Đặc biệt là trong một tiết học văn môn dạy của tôi; để dẫn dắt học sinh cảm thụ các tác phẩm văn học, dẫn dắt học sinh không ngừng lớn thêm về tâm hồn trí tuệ qua việc học tập môn văn..
Trang 1A Phần mở đầu
I Lý do chọn đề tài.
Trong quá trình dạy học ngoài kiến thức, phơng pháp thì kĩ năng đọc nói là
một khâu quan trọng trong kĩ năng nói“ ” và đọc“ ” sẽ ảnh hởng rất lớn đến một tiết học Đặc biệt là trong một tiết học văn (môn dạy của tôi); để dẫn dắt học sinh
cảm thụ các tác phẩm văn học, dẫn dắt học sinh không ngừng lớn thêm về tâm hồn trí tuệ qua việc học tập môn văn Khi học sinh đã thực sự rung động trớc cái hay, cái đẹp của bài văn thì chính là lúc giáo viên đã bồi dỡng đợc tâm hồn, phẩm chất cho học sinh, phát triển đợc các năng lực trí tuệ cho học sinh
Bởi thế nên tôi thiết nghĩ tiến trình giảng văn là phải kết hợp nhuần nhuyễn
từ văn đến ý Nói một cách khác muốn giảng bài văn đợc tốt, có chất lợng phải
nắm vững và thể hiện một cách đầy đủ cơ bản của bộ môn giảng văn.Việc bình giảng văn học vốn là một công việc rất nghệ thuật Giờ giảng văn vốn là một giờ học rất hấp dẫn, lôi cuốn học sinh bằng cái đẹp của ngôn ngữ, nghệ thuật của thơ - văn, của trí tởng tợng tình cảm Muốn thể hiện đợc tiến trình giảng văn kết hợp từ
văn đến ý, thì quá trình giảng dạy của giáo viên, của học trò cần đến kĩ năng
“đọc” và “nói” Để học một tiết giảng văn phải đi từ khâu đọc bài văn, đọc đoạn
văn, đọc câu văn mà giáo viên và học sinh sẽ phân tích
Để phân tích bài văn thì phải có quá trình trao đổi giữa giáo viên và học sinh là cần phải nói (khâu nói) ở khâu này, giáo viên mà làm tốt đợc về ngôn từ,
âm lợng học sinh trả lời l… u loát rõ ràng thì sẽ đem lại hiệu quả cho bài học
Nhờ vậy đọc và nói, có mối quan hệ mật thiết trong một tiết học văn Đọc văn, đoạn văn là thể hiện yêu cầu bám sát bài văn trong quá trình giảng văn, tạo
điều kiện cho học sinh căn cứ vào từ ngữ, hình ảnh trong bài văn mà nắm đợc nội sung hiện thực và nội dung t tởng của bài văn
Mặt khác, muốn cho học sinh thởng thức cảm thụ cái hay cái đẹp của bài văn hoặc bài thơ về các mặt ngữ âm, cú pháp, tiết tấu, nhịp điệu thì việc đọc bài văn, bài thơ lên với cách diễn cảm cần thiết là điều không thể thiếu đợc Đọc tốt bài văn nhằm lôi cuốn học sinh, truyền cảm cho học sinh ở giai đoạn cảm tính là
Trang 2một việc hết sức quan trọng, có tác dụng kích thích hứng thú học tập của học sinh trong cả tiết học để đạt kết quả tốt hiệu suất cao Với những lý do trên mà tôi chọn
đề tài “ Rèn luyện kỹ năng nói và đọc cho học sinh THCS trên địa bàn
Tỉnh Hà Tĩnh”.
Việc thì khó, năng lực có hạn nhng với lòng mong muốn giờ dạy của mình
có hiệu quả hơn Tôi đã thử nghiệm nghiên cứu của tôi từ thực tế ở trờng trong thời gian qua, nay tôi mạnh dạn trình bày một số ý kiến của mình về việc rèn luyện
một số kỹ năng nói“ ” và đọc“ ” cho học sinh THCS
II Nhiệm vụ nghiên cứu
Thông qua quá trình dạy học, tôi nhận thấy thực trạng ở các tiết học để đa
ra một số biện pháp cụ thể, thiết thực có tính khả thi để rèn luyện kỹ năng đọc và nói cho học sinh THCS
III Mục đích của việc nghiên cứu.
