Bài Giảng Tủy Sống

Mặt bên của mỗi nửa tuỷ sống có hai rãnh: rãnh bên - trước, nơi thoát ra các rễ trước; và rãnh bên - sau, nơi đi vào của các rễ sau.. Các rãnh bên lại chia mỗi nửa tuỷ sống thành 3 th

TỦY SỐNG

ThS Hoàng Minh Tú

MỤC TIÊU

 Nêu được vị trí và kích thước của tủy sống

 Mô tả hình thể ngoài và phân đoạn của tủy sống

 Mô tả cấu tạo trong của tủy sống.

VỊ TRÍ

• Trong ống sống

• Trên: hành não, bờ trên đốt sống cổ C1

• Dưới: khoảng gian đốt sống thắt lưng L1 và L2 (thường là bờ trên L2)

Từ đây, tủy sống chỉ còn là dây tận cùng chạy tiếp xuống dưới cho

đến tận xương cụt

Lỗ lớn xương chẩm

Tủy sống

L1 – L2

S1 – S2 Đuôi ngựa

VỊ TRÍ

• Nhìn thẳng: thẳng đứng

• Nhìn nghiêng: hai chỗ uốn cong theo chiều cong của cột sống

• Bao quanh tủy sống là các màng tủy sống và dịch não tủy; khoảng nằm giữa màng tủy cứng và ống sống chứa

mỡ và các búi tĩnh mạch.

• Tủy sống dài khoảng 42 - 45

cm, nặng 30 gr; đường kính của tủy sống thay đổi theo từng đoạn.

HÌNH THỂ NGOÀI

Hình trụ dẹt, màu xám trắng, có hai chỗ phình:

- Phình cổ: tương ứng với đám rối thần kinh cánh tay

- Phình thắt lưng: tương ứng với đám rối thần kinh thắt lưng Đầu dưới tủy sống nhỏ lại như hình nón nên gọi là nón tủy Nón tủy là tận cùng của tủy sống, nối với dây tận cùng

HÌNH THỂ NGOÀI

Tuỷ sống được chia làm hai nửa bởi khe giữa - trước và rãnh giữa - sau

Mặt bên của mỗi nửa tuỷ sống có hai rãnh: rãnh bên - trước, nơi thoát ra các rễ trước; và rãnh bên

- sau, nơi đi vào của các rễ sau Rễ trước và rễ sau hợp lại với nhau tạo thành dây thần kinh sống

Các rãnh bên lại chia mỗi nửa tuỷ sống thành 3 thừng:

 Thừng trước

 Thừng bên

 Thừng sau

Ở các đoạn tuỷ cổ và ngực trên, giữa thừng sau còn có rãnh trung gian sau ngăn cách bó thon và bó chêm.

PHÂN ĐOẠN

 Tủy sống được chia thành các đoạn tủy tương ứng với mỗi cặp thần kinh gai

sống Có 31 đoạn tuỷ được phân chia như sau:

 Phần cổ: cho 8 đôi dây thần kinh cổ I - VIII

 Phần ngực: cho 12 đôi dây thần kinh ngực I - XII

 Phần thắt lưng: cho 5 đôi dây thần kinh thắt lưng I - V

 Phần nón tuỷ: cho 5 đôi dây thần kinh cùng I - V và đôi dây thần kinh cụt I

(có rễ các dây thần kinh cụt II và III, nhưng kém phát triển)

Phần cổ

Phần ngực

Phần TL Nón tủy

PHÂN ĐOẠN

Tốc độ phát triển của cột sống nhanh hơn so với tủy sống, nên tủy sống tận cùng ở vị trí bờ dưới đốt sống thắt lưng L1 hoặc bờ trên đốt sống thắt lưng L2 Vì vậy chiều cao của mỗi đoạn tủy ngắn hơn chiều cao của đốt sống tương ứng, nên một đoạn tủy sẽ không liên quan trực tiếp với đốt sống cùng tên, mỗi đốt sống sẽ liên quan với một đoạn tủy thấp hơn:

 Ở cổ: số đoạn tủy và dây thần kinh gai sống = số mỏm gai đốt sống + 1

 Ở ngực trên (N1 - N5), số đoạn tủy = số mỏm gai + 2

Ở ngực dưới (N6 - N10), số đoạn tủy = số mỏm gai + 3.

