CHUYÊN ĐỀ THẮP LỬA CHO VĂN HÓA ĐỌC

Với mục đích đề cao tầm quan trọng của sách - báo, tri thức trong đời sống và thúc đẩy văn hóa đọc, sự kiện ngày đọc sách thế giới ở Việt Nam đang trở thành một nét sinh hoạt văn hoá, vă

LỜI NÓI ĐẦU

Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng: là chiếc chìa khóa vạn năng mở cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn con người; là người thầy siêu việt thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy chúng ta biết sống và biết hy sinh - Sách chính

là người bạn tâm giao chia sẻ mọi niềm vui, nỗi buồn sâu kín của mỗi con người; Sách là phương tiện truyền đạt kiến thức vượt không gian và thời gian

Thế nhưng, một khoảng thời gian khá dài sách lại trở nên khá xa lạ với số đông người Việt Thậm chí đa

số học sinh, sinh viên, thành phần cần đọc sách nhất và

có nhiều thời gian để đọc nhất lại chỉ biết đến mỗi bộ sách giáo khoa Cục Xuất bản, in ấn và phát hành, Bộ Thông tin và Truyền thông công bố những con số ấn tượng: Năm 2015 đã xuất bản hơn 24.000 cuốn sách với hơn 270 triệu bản; 375 loại văn hóa phẩm với 22 triệu bản, tổng doanh thu đạt hơn 2.000 tỷ đồng Nhìn vào con số này, nhiều người vội mừng vì cho rằng 2.000 tỷ đồng là số tiền lớn, đặc biệt có ý nghĩa khi chi cho việc đọc sách và lĩnh hội tri thức Song khi đặt cạnh những con số khác thì không khỏi giật mình: có tới 26% dân số Việt Nam hoàn toàn không đọc sách; 44% thỉnh thoảng cầm một cuốn sách lên đọc và 30% đọc sách thường xuyên Ở các nước Âu, Mỹ trung bình mỗi người đọc 12 cuốn sách một năm Ở Nhật Bản, một người một tháng đọc hết một cuốn sách Trong khi đó, người Việt dành khoảng 2,5 tiếng mỗi ngày trên Facebook, gấp đôi thời gian để xem tivi và gấp nhiều thời gian dành đọc sách Đây là những con số đáng để mỗi người chúng ta phải suy nghĩ và hành động

Với mục đích đề cao tầm quan trọng của sách - báo, tri thức trong đời sống và thúc đẩy văn hóa đọc, sự kiện ngày đọc sách thế giới ở Việt Nam đang trở thành một nét sinh hoạt văn hoá, văn minh của những người yêu mến sách, báo cần được duy trì; quảng bá rộng hơn trong xã hội và rất cần sự hỗ trợ, quan tâm hơn nữa của các cơ quan chức năng để Văn hóa đọc luôn là nhu cầu không thể thiếu của những công dân văn minh trong thời đại ngày nay

Nhân dịp kỷ niệm Ngày Sách Việt Nam - Ngày Sách

và Bản quền Thế giới, Thư viện tỉnh sưu tầm, biên soạn và

phát hành sưu tập chuyên đề “Thắp lửa” cho Văn hóa

đọc Với 50 bài viết được chọn lọc từ các tờ báo trung

ương đến địa phương giới thiệu những hoạt động sôi nổi hưởng ứng ngày kỷ niệm này Đồng thời thông qua bộ sưu tập, giúp bạn đọc nâng cao nhận thức về những giá trị nhân văn của sách - báo và thực trạng Văn hóa đọc hiện nay từ đó có những giải pháp thiết thực và hữu ích… Xin trân trọng giới thiệu cùng quý bạn đọc!

Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

“Thắp lửa” cho Văn hóa đọc

Thư viện tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

Số 4 - Phạm Văn Đồng - Phường Phước Trung

Tp Bà Rịa - tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu

MỤC LỤC

PHẦN 1 GIÁ TRỊ CỦA SÁCH VÀ NGÀY HỘI ĐỌC SÁCH

1 Văn hoá đọc và Ngày hội Sách thế giới 23/4 03

2 Vai trò của sách đối với nhân loại 07

3 Ngày Sách Việt Nam 21/4: Ngày tôn vinh sách và văn hóa đọc 10

4 Ngày Sách Việt Nam: Một tương lai mới cho văn hóa đọc 13

5 Văn hoá đọc và phát triển văn hoá đọc ở Việt Nam 15

6 Sách và văn hoá đọc trong thời đại bùng nổ thông tin 25

7 Đọc và Văn hóa đọc trước ngưỡng cửa thông tin 29

8 Phương pháp đọc sách hiệu quả 32

9 10 lợi ích không ngờ của việc đọc sách 37

PHẦN 2 THỰC TRẠNG VĂN HÓA ĐỌC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 10 Luận bàn về văn hóa đọc 43

11 Nhân “Ngày đọc sách” - bàn về văn hóa đọc 46

12 Văn hóa đọc ở Việt Nam chỉ rộn ràng bề nổi 49

13 Văn hóa đọc có thật sự “xuống cấp”? 52

14 Người đời ngày nay đã thờ ơ với văn hóa đọc? 54

15 Người Việt Nam chưa có văn hóa đọc! 56

16 Văn hóa đọc không chỉ bị nhiễu loạn… 59

17 Giới trẻ và quan niệm về văn hóa đọc “kiểu mới” 65

18 Mênh mang văn hóa đọc giới trẻ 67

19 Văn hoá đọc của giới trẻ có đáng lo? 69

20 Văn hóa đọc sách của giới trẻ - những điều trông thấy và suy ngẫm 71

21 Sinh viên lười đọc sách 83

22 Học sinh chưa có thói quen đọc sách 89

23 Vì sao học sinh bây giờ ít đọc sách? 90

24 Văn hóa đọc mai một làm gia tăng bạo lực học đường và sự vô cảm 92

25 Giới trẻ “hờ hững” với văn hóa đọc vì điện thoại và internet 94

26 Văn hóa đọc trên mạng: Vàng thau lẫn lộn 97

27 Hoài niệm sách 99

PHẦN 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO VĂN HÓA ĐỌC

28 Kinh nghiệm xây dựng văn hóa đọc 103

29 Văn hóa đọc và nhận thức của xã hội 105

30 Giải pháp nào để chấn hưng văn hóa đọc? 111

31 Vài giải pháp nhằm nâng cao văn hóa đọc - tham luận cho hội thảo "Người Việt có mê đọc sách?" 113

32 Đầu tư cho văn hóa đọc 122

33 "Khởi tạo lại" văn hóa đọc 124

34 Nỗ lực thúc đẩy văn hóa đọc trong cộng đồng 127

35 Xây dựng thói quen đọc sách cho trẻ mầm non 129

36 “Thắp lửa” văn hóa đọc cho học sinh 132

37 Kiến nghị có giờ đọc sách trong nhà trường 134

38 Nhen lên tình yêu văn hóa đọc 137

PHẦN 4 CÁC HOẠT ĐỘNG NHÂN NGÀY SÁCH VIỆT NAM, NGÀY SÁCH VÀ BẢN QUYỀN THẾ GIỚI 39 Ngày Sách Việt Nam lần thứ 3: Đổi mới vì một không gian văn hóa đọc lành mạnh 141

40 Hội sách Tp HCM lần 9 chật ních người tối khai mạc 143

41 Xã hội hóa hiệu quả trong hoạt động văn hóa: Cần nhiều hơn một đường sách.145 42 Đường sách Tp HCM: "Thắp lửa" văn hóa đọc 145

43 Lan tỏa văn hóa đọc đến học sinh ngoại thành 147

44 Đường sách - Sôi động thị trường sách 149

45 Sách mới vào mùa hội 152

46 Mùa xuân đọc sách 153

47 Dấu son văn hóa 154

48 Xốc dậy văn hóa đọc 155

49 Nhiều tác giả sẽ đến chuyện trò với độc giả trong Ngày sách ở Đà Nẵng 157

50 Nhiều chương trình hấp dẫn trong ngày sách Việt Nam lần thứ 3 158

Văn hoá đọc và Ngày hội Sách thế giới 23/4

Trong đời sống tinh thần của mỗi chúng ta, sách đóng vai trò rất quan trọng:

là chiếc chìa khóa vạn năng mở cửa lâu đài trí tuệ và tâm hồn con người; là người thầy siêu việt thắp sáng trong ta nguồn tri thức vô biên, dạy chúng ta biết sống và biết hy sinh Có thể nói sách chính là người bạn tâm giao chia sẻ mọi nỗi vui, buồn sâu kín của mỗi con người, và đọc sách từ lâu đã trở thành một nhu cầu cần thiết của xã hội loài người trên thế giới

Đánh giá cao tầm quan trọng của

văn hóa đọc, trong kỳ họp lần thứ 28

của Đại Hội đồng Liên hợp quốc tại

Paris (25/10 - 16/11/1995), UNESCO

(Tổ chức văn hoá, giáo dục, khoa học

Liên hợp quốc) đã quyết định chọn ngày

23/4 hàng năm làm “Ngày sách và bản

quyền thế giới” (World Book and

Copyright Day), trong đó nêu rất rõ mục

tiêu và các thành phần tham gia ngày

tôn vinh những giá trị của sách và sự

đóng góp của các tác giả cho sự ra đời

của các tác phẩm bất hủ Ngày này được

tổ chức hàng năm tại mỗi quốc gia nhằm

bảo đảm cho mọi người khám phá và

thỏa mãn sở thích đọc của mình, đồng

thời là dịp để tôn vinh những tác giả đã

có nhiều đóng góp cho sự tiến bộ văn

hóa, văn minh xã hội của nhân loại Đây

cũng là dịp thể hiện sự hợp tác, hợp lực

giữa các tác giả, các nhà xuất bản,

trường học, các thư viện, các cơ quan

Nhà nước, công ty tư nhân, các tổ chức

phi chính phủ và các cơ quan thông tin

đại chúng trong việc tổ chức lễ kỷ niệm

về sách và các tác giả

Ý tưởng về Ngày Sách và Bản

quyền Thế giới bắt nguồn từ một phong

tục truyền thống rất đẹp ở Catalonia (Tây Ban Nha): Vào ngày 23/4 hàng năm (là ngày lễ Thánh Goerge), có rất nhiều hội chợ sách và các lễ hội đường phố được tổ chức, mỗi khách hàng sẽ được tặng một bông hồng kèm theo khi mua một cuốn sách trong ngày hôm đó Ngày 23/4 còn là ngày mà cả ba đại văn hào của thế giới Cervantes, Shakespeare

và Inca Garcilaso de la Vega đều qua đời sau khi để lại cho nhân loại những kiệt tác của mọi thời đại Ngày này cũng

là ngày sinh hoặc ngày giỗ của các tác

giả nổi tiếng khác Maurice Druon, K

Laxness, Vladimir Nabokov, Josep Pla

and Manuel Mejía Vallejo Chính vì

vậy, UNESCO mong muốn Ngày Sách

và Bản quyền Thế giới sẽ là dịp để cả

thế giới tôn vinh sách và những người

sáng tạo ra chúng - những người đã có

những đóng góp không gì thay thế được

đối với sự phát triển văn hóa nhân loại;

dịp để khuyến khích tất cả mọi người,

nhất là giới trẻ, khám phá niềm yêu

thích đọc sách, tôn vinh văn hoá đọc

Hưởng ứng chủ trương của

UNESCO, đồng thời để khẳng định

những giá trị to lớn của sách báo, hơn

10 năm qua, trên thế giới đã có trên 150

quốc gia tổ chức kỷ niệm “Ngày sách và

bản quyền thế giới” với nhiều hoạt động

thiết thực dưới nhiều hình thức và chủ

đề phong phú khác nhau, thu hút được

nhiều người tham gia, nhất là xây dựng

được mối liên hệ mật thiết giữa các thư

viện - nhà xuất bản - cơ quan phát hành

- và bạn đọc Có thể nói khắp nơi đã

chào đón Ngày đọc sách thế giới rất

nhiệt tình và sôi nổi: Ví dụ “Tặng một

cuốn sách - tặng một đoá hồng” là một

chiến dịch đặc biệt diễn ra ở nhiều nước

trên thế giới nhằm tôn vinh ngày đọc

sách thế giới (23-4) Ngoài ra còn có vô

số các hoạt động thú vị liên quan đến

sách được tổ chức dưới sự khởi xướng

và khuyến khích của UNESCO Đây

thực sự là ngày hội của những người

yêu quý sách trên khắp hành tinh

Dưới sự tổ chức của các nhà xuất bản và các thư viện là lễ kỷ niệm “Sách đường phố” dành cơ hội mua sách giá rẻ

có kèm thêm chữ ký của tác giả cho những người say mê đọc sách; là dịp để phân phối những sản phẩm quảng bá ngày đọc sách thế giới do UNESCO thiết kế (poster, cờ, bút đánh dấu, áo T-shirt, bưu thiếp v.vv…), hay tặng những cuốn sách còn trong kho cho các khu dân cư nghèo, các thư viện eo hẹp về tài chính: bệnh viện, nhà tù và cả các trại tị nạn, nhà xã hội

Tại Châu Phi, nhiều bạn trẻ tham gia ngày hội sách tình nguyện đem sách tới nơi người bệnh, người cao tuổi, những người mù loà và cả những người không biết chữ, đọc thành tiếng cho họ nghe Các phương tiện thông tin đại chúng cũng góp công không nhỏ, đó là việc đăng tải các bài báo giới thiệu sách, về văn hoá đọc, về bản quyền và vi phạm bản quyền, trên báo và tạp chí Những chương trình phát thanh, truyền hình đặc biệt thuộc thể loại phỏng vấn, tranh luận, trò chơi v.vv… cũng ưu tiên cho các đề tài nêu trên.Tính sáng tạo của các nhà báo, nhà văn trẻ, nhà soạn nhạc, nhà làm phim cũng sẽ được công chúng ghi nhận và tán dương trong ngày hội đọc sách thông qua báo chí