Từ nghiên cứu thực tế ở các giờ dạy - học của thầy và trò trờng tôi, tôi đã đa
ra một số giải pháp hữu hiệu có tính khả thi nhằm nâng cao chất lợng của giờ dạy văn trong trờng THCS
IV Đối tợng nghiên cứu
- Tham khảo tài liệu có liên quan đến đề tài
- Thể nghiệm trong các giờ dạy
- Tìm hiểu ngôn ngữ địa phơng ở
- Trao đổi với đồng nghiệp trong đơn vị trong địa bàn
- Tham khảo các bài viết ở các tạp chí
- So sánh từ ngữ địa phơng với từ ngữ toàn dân
VI Phạm vị nghiên cứu
Đề tài đa ra một số biện pháp cụ thể để rèn luyện kỹ năng đọc - nói ở lớp 6,
7, 8,9 (THCS)
B Nội dung chính
Đối với môn văn, muốn học tốt phải đọc tốt, muốn đọc tốt phải nói tốt Vì vậy tôi đã rèn luyện cho học sinh thực hiện tốt phát âm đúng, ngắt hơi đúng, đọc
Trang 3đúng thanh điệu, đọc đúng từ Để đạt hiệu quả tôi luyện cho học sinh phải nói
đúng rồi đến phải đọc đúng
I Rèn luyện kỹ năng nói.
Trong khi nói học sinh thờng biểu hiện nhiều nhợc điểm Tôi rút ra đợc một
số nhợc điểm của các em học sinh nh: nói ngọng, nói nhỏ, nói sai ngữ pháp, nói ngập ngừng, ngợng ngựu…
Từ những nhợc điểm mà tôi đã nhận thấy từ thực tế các giờ giảng tôi băn khoăn, trăn trở tìm cách chữa cho các em nh sau:
1 Chữa phát âm sai: (Có thể gọi là chữa nói ngọng).
ở tỉnh hà Tĩnh ta, ít có hiện tợng phổ biến nhầm lẫn giữa chữ “n” với “l” nhng không phải là hoàn toàn không, mà ở một số lớp vẫn có (gọi là nói đớt)
Nh-ng tôi cho đây là một nhợc điểm cần chữa nhất, cần chữa cho học sinh nói đúNh-ng để các em khỏi mặc cảm trong các tiết học, để mạnh dạn phát biểu xây dựng bài
Ngoài hiện tợng đã nói trên, thì còn có hiện tợng phát âm không phân biệt giữa “gi” – “r” – ‘d”; ‘s” – “x”; thanh hỏi (?), thanh ngã ( ) Trong các lỗi kể… trên thì lỗi phổ biến nhất là khi phát âm không phân biệt đợc giữa thanh hỏi (?) và thanh ngã ( )
Ví dụ: Nguyễn Hữu Dũng, thì học sinh đọc: Nguyễn Hữu Dụng.
Tôi đã chữa cho học sinh, học sinh đã có tiến bộ hơn, nhng kết quả cha đạt
đợc nh mong muốn và hơn nữa tôi đã nghĩ ở trong lớp các em đều có điểm chung
đó nên nó cha gây tác hại bằng sự nhầm lẫn giữa “n” và “l”, “gi - d”, “s-x” vì lỗi… này chỉ có một số ít nên khi em nào bị mắc lỗi này khi nói làm em đó ngợng ngập còn cả lớp thì quan tâm vào đó hơn là quan tâm bài học
Để tránh phát âm nhầm lẫn giữa “n” và “l”, “n” thành “l” tôi đã thực hiện biện pháp sau:
Tôi ghi tên những em bị mắc lỗi này lại, trao đổi lại với các giáo viên bộ môn dạy ở lớp đó và nhờ họ khi học sinh nói ngọng, viết sai thì dành thời gian ít phút để chữa giúp Liên tục bị nhắc nhở nh vậy, học sinh đó phải cố gắng để sữa chữa
Trang 4Tôi vào lớp gây d luận ở lớp, không tán thành ngời nói ngọng, là ngời nói ngọng không đợc tự ái mà phải hiểu là các bạn đang giúp đỡ mình
Tôi tìm hình ảnh chỉ dẫn cách phát âm “l” và “n” treo ở các lớp có học sinh nói ngọng và ghi chú thích rõ ở dới hình
* Phụ âm L :“ ”
Là một phụ âm khi phát âm cần phải uốn lỡi và đặt đầu lỡi vào mặt bên trong của lợi thuộc hàm trên khi phát âm
Khi phát âm, hơi cũng bị đẩy rất nhanh qua đầu lỡi mà thoát ra khỏi miệng
* Phụ âm n :“ ”
Là phụ âm tắc ở đầu lỡi, khi phát âm hơi bật qua cả mũi và mồm
Muốn phát âm cần phải đặt đầu lỡi vào lợi thuộc hàm trên cho chân răng rồi mới phát âm
Để chữa sai nhầm lẫn giữa dấu nặng và dấu ngã, tôi cũng hớng dẫn học sinh cách đọc cụ thể và bắt học sinh đọc
Ví dụ: Nặng trĩu, ngày giỗ, lỗ mỏng, cổ lỗ, giục giã, dữ dội, nói mãi lỗi vẫn
lỗi…
2 Chữa nói nhỏ:
Lỗi này dễ chữa, nhng nó cũng rất quan trọng nên cần phải chữa Đối với những em nói nhỏ, tôi thờng cho các em học sinh trong lớp phản ứng lại:
Ví dụ: Khi em nói nhỏ, nói xong tôi hỏi cả lớp?
