Bài 12 hô hấp ở thực vật

- Phân biệt được các con đường hô hấp ở thực vật - Trình bày được mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp.. - HS: Quan sát hình và trả lời: + Hình A: Bố trí thí nghiệm với 1 bình tam giác c

Ngày soạn: ………

Ngày giảng: ………

Tiết 11

Bài 12 HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Học xong bài này, HS cần phải:

1 Kiến thức

- Phát biểu được khái niệm và viết được phương trình tổng quát của quá trình hô hấp

- Trình bày được vai trò của hô hấp đối với thực vật

- Phân biệt được các con đường hô hấp ở thực vật

- Trình bày được mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp

- Hiểu được sự ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến hô hấp và giải thích cơ sở khoa học của việc hạn chế hô hấp trong bảo quản nông sản

2 Kĩ năng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát và phân tích thông tin từ tranh hình

- Rèn luyện kĩ năng phân tích so sánh

- Rèn luyện kĩ năng vận dụng kí thuyết vào thực tiễn

3 Thái độ

- Yêu thích môn học

- Vận dụng các kiến thức đã học để giải thích các hiện tượng thực tế

- Bảo vệ môi trường

4 Phát triển năng lực của HS

- Tích hợp môn Hóa và môn Toán tính số phân tử ATP hoặc khối lượng lucozo tham gia phản ứng

II PHƯƠNG PHÁP – PHƯƠNG TIỆN

1 Phương pháp

- Giảng giải

- Hỏi – Đáp

- Trực quan

2 Phương tiện

- SGK Sinh học 11

- Giáo án

- Bảng học tập: “ Tìm hiểu các con đường hô hấp ở thực vật”

Điều kiện

Nơi xảy ra

Diễn biến

Hiệu quả NL

III TRỌNG TÂM

- Vai trò của hô hấp, các con đường hô hấp ở thực vật

IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.

1 Ổn định tổ chức lớp

- Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

- Tại sao nói quang hợp quyết định năng suất ở thực vật?

- Nêu các biện pháp tăng năng suất cây trồng thông qua sự điều khiển quang hợp?

3 Bài mới

* ĐVĐ:

GV: Con người có thể nhịn ăn vài ngày vẫn bình thường nhưng không thể nhịn thở quá 3 phút

GV: ở người, cơ quan nào thực hiện chức năng hô hấp? Phổi

GV: Thực vật không có cơ quan hô hấp chuyên trách như con người Vậy thực vật hô hấp bằng cách

nào? Vào bài mới

GV: Y/c HS quan sát hình 12.1 SGK và nêu cách

tiến hành thí nghiệm?

- HS: Quan sát hình và trả lời:

+ Hình A: Bố trí thí nghiệm với 1 bình tam giác

chứa hạt đỗ đang nảy mầm., được nối với ống

nghiệm ngoài cùng phía tay phải (1) chứa dung

dịch KOH có thể hấp thụ CO2, 2 ống nghiệm (2)

và (3) chứa nước vôi trong Ống nghiệm 1 được

nối thông với không khí, ống số 3 được nối với

bơm hút và các ống nghiệm thông với nhau Khi

bơm hút thì không khí đi vào, CO2 được dung dịch

KOH hấp thụ hết, khí còn lại chuyển sang ống 2,

ống 2 không xảy ra phản ứng, không khí tiếp tục

chuyển sang bình tam giác, sau đó chuyển đến ống

nghiệm 3, làm dung dịch nước vôi trong bị vẩn

đục

GV: Vì sao nước vôi trong ống nghiệm bên phải

bình chứa hạt nảy mầm (hình 12.1 A) bị vẩn đục

khi bơm hút hoạt động?