Hoạt động về quyền tác giả: Ngày này cũng là ngày dành riêng cho việc tuyên truyền nâng cao ý thức của công chúng trong vấn đề bản quyền, là dịp để các luật sư, các tác giả và nhà sáng tạo

thảo luận các chủ đề khác nhau về bản

quyền, là cơ hội đến tìm hiểu các tổ

chức quản lý tập thể và thực tập về luật

bản quyền cho sinh viên ngành xuất

bản,bản quyền

Ngoài ra, trong ngày này, bạn có thể

thấy Logo của ngày hội đọc sách được

dán trên các phương tiện vận chuyển

hành khách công cộng như xe buýt, tàu

điện ngầm, xe lửa, máy bay…và thậm

chí có thể gửi đi những lá thư có dán

những con tem mang biểu trưng của

ngày đọc sách Từ hơn 10 năm qua,

những hoạt động bổ ích kể trên diễn ra

đều đặn ở các nước châu Âu, Bắc Mỹ và

châu Phi Tại Trung Quốc gần đây đã

quyết định thực hiện chương trình thúc

đẩy văn hóa đọc, trong đó hoạt động

tiêu biểu là “Ngày đọc sách cùng con

trẻ” dành cho các bậc phụ huynh khắp

cả nước vào ngày 23/4 tới Đồng thời đã

tiến hành một chiến dịch với hàng loạt

hoạt động thúc đẩy văn hóa đọc, đặc

biệt trong giới trẻ, phụ nữ và nông dân

Chương trình này bao gồm việc giảm

giá bán sách, tổ chức các cuộc thi viết

về sách, khai trương các thư viện mới ở

thành phố và nông thôn, quyên tặng

sách cho các vùng sâu, vùng xa hoặc

khu vực bị thiên tai…

Tại Việt Nam, Ngày đọc sách thế

giới được tổ chức hàng năm do Hội

đồng Anh (British Council) khởi xướng

từ năm 1996 ,Trung tâm văn hoá Pháp

tại Hà Nội – L’espace cũng có nhiều

hoạt động có ý nghĩa thiết thực để tuyên

truyền cho văn hoá đọc Những năm gần đây Bộ Văn Hoá Thông tin - Thể thao

và Du lịch đã quyết định chọn ngày 23/4 hàng năm làm ngày hội đọc sách của Việt Nam, do Thư viện Quốc gia làm chủ trì nhằm khuyến khích, đưa phong trào đọc sách, báo trở thành thành nét đẹp văn hóa của con người Việt Nam trong thời kỳ đất nước giao lưu, hội nhập quốc tế Mong muốn “Ngày hội đọc sách” sẽ lan toả khắp cả 64 tỉnh thành nhằm thúc đẩy và tôn vinh những ngành nghề liên quan đến sách báo và tri thức như: Thư viện, Xuất bản, phát hành để sách báo trở thành những người bạn thân thiết của mỗi người hơn Hoạt động này đã được sự ủng hộ và tham gia nhiệt tình của nhiều nhà xuất bản, cơ quan phát hành, thư viện và các trường học từ phổ thông đến đại học, với nhiều nội dung phong phú như: Quyên góp sách tặng trẻ em thiệt thòi và xây dựng thư viện tại các vùng sâu, vùng xa, thư viện tại các vùng biên giới Thi thiếu nhi vẽ tranh theo sách, giao lưu với các nhà văn, nhà thơ nổi tiếng,

Kể chuyện sách bằng Tiếng Việt và Tiếng Anh, tiếng Pháp, trưng bày và bán sách với giá ưu đãi của các nhà xuất bản, trao đổi kinh nghiệm đọc sách, đố vui, bốc thăm trúng thưởng, nói chuyện

về cảm thụ văn học, về kỹ năng sống, các hiểu biết xó hội khác

Hơn thế nữa, trong những Ngày hội sách cũng khuyến khích khả năng sáng tạo và tạo một sân chơi văn hóa thực thụ

cho các bạn nhỏ như có nơi dành hẳn 1

khu chơi đồ chơi Lego và vẽ tranh tô

màu miễn phí cho các em Còn các bạn

sinh viên ngoài việc dạo xem sách cũng

có dịp tham gia các hội thảo chuyên đề

và giao lưu về kỹ năng đọc tiếng Anh do

giáo viên Hội đồng Anh phụ trách, được

cung cấp những kiến thức về cuộc sống

như ‘Trước ngưỡng cửa đi làm’ và

‘Bước đến thành công’của NXB Trẻ

Các bậc phụ huynh cũng sẽ có nhiều

thông tin thú vị và mới mẻ về về vấn đề

‘Làm thế nào để khuyến khích con trẻ

đọc sách’ do các chuyên gia tâm lý giáo

dục trình bày và “Đọc sách thúc đẩy trí

tưởng tượng và óc sáng tạo của trẻ em”

và giao lưu về các bộ sách văn học nổi

tiếng trong và ngoài nước chương

trình “Cùng đọc cùng chia sẻ” là hoạt

động mang đậm tính nhân văn và nét

văn hóa của người Việt được các thư

viện phát động đã nhận được sự hưởng

ứng của nhiều người: Khi các bạn đến

với Ngày hội đọc sách xin mang theo 1

quyển sách cũ để dành tặng cho những

người khuyết tật của Chương trình

Khuyết tật và Phát triển Cho dù sách là

thể loại gì, cho bất cứ đối tượng tuổi

nào, sự đóng góp nhỏ bé của các bạn sẽ

là một nguồn cổ vũ tinh thần và sự chia

sẻ lớn lao với cộng đồng người khuyết

tật, phần nào xóa đi những mặc cảm về

hoàn cảnh, thể hiện sự chia sẻ của cộng

đồng trong cuộc sống chung của mỗi

người Những hoạt động đó của tuần lễ

đọc sách ở Việt Nam thời gian qua do

Thư viện Quốc gia Việt Nam phối hợp với các đơn vị như Thư viện Quân Đội, Thư viện Hà Nội, Hội đồng Anh, Trung văn hoá Pháp, Cục xuất bản, các trường Đại học trên địa bàn Hà Nội, với một số các nhà sách, nhà Xuất bản cùng tổ chức

đó để lại những dư âm tốt đẹp về một xã hội văn minh, hiện đại Tuy nhiên nếu được đầu tư và tổ chức chuyên nghiệp hơn, thường xuyên hơn sẽ là những hoạt động văn hoá có ý nghĩa thực sự và kết quả mỹ mãn hơn nữa Ngày hội là dịp

để bạn đọc tìm hiểu, tiếp cận với sách báo và khám phá thêm những điều kỳ diệu còn chứa đựng trong kho tàng văn hoá tri thức của đất nước

Với tinh thần đề cao tầm quan trọng của sách báo và tri thức trong đời sống,

sự kiện ngày đọc sách thế giới ở Việt Nam đang trở thành một nét sinh hoạt văn hoá, văn minh của những người yêu mến sách báo cần được duy trì và quảng bá rộng hơn trong xã hội và rất cần sự hỗ trợ, quan tâm hơn nữa của các cơ quan chức năng để Văn hóa đọc luôn là nhu cầu không thể thiếu của những công dân văn minh trong thời đại ngày nay

Ngọc Bích

http://www.nlv.gov.vn

Thư viện Quốc gia Việt Nam

Vai trò của sách đối với nhân loại

Chúng ta khi mới lớn lên, học đọc, học viết, học tính toán là nhờ Thầy, Cô giáo hướng dẫn là chính Nhưng khi học các kiến thức cao hơn, rộng hơn, chuyên ngành hơn, lúc ấy ta phải tự đọc sách, nên sách là thầy, là người hướng dẫn ta đến tri thức của nhân loại

Khi ta đọc truyện cười ta

thấy vui, đọc những câu chuyện

"Hạt giống tâm hồn" ta thấy xúc

muốn đem chia sẻ với mọi người

Khi ta mua được cuốn sách quý

và muốn lưu lại cho con cháu, lúc

ấy sách là tài sản

Sách là nơi ghi lại, lưu trữ

những điều hiểu biết của con

người và ở đó cũng chính là nơi

chia sẻ những thông tin, những

suy nghĩ giữa con người với con

người Ngoài việc học ở ngoài

đời, thực tế, từ mọi người xung

quanh, sách là người bạn không

thể thiếu của con người Nó là

nguồn tri thức vô giá mà mỗi

chúng ta có thể tự tìm tòi trong

suốt cuộc đời của mình và cũng

là nguồn kiến thức vô tận của

nhân loại Khi đọc sách bạn sẽ

có cảm giác như mình đang được

dẫn vào thế giới thực, từ đó bạn

thấy, hiểu và bắt gặp nhiều điều

bổ ích Cũng như M.Gorki đối

với ông: "Mỗi cuốn sách đều là một bậc thang nhỏ mà khi bước lên, tôi tách khỏi con thú và đến tới gần con người, tới gần quan niệm về cuộc sống tốt đẹp nhất và về sự thèm khác cuộc sống"

M.Gorki, ông không học qua trường lớp nhiều nhưng lại có cái nhìn phong phú và tinh

tế về cuộc sống, ông để lại cho đời nhiều tác phẩm nổi tiếng và gây được sự chú ý với bạn đọc thế giới, những tác phẩm của ông được đưa vào trường học Những điều ông có được là từ cái nhìn về thực tế và qua việc tự học cho nên bản thân ông đã là nhân chứng hùng hồn cho câu nói "Hãy yêu quý sách vì đó là nguồn gốc của mọi tri thức - M.Gorki"

Không những thế ngoài ông ra còn có nhiều nhà khoa học, bác học lớn trên thế giới cũng thành công qua việc tự học, tự mài mò qua sách như Êđixơn,

Nếu có một quyển sách hay và thêm một người thầy giỏi nữa thì tuyệt vời hơn! Vì thế nên chọn một quyển sách hay có giá trị, nội dung tốt, bổ ích chứ không phải sách nào cũng

là hay là quý cả Mọi thứ đều phải có sự chắt lọc mới có kết quả như ý: Sách có thể ít đi một chút nhưng phải tốt đẹp hơn, không nên đặt một cuốn sách tầm thường lên giá sách, đừng ăn cắp thời gian của người lao động (N.Ô-xtơ-rốp-xki) Chúng ta có thể tham khảo một số danh ngôn sau, để thấy rõ hơn vai trò của sách và tác dụng của việc đọc sách:

* Đọc sách là cách học tốt

nhất (A.Puskin)

* Sách là cây đèn thần soi sáng

cho con người trên những nẻo

đường xa xôi nhất và tăm tối nhất

của cuộc đời (A.U-Pít)

* Không có cách giải trí nào

rẻ hơn đọc sách, cũng không có

sự thú vị nào bền lâu hơn đọc

sách (M.Mông-tê-guy)

*Một cuốn sách tốt mở ra thì

gợi niềm hy vọng, khép lại thì

đem lại điều hữu ích (M.An-cốt)

* Đọc sách không những để

nâng cao trí thức mà còn nâng

cao nhân cách (Dr.Gúerin)

* Mỗi ngày đọc vài trang

sách, khi về già bạn đã có trong

không bằng dạy cho con một quyển

sách hay - (Vi Hiền Truyện)

* Chỉ nên coi việc đọc sách là

sự gợi ý, sự nhắc nhở nhận từ

những người thông thái từng trải,

tựa hồ trái táo của Adam Eva

* Lựa sách mà đọc cũng như lựa bạn mà chơi Hãy coi chừng bạn giả - (Damiron)

* Gặp được một quyển sách hay, nên mua liền

dù đọc được hay không đọc được, vì sớm muộn gì cũng cần đến nó - (Churchill Sir Winston)

* Sau một giờ đọc sách thì nỗi đau khổ nào của tôi cũng biến mất - (Môngtexkiơ)

* Thích đọc sách tức là biết đánh đổi những giờ phút buồn tẻ không thể tránh được trong cuộc đời lấy những giờ phút lý thú - (Môngtexkiơ)

* Bạn hãy đọc sách đi! Và mong sao trong đời bạn sẽ không có ngày nào mà bạn không đọc dù chỉ một trang sách mới - (C.Pautốpxki)

* Đọc một cuốn sách xấu thì thà không đọc còn đỡ tệ hại hơn - (Biêlinxki)

* "Hiện nay chúng ta đang ba hoa về sự cô đơn toàn cầu của nhân loại Làm thế nào để vượt qua điều đó? Chỉ có đọc sách! Chỉ cuốn sách mới "trò chuyện" với con người không mang tính chất hình thức, mà là một cách tâm tình, khuyên bảo và cung cấp những định hướng cần thiết Trong sách có những bí mật của đạo đức - quy tắc của lương tâm " - GS.TSKH (Mikhain Phiôđôrôvích Nhenasep)

* Cần phải yêu mến và tin vào sách Cần rèn luyện cho mình thói quen thực hành và kỹ năng dùng sách để làm việc - (N Rubakin)

* Một cuốn sách hay cho ta một điều tốt, một người bạn tốt cho ta một điều hay (Gustavơ Lebon)

* Nghệ thuật đọc sách là nghệ

thuật tư duy với ít nhiều sự giúp

đỡ của người khác… - (Phaghe)

* Sách chỉ có thể ít đi một

chút, nhưng phải tốt đẹp hơn

Không nên đặt một cuốn sách

tầm thường lên giá sách Đừng ăn

cắp thời gian của người lao động

trung thực - (N.Ôxtơrốpxki)

* Thế giới vô cùng vĩ đại

Cặp mắt của bạn chỉ thấy được

một phần nhỏ bé không đáng kể

Bởi vậy bạn hãy tìm lấy các sự

kiện ở trong sách Hãy tích lũy

đều đặn hàng ngày các sự kiện ấy

(V.Ôbrưsép)

* Vương Thù nói: Sách Kinh

thì nuôi căn bản con người, sách

Sử thì mở mang tài trí cho con

người - (Lê Quý Đôn)

Vui bên sách vở tuổi già

ngâm (Nguyễn Bỉnh Khiêm)

* Thư viện không nên chỉ là

nơi giữ sách, cũng không nên chỉ

là nơi đọc sách giải trí nhẹ nhàng

Nó phải là một trung tâm nghiên

cứu – sự nghiên cứu mà bất kỳ

một con người có lý trí nào cũng

cần phải có - (Phêđôrôp)

* Tôi bước chân vào thư viện

và khép cửa lại Như thế là tôi đã

tách khỏi tính tham lam, lòng tự ái, tệ say rượu

và sự lười biếng củng tất cả những thói hư tật xấu do cái dốt nát, sự vô công rỗi nghề và cảnh sầu tư sinh ra Tôi đắm mình vào cái vĩnh hằng giữa những tác giả tuyệt diệu với một niềm tự hào, với một cảm giác thỏa mãn đến mức cảm thấy thương hại tất cả các ông quan lớn sang trọng và giàu có nhưng không được hưởng niềm hạnh phúc này - (D Henziut)

* Thư viện là kho tàng chứa tất cả của cải tinh thần của loài người (G.V.Leibniz)

* Đọc sách không nhiều thì gan dạ không vững mà can đảm không lớn, lý nghĩa sâu sắc không tinh thì tâm địa không tế nhị - (Sách Nhị vị)

* Những người đọc sách tuy chưa thành danh nhưng cũng đã có một tư cách cao thượng, những người làm điều thiện, tuy không mong báo đáp nhưng tự trong lòng khoan khoái (Ngạn ngữ Trung Quốc)

* Nghe cho nhiều rồi chọn điều phải mà cố làm kỳ được, xem cho rộng rồi ghi nhớ lấy để biết cho tường - (Luận ngữ)

* Ai đọc sách mà không biết được nhiều hơn những điều viết trong sách, người đó mới

sử dụng sách có một nửa Sách làm trí tuệ con người sâu sắc hơn và sáng sủa hơn. - (G.Létxinh)

