Ackerman AL, Blaivas J, Anger JT.. Martínez-Pin iro L, Djakovic N, Plas E, Mor Y, Santucci RA, Serafetinidis E, Turkeri LN, Hohenfellner M.EAU guidelines on urological trauma.EurUrol 201
Trang 1BV
1 i c ng
1.1 Nguyên nhân:
Ni u đ o tr c:
• Ch n th ng kín: tai n n giao thông, té ki u c i ng a, đ p v t c ng vào t ng sinh môn
• Quan h tình d c: gãy d ng v t, d ng c kích d c vào lòng ni u đ o
• V t th ng: đ n b n, b đâm, chó c n, c t b d ng v t
• D i co th t ni u đ o trong đi u tr ti u không ki m soát
• T n th ng ni u đ o do đi u tr (iatrogenic): d ng c n i soi, đ t thông ni u đ o, nong
ni u đ o
Ni u đ o sau:
• V khung ch u
• Do đi u tr : d ng c n i soi, đ t thông ni u đ o, nong ni u đ o, c t tuy n ti n li t t n
c n
Ni u đ o n :
• ng d p do quá trình chuy n d
• V khung ch u nghiêm tr ng kèm theo t n th ng c bàng quang và âm đ o
• Do đi u tr : đ t thông ni u đ o kéo dài, x tr vùng ch u, ph u thu t c t túi th a ni u
đ o, ph u thu t đi u tr ti u không ki m soát
1.2 Phân lo i:
B ng 1:Phân lo i ch n th ng ni u đ o theo Hi p h i ph u thu t ch n th ng Hoa K
I ng d p Ch y máu mi ng ni u đ o Ch p ni u đ o bình th ng
II Kéo dãn Ni u đ o b kéo dãn nh ng không thoát thu c c n quang ra ngoài khi
ch p ni u đ o III V m t ph n Thoát thu c c n quang ra ngoài ni u đ o nh ng thu c c n quang v n còn vào đ c bàng quang
IV V hoàn toàn Tkhông vào đ c bàng quang hoát thu c c n quang ra ngoài t i v trí t n th ng, thu c c n quang
Chi u dài ni u đ o đ t xa < 2 cm
V V hoàn toàn ti n li t ho c âm đ o t ni u đ o hoàn toàn ≥ 2cm, ho c t n th ng kéo dài đ n tuy n
a) C h n đoán
Trang 2BV
Có th nghi ng b nh nhân có ch n th ng/v t th ng ni u đ o khi c n c vào hoàn c nh
x y ra ch n th ng, k t h p v i nh ng tri u ch ng ph i h p c a b nh nhân nh sau:
1 Ch y máu mi ng ni u đ o
2 Máu âm h ( n )
3 Ti u máu
4 Ti u đau
5 Ti u khó ho c bí ti u
6 Phù n ho c máu t t ng sinh môn
7 Th m tr c tràng: tuy n ti n li t di chuy n lên cao ho c không s th y ( nam)
C n lâm sàng
1 Ch p ni u đ o ng c dòng (RUG): tiêu chu n vàng
2 Siêu âm: giúp đánh giá các th ng t n ph i h p ch n th ng ni u đ o
3 CT scan và MRI: không ph i là m t ph n c a đánh giá ban đ u
4 N i soi ni u đ o: dùng thay th ch p ni u đ o ng c dòng n
B ng 2:Phân lo i Goldman ch n th ng ni u đ o d a trên RUG
Phân lo i Mô t
Lo i 1 Ni u đ o sau b kéo dãn, nh ng còn nguyên v n
Lo i 2 Rách ni u đ o tuy n ti n li t - màng phía trên hoành ni u d c
Lo i 3 Rách m t ph n ho c toàn b ni u đ o tr c và sau, v i s gián đo n c a hoành ni u
d c
Lo i 4 Ch n th ng bàng quang kéo dài đ n ni u đ o
Lo i 4a Ch n th ng t i bàng quang gây thoát thu c c n quang quanh ni u đ o t o hình nh
gi ng ch n th ng ni u đ o sau
Lo i 5 Ch n th ng ni u đ o tr c đ n thu n m t ph n ho c hoàn toàn
b) i u tr
Nguyên t c đi u tr :
• H i s c ch ng s c, ch ng nhi m trùng