- HS: Nước vôi trong bị vẩn đục khi tác dụng với

CO2

- GV: Vậy chứng tỏ hạt nảy mầm tạo CO2

HS: Hình B: Bên trong ống nghiệm chứa hạt nảy

mầm, cuối ống nghiệm có vôi xút (có tác dụng hấp

thụ CO2 do hạt nảy mầm tạo ra) ngăn cách với hạt

nảy mầm bởi tấm lưới kim loại Ống nghiệm nối

với 1 ống mao dẫn tong đó có 1 giọt nước màu

Sau 1 thời gian giọt nước màu chuyển từ vị trí sô 8

xuống số 7

GV:Giọt nước màu trong ống mao dẫn di chuyển

về phía trái(hình 12.1 B) có phải do hạt nảy mầm

hô hấp hút O2 không? Vì sao?

- HS: Áp suất trong ống nghiệm giảm nên đã hấp

thụ 1 lượng khí nào đó, CO2 được vôi xút hấp thụ

vậy chất khí đó chính là O2

- GV: Vậy hạt nảy mầm đã hấp thụ O2

- HS: Hình C: Cắm 1 nhiệt kế trong bình chứa hạt

nảy mầm, xung quanh bình đó là mùn cưa có tác

dụng ngăn cách nhiệt độ của bình với nhiệt độ của

môi trường

GV: Sau 1 thời gian nhiệt kế trong bình (hình

12.1C) chỉ nhiệt độ cao hơn nhiệt độ không khí

bên ngoài bình chứng thực điều gì?

I KHÁI QUÁT VỀ HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

1 Hô hấp ở thực vật là gì?

- Nguyên liệu: Cacbohidrat

- Dấu hiệu: hấp thụ O2, giải phóng CO2, và sinh nhiệt

- Khái niệm: Hô hấp ở thực vật là quá trình chuyển

đổi năng lượng của tế bào sống Trong đó, các phân tử cacbohiđrat bị phân giải đến CO2 và H2O, đồng thời năng lượng được giải phóng và một phần năng lượng đó được tích luỹ trong ATP

2 Phương trình hô hấp tổng quát

C6H12O6 + 6 O2 à 6 CO2 + 6 H2O + Q + ATP

- HS: Chứng tỏ hạt nảy mầm sinh nhiệt, mầm được

nảy cao hơn

- GV: Hạt chứa chất nào?

- HS: Hạt là sản phẩm của quá trình quang hợp nên

chứa hợp chất hữu cơ cacbohidrat

- GV: Khi hạt nảy mầm chất hữu cơ trong hạt

không tồn tại (được giải phóng hoàn toàn), hấp thụ

O2, giải phóng CO2 và sinh nhiệt chính là dấu hiệu

của quá trình hô hấp

Vậy hô hấp ở thực vật là gì? Dựa vào dấu hiệu hô

hấp hãy viết PTHH ở thực vật

- HS: Nêu khái niệm và viết phương trình

GV giảng giải: Thực vật không có cơ quan hô hấp

chuyên trách Hô hấp diễn ra trong mọi cơ quan

của thực vật, đặc biệt là các cơ quan đang có hoạt

động sinh lí mạnh như hạt đang nảy mầm, hoa và

quả đang sinh trưởng

GV:Nhìn vào phương trình hô hấp tổng quát và

cho biết hô hấp có vai trò như thế nào đối với thực

vật?

HS: nhìn vào phương trình và đưa ra câu trả lời

- GV: Quan sát hình 12.2 SGK cho biết giai đoạn

đầu tiên của quá trình hô hấp? Nêu sản phẩm của

quá trình đó

- HS: Đường phân: 2 axit piruvic (3C), 2 ATP,

H2O

- GV: Phân tử đường 6C được phân giải thành hợp

chất có 3C Sau đó hợp chất 3C được phân giải

theo mấy con đường?

- HS: Theo 2 con đường

- GV: Điều kiện xảy ra 2 con đường này có gì khác

nhau?

