Hệ hô hấp

Mô t đ ợc cấu tạo vi thể và siêu vi thể của ả một tiểu thuỳ phổi.. -Về chức năng, hệ hô hấp đ ợc chia thành: phần dẫn khí, phần trao đổi khí và cơ cấu thông khí của phổi.. hệ hô hấp đ ợc

Hệ hô hấp

Mục tiêu học tập:

1 Nêu đ ợc cấu tạo đại c ơng của hệ hô hấp.

2 Mô t đ ợc cấu tạo chung của các đ ờng dẫn ả khí trong và ngoài phổi Liên hệ với chức n ng ă sinh lý của chúng.

3 Mô t đ ợc cấu tạo vi thể và siêu vi thể của ả một tiểu thuỳ phổi Liên hệ với chức n ng sinh ă

lý của nó.

-Về chức năng, hệ hô hấp đ ợc chia thành:

phần dẫn khí, phần trao đổi khí và cơ cấu thông khí của phổi

Về hinh thái hệ hô hấp đ ợc chia thành:

+ Hệ thống đ ờng dẫn khí tới phổi gồm: khoang mũi, các xoang cạnh mũi, khoang mũi-họng, thanh qu n, khí qủan, phế qu n gốc.ả ả

+ Phổi: gồm nh ng đ ờng dẫn khí trong phổi và ữ

nh ng cấu trúc tham gia trao đổi khí mà chủ yếu ữ

là nh ng phế nang.ữ

Đại cương

2 Phổi

2.1 Thuỳ phổi và tiểu thuỳ phổi.

trái có 2 thuỳ

Mỗi thuỳ lại đ ợc chia thành

nhiều khối hinh tháp giới hạn

thùy phổi

Đỉnh các tiểu thuỳ phổi h ớng

về phía rốn phổi, đáy h ớng

về phía mặt phổi Mặt ngoài

phổi đ ợc bọc bởi lá tạng của

màng phổi

2.2 PhÇn dÉn khÝ trong phæi - c©y phÕ quản

Toµn bé c¸c nh¸nh ph©n chia tõ mét phÕ quản gèc ®

thuú  phÕ quản gian tiÓu thuú

Nh¸nh nhá khi ®i vµo mçi tiÓu thuú phæi ® îc gäi lµ tiÓu phÕ quản

Nh¸nh nhá nhÊt cña phÇn dÉn khÝ trong tiÓu thuú phæi ® îc gäi lµ tiÓu phÕ quản tËn

Trong mçi tiÓu thuú phæi cã khoảng tõ 50-80

20.000 tiÓu phÕ quản tËn

Sơ đồ cấu tạo phế quản gian tiểu

Thµnh PQ gian tiÓu thuú

M¶nh

sôn

BiÓu m«

TuyÕn

2.2.1.3 Lớp sụn và tuyến (lớp d ới niêm mạc)

Có những mảnh sụn trong, kích th ớc không đều, bao quanh thành phế quản

Các mảnh sụn bé dần theo kích th ớc phế quản và

mất đi khi đ ờng kính của tiểu phế qu n ả còn < 1mm.

Những tuyến trong lớp này thuộc loại tuyến nhầy và tuyến pha

Tạo bởi mô liên kết th a với nhiều sợi chun, bọc xung quanh các m n ả h sụn và tiếp nối với mô liên kết của nhu mô phổi.

2.2.2 Những tiểu phế quản

2.2.2.1 Tiểu phế quản

Những đoạn phế quản nhỏ,

có đ ờng kính < 1mm, nằm

trong tiểu thuỳ Thành của

tiểu phế quản không có sụn,

đệm; 6 Cơ Ressessen; 7 Vỏ xơ chun ; 8 Phế nang

4

5 6 7 8

3 1

1

2

+ Lớp đệm: là một lớp mô liên kết mỏng có nhng loại sợi liên kết nh ng chủ yếu là sợi chun

phế quản t ơng đối phát triển Vi vậy, sự co rút kéo dài của lớp này trong tr ờng hợp bệnh lý (bệnh hen phế quản) làm cho lòng của tiểu phế quản bị co hẹp lại, gây khó thở thi thở ra.

+ Biểu mô: ở đoạn đầu tiểu phế quản thuộc biểu mô trụ đơn có lông chuyển, còn ở đoạn cuối

thuộc loại biểu mô vuông đơn có hoặc không có lông chuyển

Tiểu phế quản hô hấp có hai chức năng chính vừa dẫn khí vừa trao đổi khí

Biểu mô vuông đơn tựa trên màng đáy, gồm những tế bào

có lông chuyển và tế bào Clara

2.3 Phần hô hấp của phổi

2.3.1 Tiểu phế quản hô hấp

Mỗi tiểu phế quản tận phân chia thành hai hoặc nhiều tiểu phế quản hô hấp Mỗi tiểu phế quản hô hấp lại tiếp tục phân

đôi hai lần nũa, kết quả là có những tiểu phế quản hô hấp từ bậc 1 đến bậc 3

Đặc điểm cấu tạo

8

3

4

Tiểu phế quản hô hấp và ống phế nang 1

Lòng tiểu phế quản hô hấp; 2 ống phế nang; 3 Tiền đình phế nang; 4 Phế nang; 5 Túi phế nang; 6 Biểu mô; 7 Cơ trơn; 8

Không còn cơ trơn.