• Xác đ nh v trí ch y máu t các c quan
• X trí th ng t n t i ni u đ o, tùy tình hu ng mà có thái đ x trí khác nhau
Ni u đ o tr c:
Ch n th ng kín:
Trang 3BV
• X trí c p c u: t o hình ni u đ o c p c u ho c s m không có ch đ nh, t t nh t là
chuy n l u n c ti u trên x ng mu Tr ng h p rách ni u đ o m t ph n, có th chuy n
l u trên x ng mu ho c đ t thông ni u đ o vô trùng nh nhàng
• i u tr ti p theo: Sau khi nh ng th ng t n k t h p ph c h i và tình tr ng ch n th ng
ni u đ o n đ nh, ti n hành ch p l i ni u đ oít nh t sau 3 tháng đ đánh giá:
− o n h p ng n và nh : có th n i soi c t trong ho c nong ni u đ o
− H p n ng, đo n h p< 1cm: ph u thu t t o hình có th n i t n – t n,
− H p n ng,đo n h p ≥1cm: t o hình b ng m nh ghép ho c v t da có cu ng (n i t n –
t n s b cong d ng v t)
V t th ng:
• X trí c p c u:
− Nam: v t th ng ni u đ o th ng ph i h p v i th ng t n d ng v t và tinh hoàn,
do đó c n thi t ph i ph u thu t thám sát Trong ph u thu t, có th thám sát và n i
ni u đ o n u c n thi t
− N : v t th ng ni u đ o th ng k t h p rách âm đ o và bàng quang Do đó đ c
ph u thu t k t h p ngay th i đi m ban đ u
− B t bu c s d ng kháng sinh chu ph u
• i u tr ti p theo: Trong tr ng h p đo n v l ch xa 1-1,5cm thì vi c n i l i s m không
kh thi Nên m 2 đ u đo n v ra da đ chu n b cho t o hình ni u đ o 2 thì Ph u thu t
l i sau ít nh t 3 tháng
Ni u đ o sau:
Ch n th ng:
• X trí c p c u:
− V ni u đ o m t ph n: m bàng quang ra da ho c đ t thông ni u đ o vô trùng nh nhàng Ch p ni u đ o l i sau 2 tu n khi v t th ng lành
− V ni u đ o hoàn toàn: vi c đ u tiên là m bàng quang ra Vi c đi u tr ti p theo còn
ph thu c vào b nh lý và t n th ng ph i h p
− Sau khi m bàng quang ra da, có th l a ch n nh ng ph ng pháp đi u tr sau:
− N i soi làm th ng hàng ni u đ o
− M m làm th ng hàng ni u đ o trong tr ng h p có kèm th ng t n c bàng quang
và tr c tràng
− L u ý: T o hình ni u đ o s mkhông đ c ch đ nh
• i u tr ti p theo:
Trang 4BV
− T o hình ni u đ o trì hoãn s m (trong vòng 2 tu n sau ch n th ng:đ c ch đ nh
n , nh ng thi u b ng ch ng tính hi u qu nam gi i)
− T o hình ni u đ o trì hoãn là tiêu chu n vàng (ít nh t 3 tháng sau ch n th ng)
− N i soi c t trong ni u đ o trì hoãn (ít nh t 3 tháng sau ch n th ng)
V t th ng:
• X trí ban đ u: N u tình tr ng b nh nhân n đ nh, m m n i ni u đ o nên đ c th c
hi n
• i u tr trì hoãn: Tr ng h p tình tr ng b nh nhân không n đ nh ho c có nh ng th ng
t n khác ngoài h ni u c n can thi p c p c u thì ch m bàng quang ra da, ch nh s a ni u
đ o có th đ c trì hoãn
B ng 3: Ch n th ng ni u đ o và h ng x trí theo H i Ti t ni u châu Âu
Lo i 1 T n th ng kéo dãn Ni u đ o b kéo
dài mà không thoát thu c c n quang
trên phim ni u đ o
Không c n đi u tr
Lo i 2 ng D p Ch y máu mi ng ni u đ o
nh ng không thoát thu c c n quang trên
phim ni u đ o
Có th đ c đi u tr th n tr ng v i m bàng quang ra da ho c đ t thông ni u