- HS: Theo con đường thứ 2 có O2 và ti thể, con

đường thứ nhất không có

- GV: Theo con đường thứ 2 gọi là hô hấp hiếu

khí, con đường thứ nhất là hô hấp kị khí

- GV: Dựa vào kiến thức sinh học 10, hãy mô tả

cấu tạo của ti thể là bào quan hô hấp hiếu khí?

HS: nhớ lại kiến thức lớp 10 trả lời

+ Nêu sản phẩm của mỗi con đường dựa vào hình

12.2?

- HS: Quan sát hình trả lời

GV: Con đường hô hấp hiếu khí bao gồm những

quá trình nào? Diễn ra ở đâu?

3 Vai trò của hô hấp đối với cơ thể thực vật

- Tạo nhiệt lượng: duy trì nhiệt độ thuận lợi cho các hoạt động sống của cơ thể thực vật

- Tạo ATP: sử dụng cho nhiều hoạt động sống của cây (vận chuyển các chất, sinh trưởng, tổng hợp chất hữu cơ, sửa chữa những hư hại của tế bào)

- Tạo sản phẩm trung gian: cung cấp cho các quá trình tổng hợp các hợp chất hữu cơ khác trong cơ thể

II CON ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở THỰC VẬT

1 Phân giải kị khí

- Xảy ra trong điều kiện thiếu O2: rễ cây ngập úng, hạt ngâm trong nước…

- Xảy ra ở tế bào chất

- Gồm: Đường phân và lên men

+) Đường phân:

C6H12O6 → 2 ATP + H2O + 2Axit Piruvic

+) Lên men:

2Axit Piruvic → 2 Rượu êtilic + 2CO2 (Hoặc 2 Axit lactic)

- HSNL: Thấp, chỉ tạo ra 2 ATP

2 Phân giải hiếu khí

- Xảy ra trong điều kiện có O2

- Ti thể là bào quan hô hấp ở thực vật hiếu khí

- Gồm:

Đường phân: tế bào chất

C6H12O6 → 2 ATP + H2O + 2Axit Piruvic

Chu trình Crep và chuỗi vận chuyển êlectron: tế

bào chất, ti thể 2Axit Piruvic + O2 → 6 CO2 + 6 H2O + 36ATP

- HSNL: Cao : 38 ATP (gấp 18 lần hô hấp kị khí)

GV: Dựa vào sơ đồ trên hình 12.2 sgk – 52 , hãy

so sánh hiệu quả năng lượng của quá trình hô hấp

hiếu khí và lên men?

HS quan sát hình 12.2 và nhận xét:

- GV: Năng lượng của quá trình hô hấp hiếu khí

cao hơn hô hấp kị khí rất nhiều (18 lần)

- GV: Sau khi tìm hiểu con đường hô hấp ở thực

vật hãy hoàn thành bảng học tập vào vở

- GV: Lấy ví dụ: Khi thóc mới thu hoạch những

hạt ở bề ngoài không nóng, ẩm, có nghĩa là không

hô hấp, chỉ có những hạt ở giữa hô hấp Quá trình

hô hấp chỉ xảy khi không có ánh sáng

- GV: Khi nồng độ CO2 quá thấp, nồng độ O2 quá

cao sẽ gây ra hiện tượng hô hấp ngoài ánh sáng gọi

là hô hấp sáng Hô hấp sáng là gì?

- HS: Dựa vào SGK trả lời

- GV : Hô hấp sáng có những đặc điểm gì? (Điều

kiện xảy ra hô hấp sáng, xảy ra ở những bào quan

nào, có tạo năng lượng không?)

- GV : Hô hấp sáng gây ảnh hưởng như thế nào

đối với cây trồng?

- HS : nghiên cứu SGK trả lời

- GV : Dựa vào kiến thức về quang hợp và hô hấp,

hãy chứng minh quang hợp là tiền đề cho hô hấp

và ngược lại?

- HS : vận dụng những kiến thức đã học trả lời

- GV : Có những nhân tố ngoại cảnh nào ảnh

hưởng đến quá trình hô hấp ở thực vật?