* Đối với một thanh niên, chúng ta không thể tạo ân huệ nào lớn hơn là cho phép anh ta được đọc sách không mất tiền ở một thư viện công cộng tốt - (Braitơn)

* Người xưa đã đem tâm trí đúc chuốt thành lời hay ý đẹp để chắp lông chắp cánh cho văn chương, ta mà lại coi thường được sao - (Cao Bá Quát)

* Để viết được một tác phẩm chân thực thì bạn cần nếm trải mọi sự khổ đau Và không

phải chỉ là đau khổ của riêng mình

thôi đâu (Gióocgiơ Xăng)

* Nhiệm vụ quan trọng nhất

của nền văn minh là dạy cho con

người biết tư duy - (T Edison)

* Sách là bạn thân của cô tịch

Nó nuôi dưỡng sự cởi mở cá nhân

chủ nghĩa Trong việc đọc sách

của mình, người ta tự xét mình để

có vài cơ hội để gặp được chính

mình - G.Duhamel (Defence des Lettres)

* Chúng ta ngạc nhiên khi đọc danh tác cũ

để nhận thấy rằng những tình cảm tinh vi, tế nhị, thơ mộng mà chúng ta tưởng là quá hiếm ở ngày nay, đã có ở những người hằng bao thế kỷ qua - (Maurice Barres)

* Những quyển sách làm say mê ta đến tận tủy, chúng nói chuyện với ta, cho ta những lời khuyên và liên kết với ta bởi một tình thân thật sống động và nhịp nhàng - F.Petrarque (H.Godefroy)

* Sách của một kẻ hành khất còn giá trị hơn

là dòng máu của kẻ quý tộc - (Shakespeare)

http://www.hdu.edu.vn

Trường Đại học Hồng Đức

Ngày Sách Việt Nam 21/4: Ngày tôn vinh sách và văn hóa đọc

Trong dòng chảy của lịch sử văn minh

nhân loại từ bao thế kỷ nay, ở nhiều nước

đã xuất hiện thư viện và việc tổ chức đọc

sách báo cho các tầng lớp nhân dân Lịch

sử của “Ngày hội đọc sách” được ra đời từ

hơn 80 năm trước ở Tây Ban Nha, vào

ngày lễ Thánh Giooc-giơ 23/4, người ta

yêu mến tặng nhau những cuốn sách kèm

theo những đóa hoa hồng và bất cứ ai mua

sách sẽ được tặng kèm theo một bông hồng

đẹp Từ đó hằng năm, truyền thống tốt đẹp

này được người Tây Ban Nha phát triển

thành “Ngày hội đọc sách” trên các đường

phố Sau đó hoạt động văn hóa có ý nghĩa

này lan rộng ra nhiều nước ở Châu Âu,

Châu Mỹ, Châu Á, Châu Phi dưới nhiều

hình thức như: Tuần lễ đọc sách, Ngày

Sách, Tuần lễ thư viện Từ năm 1995,

tổ chức UNESCO đã chính thức chọn ngày 23 tháng 4 hằng năm là Ngày Sách và Bản quyền thế giới (có một

sự trùng lặp đáng nhớ, bởi đó cũng là ngày mất của hai đại văn hào nổi tiếng tiếng giới: W Shakespeare và

sự chú ý, quan tâm của hàng vạn, hàng triệu người đọc, nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà quản lý ở mỗi nước; bất kể già, trẻ, gái, trai; bất kể mọi

thành phần giàu, nghèo trong xã hội Đặc

biệt là trong bối cảnh bùng nổ thông tin

hiện nay thì việc tổ chức các Ngày sách và

Văn hóa đọc càng góp phần khẳng định:

Sách & văn hoá đọc mãi mãi trường tồn

Ở Việt Nam, gần 10 năm nay, hưởng

ứng Ngày sách và bản quyền thế giới (23/4),

Vụ Thư viện, Bộ VHTTDL đã phối hợp với

Hội Thư viện VN, Thư viện Quốc gia VN tổ

chức, phát động Ngày Sách & Văn hóa đọc

có quy mô quốc tế này Từ đó đến nay,

Ngày hội sách & văn hóa đọc ở nước ta đã

dần trở thành nề nếp, đi vào chiều sâu, có

sức lan toả rộng rãi từ TW tới các địa

phương, 63 tỉnh, thành trong cả nước

Với mục đích cao cả: không chỉ tôn

vinh sách, giá trị của tri thức và văn hoá

đọc, khẳng định vị thế xã hội và tầm quan

trọng của Sách & việc đọc sách - một nét

đẹp trong đời sống văn hoá tinh thần,

truyền thống văn hiến của dân tộc Việt

Nam - Ngày hội sách & văn hóa đọc ở Việt

Nam còn mang một ý nghĩa nhân văn, đó

là: Bên cạnh việc tổ chức các hoạt động:

Triển lãm, trưng bày sách báo, triển lãm

thư pháp, giao lưu giữa nhà văn với bạn

đọc, toạ đàm, nói chuyện chuyên văn học,

tuyên truyền giới thiệu sách, vẽ tranh theo

sách , Ngày hội sách & văn hóa đọc đã

huy động được sự đóng góp, hỗ trợ, tài trợ

cả vật chất và tinh thần cho các thư viện -

nơi nuôi dưỡng văn hoá đọc Công tác

XHH thư viện có ý nghĩa này đã, đang thu

được nhiều kết quả to lớn Chỉ tính riêng ở

Thư viện Quốc gia VN từ năm 2005 đến

nay, Ngày hội đọc sách đã nhận được sự

tài trợ của các tổ chức, cá nhân trong,

ngoài nước với hàng chục nghìn cuốn sách,

trang thiết bị (có trị giá vài tỷ VNĐ) Riêng 3 năm 2011, 2012 và 2013, Ngày Ngày hội sách & văn hóa đọc

do Bộ VHTTDL tổ chức tại Hà Nội,

đã nhận được hàng ngàn cuốn sách từ các NXB ở TW, các tổ chức xã hội (với tổng trị giá hơn 1,5 tỷ đồng), để giúp đỡ cho các thư viện, tủ sách ở các địa phương còn nhiều khó khăn như: Hoà Bình, Sơn La, Thái Nguyên, Lạng Sơn, Lai Châu, Hà Giang, Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai, Nghệ An, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Thanh Hóa, Hà Tĩnh, Quảng Bình Ở Thư viện KHTH

Tp Hồ Chí Minh, hưởng ứng Ngày hội đọc sách, nhiều năm qua, cũng đã thu hút được sự quan tâm chú ý của hàng ngàn, hàng vạn độc độc giả Những ngày này, Thư viện KHTH thành phố đã cấp được hàng ngàn thẻ đọc mới Đồng thời, BTC đã nhận được sự hỗ trợ quý báu của NXB Kim Đồng, NXB Trẻ, nhà sách Thăng Long cho hàng chục thư viện, tủ sách còn nhiều khó khăn trên địa bàn Tp Hồ Chí Minh (trị giá trên

1 tỷ đồng) Đặc biệt 5 năm trở lại đây, hàng năm cứ vào dịp Tết Dương lịch, để tổ chức đón mừng Xuân mới, UBND Tp Hồ Chí Minh đã có sáng kiến tổ chức “Đường hoa - Đường sách” trên đường Nguyễn Huệ dài gần 1km, có hàng trăm đơn vị, tổ chức tham gia trưng bày, giới thiệu sản phẩm, trong đó có quảng bá, giới thiệu & kinh doanh sách, đọc sách báo với nhiều chủ đề khác nhau, rất

đẹp, nhân văn và lung linh màu sắc tri

thức Mỗi năm có hàng chục vạn, hàng

triệu người dân tới tham quan và chứng

kiến Lễ hội độc đáo và có ý nghĩa văn hóa

này Sách báo, quyên góp được thông qua

những Ngày hội đọc sách ở các tỉnh, thành

& các thư viện trong cả nước đã được đưa

tới các điểm đọc, tủ sách, thư viện ở vùng

sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu

số, nơi đang thiếu sách báo, khát khao tri

thức Đây có thể coi là một kết quả thiết

thực, có ý nghĩa xã hội & nhân văn sâu sắc

của ngành thư viện với những nỗ lực to lớn

để góp phần nâng cao dân trí, nâng cao văn

hóa đọc cho nhân dân Điều hết sức vui

mừng là mong mỏi và nỗ lực đề nghị của

các cơ quan, ban ngành về việc lấy một

ngày trong năm là ngày sách và văn hóa

đọc đã được đáp ứng: Ngày 24/2/2014,

Thủ tướng Chính phủ đó ký ban hành

Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21

tháng 4 hàng năm là Ngày Sách Việt Nam

Ngày Sách Việt Nam được tổ chức hàng

năm nhằm khuyến khích, phát triển phong

trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao

nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn

và tầm quan trọng của việc đọc sách đối

với việc nâng cao kiến thức và kỹ năng,

phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện

nhân cách con người Đồng thời, tôn vinh

giá trị của sách, khẳng định vai trò, vị trí,

tầm quan trọng của sách trong đời sống xã

hội; tôn vinh người đọc và những người

tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, in,

phát hành, lưu giữ, quảng bá sách Bên

cạnh đó, nâng cao trách nhiệm của các cấp,

các ngành, các cơ quan chức năng và các

tổ chức xã hội đối với việc xây dựng

và phát triển văn hoá đọc Việt Nam Thủ tướng Chính phủ đã giao cho

Bộ TT&TT chủ trì, phối hợp với Bộ VHTTDL, các Bộ, ngành liên quan

và Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xây dựng

kế hoạch triển khai cụ thể; hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức thực hiện Ngày Sách Việt Nam hàng năm, bảo đảm thiết thực, hiệu quả, tiết kiệm Rõ ràng là: Ngành xuất bản và ngành Thư viện ở nước ta lâu nay ước ao có được ngày để tôn vinh cho hoạt động của mình, thì nay đã có Vẫn đề còn lại là: từ nay trở đi, chúng ta cần phải làm gì? làm thế nào? để Ngày sách Việt Nam thực sự trở nên có ý nghĩa hơn, nhân văn hơn, thiết thực hơn đối với toàn thể nhân dân, để hoạt động này thu hút được đông đảo bạn đọc cả nước và những người làm nghề sách (xuất bản, in, phát hành) và thư viện,

để Ngày Sách Việt Nam trở thành một hoạt động xã hội mang biểu trưng văn hoá, giống như Ngày thơ Việt Nam (Rằm tháng Giêng) diễn ra hằng năm Và để hoạt động có ý nghĩa này thực sự lan toả, đi vào cuộc sống; để góp phần nuôi dưỡng, duy trì, phát triển, khẳng định & tôn vinh Sách & Văn hoá đọc ở Việt Nam - một nước có nền văn hiến lâu đời - trước bối cảnh văn hoá nghe nhìn đã

và đang lấn át mạnh mẽ văn hóa đọc

Ths Nguyễn Hữu Giới

http://cinet.vn

Bộ Văn hóa TT&DL

Ngày Sách Việt Nam: Một tương lai mới cho văn hóa đọc

Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết

định số 284/QĐ-TTG lấy ngày 21 tháng

4 hàng năm là Ngày sách Việt Nam

Đây là tin vui đối với những người yêu

sách đồng thời là cơ hội để khuyến

khích, gây dựng phong trào đọc sách tại

Việt Nam Không chỉ riêng ở Việt Nam,

việc con người ngày càng ít đọc sách đã

và đang trở thành vấn đề nóng tại nhiều

quốc gia trên thế giới Khi mà khoa học

phát triển, internet được sinh ra, các ứng

dụng công nghệ kỹ thuật số không

ngừng đổi mới thì việc con người xao

lãng đọc sách là một điều dễ hiểu Ở

những quốc gia phát triển, mặt bằng

phát triển chung của toàn xã hội khá

cao, mức sống và hưởng thụ của người

dân được đảm bảo sự ổn định thì các

ứng dụng công nghệ dường như đã trở

nên bão hòa Người dân không còn quá

mặn mà với những thiết bị điện tử mà

lại có xu hướng tìm về với những thú

vui bổ ích như đọc sách Nhưng ở các

quốc gia đang phát triển, ví dụ như ở

Việt Nam thì các ứng dụng công nghệ

vẫn còn là mơ ước của nhiều người và là

thú vui, tiêu khiển của hầu hết mọi đối

tượng do đó văn hóa đọc ngày càng bị

đe dọa

Để khuyến khích và gây dựng lại

phong trào đọc sách với toàn dân, Thủ

tướng Chính phủ đã Quyết định lấy

ngày 21 tháng 4 hàng năm là Ngày Sách

Việt Nam Ngày Sách Việt Nam sẽ là ngày để toàn dân hướng đến việc đọc sách, nâng cao nhận thức của người dân

về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc đọc sách trong việc nâng cao kiến thức -

kỹ năng phát triển tư duy, cũng như rèn luyện nhân cách của con người Bên cạnh đó Ngày Sách Việt Nam cũng là dịp để tôn vinh giá trị của sách, khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của sách đối với đời sống xã hội; tôn vinh người đọc và những người tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, in, phát hành, lưu giữ, quảng bá sách

Thực trạng việc đọc sách tại Việt Nam những năm gần đây

Thực tế vài năm trở lại đây, việc đọc sách tại Việt Nam đã và đang có những thay đổi theo hướng tích cực Số lượng người tìm đọc sách hoặc tham gia vào các diễn đàn sách trên internet ngày một gia tăng Theo thống kế sơ bộ: Năm