Mỏm gai đốt sống ngực N11 và khoảng gian gai ngay dưới liên quan với ba đoạn tủy thắt lưng L2, L3, L4.

HÌNH THỂ TRONG

 Chất xám nằm trong, có hình chữ H.

 Nét ngang là chất trung gian trung tâm

 Nét dọc có ba sừng: sừng trước, sừng

sau và sừng bên

 Các sừng chạy liên tục theo chiều dài

của tủy sống tạo nên các cột chất xám

là: cột trước, cột sau và cột trung gian. Ống trung tâm

Sừng sau

Sừng trước

Sừng bên Chất trung gian trung tâm

HÌNH THỂ TRONG

 Sừng trước:

 Chứa thân của các nơron vận động

 Là nơi tận cùng của các sợi của các dải

vỏ-tuỷ Các nơron trong cột trước tạo

thành nhiều nhân

 Sừng sau

 Chia thành bốn phần: đỉnh, chỏm, cổ

và nền

 Đây là nơi tận cùng của các sợi từ rễ

sau thần kinh sống

 Nhánh trục của các nơron sừng sau

tạo nên các dải cảm giác chạy lên não

Các nhân của sừng sau bao gồm nhân

viền, chất keo hay nhân sau - ngoài và

nhân riêng.

 Sừng bên hay cột trung gian

 Vùng chất xám trung gian nằm giữa

cột trước và cột sau, chia thành: chất

trung gian trung tâm nằm sát ống

trung tâm và chất trung gian bên nằm

ngoài chất trung gian trung tâm Cột

này chứa thân của các nơron vận động

tự chủ mà nhánh trục của chúng đi tới

các hạch giao cảm ở ngoại vi

Bó chêm

Dải vỏ - tủy trước

Dải vỏ - tủy bên

Dải tủy - đồi thị trước

Dải tủy - tiểu não sau

Dải tủy tiểu não trước Dải tủy - đồi thị bên

Bó thon

HÌNH THỂ TRONG

Chất trắng bao quanh chất xám, gồm hai nửa,

mỗi nửa gồm 3 thừng: thừng trước, thừng bên

và thừng sau Mỗi thừng chứa các bó và dải Dải

có hướng đi lên là dải cảm giác, hướng đi xuống

là dải vận động

Thừng trước có dải vỏ - tuỷ trước dẫn truyền

vận động có ý thức, dải tuỷ - đồi thị trước dẫn

truyền cảm giác xúc giác thô sơ và một số các

dải khác

Thừng bên có dải vỏ - tuỷ bên dẫn truyền vận

động có ý thức, dải đỏ - tuỷ dẫn truyền vận

động không có ý thức (thuộc hệ ngoại tháp), dải

tuỷ - đồi thị bên dẫn truyền cảm giác đau và

nhiệt, dải tuỷ - tiểu não trước và dải tuỷ - tiểu

não sau dẫn truyền cảm giác bản thể không ý

thức

Thừng sau có bó thon và bó chêm Những bó

này chủ yếu chứa các sợi dẫn truyền cảm giác

xúc giác tinh tế và cảm giác bản thể có ý thức

 Mép trắng trước nằm sau khe giữa - trước,

trước mép xám trước

Mép trắng sau nằm ở đầu trước vách giữa -

sau

Bó chêm

Dải vỏ - tủy trước

Dải vỏ - tủy bên

Dải tủy - đồi thị trước Dải tủy - tiểu não sau

Bó thon

HÌNH THỂ TRONG

ỐNG TRUNG TÂM:

Là một ống nhỏ, nằm giữa và chạy suốt dọc chiều dài của tủy sống Trên thông với não thất IV

Dưới trong nón tủy phình rộng thành buồng tủy