- HS : vận dụng kiến thức đã học trả lời

- GV : Nước ảnh hưởng như thế nào đến quá trình

hô hấp?

- HS : vận dụng kiến thức đã học trả lời

GV : Thực vật hô hấp được ở nhiệt độ nào?

GV : Nhiệt độ ảnh hưởng như thế nào đến hô hấp?

HS : vận dụng kiến thức đã học trả lời

GV : Dựa vào kiến thức đã học về hô hấp ở phần

trên, hãy nêu vai trò của ôxi đối với hô hấp của

III HÔ HẤP SÁNG

- Khái niệm: Hô hấp sáng là quá trình hấp thụ

O2 và giải phóng CO2 ngoài sáng

- Đặc điểm

· Điều kiện ánh sáng cao, ôxi nhiều

· Xảy ra ở 3 bào quan: lục lạp, perôxixôm, ti thể

· Không tạo năng lượng

- Ảnh hưởng:

· Gây lãng phí sản phẩm của quang hợp

· Hình thành 1 số axit amin cho cây (glixerin, serin)

IV QUAN HỆ GIỮA HÔ HẤP VỚI QUANG HỢP VÀ MÔI TRƯỜNG

1 Mối quan hệ giữa hô hấp và quang hợp

Quang hợp là tiền đề cho quá trình hô hấp và ngược lại

- Sản phẩm của quá trình hô hấp tham gia cấu tạo

bộ máy quang hợp, pha sáng và pha tối quang hợp

- Sản phẩm của quá trình quang hợp (C6H12O6, 02) làm nguyên liệu cho quá trình hô hấp

2 Mối quan hệ giữa hô hấp và môi trường

a Nước

- Nước cần cho hô hấp

- Mất nước hô hấp giảm

- Tăng lượng nước ở các cơ quan đang ở trạng thái ngủ (hạt) hô hấp tăng Muốn hạt nảy mầm phải đảm bảo đủ nước

b Nhiệt độ

- Thực vật hô hấp được ở nhiệt độ 0-40OC

- Hô hấp tuân theo định luật Van – Hôp:

Q 10 = 2 - 3

(Cứ tăng nhiệt độ thêm 10 O C thì cường độ hô hấp tăng lên 2 – 3 lần)

c Ôxi

- Quang hợp cần O2

- Khi nồng độ O2 trong khí quyển giảm dưới 5% thì cây chuyển sang hô hấp kị khí

d Hàm lượng CO 2

HS vận dụng kiến thức đã học trả lời

GV : Hàm lượng CO2 ảnh hưởng như thế nào đến

quá trình hô hấp?

GV : Trong bảo quản nông phẩm người ta ứng

dụng hàm lượng CO2 như thế nào?

GV : Dựa vào kiến thức về hô hấp, mối quan hệ

giữa hô hấp và môi trường, hãy nêu một số biện

pháp bảo quản nông phẩm?

HS : vận dụng kiến thức đã học trả lời

· Giảm hàm lượng nước: phơi, sấy khô

· Giảm nhiệt độ: tủ lạnh

· Tăng hàm lượng CO 2

Liên hệ: Hô hấp chịu ảnh hưởng của các nhân tố

nước, nhiệt độ, O2, CO2… à Cần có ý thức bảo vệ

môi trường để cây xanh hô hấp tốt

- Hàm lượng CO2 vượt quá 40% sẽ ức chế hô hấp

- Ứng dụng: tăng hàm lượng CO2 để bảo vệ nông sản

4 Củng cố - Dặn dò

- Đọc kết luận SGK – 54

- Đọc mục “Em có biết” sgk - 55

- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK

- Chuẩn bị bài 13 thực hành: Phát hiện diệp lục và Carôtenôit

V RÚT KINH NGHIỆM SAU BÀI GIẢNG

Ngày………

Tổ chuyên môn kí duyệt