Điều Trị Chấn Thương Hệ Niệu - Sinh Dục

ĐiỀU TRỊ CHẤN THƯƠNGHỆ NiỆU - SINH DỤC PGS.TS.. Xương chậu và máu niệu đạo C... Tổn thương do phẫu thuật: – Đau bụng, sốt, liệt ruột sau mổ – Rò niệu quản âm đạo – UIV, CT-Scan, soi bàng

ĐiỀU TRỊ CHẤN THƯƠNG

HỆ NiỆU - SINH DỤC

PGS.TS Vũ Lê Chuyên

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Chiếm 10% chấn thương

• Phân biệt ngay:

– TC sinh tồn không ổn: mổ ngay

– TC sinh tồn ổn

A BỆNH SỬ:

1 Chi tiết chấn thương: BN, nhân chứng…

2 Té, giao thông, vết thương…

B KHÁM BỆNH:

1 Dấu sinh tồn

2 Dấu hiệu trên da

3 Xương chậu và máu niệu đạo

C XÉT NGHIỆM:

1 Máu

2 Nước tiểu

D X QUANG:

1 Phim không sửa soạn

2 X quang niệu đạo ngược dòng

3 X quang bàng quang ngược dòng

4 CT-Scan với cản quang nội tĩnh mạch

5 Niệu ký nội tĩnh mạch

6 X quang động mạch thận

7 Đồng vị phóng xạ thận

A – CƠ CHẾ

1 Chấn thương kín:

– Nguyên nhân: giao thông, lao động, thể thao,

hành hung – Kèm tiểu máu nhiều và sốc, nguy cơ tổn thương

mạch máu 25%

2 Chấn thương hở:

– Dao và đạn chiếm 85%

– Kèm tổn thương tạng khác

– Trẻ em bị nhiều hơn do cơ lưng và khung sườn

phát triển không đầy đủ

B – PHÂN LOẠI

(Chiếm 85%)

Độ 1: dập thận, tụ máu dưới vỏ & quanh thận

Độ 2: vỡ vỏ bao và chủ mô < 1cm, không ảnh hưởng đài thận

(Vỡ thận 15% chấn thương, 30% vết thương.Mạch máu 1% chấn thương, 10% vết thương)

Độ 3: vỡ chủ mô > 1cm

Độ 4: vết vỡ lan tới đài bể thận, hoặc mạch máu nhỏ

Độ 5: vỡ nhiều mảnh, rách cuống thận

C – CHẨN ĐOÁN

1 Yếu tố theo dõi:

1 Sinh hiệu

2 Tiểu máu

3 Khối máu tụ hông lưng

2 Sinh hiệu không ổn: mổ thám sát ngay

3 Mạch và huyết áp ổn: CT-Scan ***

CHẤN THƯƠNG NiỆU QUẢN

B – CHẨN ĐOÁN

1 Tổn thương do phẫu thuật:

– Đau bụng, sốt, liệt ruột sau mổ

– Rò niệu quản âm đạo

– UIV, CT-Scan, soi bàng quang thông niệu

quản

2 Tổn thương do vết thương:

– Tiểu máu 80%

– UIV, UPR

C – ĐIỀU TRỊ

1 Phát hiện ngay:

– Tùy vị trí và thời điểm phát hiện

– Áp xe, nhiễm trùng: trì hoãn

– Nối niệu quản, cắm vào bàng quang, tạo hình

cơ thănhoặc Boari

2 Phát hiện trễ:

– Mở thận ra da & dẫn lưu

– Tạo hình sau khi ổn định

CHẤN THƯƠNG BÀNG QUANG

A – CƠ CHẾ:

1 Do tai nạn:

– Vỡ bàng quang sau vỡ xương chậu

– Vỡ bàng quang khi căng

2 Do y thuật:

– Sau tai biến sản phụ khoa

– Sau tai biến phụ khoa

B – PHÂN LOẠI

1 Dập bàng quang

2 Vỡ ngoài phúc mạc

– Nước tiểu tràn vào vùng chậu

– 50% có phối hợp gãy xương chậu

CHẤN THƯƠNG NiỆU ĐẠO

Niệu đạo sau

Niệu đạo trước

A – CƠ CHẾ

1 Niệu đạo trước:

– Té trên vật cứng

– Niệu đạo bị ép vào xương mu

2 Niệu đạo sau:

– Kèm theo gãy xương chậu

– Niệu đạo bị đứt tại hoành niệu dục

B – CHẨN ĐOÁN

1 Niệu đạo trước:

– Tiền sử chấn thương kèm chảy máu niệu đạo – Cân buck không vỡ: vết bầm dương vật

– Cân buck vỡ: vết bầm hình cánh bướm giới hạn

cân Colles ở hội âm và cân Scarpa ở bụng

2 Niệu đạo sau:

– Gãy xương chậu, bí tiểu, chảy máu niệu đạo

– Thăm trực tràng: TLT đẩy lên cao

– UCR: chẩn đoán xác định

– Thông niệu đạo: nguy hiểm

C – ĐiỀU TRỊ

1 Dập niệu đạo trước:

– Điều trị nội, thông tại chỗ

2 Vỡ niệu đạo trước:

– Mở thông bàng quang ra da & dẫn lưu máu tụ – Khâu niệu đạo phải cân nhắc

3 Vỡ niệu đạo sau:

– Mở thông bàng quang ra da

– Điều trị gãy xương chậu

– Mổ tạo hình trì hoãn

D – BiẾN CHỨNG

• Hẹp niệu đạo

• Rò niệu đạo

• Áp xe

• Tiểu không kiểm soát

• Rối loạn cương

CHẤN THƯƠNG TINH HOÀN

• Chấn thương nặng có thể gây vỡ bao trắng