chẩn đoán thú mang thai

Chẩn đoán có thai ở gia súc ttKhái niệm chung: gia súc xuất hiện nhiều thay đổi sinh lý: - Không xuất hiện động dục trở lại - Con vật trở nên yên tĩnh, chậm chạp, ăn nhiều, béo mập lên -

4 Chẩn đoán có thai ở gia súc

thiết Sau khi phối cần kiểm tra gia súc có thai hay không

- Nếu có thai cần nuôi dưỡng thú mẹ thật tốt, đồng thời có kế hoach khai thác, chăm sóc gia súc sơ sinh…

- Trường hợp không có thai cần tìm rõ nguyên nhân: tình

trạng cơ quan sinh dục, rụng trứng, thời gian, phương pháp phối, phẩm chất tinh…để có biện pháp xử lý thích hợp

Chẩn đoán có thai ở gia súc (tt)

Khái niệm chung: gia súc xuất hiện nhiều thay đổi sinh lý:

- Không xuất hiện động dục trở lại

- Con vật trở nên yên tĩnh, chậm chạp, ăn nhiều, béo mập lên

- Bụng lớn dần, có sự máy động của bào thai, tuyến vú, cơ quan sinh dục phát triển…

Cần hỏi gia chủ:

- Thời gian phối, số lần phối

- Quá trình sinh đẻ những lần trước

- Sau khi phối có xuật hiện động dục lại hay không?

4.1 Chẩn đoán lâm sàng

a Quan sát bên ngoài

Kết hợp quan sát với sờ, nắn, gõ, nghe

- Con vật ăn uống tốt, bóng mượt

- Con vật yên tĩnh, đi lại chậm chạp, thận trọng, mệt mỏi

- Ép tay vào thành bụng, thấy máy động của thai

- Âm hộ to sung huyết, tuyến vú phát triển

- Thay đổi trạng thái cân bằng, đối xứng hai bên thành bụng, độ lớn của bụng

Chẩn đoán lâm sàng (tt)

b Khám qua âm đạo

- Dùng mỏ vịt đưa vào

cơ quan sinh dục

con cái, phát hiện

sự thay đổi trong âm

đạo và cổ tử cung qua

buồng trứng, núm nhau và vị trí bào thai…

- Xác định tình trạng cơ quan sinh dục

có bình thường hay viêm nhiễm…

- Đây là phương pháp áp dụng rộng

rãi trong thực tế sản xuất để

khám qua trực tràng (tt)

Các căn cứ để khám thai

- Sự thay đổi của rãnh tử cung

- Sự thay đổi thể tích của sừng tử cung

- Hoạt động của động mạch tử cung

- Kích thước của thai và thể tích núm nhau

- Vị trí của bào thai

- sự thay đổi bề mặt buồng trứng

khám qua trực tràng (tt)

- Chuẩn bị: cố định bò để an toàn cho người và gia súc

- Cắt móng tay, vệ sinh tay và mang găng sản khoa

Tiến hành: thụt nước ấm vào trực tràng để gia súc thai phân, làm trơn bên ngoài găng tay ( vaselin, xà bông…)

- Chụm đầu ngón tay lại, đưa vào

trực tràng, nếu gia súc rặn phải

ngưng lại…sau đó nhẹ nhàng

tìm và xác định các bộ phận

bên trong của của cơ quan

sinh dục

khám qua trực tràng (tt)

Những đặc điểm không có chửa :

1 Không có dịch trong sừng tử cung

2 Cả hai sừng tử cung đều có thành dày

3 Cả hai sừng tử cung đều thuôn nhỏ về phía cuối

4 Cả hai sừng tử cung đều cong nhẹ

- Tử cung không có chửa thường nằm trong xương

chậu Khoảng 5% gia súc đẻ nhiều lứa có tử cung vẫn nằm lại trong xoang bụng sau khi kết thúc hồi phục sinh lý Biểu hiện này xuất hiện phổ biến ở bò Brahman và các giống lai

khám qua trực tràng (tt)

Phát hiện có chửa sớm

1 Thành tử cung mỏng hơn

2 Có dịch trong tử cung.

3 Không sờ thấy sừng tử cung thon về phía cuối

• Sự hiện diện của các núm nhau và sự có mặt của

thai là những yếu tố cơ bản để khẳng định sự có

chửa

khám qua trực tràng (tt)

Khám thai sau khi có chửa 3 tháng

• Trọng lượng nước ối sau 3 tháng kéo tử cung xuống xoang bụng.