đ o
Lo i 3 V m t ph n c a ni u đ o tr c ho c
sau Thoát thu c c n quang v trí t n
th ng nh ng thu c còn vào đ c bàng
quang
Có th đ c đi u tr th n tr ng v i m bàng quang ra da ho c đ t thông ni u
đ o
Lo i 4 V hoàn toàn ni u đ o tr c Thoát
thu c c n quang v trí t n th ng
nh ng thu c không vào ni u đ o sau và
bàng quang
S c n đi u tr m m ho c n i soi, s m
ho c trì hoãn
Lo i 5 V hoàn toàn ni u đ o sau Thoát thu c
c n quang v trí t n th ng nh ng
thu c không vào bàng quang
S c n đi u tr m m ho c n i soi, s m
ho c trì hoãn
Lo i 6 V hoàn toàn hay m t ph n ni u đ o
sau k t h p v i rách c bàng quanghay
âm đ o
Yêu c u ph u thu t m s m
Trang 5BV
2.Các phác đ x trí:
Phác đ x trí ch n th ng ni u đ o tr c theo H i Ti t ni u Châu Âu (2013):
V tth ng Ch n th ng kín V tth ng
M n i s m M bàng quang ra da M n i s m
N u k t h p v i gãy DV
Thoát thu c
Bình th ng
V hoàn toàn V m t ph n
Thành công
t thông ni u đ o
nh nhàng
Nghi ng ch n th ng ni u đ o tr c
Ch p ni u đ o ng c dòng
N u h p ng n
(< 1cm)
và h p nh
N u h p dài (≥ 1cm) ho c
h p n ng
N i soi c t trong Th t b i T o hình ni u đ o
Trang 6BV
Phác đ x trí ch n th ng ni u đ o sau theo H i Ti t ni u Châu Âu (2013):
M BQ ra da da
M n i s m M bàng
quang ra da n u tình
tr ng b nh nhân không
n đ nh ho c nghiêm
tr ng k t h p v i t n
th ng ngoài h ni u
Ch đ nh m s m:
• T n th ng c bàng quang
• Rách tr c tràng
• Bàng quang b kéo lên cao
M n i s m M bàng quang ra da n u tình
tr ng b nh nhân không
n đ nh ho c nghiêm
tr ng k t h p v i t n
th ng ngoài h ni u
V t
Ch n th ng
H p Không h p
Th t b i
M BQ ra
D n l u bàng quang ra
da + N i soi làm th ng
ni u đ o M m n u
có t n th ng BQ và
tr c tràng
T o hình ni u đ o trì hoãn N i soi c t trong
N i soi làm th ng
hàng ni u đ o n u
tình tr ng BN n
đ nh (< 14 ngày)
H p Ho
Th t b i
Ch p ni u đ o ng c dòng
V ni u đ o màng Nghi ng ch n th ng ni u đ o sau
V m t ph n
V hoàn
Trang 7BV
Phác đ x trí ch n th ng ni u đ o do đi u tr :
TÀI LI U THAM KH O
1 Ackerman AL, Blaivas J, Anger JT Female Urethral Reconstruction.Curr Bladder Dysfunct Rep 2010; 5:225–232.
anatomical mechanical classification.J Urol 1997; 157: 85–89
3 Martínez-Pin iro L, Djakovic N, Plas E, Mor Y, Santucci RA, Serafetinidis E, Turkeri LN, Hohenfellner M.EAU guidelines on urological trauma.EurUrol 2010; vol 57,pp 791– 803
4 Summertom DJ, Djakovic N, Kitrey ND, Kuehhas F, Lumen N, Serafetinidis E.Urethral trauma
và nh N u h p dài ho c n ng
Theo dõi
N i soi c t trong T o hình ni u đ o
Nghi ng ch n th ng ni u đ o do
đ t thông ni u đ o không đúng
Ch p ni u đ o
t l i thông ni u đ o b i bác s ti t ni u
N i soi v i Guidewire d n
đ ng và đ t l i thông ni u đ o D n l u trên x ng
ã gi i quy t
Th t b i
H p mi ng n i ni u đ o sau c t tuy n
ti n li t t n c n
Nong ni u đ o N i soi x c BQ b ng N i soi x c BQ
N u th t