- ở dới, các em có nghe bạn nói không?
Cả lớp trả lời:
- Không ạ!
Tôi bảo em đó:
- Em nhắc lại cho các bạn nghe!
Tất nhiên lần này em đó phải nói to hơn trớc, cũng có khi em nói nhỏ – vừa nói xong tôi hỏi luôn em khác:
- Em hãy nhận xét ý kiến của bạn
Em mới đợc gọi lên nhận xét sẽ trả lời :
Bạn đó nói nhỏ quá em không nghe thấy gì cả ạ!
Trang 5Tôi gợi ý luôn:
- Em nói lại cho bạn nghe đi
Ngoài thủ thuật đó, tôi dùng biện pháp giáo dục trực tiếp cho các em nói nhỏ Nói là trình bày t tởng tình cảm, là báo cáo kết quả thu lợm đợc về kiến thức của mình trớc thầy, trớc bạn, trớc mọi ngời Nếu nói lý nhí thì ngời ta làm sao hiểu ích
Vậy khi nói phải nói cho to, cho rõ, cho đúng mực thế mới là tôn trọng ngời nghe
3 Chữa nói sai ngữ pháp:
Khi các em phát biểu, tôi theo dõi ý kiến của các em một cách chăm chú
(tuyệt đối không tranh thủ lúc học sinh nói để xóa bảng hoặc ghi bảng) Nghe
các em nói thiếu vị ngữ tôi hỏi nhỏ: Làm sao?, thế nào?, có khi tôi còn chêm vào câu nói của các em những liên từ, giới thiệu từ để các em chuyển ý, nối ý cho mạch lạc và cung cấp những từ các em còn lúng túng tìm tòi
Tôi không bao giờ gắt giảng học sinh nói sai ngữ pháp mà dùng giọng nói nhỏ nhẹ, tác phong điềm đạm làm cho học sinh thấy mình đợc thật tình giúp đỡ nên có hứng khởi phát biểu
Tôi đề ra một số yêu cầu để giúp các em nói đúng ngữ pháp Chẳng hạn tôi yêu cầu là khi trả lời các em phải nhắc lại câu hỏi, không thể trả lời theo kiểu câu nghi vấn, nghĩa là các em không đợc dùng những từ “ rằng, thì, là, mà” chồng
chất trong câu văn
4 Chữa t thế ngọng ngịu khi nói:
Lỗi này lớp nào cũng có, tôi tìm ra một số lý do cắt nghĩa tại sao các em lại hay ngợng ngựu khi nói Đó là do các em không hiểu bài, không hiểu câu hỏi Đó còn là do các em lớn quá phải đứng trên lớp mãi rất ngợng, hoặc vì các em không quen nói nên sinh ra nhút nhát và cuối cùng là do các em thiếu vốn từ để diễn đạt
ý kiến của mình
Đối với những em không hiểu bài, không thuộc bài tôi ghép vào nhóm những em giỏi văn Yêu cầu những em giỏi này phải giúp đỡ bạn cho đúng mực về việc chuẩn bị bài, giảng lại những chỗ bạn cha tiếp xúc đợc, nghe bạn đọc thuộc