2011, ngành xuất bản đã xuất bản hơn 27.000 đầu sách với gần 294 triệu bản

sách tăng lần lượt so với năm 2010 là

7% Năm 2012, công tác đăng ký kế

hoạch xuất bản với Cục xuất bản (Bộ

Thông tin và Truyền thông) là 41.635

đầu sách Xác nhận kế hoạch xuất bản là

40.627 đầu sách, phát hành hơn 812

triệu bản Số lượng xuất bản phẩm nộp

lưu chiểu là 16.413 đầu sách với hơn

181 triệu bản Trong đó, xuất bản phẩm

của 64 nhà xuất bản là 16.413 sách với

181,770 triệu bản; xuất bản phẩm không

kinh doanh là 114 sách với 295 nghìn

bản Tính đến năm 2013, mức hưởng

thụ bình quân của người dân Việt Nam

mới ở mức 3,2 bản sách/người (bao gồm

cả sách giáo khoa) Hiện nay ở Việt

Nam có khoảng vài chục diễn đàn và

website chia sẻ ebook không bản quyền

với đủ mọi ngôn ngữ và thể thoại từ

sách chuyên ngành đến truyện nước

ngoài, truyện trong nước và truyện

tranh…với số lượng thành viên không

lồ Chỉ nói riêng thành viên tham gia

e-thuvien.com đã có tới 750.000 người

Bên cạnh đó còn hàng chục trang web

đọc sách lớn khác như: vuthuquan.net;

sachhayonline, cũng đều thu hút một

lượng thành viên lớn

Mặc dù những con số nêu trên là

đáng khích lệ song nếu so sánh với số

lượng dân số ở Việt Nam thì vẫn còn

quá khiêm tốn Theo công bố được Bộ

VHTTDL đưa ra trong dịp ngày hội đọc

sách hồi tháng 4 năm 2013, trung bình

mỗi người Việt Nam đọc 0,8 cuốn sách (

chưa bằng 1 cuốn) mỗi năm ( không

tính sách giáo khoa, các ấn phẩm báo chí) Con số này đã khiến không ít người giật mình và không khỏi lo ngại cho văn hóa đọc của nước nhà Đây cũng chẳng phải điều gì mới mẻ, thực tế thì vấn đề này đã được bàn đến liên tục trong nhiều năm qua trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng như những hội thảo, hội nghị chuyên ngành của những người làm văn hóa Tuy nhiên để

có thể thay đổi thực trạng này một cách toàn diện thì cần có thời gian cũng như

nỗ lực của nhiều ngành và sự tham gia hưởng ứng của toàn xã hội Chính vì lẽ

đó mà Ngày Sách Việt Nam đã ra đời Cũng đã có nhiều sự hoài nghi về việc liệu Ngày Sách Việt Nam có thể giúp thay đổi thực trạng đọc tại Việt Nam? hoặc rằng liệu đây có phải là một việc làm vô ích sẽ không mang lại hiệu quả gì? Tuy nhiên, mọi sự luôn phải có sự khởi đầu, có thể Ngày Sách Việt Nam lần thứ nhất chưa thể thay đổi ngay lập tức cục diện về văn hóa đọc tại Việt Nam nhưng về lâu về dài thì đây là một chương trình, một ngày đáng để hưởng ứng và chắc chắn sẽ đem lại những hiệu quả và giá trị văn hóa cao

Ngày Sách Việt Nam lần thứ nhất năm 2014

Ngày 24 tháng 02 năm 2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21 tháng 4 hàng năm là Ngày Sách Việt Nam và năm

2014 là năm đầu tiên Việt Nam tổ chức Ngày Sách Sở dĩ lựa chọn ngày 21

tháng 04 bởi đây là thời điểm phát hành

cuốn sách “Đường Kách mệnh” của Chủ

tịch Hồ Chí Minh - Tác phẩm đầu tiên

bằng tiếng Việt được in bởi những

người thợ in Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí

Minh là người có tác động và có sức lan

tỏa trong xã hội ở mọi thời đại Chủ tịch

Hồ Chí Minh còn là một tác giả lớn, các

tác phẩm của Người có giá trị không chỉ

với người dân Việt Nam mà còn được

bạn bè quốc tế đón nhận Việc chọn

Ngày Sách Việt Nam gắn với một tác

phẩm nổi tiếng của Người sẽ có ý nghĩa

to lớn và sâu sắc Bên cạnh đó tháng 4

còn là thời gian diễn ra Ngày Sách và

Bản quyền Thế giới (23/4), vì vậy, tổ

chức vào một ngày gần sát với Ngày

Sách và Bản quyền Thế giới sẽ thể hiện

được sự hội nhập của Việt Nam với thế

giới trong thời đại mới Ngay sau khi có

Quyết định của Thủ tướng, nhiều cơ

quan ban ngành từ Trung ương đến địa

phương đã tích cực chuẩn bị và lên các

kế hoạch, chương trình hưởng ứng ngày

Hy vọng Ngày Sách Việt Nam sẽ thực sự trở thành một ngày hội lớn của toàn dân và sẽ góp phần tích cực trong việc khuyến khích, gây dựng, phát triển văn hóa đọc, mở ra một tương lai mới cho văn hóa đọc tại Việt Nam

Nguyễn Hương

http://cinet.gov.vn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Văn hoá đọc và phát triển văn hoá đọc ở Việt Nam

Văn hoá đọc là một khái niệm có hai

nghĩa, một nghĩa rộng và một nghĩa hẹp

Ở nghĩa rộng, đó là ứng xử đọc, giá trị

đọc và chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân,

của cộng đồng xã hội và của các nhà

quản lý và cơ quan quản lý nhà nước Như vậy, văn hoá đọc ở nghĩa rộng là sự hợp thành của ba yếu tố, hay chính xác hơn là ba lớp như ba vòng tròn không đồng tâm, ba vòng tròn giao nhau Còn

ở nghĩa hẹp, đó là ứng xử, giá trị và

chuẩn mực đọc của mỗi cá nhân Ứng

xử, giá trị và chuẩn mực này cũng gồm

ba thành phần: thói quen đọc, sở thích

đọc và kỹ năng đọc Ba thành phần này

cũng là ba lớp, ba vòng tròn không đồng

tâm, ba vòng tròn giao nhau

Muốn phát triển nền văn hoá đọc

phải phát triển ứng xử, giá trị và chuẩn

mục đọc lành mạnh của các nhà quản lý

và cơ quan quản lý nhà nước, của cộng

đồng xã hội và của mỗi cá nhân trong xã

hội Nhưng trọng tâm và là mục đích

cuối cùng của phát triển văn hoá đọc

chính là phát triển ứng xử, giá trị và

chuẩn mực đọc lành mạnh của mỗi

thành viên trong xã hội Ứng xử, giá trị

và chuẩn mực đọc lành mạnh của mỗi cá

nhân trong xã hội là thói quen đọc, sở

thích đọc và kỹ năng đọc lành mạnh của

họ Đó chính là nền tảng của một xã hội

học tập, của việc học suốt đời, một yêu

cầu cũng là một thách thức của xã hội

hiện đại

Để hiểu sâu hơn về văn hoá đọc,

chúng ta sẽ đi sâu vào từng nghĩa rộng

và hẹp của khái niệm Văn hoá đọc ở

nghĩa rộng là ứng xử, giá trị và chuẩn

mục đọc của các nhà quản lý và cơ quan

quản lý nhà nước, ứng xử đọc của cộng

đồng xã hội và ứng xử đọc của mỗi cá

nhân trong xã hội

Ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc

của các nhà quản lý và cơ quan quản lý

nhà nước là chính sách, đường lối và

ứng xử hàng ngày nhằm phát triển nền

văn hoá đọc Các hoạt động này đều nhằm tạo ra hành lang pháp lý phát triển tài liệu đọc có giá trị và lành mạnh cho mọi người đọc khác nhau và sự thuận tiện của tài liệu đọc đến với người đọc (thông qua các loại cửa hàng sách và các loại hình thư viện, phòng đọc sách) Nghĩa là người đọc, không phân biệt giàu nghèo, không phân biệt tuổi tác, không phân biệt nơi cư trú đều dễ dàng tiếp cận đến những tài liệu đọc giá trị họ mong muốn, để họ có cơ hội cải thiện chính cuộc sống của họ

Đó là chính sách, đường lối phát triển nền công nghiệp sách (từ người viết, người làm sách tới quá trình hình thành sách đến tay người đọc) có chất lượng cao, giá cả hợp lý, hợp với túi tiền của mọi người dân và phân phối rộng khắp trên toàn quốc, với các hình thức, biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn đọc phong phú, đa dạng và hiện đại

Ứng xử, giá trị và chuẩn mục đọc của cộng đồng xã hội là sự phát triển của các hội nghề nghiệp liên quan tới đọc như: Hội tác gia, Hội nhà báo, Hội xuất bản, Hội thư viện Tất nhiên các hội này phải hoạt động với mục đích chính là phát triển nghề nghiệp Ứng xử đọc của cộng đồng xã hội còn phải kể tới truyền thống văn hoá của xã hội hay nói chính xác hơn là truyền thống văn hoá tôn vinh người viết sách, người đọc sách và người truyền thụ kiến thức (kể cả giáo dục kỹ năng đọc và hướng dẫn đọc) Ở đây không thể không kể tới những hoạt động

đa dạng và phong phú của các tổ chức

văn hoá xã hội khác nhằm phát triển văn

hoá đọc như: hoạt động của Hội phụ nữ,

Hội thanh niên tổ chức thi đọc sách, thi

tìm hiểu một vấn đề nào đó thông qua

tìm hiểu sách báo

Ứng xử, giá trị và chuẩn mục đọc

của mỗi cá nhân trong xã hội là thói

quen đọc, sở thích đọc và kỹ năng đọc

của mỗi người Trước hết cần tạo ra và

phát triển thói quen đọc suốt cuộc đời

cho mỗi người Xây dựng thói quen đọc

phải được bắt đầu từ tuổi ấu thơ, ở

nhiều nước người ta bắt đầu thực hiện

từ tuổi trước khi đến trường, do các bậc

cha mẹ thực hiện Còn trong suốt cuộc

đời đi học và sau khi ra đời là quá trình

học tập và rèn luyện các kỹ năng đọc

Trong suốt quá trình học tập, mỗi cá

nhân phát hiện ra sở thích đọc của

chính họ để phát huy sở trường và hạn

chế những sở đoản

Thói quen và kỹ năng đọc mang tính

chất đồng loạt, còn sở thích đọc lại phụ

thuộc hoàn toàn vào từng cá nhân cụ thể

(trình độ giáo dục và thiên tư cá nhân),

ví dụ: có người thích đọc thơ, có người

thích đọc tiểu thuyết, có người thích đọc

sách nghiên cứu, có người thích đọc

sách phổ biên khoa học kỹ thuật, văn

hoá nghệ thuật Yếu tố này tạo ra sự đa

dạng, phong phú, giàu mầu sắc cho nền

văn hoá đọc trong xã hội

Nếu xét văn hoá đọc của từng cá

nhân phải đảm bảo có đủ cả ba yếu tố

trên Nếu một người có thói quen đọc,

nhưng thiếu kỹ năng đọc, hiệu quả đọc không cao, thậm chí không có hiệu quả, chỉ mất thời gian vô ích Nếu nắm vững

kỹ năng đọc, nhưng không tạo được thói quen đọc, cũng chẳng thu lượm được kiến thức là bao, thiếu những kiến thức cần thiết cho cuộc sống của chính họ Nhưng đôi khi người ta nói văn hoá đọc của mỗi cá nhân đồng nghĩa là kỹ năng đọc của họ Điều đó nói lên tầm quan trọng của kỹ năng đọc của mỗi cá nhân Và chính khái niệm này cũng là một khái niệm đang phát triển và có nội dung hết sức phong phú

Kỹ năng đọc là sự thể hiện tổ hợp những thao tác tư duy được xác lập thành thói quen ứng xử đọc Các thao tác tư duy đó là:

Lựa chọn có ý thức đề tài hoặc những vấn đề cần đọc cho bản thân, biết vận dụng thành thạo các cách đọc khác nhau đối với từng loại tài liệu đọc (tài liệu nghiên cứu, tài liệu phổ thông, tài liệu giải trí )

Biết định hướng nguồn tài liệu cần thiết cho bản thân, trước hết trong các thư mục và mục lục thư viện, các nguồn tra cứu như: bách khoa thư, từ điển giải nghĩa, các loại sổ tay, cẩm nang và biết định hướng nguồn tài liệu cần thiết cho bản thân trong môi trường số (trong các cơ sở dữ liệu, trên Internet)

Thể hiện được tính hệ thống, tính liên tục trong quá trình lựa chọn tài liệu đọc (đọc từ trình độ thấp lên trình độ cao, từ các vấn đề đơn giản tới phức tạp)

Biết cách tiếp nhận tối đa và sâu sắc

nội dung tài liệu đọc, kể cả vệ sinh khi

đọc tài liệu như cách ngồi, khoảng cách

giữa mắt và tài liệu đọc,

Biết vận dụng các biện pháp kỹ

thuật để củng cố và đào sâu những nội

dung đã đọc như ghi chép, lập hộp phiếu

thư mục, soạn tóm tắt, viết chú giải, trao

đổi với bạn bè, đồng nghiệp

Biết vận dụng vào thực tiễn những

nội dung đã đọc

Mục đích cuối cùng của kỹ năng

đọc là đọc có hiệu quả cao nhất, nắm

chắc nội dung cốt lõi và biết vận dung

những điều đã đọc được vào cuộc sống

của chính người đọc Ngày nay người ta

đặc biệt lưu tâm tới yếu tố thứ 6: biết

vận dụng những nội dung đã đọc vào

cuộc sống của mỗi người đọc để có thể

cải thiện được chính cuộc sống của họ

Không phải vô cớ mà hàng năm

UNESCO trao giải thưởng xoá mù chữ

cho những cá nhân, tập thể không chỉ

biết đọc biết viết đơn thuần, mà phải

biết vận dụng những điều đọc được vào

cuộc sống của chính họ, cải thiện được

cuộc sống nghèo khổ của người mù chữ

Ngày nay người ta phân biệt tất cả

các tri thức nhân loại tích luỹ được

thành hai loại tri thức là tri thức nội

dung (content knowledge) và tri thức

chức năng (function knowledge), đôi khi

người ta còn gọi là siêu tri thức

(metaknowledge) Tri thức nội dung

được hiểu như khái niệm A là gì hoặc

vấn đề B là gì Còn tri thức chức năng là

cách thức đi tìm khái niệm A, vấn đề B

từ dễ đến khó ở đâu? trong loại sách nào? hoặc ở nhà khoa học nào?