• Cổ tử cung bị kéo sát xuống xoang chậu, trong khi

đó trọng lượng kéo nó xuống đáy xoang chậu

• Ảnh hưởng của trọng lượng là biểu hiện giữa hoặc cuối giai đoạn có chửa

Chẩn đoán phân biệt

Bàng quang:

- Bàng quang không có rãnh

chia đôi, cổ bàng quang ở

phía dưới hay song song

với cổ tử cung, gắn đối ngược

với thân tử cung

- Không có núm nhau

- Không có sự va động khi khám phải bàng quang

Chẩn đoán phân biệt (tt)

Tích mủ , tích nước và viêm tử cung:

• Thành tử cung dày

• Dịch âm hộ biểu hiện viêm tử cung

• Tử cung phía trên không căng lên

Chẩn đoán phân biệt (tt)

4.2 phương pháp chẩn đoán phòng thí nghiệm

Phương pháp của giáo sư Nguyễn Tấn Ghi Trong (ĐH Y Hà nội)

Dùng axit H2SO4, HNO3, HCl kết hợp với các ProlanB có

trong nước tiểu sẽ tạo ra các phức chất có màu đặc trưng

Phương pháp sinh học phản ứng Galli Mainini

• Lấy nước tiểu của con cái nghi có chửa tiêm từ 3-5 ml vào túi bạch huyết ở lưng ếch đực Dưới tác dụng của

Gonadotropin hoặc Estrogen (nếu có) thì sau 4 giờ sẽ thấy tinh trùng trong nước tiểu của ếch lấy từ bóng đái

chẩn đoán phòng thí nghiệm (tt)

Phương pháp miễn dịch học:

• Trong nước tiểu heo chửa chứa Prolan có

tính kháng nguyên mạnh Theo nguyên lý

miễn dịch học ta gây phản ứng ngưng kết

(hoặc ngăn cản phản ứng ngưng kết) để phát hiện kháng nguyên Prolan có trong nước tiểu nhằm phát hiện kháng thể trong máu gia súc

có thai

chẩn đốn phịng thí nghiệm (tt)

Kỹ thuật miễn dịch phĩng xạ: ( RADIO IMMUNO ASSAY – RIA)

Xác định hàm lượng Progesterone trong máu hay sữa nhằm chẩn đốnn

sớm

cĩ thai của , xác định thời điểm động dục ở bị…

RIA (Radio Immuno Assay), ích lợi : độ nhạy cao, chính

xác ở mức attogram (10 –8 g) (Ekins, 1985).

Một số điều kiện sử dụng :

- Có máy đo xạ chuyên biệt.

- Coup chất phóng xạ và bộ hóa chất (KIT) kèm theo.

- Kỹ thuật viên tay nghề cao.

- Biện pháp sử dụng, tiếp xúc và lọai thải xạ an tòan

chẩn đoán phòng thí nghiệm (tt)

Dùng máy khám thai

- Hiện nay việc sử dụng

máy siêu âm để khám

thai rất phổ biến ở các

trang trại lớn mang lại kết quả chẩn đoán cao

nhất là có thể chẩn đoán được thai ở các giai

đoạn đầu.

KHÁM THAI BÒ

(BS HA VAN LIEU TAINGANCO)

bình quân thì bò đẻ vào khoảng 280 ngày

không động dục lại thì tiến hành khám thai

quả nhất là khám thai qua trực tràng.

• Việc khám thai qua trực tràng nên được

tiến hành bởi người có kinh nghiệm.

chắc chắn bò có thai, có chế độ nuôi dưỡng hợp lý, cạn sữa đúng thời điểm nếu bò

không có thai thì có biện pháp xử lý kịp

thời

CÁC ĐIỂM CẦN CHÚ Ý KHI KHÁM THAI CHO BÒ

1 Phải hỏi gia chủ về các thông tin của bò cần

khám: lứa đẻ, số lần gieo tinh, lần gieo tinh cuối cùng, có sử dụng bò đực cho phối trực tiếp

không ? Biểu hiện chung và tình hình sức khỏe của bò đến nay có gì khác ? .

2 Khi khám cần chú y: móng tay cắt ngắn, mang

găng tay, sử dụng chất bôi trơn như vaseline, dầu ăn Khi bò rặn phải thả lỏng, không nên cố gắng đẩy mạnh tay vào.

CÁC ĐIỂM CẦN CHÚ Ý KHI KHÁM THAi CHO BÒ

3 Trước khi khám thai phải xác định được vị trí của cổ

tử cung Từ cổ tử cung ta sử dụng các ngón tay và lòng bàn tay để sờ lướt nhẹ tên bề mặt của 2 sừng tử cung.

4 Không dùng tay bóp mạnh vào sừng tử cung.

5 Không dùng tay nắm kéo sừng tử cung

6 Khi kiểm tra trạng thái màng phôi trơn tuột chỉ nên

sử dụng ngón tay cái và ngó tay giữa kẹp thành tử cung và kéo nhẹ và thả từ từ để cho thành tử cung tuột ra Không kéo và thả đột ngột.

CÁC ĐIỂM CẦN CHÚ Ý KHI KHÁM THAI CHO BÒ

phút.

lại vào lần sau, không nên thao tác mạnh, quá thô bạo.

Vài hình của bào thai trong

giai đoạn khám thai

CÁCH KHÁM THAI

HÌNH DẠNG THAI

TƯ THẾ CỦA BÀO THAI BÌNH THƯỜNG

BÒ MANG THAI 25 NGÀY

BÒ MANG THAI 30 NGÀY

BÒ MANG THAI 60 NGÀY

BÒ MANG THAI 3 THÁNG

BÒ MANG THAI 90 NGÀY

BÒ MANG THAI 5 THÁNG

BÒ MANG THAI 6 THÁNG

BÒ MANG THAI HƠN 8 THÁNG