Trang 6bài trớc khi đến lớp Học sinh giỏi không phải chỉ đợc đánh giá ở khả năng đọc, nói, viết của mình mà còn đợc đánh giá ở chỗ phát huy tác dụng trong lớp Các em
ít hiểu bài, ít thuộc bài đợc trả lời những câu hỏi thật hợp với trình độ, có gợi ý từng phần và đòi hỏi chỉ nhắc đợc bài đã học
Đối với các em lớn tôi phải làm công tác t tởng, động viên là chính nên vài trò gơng mẫu của học sinh trong lớp là rấtt quan trọng Tôi nhờ giáo viên dạy ở lớp
đó luôn luôn giữ uy tín cho các em Những giáo viên thấp nhỏ, trẻ tuổi khi yêu cầu các em lên bảng trả lời thì càng phải giữ gìn t thế đàng hoàng, đúng mực của ngời giáo viên (cách ngồi, cử chỉ, lời nói), nếu không sẽ dẫn đến một sự so sánh bất lợi
giữa thầy và trò làm cho học sinh lớn đã ngợng lại ngợng thêm và ý thức của học sinh đối với thầy sẽ có chỗ lệch lạc
Đối với các em nhút nhát, tôi xếp các em tham gia vào các tổ chức của lớp, của đoàn thể trong hoạt động nội khóa và ngoại khóa Vì phải luôn luôn tiếp xúc với công việc, với các thầy các bạnủtên thực tế các em mạnh dạn dần Tôi quy ớc với các em khi nói không đợc quay lng lại, không đợc cúi đầu, chớp mắt, ngoẹo
cổ, thè lỡi, gãi đầu, gãi tai, hoặc xoay mắc ngón chân xuống đất vì đó là những…
động tác thừa làm giảm tác dụng của câu nói và thiếu lịch sự
Còn những em còn thiếu vốn từ nên nói năng lúng túng, t thế trở nên ngợng ngựu, tôi đòi hỏi các em phải chịu khó nghe nhiều, xem nhiều đi vào thực tế nhiều
và phải tập nói nhiều Phải nắm vững phơng pháp tích lũy vốn từ lựa chọn vốn từ
Mặt khác, tôi rất chủ động đến việc cho điểm khi học sinh phát biểu Tiêu chuẩn cho điểm tôi ấn đinh nh sau:
- Phát biểu nhiều lần trong một tiết, có nhiều ý đúng và gần đúng, cuối giờ cho điểm 7 – 8
- Cả lớp không ai trả lời đợc, em nào phát biểu đúng đợc 9 – 10 điểm
- Phát biểu đúng, to, rõ, phong thái bình tĩnh, đàng hoàng, lời lẽ lu loát đợc
10 điểm
- Nói lúng túng không cho điểm, nhng phải đứng dậy nghe bạn khác phát biểu rồi nhắc lại
Cách cho điểm này khuyến khích đợc các em thi đua phát biểu
Trang 7Nh vậy để rèn luyện kỹ năng “nói” cho học sinh tôi phải giải quyết tốt “bốn chữa”, chữa phát âm sai, chữa nói nhỏ, chữa nói sai ngữ pháp và chữa t thế nói.
II Rèn luyện kỹ năng đọc.