Đứng trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, của tri thức nhân loại, không ai có thể nắm được hết các loại khái niệm, các loại vấn đề, cho nên người ta rất coi trọng loại tri thức chức năng, loại tri thức tìm các khái niệm, vấn đề ở đâu, trong loại sách nào, ở nhà khoa học nào là quan trọng, quan trọng hơn tri thức nội dung Nắm được tri thức chức năng là một phẩm chất của kỹ năng đọc Xác định hướng tìm tài liệu cần đọc cho bản thân là một nội dung của kỹ năng đọc Giáo dục tri thức chức năng là cực kỳ quan trọng Ai cũng nắm được tri thức chức năng là họ có khả năng đi tới biết mọi tri thức nội dung khi cần thiết Chính vì vậy có người đã gọi

đó là siêu tri thức

Như vậy, ở nghĩa rộng văn hoá đọc, hay nói nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia phải bao gồm đầy đủ ba thành phần: ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các quan chức và cơ quan nhà nước; ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội và ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của mỗi thành viên trong xã hội Ở các quốc gia phát triển

có nền văn hoá đọc cao họ đều phát triển khá đồng đều và hài hoà ba thành phần này

Nếu ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của các quan chức và cơ quan nhà nước là lành mạnh, có nghĩa là tạo điều

kiện thuận lợi, môi trường thân thiện

cho mọi người dân dễ dàng tiếp cận với

sách báo (tài liệu đọc) có chất lượng

cao, nhưng thiếu ứng xử, giá trị và

chuẩn mực đọc lành mạnh của cộng

đồng xã hội, của mọi người dân, cũng

không thể tạo ra được một nền văn hoá

đọc phát triển Ngược lại ứng xử, giá trị

và chuẩn mực đọc của cộng đồng xã hội

và ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc của

mọi thành viên trong xã hội là lành

mạnh, nhưng ứng xử, giá trị và chuẩn

mực đọc của các quan chức và cơ quan

nhà nước không lành mạnh, cũng không

thể có một nền văn hoá đọc phát triển

Thậm chí còn có nguy cơ làm suy thoái

ứng xử, giá trị và chuẩn mực đọc lành

mạnh của các thành viên trong xã hội và

cộng đồng xã hội

Mục đích cuối cùng của phát triển

văn hoá đọc là phát triển thói quen đọc,

sở thích đọc và kỹ năng đọc cho mọi

thành viên trong xã hội, nhưng yếu tố

quan trong và quyết định đi được đến

đích cuối cùng đó chính là ứng xử, giá

trị và chuẩn mực đọc lành mạnh của các

quan chức và cơ quan quản lý nhà nước

Yếu tố tạo ra môi truờng thuận lợi cho

mọi người dân tiếp cận tài liệu đọc chất

lượng cao, môi trường tôn vinh người

viết sách, người đọc sách và người

truyền thụ kiến thức (kể cả hướng dẫn

và giáo dục mọi người dân có ứng xử

đọc lành mạnh), tôn vinh các bậc cha

mẹ đọc cho con cái nghe, chủ động giáo

dục kỹ năng đọc cho mọi người dân là

yếu tố quyết định thành bại của quá trình phát triển nền văn hoá đọc của mỗi quốc gia

Những mặt tích cực của việc phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam

Ở nước ta trong mấy chục năm qua, văn hoá đọc đã có những bước phát triển vượt bậc Điều đó thể hiện ở những con số sau đây: trước năm 1975,

cả hai miền Bắc và Nam xuất bản hàng năm được khoảng chưa đầy 4.000 tên sách, ngày nay hàng năm xuất bản khoảng xấp xỉ 25.000 tên sách, tăng gấp 6 lần, gần đây tốc độ gia tăng hàng năm khoảng 10% Cả nước hiện nay đang xuất bản khoảng gần 400 tên báo, tạp chí, nhiều báo có số lượng xuất bản mỗi số lên tới 500.000 bản

Hoặc trước năm 1975, hệ thống thư viện công cộng mới chỉ được phát triển rộng khắp trên các tỉnh miền Bắc và vươn tới gần hết các huyện Còn ở miền Nam, hệ thống thư viện công cộng hầu như chưa được phát triển, thư viện công cộng mới chỉ có ở một số thành phố lớn như Sài Gòn, Cần Thơ, Đà Nẵng, Huế,

Đà Lạt

Ngày nay hệ thống thư viện công cộng đã phát triển từ tỉnh tới huyện và đang vươn tới nhiều xã trên toàn quốc, khắp từ Bắc tới Nam, bao gồm 64 thư viện tỉnh, 587 thư viện huyện và khoảng 10.000 thư viện và tủ sách cơ sở ở xã Trong loại thư viện phục vụ công chúng rộng rãi còn phải kể tới 10.000 tủ sách pháp luật xã và cũng khoảng trên 10.000

điểm bưu điện văn hoá xã Tại các vùng

nông thôn Việt Nam đã có khoảng 3 vạn

điểm đọc sách báo cho người dân Quy

mô của các thư viện tỉnh và huyện ngày

càng được mở rộng về số lượng bản

sách, nhân viên phục vụ, trụ sở thư viện

và kinh phí hoạt động Các thư viện tỉnh

đang trong giai đoạn tự động hoá,

chuyển đổi từ thư viện truyền thống sang

thư viện điện tử/thư viện số Các bước

phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng

đã tạo cho hệ thống thư viện công cộng

có sự gần gũi, thân thiện với mọi người

dân trên khắp mọi miền đất nước

Ở đây chúng tôi chưa kể tới các hệ

thống thư viện khác như: thư viện

trường phổ thông, thư viện trường đại

học, thư viện khoa học kỹ thuật, thư

viện quân đội có mặt tại hầu khắp các

cơ quan chủ quản

Trong nhiều năm gần đây, trên các

phương tiện thông tin đại chúng cũng đã

cho thấy sự xuất hiện hay đúng hơn là

sự phát triển của các thư viện tư nhân,

thư viện gia đình với những bộ sưu tập

rất có giá trị và phong phú, không chỉ có

ở các thành phố mà còn được phát triển

ở các vùng nông thôn

Trong hơn mười năm qua đã xuất

hiện trong đời sống xã hội chúng ta

những điểm bưu điện văn hoá xã, những

điểm đọc báo tạp chí mới trên nhiều

vùng nông thôn rộng lớn Tuy nhiên tài

liệu đọc còn nghèo nàn, phục vụ đọc

chưa chuyên nghiệp

Và không thể không kể tới sự xuất hiện của Internet trong đời sống xã hội chúng ta trong mười năm qua, đã tạo ra một phương thức đọc hiện đại, với một lượng thông tin, tri thức khổng lồ Tốc

độ phát triển thuê bao trường truyền Internet và tỷ lệ dân chúng sử dụng Internet của chúng ta đạt một tỷ lệ cao

so với khu vực châu Á

Trên đây chúng tôi chưa kể tới các loại của hàng sách đã phát triển rất nhanh trong mấy năm qua, đặc biệt ở các thành phố lớn Nhiều nhà sách với chuỗi cửa hàng bán sách ra đời, các cửa hàng bán sách theo chuyên đề cũng mọc lên rất nhiều, các siêu thị sách Cho đến nay chúng ta đã có 12.000 cửa hàng sách và nhà sách tư nhân

Trong nhiều năm trở lại đây xuất hiện một loạt tạp chí với mục đích giới thiệu, hướng dẫn đọc như: Tạp chí Xuất bản Việt Nam, Người đọc sách, Sách và Đời sống của cơ quan quản lý nhà nước, của hội nghề nghiệp và của nhà xuất bản lớn cho công chúng rộng rãi Đồng thời trên các phương tiện truyền thông đại chúng như vô tuyến truyền hình, đài truyền thanh, các báo hàng ngày, báo tuần, tạp chí cũng có giới thiệu, hướng dẫn đọc thường xuyên hơn trước đây Các Hội chợ sách trong nước và quốc tế, phố sách cũng đã được tổ chức ở các thành phố lớn như: Hà Nội, thành phố

Hồ Chí Minh đã tạo cho công chúng được tiếp cận thường xuyên và dễ dàng hơn với sách mới xuất bản

Hệ thống thư viện công cộng, nhất là

các thư viện tỉnh đã tổ chức thường xuyên

các cuộc thi kể chuyện sách thiếu nhi

trong các dịp hè nhằm xây dựng và phát

triển thói quen đọc sách và phần nào giáo

dục kỹ năng đọc sách cho thiếu nhi

Hạn chế của việc phát triển văn

hóa đọc ở Việt Nam

Bên cạnh những mặt tích cực, chúng

ta cũng phải thừa nhận nền văn hoá đọc

của Việt Nam còn có những mặt hạn chế

nhất định như chưa: hình thành được

một chiến lược phát triển văn hoá đọc

và các kế hoạch phát triển văn hoá đọc

trên bình diện quốc gia, nhằm liên kết,

Sự phân bố tài liệu đọc giữa thành

thị và nông thôn mất cân đối: hệ thống

thư viện công cộng mới phủ kín tỉnh và

huyện, còn vùng nông thôn rộng lớn là

xã, thôn mới chỉ phát triển rất ít và

nghèo nàn về nội dung; sách và báo -

tạp chí xuất bản được tiêu thụ chủ yếu

mới chỉ ở các thành phố lớn, tỉnh lỵ và

huyện lỵ Công tác xuất bản có xu

hướng cho ra đời các bộ sách dày trên

nhiều lĩnh vực, thực chất chỉ nhằm vào

những người đọc có thu nhập cao trong

xã hội Tuy số lượng sách hàng năm đã

đạt khoảng 26.000 tên, nhưng có tới

80% là sách giáo khoa giáo trình

Chúng ta cũng chưa có một tổ chức nào, một hoạt động xã hội nào xây dựng thói quen đọc có hệ thống, hầu như chưa tiến hành giáo dục kỹ năng đọc có hệ thống từ bậc tiểu học lên đến bậc đại học Hoặc số lượng tên sách được xuất bản hàng năm đã có bước phát triển vượt bậc, nhưng chất lượng sách không được phát triển phù hợp, có hiện tượng chạy theo lợi nhuận, thiếu định hướng rõ rệt trên hai bình diện nâng cao và phổ cập kiến thức, cho nên hiệu quả chưa cao và giá sách còn cao so với thu nhập trung bình của người dân Chúng ta chưa hình thành được các chương trình khuyến đọc trên phạm vi quốc gia như tổ chức tháng đọc quốc gia, tổ chức định kỳ các hội chợ sách trên qui mô quốc gia cũng như trên phạm vi khu vực hoặc tỉnh

Công tác tuyên truyền hướng dẫn đọc chưa được thực hiện thường xuyên liên tục và có định hướng Ngay ở những cơ quan có chức năng hướng dẫn dân chúng đọc như hệ thống thư viện công cộng, cơ quan phát hành sách, phương tiện truyền thông đại chúng cũng được thực hiện chưa thường xuyên, chưa hấp dẫn và đa dạng Các tạp chí giới thiệu, hướng dẫn đọc tuy xuất bản nhiều nhưng chưa đến được công chúng rộng rãi Các hội chợ sách chưa được tổ chức định kỳ thường xuyên và cũng mới chỉ được tổ chức ở các thành phố lớn là Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh

Trong khi đó nền kinh tế của chúng

ta đang phát triển với tốc độ khá cao làm

cho thời gian nhàn rỗi của người dân

dành cho đọc đang có nguy cơ bị các

phương tiện nghe nhìn, du lịch lấn

lướt co hẹp lại, làm suy thoái thói quen

đọc của công chúng Chúng ta chưa có

những cuộc điều tra xã hội học cơ bản

trên quy mô lớn để xác định tình trạng

này ở mức độ nào, có đúng như vậy

không và tìm biện pháp khắc phục, xây

dựng một xã hội ham đọc Đó phải là

những giải pháp liên ngành, hợp lực của

các ngành các giới trong xã hội Ở các

nước trong khu vực như Malaixia họ đã

tiến hành nghiên cứu đọc trên quy mô

quốc gia thường xuyên trên 20 năm nay

Giải pháp khắc phục

Từ những nhận định khái quát và sơ

lược như trên và để thực hiện chủ

trương xây dựng một xã hội học tập (xã

hội đọc), chúng tôi xin có một số ý kiến

như sau nhằm phát triển nền văn hoá

đọc Việt Nam:

1 Thành lập một Uỷ ban Quốc gia

phát triển văn hoá đọc Việt Nam Uỷ

ban bao gồm đại diện các cơ quan quản

lý nhà nước liên quan tới đọc, các

chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực

liên quan tới đọc, đại diện các tổ chức

xã hội: như Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp phụ nữ,

Hội Cựu Chiến binh, Hội khoa học kỹ

thuật, Hội nông dân Việt Nam ) Uỷ

ban trực thuộc Chính phủ, do một Phó

Thủ tướng phụ trách

Uỷ ban có nhiệm vụ soạn thảo chiến lược phát triển toàn diện và cơ bản nền văn hoá đọc Việt Nam, xây dựng các kế hoạch dài hạn phát triển văn hoá đọc và tổ chức, đôn đốc, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, hội liên quan tới đọc theo chiến lược và kế hoạch đã được nhà nước thông qua

Uỷ ban cũng có nhiệm vụ tư vấn, tham mưu cho các cơ quan nhà nước cao nhất khi đưa ra các văn bản pháp luật liên quan tới phát triển văn hoá đọc

2 Tổ chức tháng đọc quốc gia vào tháng 8 hàng năm (thời gian này học sinh, sinh viên đang được nghỉ hè) Mục đích nhằm xây dựng thói quen đọc sách trong dân chúng, nhất là trong tầng lớp thanh thiếu niên - tương lai của đất nước

và tôn vinh những người viết sách, những người đọc sách và cha mẹ đọc cho con cái nghe

Đi kèm theo tháng đọc sách là tổ chức các Hội chợ sách không chỉ ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh mà tổ chức trên 64 tỉnh trong cả nước, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân được tiếp cận với sách mới

Tổ chức tuyên truyền giới thiệu, hướng dẫn đọc trên các phương tiện truyền thông đại chúng như vô tuyến truyền hình, truyền thanh, báo chí (kể cả các tạp chí chuyên giới thiệu, hướng dẫn đọc) được thường xuyên, định kỳ, có hệ thống và nhằm vào từng người đọc xác định, áp dụng các hình thức đa dạng,

phong phú, hấp dẫn, các phương tiện

nghe nhìn hiện đại

Tổ chức các cuộc thi đọc sách trên

qui mô quốc gia gắn liền với hoạt động

của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí

Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam,

Hội Cựu Chiến binh Việt Nam, Hội

Nông dân

Có chính sách ưu đãi để phổ cập

Internet (với tư cách một kho tri thức

khổng lồ của thế giới) trong dân chúng

3 Xây dựng một chương trình giáo

dục kỹ năng đọc trong môi trường

truyền thống và môi trường điện tử để

giảng dạy không chỉ ở các trường đại

học mà còn tổ chức giảng dạy cho trẻ

em ngay khi cắp sách tới trường cho tới

bậc đại học Tinh thần chủ đạo là đọc có

phê phán và sáng tạo

4 Xây dựng một đội ngũ những nhà

viết sách có chất lượng cao trên hai loại

sách: sách nghiên cứu và sách phổ cập

thuộc mọi lãnh vực khoa học kỹ thuật,

văn hoá xã hội, kinh tế, tôn giáo ,

nhưng trước hết ưu tiên phát triển các

lãnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội đặc thù

Việt Nam nhằm phát triển tri thức Việt

Nam và nâng cao dân trí ngang tầm các

nước tiên tiến trong khu vực và quốc tế

Đồng thời có chế độ ưu đãi đối với họ

nhằm có được những cuốn sách có chất

lượng cao và được xuất bản với giá cả

hợp với túi tiền của công chúng

Chọn lọc có hệ thống các tác phẩm

tiêu biểu về các lĩnh vực khoa học kỹ

thuật, văn hoá xã hội, kinh tế, y học của thế giới để dịch sang Việt ngữ

5 Xây dựng một đội ngũ các nhà viết sách cho thanh thiếu niên có chất lượng cao Đồng thời có chế độ ưu đãi đối với họ để có được những những cuốn sách thanh thiêu niên được xuất bản đẹp và giá rẻ

