HỆ nội TIẾT y2m

Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng của tuyến yên.. Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng của tuyến thượng thận.. Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể v

T.cận giáp T.giáp

Gan T.thượng thận Thận

Buồng trứng Bánh rau

Tinh hoàn Tụy T.ức

Mục tiêu

1 Nêu được đặc điểm chung của tuyến nội tiết Phân

loại tuyến nội tiết.

2 Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng

của tuyến yên.

3 Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng

của tuyến thượng thận.

4 Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng

của tuyến giáp.

5 Mô tả được cấu tạo vi thể, siêu vi thể và chức năng

của tuyến cận giáp.

 Cấu tạo chung: Các tế bào tuyến quan hệ mật thiết với mao mạch máu, mạch bạch huyết.

 Kiểu phân bố của tế bào nội tiết:

- Tập trung thành tuyến nội tiết: Tuyến thượng thận, tuyến yên…

- Từng đám rải rác: Buồng trứng, tinh hoàn, tụy.

- Đơn lẻ: BM thành ruột.

1.2 Phân loại tuyến nội tiết

Tuyến lưới (Đa số) Nguồn gốc

2 TUYẾN YÊN

• Vị trí: Hố yên

• Chức năng: Điều hoà sự

chuyển hóa, sự phát triển cơ thể, hoạt động sinh dục.

2.1 Cấu tạo đại thể:

Gồm phần trước và phần sau

2.1.1 Phần trước (thùy trước,

thùy tuyến, tuyến tiền yên)

 Là tuyến nội tiết kiểu lưới.

2

2.1.2 Phần sau

(phần thần kinh, thùy thần kinh)

 Cấu tạo bởi mô thần kinh

 Đặc điểm tế bào ưa màu

Bào tương Bắt màu acid Bắt màu base

Bản chất hormon Protein Glycoprotein

Aldehyde Fuchsin - +

Tiết ra hormon hướng thân

(Somato Trophin Hormon- STH ): làm cơ thể lớn lên hormon tăng trưởng (Growth Hormon- GH )

- TB ưa base

+ TB hướng giáp:

Tiết ra hormon kích giáp

(Thyroid Stimulating

Hormon-TSH ): kích thích tb nang tuyến giáp tiết thyroxin.

+ TB hướng vỏ:

Tiết ra hormon hướng vỏ (Adreno Corticotrophic Hormon- ACTH ):

kích thích tuyến vỏ thượng thận tiết hormon corticoid

+ TB hướng sinh dục

 TB tiết hormon kích nang

trứng (Folicle Stimulating Hormon- FSH ): Kích thích nang trứng phát triển & kích thích tạo tinh trùng.

 TB tiết hormon hoàng thể

hóa (Luteinizing

Hormon-LH ): Gây rụng trứng, hình thành và phát triển hoàng thể Kích thích tế bào kẽ tinh hoàn tiết testosteron

(Intertitial Cell Stimulating Hormon- ICSH )

2.2.1.2 Phần trung gian

• Gồm 1 dãy túi nhỏ chứa chất

quánh vàng nhạt, thành là biểu

mô vuông đơn.

• Tiết hormon kích hắc tố bào

(Melanocyte Stimulating

Hormon-MSH ): Làm giãn các hắc tố bào.

1 3

2

2.2.2 Phần sau

2.2.2.1 Cấu tạo

Là mô thần kinh đệm

 Tế bào tuyến yên

- Hình sao Lưới tế bào

- Chức năng: dinh dưỡng, chống đỡ

2.2.2.2 Hormon của thùy sau:

 Ocytocin: co rút cơ trơn, tế bào cơ-biểu mô.

 Antidiuretic Hormon- ADH hay Arginine vasopressin- AVP :

- Tái hấp thu nước ở ống xa, ống góp.

- Kiểm soát áp lực máu.

3.1 Tuyến vỏ thượng thận

3.1.1 Lớp cung:

- Dây TB hình cung.

- TB tuyến hình trụ cao.

Bào tương ưa acid chứa

những khối ưa base.

Lớp cung

Lớp

bó

Lớp lưới

Thượng thận tủy

- Vùng sinh sản: ranh

giới lớp cung & lớp bó.

- Tiết corticoid khoáng

(Aldosteron)

Lớp cung

Lớp

bó

Lớp lưới

Thượng thận tủy

bó

Lớp lưới

Thượng thận tủy

bó

Lớp lưới

Thượng thận tủy

3.2 Tuyến tuỷ thượng thận

- Lưới tế bào (tiết adrenalin & nor-adrenalin) xen kẽ lưới mao mạch Tb lớn, đa diện Nhân ở giữa Btương chứa những hạt chế tiết bắt màu nâu khi cố định = dd có

muối chrom tế bào chrom.

- Sợi giao cảm trước hạch.

- Sợi trục của tiền nơron giao cảm.

- Nơron hạch.

Tế bào tiết nor-adrenalin Tế bào tiết adrenalin

Tự phát huỳnh quang Không tự phát huỳnh quang

Phản ứng ưa bạc (+)

Phản ứng iodua (+) Phản ứng ưa bạc (-) Phản ứng iodua (-)

4.1 Túi tuyến giáp (nang tuyến)

 Hình cầu; d: 0,2-0,9mm.

 Thành là biểu mô đơn.

 Lòng túi: chất keo giáp

trạng

Nang tuyến

Tế bào C

Tế bào nang

Chất keo Mao mạch

Vỏ xơ

- Bào tương ưa base.

Cực ngọn: túi vi ẩm bào, không

bào, lysosom, thể thực bào.

LNB, bộ Golgi rất phát triển Nang

tuyến

Tế bào C

Tế bào nang

Chất keo Mao mạch

Vỏ xơ

 TB nang hoạt động theo 2 chiều:

- Tổng hợp thyreoglobulin rồi tích trữ trong lòng túi tuyến.

- Hấp thu thyreoglobulin để thuỷ phân & bài tiết T4 & T3.

 Nhược năng TB nang: chứng đần độn, kém phát triển;

chứng phù niêm: da xanh, tóc khô thưa, uể oải, béo phì, phù cứng, môi dày, chậm chạp

 Thiếu iot: bệnh bướu cổ.

 Cường năng TB nang: TB nang tăng cường tiết thyroxin

vào máu bệnh Basedow

4.1.2 Tế bào cận nang (tế bào C)

- Lớn gấp 2-3 lần tế bào nang.

- Xen giữa màng đáy & tb nang.

- Hormon:

+ Calcitonin: giảm calci máu.

+ Somatostatin: ức chế bài tiết

Chất keo Mao mạch

Vỏ xơ

5.1 Tế bào chính

- Nhỏ, hình đa diện

- Nhân sáng, nằm chính giữa tế bào

- Rất ít bào tương Trong bào tương có những hạt chứa lipofuchsin & những hạt chế tiết

5.2 Tế bào ưa acid (ưa oxy)

- Lớn hơn & chứa những hạt ưa eosin đậm.

- Bào tương chứa nhiều ti thể.

5.3 Tế bào chuyển tiếp

Bào tương bắt màu acid, nhân nhỏ