ở cấp THCS không có tiết tập đọc riêng nh ở tiểu học nhng muốn lôi cuốn học sinh, truyền cảm cho học sinh ở giai đoạn cảm tính là việc hết sức quan trọng
Có tác dụng kích thích có hứng thú học tập của học sinh trong cả tiết học (nh tôi
đã trình bày ở phần đầu), thì trong tiết giảng văn phải đảm bảo một thời gian đọc
thích hợp, cho có chất lợng, tránh lối làm qua loa, đại khái, đọc để mà đọc vì sợ thiếu giờ giảng Đọc không có mục đích đúng đắn, không thu đợc kết quả nào thì
đọc làm gì? Có lẽ tất cả mọi giáo viên dạy văn đều biết rằng đọc tốt có ảnh hởng
rõ rệt đến “nói” và “viết”, làm cho ‘nói” và “viết” dần dần trở nên tốt Qua đọc học sinh có thể hiểu đợc phần nào ý nghĩa của bài văn hỗ trợ một phần công tác bình giảng của thầy cô giáo
Bởi thế tôi nghĩ không thể nào vô tình hay cố ý, chúng ta lại cắt bỏ khâu
đọc trở nên có chất lợng Giải quyết nỗi lo lắng vì thiếu giờ, chúng ta có thể cho các em đọc toàn bài nếu bài ngắn; còn bài dài thì đọc một vài đoạn ( đoạn cần nhất)
Thờng thờng thì học sinh đọc tôi lu ý đến cách phát âm, cách ngắt hơi, đến thanh điệu và đặc biệt tôi đòi hỏi các em phải đọc đúng từ Để đọc có hiệu quả tôi
đề ra yêu cầu và cách đáp ứng yêu cầu đó nh sau:
1 Phát âm đúng:
Trong việc này tôi tập trung chống nhầm lẫn giữa các từ có chứa dấu nặng (.) và dấu ngã ( ), vì ở tỉnh Hà Tĩnh ta thờng nói nặng học sinh đọc khó phân biệt
đợc Ngoài ra tôi sửa chữa cho học sinh nói ngọng tránh nhầm lẫn giữa chữ “l” với
“n”, “r” với “ s” Quan điểm và phơng pháp tôi đã trình bày ở phần rèn luyện nói
ở phần này tôi cũng làm nh vậy nên tôi xin đợc miễn trình bày lại
2 Ngắt hơi đúng:
Đối với các bài thơ trớc khi đọc tôi hớng dẫn học sinh đọc theo nhịp thơ nh:
- Bài thơ “Lợm” của tác giả Tố Hữu (ngữ văn 6) nhịp thơ 2/2.
Trang 8- Bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” – Tác giả Phan Chu Trinh (Ngữ văn 8), nhịp thơ 4/3 ở câu 1, 2, 3, 3, 4 Nhịp 2/2/3 ở câu 5,6,7,8
- ở bài văn thì không thể hớng dẫn đọc theo nhịp nh thơ nên khi học sinh
đọc tôi phải điểm nhịp cho các em đọc bằng cách nhắc khẽ
Ví dụ: ở bài “Tinh thần yêu nớc của nhân dân ta”- Hồ Chí Minh (Ngữ
văn7) học sinh đọc “ Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nớc” – Tôi nhắc “nghỉ”,
học sinh đọc từ xa đến nay- Tôi nhắc “ngắt”, học sinh đọc: “Mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng”- tôi nhắc “ngắt”; học sinh đọc: “ Thì tinh thần yêu nớc ấy lại càng sôi nổi” tôi nhắc “nghỉ”…
Tôi nhắc vài lần nh thế học sinh phải chú ý đến việc ngắt nhịp trong cách
đọc vì nếu bị thầy nhắc mãi cũng tội Chính vì thế, lần sau thấy không cần nhắc các em cũng thực hiện đợc, nhất là những em đọc vòng thứ hai, thứ ba thì có ý thức lo lắng và chăm chú rõ rệt, tôi cho điểm tập đọc khuyến khích các em đọc
đúng và hay
3 Đọc đúng thanh điệu:
Thanh điệu gồm tốc độ, cao độ và cờng độ Đọc một bài văn diễn cảm là thể hiện đợc thanh điệu Khi đọc mẫu, tôi cho học sinh đánh dấu bằng bút chì vào sách giáo khoa, làm nh viết nốt nhạc:
- Chỗ nào đọc nhanh: Gạch dới
- Chỗ nào đọc cao: Chỉ mũi tên bốc lên
- Chỗ nào hạ giọng: Chỉ mũi tên chúc xuống
- Chỗ nào đọc chậm: Gạch ngang dới các từ
- Chỗ nào đọc liền: Ngoặc một số từ với nhau
Làm nh vậy học sinh nhanh chóng bắt chớc đợc cách đọc của thầy Do đó cũng phần nào giúp các em luyện đợc cách đọc diễn cảm tôi cho các em hiểu đặc
