- Về nhà học kỹ bài, đọc có thể em

ch a biết.

- Làm bài tập 10 trang 15-16 SBT