Nhà nước cần có chính sách trợ giá cho các loại sách viết cho thanh thiếu niên, đặc biệt là những thiếu niên nghèo, thiếu niên sống ở vùng sâu vùng xa Khuyến khích (có hình thức khen thưởng, tôn vinh) cha mẹ đọc cho con cái nghe (đặc biệt là các truyện cổ tích hay nhất của Việt Nam và thế giới) thường xuyên tại gia đình, đặc biệt là các trẻ em ở độ tuổi trước khi đến trường và mới tới trường Vì đọc là nền tảng của phát triển, phát triển cá nhân và phát triển cộng đồng Đọc cũng là sự sống còn của nền văn minh Nhưng tiếc rằng cho đến nay chưa có nhà nghiên cứu khoa học nào chứng minh được tính ham đọc có thể di truyền được Thế hệ trước đọc cho thế hệ sau nghe trong giai đoạn tuổi ấu thơ nhằm duy trì thói quen đọc từ đời này sang đời khác

6 Hàng năm trao các giải thưởng sách cho các tác giả viết sách, hoạ sĩ trình bày, nhà in có sách được xuất bản trong năm đạt trình độ cao về nội dung

và hình thức thuộc mọi lãnh vực tri thức

ở hai trình độ nghiên cứu và phổ cập, kể

cả sách dịch đạt chất lượng cao

7 Nhà nước đầu tư hơn nữa cho các

hệ thống thư viện, đặc biệt là hệ thống

thư viện phổ thông (cơ quan giáo dục

ngoài nhà trường, nơi học tập suốt đời

cho mọi công dân), thư viện trường học

có đủ kinh phí hoạt động và phát triển

ngang tầm các hệ thống thư viện tương

ứng trong khối ASEAN, nhằm thu hút

dân chúng sử dụng hệ thống thư viện

công cộng đạt một tỷ lệ nhất định ngang

tầm các nước tiên tiến, đảm bảo cho các

em học sinh được sử dụng thư viện

trường học như một công cụ học tập có

hiệu quả và quan trọng hơn là xây dựng

thói quen đọc và giáo dục kỹ năng đọc,

kỹ năng khai thác tri thức trong thư viện

cho thanh thiếu niên, kể cả khai thác tri

thức trong môi trường điện tử

Nhiều quốc gia đã coi đầu tư xây

dựng hệ thống thư viện trường học hiện

đại và nuôi dưỡng nó hoạt động thường

xuyên có hiệu quả là đầu tư cho tương

lai của quốc gia, cho sự phát triển bền

vững của xã hội

8 Tổ chức tiến hành nghiên cứu

định kỳ 5 năm một lần về thực trạng đọc

trong xã hội làm cơ sở xây dựng các kế

hoạch dài hạn phát triển toàn diện và

đồng bộ văn hoá đọc

Kết quả của các cuộc điều tra xã hội

học trên quy mô quốc gia nhằm xác định

thực trạng dân chúng đang đọc như thế

nào Bao nhiêu phần trăm dân chúng có

thư viện cá nhân Họ có mua sách

không? và mua bao nhiêu cuốn sách

trong một năm ở những gia đình có thu

nhập thấp, ở những gia đình có thu nhập trung bình và ở những gia đình có thu nhập cao Họ sử dụng thư viện công cộng và các hệ thống thư viện khác như thế nào (bao nhiêu phần trăm trong dân chúng) Ai là người giới thiệu sách cho

họ đọc (nhân viên thư viện, người bán sách, bạn bè, cha mẹ, thầy cô giáo ) Trong mỗi gia đình có đọc to nghe chung không, cha mẹ có đọc cho con cái nghe không?…

Tổ chức, đưa vào hoạt động và nuôi dưỡng một Trung tâm nghiên cứu về đọc

ở Thư viện Quốc gia Việt Nam, để tiếp thu các thành tựu nghiên cứu đọc thế giới (hiện nay rất phát triển và đạt nhiều thành tựu quan trọng) và phát triển nghiên cứu đọc ở Việt Nam (các thành tựu nghiên cứu và truyền thống đọc của cha ông xưa và đọc ở Việt Nam hiện nay), gia nhập và tham gia vào các hoạt động Hội Đọc Quốc tế (The International Reading Association - IRA)

9 Khuyến khích và phát triển các hội nghề nghiệp liên quan tới đọc như Hội Tác gia, Hội Xuất bản, Hội Thư viện, Hội Thông tin tư liệu

10 Khuyến khích các nhà kinh doanh thành đạt tài trợ cho các hoạt động phát triển văn hoá đọc như in sách phổ cập, trao giải thưởng sách hàng năm, thi đọc sách, cung cấp sách cho các trẻ em nghèo, trẻ em ở vùng sâu vùng xa, tổ chức Ngày đọc sách thế giới (23/4 hàng năm), tôn vinh các bậc cha

mẹ đọc cho con nghe, tôn vinh những

thể xứng ngang tầm với các nước phát

triển trong khu vực và trên thế giới, khi

phát triển đồng loạt nhiều lãnh vực khác

nhau liên quan tới đọc

-

Tài liệu tham khảo chính

Langan, John.- Ten steps to building college reading skills: Form A: Course.-2nd ed .- Martol: Townsend press, 1994

McWhorter, Kathleen T.- Efficient and Flexible Reading: Fìth Edition.- New York: Logman, 1998

Thư viện Việt Nam số 2/2006

Từ điển thuật ngữ xuất bản, in, phát hành sách, thư viện và bản quyền.- H:

Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, 2002

Nguyễn Hữu Viêm

http:// nlv.gov.vn

Thư viện Quốc gia Việt Nam

Sách và văn hoá đọc trong thời đại bùng nổ thông tin

Ngày nay, với sự phát triển như vũ bão của khoa học và công nghệ - nhất là sự

bùng nổ thông tin - với sự xuất hiện của vô tuyến truyền hình, video và các phương

tiện nghe nhìn khác, đã khiến người ta tập trung vào số phận của sách: Liệu có phải

sách đang mất dần vị trí độc tôn của nó trong nền văn hoá hay không?

Trong xã hội loài người từ xưa

đến nay, nền văn hoá nào cũng có

những công cụ và phương tiện vật

chất đặc trưng cho thời đại của mình

để xã hội, cộng đồng sinh tồn và

phát triển Trong số các công cụ và

phương tiện vật chất ấy, sách là một sản phẩm diệu kỳ Sách là phương tiện hữu hiệu

để truyền đạt tư tưởng, tình cảm, cả ý nghĩ

và kinh nghiệm từ thế hệ này cho thế hệ khác Nó không những có thể hợp nhất không gian mà còn hợp nhất được cả thời gian: có thể mở một cuốn sách ra để biết được điều người khác đã nói, đã làm cách ta hàng vạn dặm, hay biết được cuộc sống và sinh hoạt của những người đã sống cách ta nhiều thế kỷ trước đây Thậm chí, bằng sự diệu kỳ của chữ viết có quy định phát âm, chúng ta có thể bắt chước chính xác những

âm tiết con người phát ra như họ nói ngày xưa Nói gọn lại, trong tiến trình văn minh

của nhân loại, sách luôn luôn đóng

vai trò là nguồn kiến thức, là

phương tiện và là một công cụ để

sáng tạo và nhận thức thế giới

Ngược dòng thời gian của lịch

sử, từ khi chữ viết ra đời thì sách

cũng dần dần xuất hiện Tuy nhiên

ban đầu, những cuốn sách cổ xưa

của loài người được làm từ đất

nung, vỏ cây, da muông thú, thẻ

ngà, thẻ tre… Mãi đến khi loài

người phát minh ra giấy thì sách dần

mới được viết rồi in trên giấy Và từ

đó nó đã trải qua hàng ngàn năm

phát triển để có được những cuốn

sách đẹp đẽ như ngày nay

Trong nửa sau của thế kỷ XX,

cùng với sự phát triển như vũ bão

của khoa học và công nghệ - nhất là

sự bùng nổ thông tin - với sự xuất

hiện của vô tuyến truyền hình, video

và các phương tiện nghe nhìn khác,

đã khiến người ta tập trung vào số

phận của sách: Liệu có phải sách

đang mất dần vị trí độc tôn của nó

trong nền văn hoá hay không?

Mặc dù vài chục năm trở lại

đây, nhờ sự tiến bộ vượt bậc của

khoa học và kỹ thuật - nhất là kỹ

thuật in ấn - đã cho phép người đọc

rộng rãi có được những cuốn sách

hay, sách đẹp, có chất lượng tốt

Nhưng ngày nay, người ta cũng

đang nói tới một cuộc cách mạng về

sách dưới dạng sách báo điện tử Có

thể sẽ là một triển vọng tốt và biết

đâu nó cũng hết sức thuận lợi cho người đọc trong tương lai? Chẳng hạn ở nhiều nước trên thế giới, người đọc có thể ngồi tại nhà hay tại công sở, chỉ cần vào mạng Internet

là có thể tìm đọc những cuốn sách mình muốn, không cần phải tới thư viện Song chính điều đó cũng hàm chứa và tiềm ẩn một nguy cơ làm thay đổi hẳn diện mạo của cuốn sách truyền thống

Vấn đề chính có lẽ là ở chỗ: những hạn chế trong khuôn khổ vật chất tạo nên bản thân cuốn sách truyền thống Hiểu một cách thuần tuý, sách chỉ là những tờ giấy, trên đó bằng cách này hay cách khác, thông qua ngôn ngữ được coi là những hệ thống tín hiệu, những ý nghĩ, thông tin được truyền đạt cho một đối tượng và đối tượng ấy sẽ nhận thức được vấn đề Còn khi truyền một tin tức hay một thông báo bằng hình ảnh,

âm thanh thì phương tiện truyền tin sẽ có ít nhiều ảnh hưởng đến bản thân nội dung thông báo đó, tuỳ thuộc vào các phẩm chất

ưu việt của phương tiện nghe nhìn ấy Trong trường hợp này thì cuốn sách dẫu hay và đẹp đến mấy cũng không thể sánh nổi với màn hình tivi màu hay băng video, VCD về

sự hấp dẫn Thêm vào đó, các phương tịên nghe nhìn (tivi, video, đài phát thanh…) ít làm tốn sức óc, thời gian hơn cho mọi người

so với việc đọc sách, báo Và nói chung đọc sách thường phải tập trung tư tưởng, trí óc, còn thưởng thức nghệ thuật nghe nhìn, con người vẫn có thể kết hợp với những việc khác theo một hình thức và mức độ nào đó

Ví dụ: Làm việc hay ăn uống, hai việc chính của con người, vẫn có thể phần nào kết hợp

xem tivi hoặc nghe nhạc, nghe đài

Rõ ràng là so với việc đọc sách -

báo, phương tiện nghe nhìn có

những lợi thế hơn và phù hợp, thuận

tiện hơn với nhịp sống hiện đại, khi

mà con người hiện nay, quỹ thời

gian cho việc nghỉ ngơi, giải trí sau

những giờ lao động, làm việc căng

thế tuyệt vời của nó Bởi ngoài đặc

tính vật chất, giá trị văn hoá, sách

còn có những đặc tính tinh thần to

lớn Nếu những hoạ tiết, trang trí ở

ngoài bìa mỗi cuốn sách thu hút tâm

trí và sự tò mò của người đời bao

nhiêu, thì cái cốt lõi nội dung tư

tưởng và những kiến thức mà cuốn

sách đang chứa đựng bên trong mới

đích thực là nguồn nam châm mạnh

mẽ thu hút tâm trí của người đọc

bấy nhiêu

Chúng ta thừa nhận rằng trong

thời đại bùng nổ thông tin, sách và

ấn phẩm báo chí thì nhiều, nhưng

quyền hưởng thụ văn hóa của nhân

dân thì vẫn còn khoảng cách khá xa

giữa nông thôn và thành thị, đặc biệt

là với vùng sâu, vùng xa, biên giới,

hải đảo Trước tình hình đó, nhiều tờ

báo đã tìm cách hạ giá bán để báo có

thể đến tay bà con nghèo Nhưng đối

với sách thì còn khó khăn hơn vì giá

giấy, công in tăng mà sách lại in ít bản nên giá sách không thể hạ Từ đó dẫn đến hệ quả

dễ thấy là thị trường sách bị thu hẹp chưa từng có Cách đây năm, mười năm, thông thường một cuốn tiểu thuyết, truyện ngắn còn được in với số lượng trên, dưới 2000 cuốn, nay thì trừ những cuốn sách có dư

luận, sách thuộc dạng “best sale”, còn hầu

hết đều được in với số lượng trên dưới 1000 cuốn Với các tập thơ thì số lượng in càng ở mức khiêm tốn hơn: chỉ chừng 600 đến 800 cuốn Chỉ số xuất bản đó không thể xem là bình thường với một đất nước có gần 90 triệu dân, có truyền thống ham học và ham

đọc sách như nước ta Vậy thì có phải văn

hoá đọc trong thời đại bùng nổ thông tin đang đi xuống?

Tôi có mấy suy nghĩ về những nguyên nhân trước mắt làm suy giảm sự đọc hiện nay ở nước ta như sau:

- Một là, mặc dù lượng sách báo xuất

bản ngày một nhiều nhưng vẫn chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu và thị hiếu của bà con Vắng sách trên giá các thư viện và cửa hàng sách - nhất là ở các vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa - không hoàn toàn do thiếu người cần Nhiều sách báo thiếu số lượng phát hành (như đã nêu ở trên), thậm chí có khi hết ngay ở thành phố, thị xã Mặt khác, sự không đáp ứng được một phần quan trọng là do giá cả quá cao so với túi tiền eo hẹp của số đông độc giả Là giáo viên, bác sĩ, kỹ sư (tức là đội ngũ trí thức) ở nhiều vùng nông thôn và khu vực miền núi xa xôi mà nhiều người vẫn nằm

mơ sách báo!