điểm của từng loại thể và cách đọc thích hợp với từng loại thể, từng loại câu, kiểu câu…
* Văn miêu tả:
Trang 9Để làm nổi bật đợc hình tợng, cảnh sắc cần đọc nhấn vào hệ thống từ, hình
ảnh gợi tả đặc biệt là từ và hình ảnh gợi tả màu sắc, âm thanh, hình khối, đờng nét Câu văn miêu tả nhìn chung cần đọc thong thả, thoải mái tránh hấp tấp vội vàng, hoặc dồn dập không cần thiết
* Văn kể chuyện:
Đọc phải lột tả đợc tính cách nhân vật Cần chú ý nhấn mạnh vào những câu diễn tả tâm lý hành vì nhân vật Đặc điểm của truyện đòi hỏi phải chú ý phân biệt giọng đối với hai câu thuộc loại ngôn ngữ:
- Ngôn ngữ trực tiếp:
- Ngôn ngữ dẫn truyện
* Văn nghị luận
Đọc mạnh mẽ, rành mạch, dứt khoát trong việc ngắt nghỉ phù hợp với các dấu câu
* Thơ:
Nhìn chung đọc sâu lắng, đậm đà, đặc biệt phải năm chắc nhịp điệu, tiết tấu của từng đoạn, từng bài
Đối với tất cả các thể loại có trong chơng trình, mọi học sinh đều phải nắm vững đặc trng từng loại thể và đợc hớng dẫn đọc trong tất cả mọi khâu, theo một quy trình chặt chẽ: Giáo viên hớng dẫn đọc đến giáo viên đọc mẫu, rồi gọi học sinh đọc, gọi học sinh nhận xét, đến bạn đọc cuối cũng là giáo viên nhận xét
Tôi còn chỉ dẫn cách đọc các dấu, giọng cho học sinh nh sau:
- Dấu hỏi (?): Phải đọc cao giọng
- Dấu chấm than (!): Phải đọc mạnh, gọn và đanh trong câu mệnh lệnh, đọc kéo dài và trầm giọng trong câu cảm thán
- Dấu chấm lửng ( ): Phải đọc chậm, âm thanh ở các từ không thay đổi.…
- Dấu ngoặc đơn (): Đọc nhanh và khẽ hơn những từ viết bên ngoài
- Dấu ngoặc kép “”: Phải đọc trang trọng những lời trích dẫn của lãnh tụ,
đọc mỉa mai, châm biếm khi đọc lời trích dẫn giành cho kẻ thù hoặc những từ dùng với nghĩa đả kích, đọc nhấn mạnh những từ quan trọng, hay những từ đặc biệt
Trang 10- Các dấu phẩy (,), dấu chấm (.), dấu chấm phẩy (;), dấu hai chấm (:) thì để thời gian nghỉ nh sau:
Thời gian nghỉ hơi ở dấu chấm xuống dòng bằng hai dấu chấm
Thời gian nghỉ ở hai dấu chấm bằng hai dấu chấm phẩy
Thời gian nghỉ ở dấu chấm phẩy bằng hai dấu phẩy
Thời gian nghỉ ở dấu hai chấm bằng dấu chấm phẩy
4 Đọc đúng từ:
Để đọc đúng từ học sinh phải chuẩn bị bài kỹ Trong quá trình chuẩn bị, các
em phải đọc đi đọc lại bài văn nhiều lần Một điều quan trọng để đọc đúng là, phải hiểu nghĩa của từ, xem chú thích…
Tôi đã từng nghe học sinh đọc:
“ Ba năm đợc một chuyến sai
áo ngắm đi mợn quần dài đi thuê”
( Chính là : áo ngắn đi mợn quần dài đi thuê)
“ Ao sâu nớc cả không chài lới” – (chính là…Khôn chài lới).
“ Nh trớc mùa về của một thứ quà thanh nhà và tinh khiết” (Chính là…
Một thức quà thanh nhã).
Sở dĩ các em đọc nh thế chính vì các em không hiểu gì về nghĩa của từ Trong lớp nếu có em đọc nhầm lẫn từ này với từ khác, đọc sót từ thêm từ tôi sửa ngay tại chỗ và yêu cầu các em đọc lại ngay Tôi không ngại mất thì giờ, vì xét
ra thì thời gian chữa không tốn bao nhiêu, trị bệnh nhẹ hơn không thì đến lúc nguy kịch mới dốc sức chữa chạy thì không kịp
C Phần kết luận.
Xã hội ngày càng phát triển, để đáp ứng yêu cầu của xã hội Đảng và Nhà
n-ớc ta đã có chủ trơng thay sách giáo khoa và cải tiến phơng pháp dạy học trên cơ
sở kế thừa phơng pháp cũ Để đào tạo ra những chủ nhân tơng lai của đất nớc, việc
đào tạo đó phải có đủ phẩm chất trí tuệ và đạo đức Để hoàn thành nhiệm vụ lớn