Sơ đồ cấu tạo tiểu thuỳ phổi

1 Tiểu phế quản ; 2 Tiểu phế quản tận ; 3 Tiểu phế quản hô hấp ; 4 Phế nang ; 5 Nhánh động mạch phổi; 6 Mạch bạch huyết; 7 Tĩnh mạch phổi; 8 Vách gian tiểu thuỳ; 9 Lá tạng màng phổi ; 10 Lá thành màng phổi; 11 Trung biểu mô.

soát đ ờng khí ra vào phế

nang và túi phế nang

2.3.3 PhÕ nang

- PhÕ nang lµ nhõng tói ®a diÖn, thµnh rÊt máng C¸c phÕ nang më vµo tói phÕ nang kh«ng cßn thµnh phÇn c¬ tr¬n.

-Ð êng kÝnh trung binh cña c¸c phÕ nang ë ng

êi tr ëng thµnh kh«ng qu¸ 0,25mm

PQ Gian tiÓu thuú

TM phæi

Lßng phÕ nang

-Tổng diện tích bề mặt của các phế nang ở giai đoạn thở vào khoang 100-120m2 (thậm chí có thể đến 150m2), còn ở trong giai đoạn thở ra, giam xuống còn 1/ 2 đến 1/3.

- Giừa các phế nang có nhừng lỗ với đ ờng kính khoang 10-15 à m

- Bề mặt trong của thành phế nang đ ợc lợp bởi một biểu mô đặc biệt rất mỏng, nằm trên

màng đáy gọi là biểu mô hô hấp

phân cách với biểu mô của

thành phế nang bên cạnh

bởi một vách liên kết mỏng

gọi là vách gian phế nang

Trong vách gian phế nang

có một l ới mao mạch dày

đặc gọi là l ới mao mạch

hô hấp

2.3.3.1 Biểu mô lợp phế nang (hay biểu mô hô hấp)

 Biểu mô lợp phế nang đ ợc tạo bởi hai loại tế bào:

-Tế bào phế nang loại I là loại tế bào dẹt, chiếm

đa số trong biểu mô hô hấp

- Tế bào phế nang loại II: Là nhừng tế bào lớn

có hinh cầu lớn, đơn độc hoặc nằm thành từng

đám 2-3 tế bào lồi vào trong lòng phế nang.

-2.3.3.2 Vách gian phế nang

-là một vách mỏng, nằm giừa hai phế nang cạnh nhau Vách gian phế nang đ ợc tạo thành bởi:

- L ới mao mạch dày đặc gọi là l ới mao mạch hô hấp

- Vùng trung tâm vách gian phế nang có l ới sợi võng, sợi chun

- Một số ít sợi tạo keo và sợi cơ trơn

- Trong vách gian phế nang còn có một số tế bào

- ại thực bào phế nang Có hinh trứng, kích th ớc lớn, Đtrong bào t ơng có những hạt bụi nên còn đ ợc gọi là

nh ng “ữ tế bào bụi “

+ Nhừng tế bào chứa mỡ có nhiều không bào trong bào t ơng + Nhừng đại thực bào có thể lách qua biểu mô hô hấp

Nh vậy, hàng rào phế nang-mao mạch (hay hàng rào máu) gồm các lớp:

khí-+ Lớp chất phủ trên mặt tế bào phế nang.

+ Bào t ơng các tế bào biểu mô hô hấp (lợp thành phế nang) + Màng đáy lợp ngoài biểu mô hô hấp.

+ Màng đáy lợp ngoài nội mô mao mạch hô hấp Hai màng

đáy ở đây th ờng hoà với nhau.

+ Bào t ơng của tế bào nội mô mao mạch.

Hình 8-7 Sơ đồ cấu trúc vách gian phế nang [6].

1 Màng đáy mao mạch; 2 Tế bào phế nang loại I; 3 Tế bào phế nang loại II;

4 Sợi võng; 5 Đại thực bào phế nang; 6 Bạch cầu đơn nhân chuyển dạng thành đại thực bào; 7 Tế bào nội mô mao mạch; 8 Hàng rào phế nang - mao mạch; 9 Sợi chun.

9

TM phæi PQ gian tiÓu thuú

PhÕ nang