- Hai là, từ ngày văn hóa nghe

nhìn phát triển mạnh, nhiều người từ

già đến trẻ ngại đọc sách báo (kể cả

các tầng lớp sinh viên, học sinh)

Ban ngày bận biết bao công chuyện,

tối đến về nhà, sau khi cơm nước

xong là cả nhà lại dán mắt vào xem

các chương trình tivi rồi đi

ngủ Vậy còn thời giờ đâu cho việc

đọc sách báo cơ chứ Chẳng cứ gì ở

vùng sâu, vùng xa, mà ngay ở một

số vùng nông thôn quê tôi (chỉ cách

Hà Nội hai, ba chục cây số), khi

được hỏi về văn hóa đọc, vẫn còn có

những người quan niệm thế này:

“Xưa kia thời bao cấp chỉ có cái loa,

cái đài bé tí tẹo để nghe thời sự,

nghe ca nhạc Giờ đây có cả ti vi

màu để nhòm tận mắt toàn thế giới

rồi, vẫn còn chưa đủ sao?” Xin thưa

lại rằng: Bản thân các phương tiện

nghe nhìn hiện đại ấy không giành

cái việc đọc cho con người, nhưng

nó lại làm cho con người ta lười cái

việc đọc

Trong xã hội thông tin hiện đại,

đã bắt đầu tình trạng tràn ngập thế

giới âm thanh và hình ảnh qua các

phương tiện nghe nhìn, trong đó một

số chức năng của việc đọc đã được

các màn hình và thùng loa đảm

nhận Thời gian đọc sách và độc giả

hình như đang bị co hẹp lại, dù chỉ

là tương đối Tuy nhiên, điều quan

trọng là sách vẫn có những tính

năng không thể thay thế được bằng

các phương tiện nghe nhìn và chúng ta cần tạo ra một nhận thức rộng rãi trong xã hội

về sách và thư viện như một bộ phận hữu cơ của hệ thống thông tin và giao lưu xã hội Hiển nhiên là hàng ngày, trên tivi, nhất

là trên các băng video, VCD, DVD… chữ vẫn xuất hiện khá nhiều, do đó việc đọc vẫn diễn ra như con người vẫn thở mà không quan tâm đến việc thở Nhưng chất lượng của việc đọc ấy mang tính ngẫu nhiên, bị động Còn việc đọc sách là một hành động

có động cơ rõ ràng, có ham muốn đọc và là một quá trình tự thông tin Người đọc là người tiếp nhận thông tin một cách chủ động trong một quá trình tự phân tích, chọn lọc, ghi nhận, một quá trình “đối thọai ngầm” ngay cả với chính tác giả của cuốn sách Trước thềm thiên niên kỷ mới, nhà

văn hóa Hữu Ngọc có nêu một câu hỏi: “Thế

kỷ 21 liệu có cần đến thơ nữa không? đến văn hóa đọc nữa không?” và rồi ông tự trả

lời rằng “Có! dù cho ca nhạc trữ tình có làm

được ít phần việc của thơ ca thì thơ ca vẫn

sẽ mãi mãi được người đời ưa chuộng” Còn

đối với văn hóa đọc thì ông cũng khẳng

Những cuốn sách hay như thế này sẽ không bao giờ mất đi giá trị văn hóa truyền thống lâu đời vốn có của nó

là mười năm trở lại đây, được sự

quan tâm và đầu tư của Đảng và

thôn, ấp văn hoá… đã và đang từng

bước phát huy tác dụng của mình -

nhất là ở các vùng sâu, vùng xa,

biên giới và hải đảo - làm cho ở mỗi

người, ở mỗi nhà, ở mỗi địa bàn dân

cư, văn hóa đọc dường như đã và

đang tích cực thi đua với văn hóa

nghe nhìn trong việc thực hiện chức

năng xã hội của mình

Cho dù mai sau, khi xã hội sẽ

phát triển cao hơn, con người có thể

đọc sách trong thư viện điện tử hay

qua mạng Internet, thì vẫn chắc chắn

một điều là: sách vẫn không hề mất đi giá trị văn hoá truyền thống lâu đời vốn có của nó Cái cảm giác khi ta được lật từng trang sách,

tờ báo, tạp chí vẫn còn tươi nguyên mùi mực in và thơm tho mùi giấy với những trang trí, hoạ tiết đẹp đẽ - chứ không phải căng mắt ra để đọc chúng trên các trang màn hình máy tính - có lẽ mãi mãi vẫn là một điều thú vị vô cùng

Đơn giản bởi sách đã gắn bó với con người qua hàng ngàn năm lịch sử và cho đến tận hôm nay nó vẫn là nguồn sống quý giá nhất mà không có món ăn tinh thần nào

có thể so sánh được Còn nếu quả thật, tivi, video và các phương tiện nghe nhìn khác đã

và đang vươn lên để đáp ứng tối ưu mọi nhu cầu hưởng thụ tinh thần, tình cảm, thẩm mỹ của con người, của thời đại, thì đó cũng là niềm vui không chỉ của riêng ai mà của chung tất cả chúng ta Nói hết sức thanh

thản như thế để thấy: Sách và văn hoá đọc

lo mà không lo trước sự bùng nổ và lấn át mạnh mẽ của phương tiện nghe nhìn hôm

nay, mà chỉ là vấn đề tương hợp và tương tác giữa đặc trưng các loại hình với những nhu cầu thực tế luôn luôn biến động và phát triển trong xã hội

Th.S Nguyễn Hữu Giới

http://cinet.gov.vn

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Đọc và Văn hóa đọc trước ngưỡng cửa thông tin

Chưa bao giờ người ta bàn nhiều về

văn hóa đọc như hôm nay Đọc đang

đứng trước một cơ hội và một nguy cơ

Cơ hội bởi mỗi người đều được tiếp cận

với một khối lượng tri thức khổng lồ, được quyền lựa chọn Nhưng nó lại tiềm

ẩn một nguy cơ làm mai một thói quen đọc vốn có bởi sự lấn át của các phương

tiện nghe nhìn quá nhiều, quá hấp dẫn

Vậy sẽ có tương lai nào cho văn hóa đọc

trong thời đại thông tin?

Thế giới nằm trên mười ngón

tay bạn

Đấy là câu nói cửa miệng của nhà tỉ

phú người Mỹ Bill Gates - Chủ tịch tập

đoàn Microsoft nổi tiếng - vừa có

chuyến đi thăm Việt Nam (22-4-2006)

vừa rồi Bill Gates là biểu tượng rực rỡ

nhất của cuộc cách mạng thông tin “làm

đảo lộn thế giới” trong 20 năm qua Quả

thật, chính bản thân Bill Gates cũng

không thể ngờ rằng, vai trò của công

nghệ thông tin lại lan tỏa và có sức

mạnh kỳ lạ như vậy Đến Thượng đế bây

giờ cũng phải đứng sau Internet Chỉ

riêng hệ điều hành Windows, hiện tại đã

có hơn 1 tỉ máy vi tính với hơn 2 tỉ

người sử dụng trên hành tinh này Qua

mạng, người ta có thể gửi thư, đọc báo,

nhận tài liệu, xem phim, nghe nhạc, mua

bán mọi hàng hóa, giao dịch thương

mại, giao lưu trực tuyến… Internet đã

làm cho thế giới này bé nhỏ đi nhiều

Một vụ nổ bom ở Iraq, một trận đấu

tranh Cup C1, một ca phẫu thuật thay

mặt ở tít phương trời xa có thể hiển

hiện, đan xen ngay “trong bữa cơm

chiều nhân loại”

Vậy là các thú vui đọc (tìm hiểu tri

thức ghi trên giấy qua kênh thị giác)

đang bị các thú vui khác lấn lướt và làm

cho mất dần vai trò độc tôn của nó Nếu

ngày xưa trẻ em chỉ biết Lục Vân Tiên,

Tây Du Ký hay Chiến tranh và hòa

bình… qua sách vở thì bây giờ, phim

truyện, phim hoạt hình, tranh ảnh đã làm thay việc đó Trẻ em, mà chẳng cứ trẻ

em, thanh thiếu niên mọi lứa tuổi cũng chúi đầu, chúi mũi vào xem truyện tranh, vào mạng lấy thông tin và nhất là ngồi lì trên máy chơi games Các

“Games thủ” mê mải với các trò chơi trực tuyến vô cùng hấp dẫn Tật ghiền chơi games giờ đây như một bệnh dịch

Và hiếm thấy ai đó chong đèn đọc sách thâu đêm, chúi đầu vào việc “dùi mài kinh sử” với hết chồng sách này đến tập sách khác Nếu có, những người như vậy dễ bị thiên hạ cho là “lạc hậu”, là

“lập dị”, là “lũ mọt sách hâm đơ giữa thời hiện đại”

Đọc: Một nghệ thuật, một khoa học

“Đọc cũng là một nghệ thuật” Đó là câu nói của vị lãnh tụ nổi tiếng của giai cấp vô sản: V I Lênin Điều khá lý thú

là ngày sinh của một trong những nhà sáng lập chủ nghĩa Mác này lại trùng đúng ngày Bill Gates tới Việt Nam (22 - 4) Hai con người, hai thời đại, hai tuyên ngôn, nhưng ý tưởng và quan niệm của

họ về sự tiếp cận tri thức và lĩnh hội các

giá trị mà tri thức đem lại là hoàn toàn

giống nhau

Chữ “nghệ thuật” của Lênin dùng

trong châm ngôn trên có ý nghĩa gì?

Nghệ thuật đọc ở đây chính là biết đọc

sao cho hợp lý, khoa học và tích cực

nhất (về thời gian, dung lượng và nội

dung) Chả có ai trên thế gian này lại có

đủ hơi đủ sức mà đọc cho hết tất cả, dù

chỉ một số lượng sách trong một lĩnh

vực hẹp Theo thống kê từ Cục Xuất bản

- Bộ Văn hóa - Thông tin, trong năm

2005, các nhà xuất bản ở nước ta đã

công bố hơn 20 ngàn đầu sách với

khoảng 250 triệu bản in Con số đó chưa

nhiều, nhưng là một kỉ lục so với 10

năm trước đây Và trước một núi sách,

một biển tri thức như vậy, ta sẽ đọc thế

nào đây? Mỗi ngày một cuốn sách 360

ngày, vị chi 360 cuốn Ngay số lượng

này thôi chắc gì chúng ta đã đọc nổi?

Đó cũng chỉ là con số quá “khiêm tốn”

so với 20 ngàn đầu sách một năm

Muốn biết đọc trước hết phải ham

đọc Bởi đọc là một sở thích nhưng cũng

là công việc đầy nặng nhọc Nhiều

người đọc để giải trí, một thú vui Song,

đọc không phải là một trò chơi nếu ta

muốn phấn đấu thành tài Chỉ khi chúng

ta coi việc đọc như một say mê tự thân,

ta mới dám vượt khó, mới ham đọc và

mới hiểu hết những tri thức nằm trong

sách vở Có nhiều tri thức phải qua bao

nhiêu “cửa” ta mới có cơ hội hiểu hết,

“thẩm thấu” và biến thành tri thức của

riêng mình Đọc, xét cho cùng là một

công việc gian nan, đầy lao lực, phải có kinh nghiệm và phải được trang bị một tri thức nền cần có Vào các thư viện lớn

ở Hà Nội hay các thành phố khác ở nước ta bây giờ (Thư viện Quốc gia VN, Thư viện Thông tin KHKT, Thông tin KHXH, Thư viện Hà Nội, Thư viện TP

Hồ Chí Minh… ) chúng ta cũng thấy có một số lượng người đọc không nhỏ Nhưng thử làm một cuộc điều tra xã hội học nhỏ, ta cũng thấy số người đọc vì ham thích hoặc vì say mê khoa học không nhiều Nhìn đi nhìn lại cũng chỉ một số gương mặt Trong khi đó, số độc giả “đọc gạo” (đọc để thi, đọc để hoàn tất một chứng chỉ, đọc để làm xong một việc nhất thời nào đó rồi bỏ…) lại chiếm

số đông Không tạo cho mình một thói quen máu thịt với việc đọc thì chẳng chóng thì chầy, ta cũng sẽ mải mê với những ham thích khác mà bỏ qua việc đọc Có chăng, chỉ là một sự “đọc xổi”

mà thôi

Trong buổi giao lưu với sinh viên Đại học Bách Khoa Hà Nội 23-4 vừa rồi, Bill Gates đã khuyên các bạn sinh viên là “phải biết đầu tư thực sự cho học vấn của mình Phải biết học để bắt kịp thời đại” Chính ông nói rằng hồi còn nhỏ, bố mẹ ông đã không tiếc tiền mua sách và ông đã say sưa đọc quên ăn, quên ngủ (điều mà ngay cả học trò Mỹ cùng lứa Bill cũng ngạc nhiên) Bí quyết

mà ông tiết lộ là phải có óc tò mò, ham tìm tòi, học hỏi Chính nhà bác học A Einstein cũng từng khuyên lớp trẻ là “

phải biết ngạc nhiên từ những điều mà

tưởng chừng không đáng ngạc nhiên”

Muốn vậy, ta phải bình tĩnh tìm trong

sách vở Chỉ có sách vở và những câu

chữ nằm trên giấy mới giúp chúng ta thu

nhận kiến thức hệ thống nhất, sâu sắc

nhất để từ đó, chúng ta nâng cao trí

tưởng tượng của mình Chính óc tưởng

tượng sẽ chắp cánh cho chúng ta có cơ

hội bay cao, bay xa

Văn hóa đọc đã xuống cấp tới mức

báo động chưa? Có thể chưa đến “đèn

đỏ” đâu, nhưng “đèn vàng” đã cảnh báo

một nguy cơ có thể đến Đó là việc

chểnh mảng và thiếu nhiệt huyết trong

việc đọc Thanh niên ta bắt đầu lười đọc

và đọc thiếu nghiêm túc Ngày 23-4 vừa

rồi cũng là ngày mà UNESCO chọn

là Ngày đọc sách thế giới Hãy tự tìm và

trau dồi cho mình thói quen đọc đi bạn Vào mạng đọc “ảo” và ngồi bàn đọc sách đều tốt cả Thời đại thông tin dạy chúng ta phải biết tận dụng cơ hội và nắm bắt thời cơ Vậy công nghệ hiện đại giúp chúng ta nối dài cánh tay mình Chúng sẽ hỗ trợ cho nhau nếu chúng ta biết kết hợp hài hòa nhu cầu đọc đang

có trong cuộc sống Cái gì cũng cần có

chừng mực bạn ơi Thái quá như bất

Phương pháp đọc sách hiệu quả

Để hình thành phương pháp đọc sách, bước đầu các bạn nên áp dụng quy trình sau đây Dần dần, trên cơ sở đó, các bạn có thể tìm được một phương pháp phù hợp

Bước 1: Xác định mục đích

đọc sách

Đây là vấn đề rất quan trọng

X.I Povarlin đã nói: "Phương

pháp đọc tuỳ thuộc vào mục đích

và hoàn toàn do mục đích quy

và những câu thơ lục bát hay; có bạn tìm hiểu cuộc đời nàng Kiều và cốt truyện; có bạn lại

qua đó mà hiểu biết đời sống văn

hoá, phong tục, tập quán, lễ nghi

phong kiến; có bạn lại đi tìm sự

phê phán những định kiến và luật

lệ đã áp bức người phụ nữ Vì

vậy, xác định rõ mục đích đọc

sách là việc làm quan trọng trước

tiên đối với mỗi người chúng ta

Bước 2: Tìm hiểu địa chỉ

cuốn sách

Bạn đọc hai trang đầu và

trang cuối của cuốn sách để biết:

Bạn không nên xem thường

thao tác này Những thông tin trên

đây sẽ giúp bạn rất nhiều

Bạn vừa đọc xong một quyển

sách hay, bạn gặp một người bạn

thân và trò chuyện huyên thuyên

với người bạn này về quyển sách

đó Nhưng khi người bạn hỏi tên

quyển sách và tên tác giả để bạn

đó tìm đọc, thì bạn lại không nhớ,

không trả lời được Bạn có rơi

vào tình trạng này bao giờ chưa?

Nếu có thì chắc chắn là bạn đã bỏ

qua thao tác tưởng chừng vô ích ở

trên rồi đó

Không chỉ vậy, những thông

tin này còn rất tiện lợi khi bạn đi

mua sách và tìm sách trong thư

viện Bạn sẽ cung cấp những

thông tin về quyển sách bạn cần tìm cho nhân viên nhà sách hoặc người thủ thư, và họ sẽ giúp bạn tìm quyển sách đó một cách dễ dàng Đứng trước những kệ sách với không biết cơ man nào là sách, mà không có được những thông tin trên, thì làm sao bạn có thể nào tìm được quyển sách bạn cần Phải không bạn?

Bước 3: Xem mục lục

Mục lục cuốn sách phản ánh dàn ý chung

và đơn giản của nội dung, đôi khi còn phản ánh cả dàn ý logic của nó Bước này giúp bạn giải đáp được câu hỏi: "Cuốn sách có những nội dung gì, theo trật tự nào?"

Bước 4: Xem lời giới thiệu, lời tựa, lời nói đầu

Bạn đọc lời giới thiệu hay lời tựa để biết cuốn sách đề cập đến vấn đề gì, đối tượng nào

sử dụng cuốn sách có ích hơn cả và phương pháp đọc có hiệu quả

Lời nói đầu do tác giả cuốn sách viết Qua lời nói đầu, bạn dễ dàng hiểu được ý đồ của tác giả, hình dung được một cách khái quát vấn đề cơ bản được đề cập và tác dụng; mục đích của cuốn sách mà tác giả mong muốn; biết vấn đề quan trọng nhất cuốn sách sẽ trình bày Đôi khi, qua lời mở đầu, bạn còn thu lượm được cả lời khuyên của tác giả nên tìm hiểu và nghiên cứu cuốn sách như thế nào

Bước 5: Xem lời kết luận và tóm tắt ở cuối sách

Mục đích của việc xem lời kết luận và tóm tắt của cuốn sách là để thấy rõ nội dung cô đọng nhất, những kết luận chính và sự khẳng định của tác giả đối với những vấn đề đã trình bày Đồng thời, qua lời kết luận và tóm tắt, bạn còn thấy vấn đề chưa được giải quyết đầy

đủ, phương hướng phát triển tiếp

tục của chúng

Theo nguyên tắc, tác giả phải

viết lời kết luận và tóm tắt ở cuối

sách Nhưng hiện nay không hiểu

sao một số tác giả lại bỏ qua công

việc này

Bước 6: Đọc một vài đoạn

Sau khi đã có được thông tin

về nội dung và mục đích cuốn

sách, bạn sẽ trực tiếp tìm hiểu vào

nội dung bằng cách đọc qua một

số đoạn, phát hiện những đoạn lý

thú, có giá trị Nhờ đọc qua một

vài đoạn như vậy, những nhận

định về nội dung cuốn sách sẽ dần

được chính xác hoá, tạo điều kiện

cho bước đọc sau

Bước 7: Đọc thực sự (hay

đọc đi sâu)

Để lĩnh hội được những tri

thức cần thiết, đạt được mục đích

đọc sách, bạn cần phải đi sâu

nghiên cứu cuốn sách Công việc

này đòi hỏi bạn phải có kĩ thuật

Đọc lướt qua: Nhằm khái

quát những khái niệm ban đầu và

nội dung của nó trong cuốn sách

Với những bạn có năng khiếu, chỉ bằng cách đọc lướt đã nắm được điều cốt yếu nhất như ý chính, sự việc chính Khi đọc lướt, có thể bỏ qua một số trang, đoạn nào đó, hoặc dừng lại ở một số trang, đoạn nào đó Cách đọc này sử dụng khi đọc để tìm hiểu một vấn đề nào đó đã được chuẩn bị, cần làm rõ thêm, khẳng định thêm; hoặc tìm những cách diễn đạt khác nhau cho một vấn đề nhất định

Đọc có trọng điểm (hay đọc từng phần):

Là cách đọc từng đoạn, từng phần đã được lựa chọn từ trước nhằm tập trung sức lực và thời gian cho những nội dung cần thiết, cho một công việc đã được chuẩn bị

Đọc toàn bộ nhưng không nghiền ngẫm kỹ: Cách đọc này nhằm khái quát toàn bộ

cuốn sách chứ không đi sâu vào những nội dung cụ thể Khi đọc không bỏ qua trang nào cũng không dừng lại suy ngẫm ở nội dung nào

mà chỉ nắm xem, điều đó đã được bàn tới, và bàn ở mức độ nào Với các cuốn sách ta chưa biết xu hướng, tư tưởng, giá trị cũng có thể đọc theo cách này

Đọc nghiền ngẫm nội dung cuốn sách:

Đây là cách đọc quan trọng nhất, cần thiết nhất trong tự học để lĩnh hội đầy đủ nội dung cuốn sách Từng nội dung, từng vấn đề được xem xét tìm hiểu cặn kẽ, có đối chiếu với kiến thức, kinh nghiệm và những cuốn sách khác về những vấn đề đã được đề cập trong dó Những nội dung tư tưởng của cuốn sách được người đọc đánh giá, phê phán và hiểu đầy đủ, sâu sắc

Đọc thụ động: Cũng với cách đọc toàn bộ

hay đọc lướt, nhưng người đọc hoàn toàn theo

sự dẫn dắt của tác giả, chấp nhận hoàn toàn,

lấy đó làm những tín điều; nhìn

nhận và xem xét vấn đề bằng con

mắt của tác giả

Đọc chủ động: Là cách đọc

mà khi xem xét những tư tưởng

cuốn sách đề cập, người đọc luôn

đối chiếu, đánh giá nó Mọi sự

chấp nhận hay phản đối đều được

người đọc dựa trên cơ sở sự đánh

giá, đối chiếu với kiến thức, kinh

nghiệm; được nhận thức theo thế

giới quan, tình cảm của mình Từ

những nhận thức đó mà rút ra

những kết luận cần thiết cho bản

thân người đọc

Đọc nông: Chỉ khai thác nội

dung, tư tưởng cuốn sách ở trình

độ chấp nhận hoặc có phê phán

chung chung mà chưa thể hiện

được sự nghiền ngẫm cuốn sách

một cách thấu đáo Khi đọc những

cuốn sách giải trí thì cách đọc này

là phù hợp, đỡ tốn công sức

Đọc sâu: Là cách đọc đòi hỏi

phải nghiền ngẫm sâu sắc nội

dung cuốn sách để hiểu cặn kẽ,

lĩnh hội có phê phán những tư

tưởng mà cuốn sách đề cập Đây

nghiên cứu phải đọc một cách chủ

động, nghiền ngẫm sâu sắc, đi sâu vào nội dung từng vấn đề trong sách Như vậy, càng thấy rõ, bạn cần có mục đích đọc sách rõ ràng trước khi bắt tay vào đọc

Đọc sách khoa học nhằm mục đích học tập, nghiên cứu, bạn không chỉ đọc một lần,

mà có khi phải đọc nhiều lần mới đạt được mục đích đã đề ra Vì vậy, người ta còn chia việc đọc ra thành đọc lần đầu và đọc đi sâu Đọc lần đầu chỉ giúp bạn có những cơ sở định hướng cho các lần đọc đi sâu đạt kết quả Chính từ kết quả đọc lần đầu, bạn có thể thấy được nội dung quan trọng và cần thiết với mình, lần đọc sau bạn chỉ cần chú tâm vào đó Mỗi lần như vậy lại khám phá sâu thêm nội dung cuốn sách, xác định điều cần tìm hiểu cho lần đọc đi sâu sau, thu hẹp dần phạm vi đọc Cứ như vậy cho tới khi bạn thấu hiểu cuốn sách, hoàn thành mục đích đọc thì việc đọc đó mới dừng lại V.I Lênin đã khuyên chúng ta: "Sau lần đọc đầu tiên phải ghi lại những chỗ chưa hiểu hoặc chưa rõ ràng để trở lại đọc lần thứ hai, lần thứ ba, thứ tư "

Ngoài ra, bạn cần phải:

Tích cực tư duy khi đọc:

Đọc sách mà không tư duy tích cực thì chỉ làm phí tổn thời gian vô ích Tích cực tư duy khi đọc là luôn hình dung những ý tưởng trong sách thành những biểu tượng, hình ảnh trong đầu; đối chiếu, so sánh chúng với nhau và với những hiểu biết đã có Từ đó mà phát hiện được cái chủ yếu, cái không chủ yếu; cái bản chất và không bản chất, rút ra được kết luận cho bản thân mình Trên cơ sở đó, bạn sẽ có cái nhìn mới, cái nhìn toàn thể dưới góc độ mới và chất lượng mới

Đọc có tư duy tích cực là qua

đó phải rút ra được điều gì từ nội

dung cuốn sách, bổ sung hiểu biết

gì, kinh nghiệm gì cho bản thân

Cần tránh lối đọc một chiều, lười

suy nghĩ, lười ghi chép; đọc thụ

động, chấp nhận tất cả, học thuộc

máy móc

Nếu bạn luôn tích cực tư duy

khi đọc, bạn sẽ cảm thấy bạn thực

sự "lớn lên" qua mỗi trang sách

Tập trung chú ý cao độ khi

đọc sách:

Tập trung chú ý là nỗ lực, cố

gắng định hướng toàn bộ tâm trí một

cách liên tục vào việc đọc nhằm suy

nghĩ thấu đáo, tư duy tích cực và ghi

nhớ nhanh những điều rút ra khi

đọc Đây là việc khó, đòi hỏi ở bạn

một sự say mê, có nghị lực và mục

đích thật rõ ràng

Bạn đừng suy nghĩ tản mạn ra

khỏi nội dung cuốn sách; đừng để

ý tới những chi tiết vụn vặt như

lối in ấn, câu chữ Cố gắng

không để những công việc khác,

những tác động bên ngoài làm

xao nhãng quá trình tư duy trong

khi đọc Khi gặp vấn đề khó hiểu

thì đừng nản Hãy cố gắng suy

nghĩ hoặc ghi lại để tìm hiểu sau

Làm được như vậy thì việc

đọc mới có hiệu quả

Rèn luyện để có kĩ thuật đọc

hợp lý:

Kỹ thuật đọc sách bao gồm từ khâu tổ chức, xác định phương pháp đọc và các thao tác đọc Khâu tổ chức đọc sách trước hết là sự

bố trí, sắp xếp và bảo đảm các điều kiện thuận lợi cho việc đọc có kết quả

- Bạn nên cố gắng chọn nơi đọc sách thích hợp để có thể tập trung tư tưởng cao và liên tục

- Tránh những nơi ồn ào, ánh sáng luôn thay đổi hoặc quá tối tăm

- Nơi đọc sách cũng cần thoáng mát, sạch

sẽ và gọn gàng

- Không nên đọc sách trong tư thế nằm, dễ ảnh hưởng đến trí nhớ Tốt nhất là đọc tại bàn viết, ngồi thoải mái, để sách vừa tầm mắt

- Bút, vở ghi chép và các dụng cụ cần thiết khác để bên cạnh, sao cho khi cần có thể lấy được ngay

Khi đọc, bạn cần lưu ý một số điểm sau:

- Đọc bằng mắt và óc chứ không đọc

bằng miệng

- Tránh đọc nhảy trở lại quá nhiều

- Chuyển động mắt theo chiều thẳng đứng khi đọc

- Đọc với tốc độ biến đổi: Đoạn nào quan trọng thì đọc chậm, đọc kĩ; đoạn nào không quan trọng thì đọc nhanh, đọc lướt

- Cố gắng hiểu ý nghĩa của cả đoạn văn, đừng để ý đến từ, đến câu

- Tập đọc nhanh, nắm và thâu tóm nhanh cái chủ yếu, cái cơ bản của vấn đề trình bày trong sách

Bạn nên rèn luyện thường xuyên, nâng dần tới tốc độ đọc hợp lý V.I Lenin đọc sách như giở sách mà vẫn nắm đầy đủ và sâu sắc nội dung cuốn sách Bạn cần cố gắng từng bước để

có thể đưa mắt trên trang sách và

chụp ngay được cái hồn của cả

Tuy nhiên, cần hiểu là, đọc

nhanh không phải là đọc vội

vàng, ngốn ngấu sách Đọc như

vậy chỉ có hại Đọc nhanh là tóm

lấy thật nhanh, thật đúng và đủ

nội dung, chứ không phải đưa mắt

nhanh trên những câu chữ

Để rèn luyện tốc độ đọc, bạn

lấy một cuốn sách, chọn một

trang, hay một phần trọn vẹn rồi

đọc thật nhanh một lượt Vừa đọc,

vừa cố tóm lấy nội dung của nó

Sau đó, suy nghĩ xem, nội dung

của nó như thế nào Làm lại lần

nữa nhằm xác định xem nội dung

vừa tóm được ở lần đọc trước đã

đầy đủ chưa, chính xác chưa Lần

sau, hãy cố gắng nâng cao tốc độ

đọc hơn lần trước Đọc vài ba

lượt như vậy cho tới khi khẳng định nắm được đầy đủ và đúng nội dung của phần đã đọc Bằng cách đó, bạn vừa nâng dần được tốc

độ đọc, vừa kiểm soát được chất lượng đọc tương ứng với tốc độ đó Khi đã có tốc độ đọc vừa ý, bạn cần thường xuyên rèn luyện, thường xuyên đọc sách để kĩ năng đã rèn luyện được không bị mai một đi

Ghi chép một cách khoa học những điều

đã đọc:

Đọc sách có hiệu quả thể hiện ở kết quả ghi chép Đọc sách không thể thiếu ghi chép Ghi chép trong khi đọc sách sẽ động viên được sự chú ý, giảm mệt mỏi

Ghi chép còn giúp các bạn kiểm tra mức

độ lĩnh hội tài liệu, tạo cơ sở để ghi nhớ những kiến thức đã tiếp thu

V.I Lênin có trí nhớ tuyệt vời, nhưng người luôn ghi chép đầy đủ những điều đã đọc,

đã nghĩ

D.I Mendeleev nói: "Ý nghĩ không được

ghi chép lại chỉ là một kho báu bị giấu biệt"

http://www.kynangcanban.blogspot.com

Trang điện tử Kỹ năng căn bản

10 lợi ích không ngờ của việc đọc sách

Lần cuối cùng bạn đọc một cuốn sách hoặc tạp chí là khi nào? Có phải thói quen đọc hằng ngày của bạn đều xoay quanh những thông tin cập nhật từ Facebook, hay thậm chí chỉ là bảng hướng dẫn sử dụng trên các gói mì tôm? Nếu như bạn là một trong vô số người không có thói quen đọc sách hằng ngày, có nghĩa là bạn đã bỏ qua rất nhiều lợi ích của việc đọc sách Dưới đây chỉ là 10 lợi ích trong số đó