Bệnh tay chân miệng y học cộng đồng

Bệnh tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm do virus siêu vi gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ.. Sốt Đau họng Cảm giác không khỏe mệt mỏi Tổn thương loét đỏ đau ở lưỡi, nướu răng và bên tron

 Ths.BS. Trần Thị Kim Vân  07/01/2014   12,617 Lượt xem

Nội dung chính [ ẩn ]

1 Bệnh tay chân miệng là gì?

2 Triệu chứng của bệnh tay chân miệng là gì?

3 Nguyên nhân nào gây bệnh tay chân miệng?

4 Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng

5 Biến chứng của bệnh tay chân miệng

6 Chẩn đoán bệnh tay chân miệng như thế nào?

7 Điều trị bệnh tay chân miệng

8 Chăm sóc người bệnh tay chân miệng

9 Phòng ngừa bệnh tay chân miệng

Bài viết thứ 15 trong 53 bài thuộc ebook  Các bệnh Nhi khoa

TỔNG QUAN

Bệnh tay chân miệng là gì?

Bệnh tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm do virus (siêu vi) gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ. Bệnh đặc

trưng bởi loét miệng và nổi hồng ban trên bàn tay, bàn chân. Nguyên nhân thường gặp nhất là do nhiễm

virus coxsackie

Không có điều trị đặc hiệu đối với bệnh tay chân miệng. Bạn có thể giảm nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng bằng cách thực hành vệ sinh tốt, chẳng hạn như rửa tay thường xuyên và triệt để

TRIỆU CHỨNG

Triệu chứng của bệnh tay chân miệng là gì?

Sốt

Đau họng

Cảm giác không khỏe (mệt mỏi)

Tổn thương loét đỏ đau ở lưỡi, nướu răng và bên trong má

Hồng ban không ngứa, đôi khi có bóng nước, ở lòng bàn tay, lòng bàn chân và có thể ở mông, khuỷu tay, đầu gối

Trẻ nhỏ thường quấy khóc

Biếng ăn

Thời gian từ lúc mới nhiễm virus đến khi khởi phát triệu chứng (thời gian ủ bệnh) thường là 3­7 ngày. Sốt

thường là dấu hiệu đầu tiên của bệnh tay chân miệng, sau đó là đau họng, đôi khi chán ăn và mệt mỏi. Một hoặc hai ngày sau khi sốt, loét miệng có thể xuất hiện. Hồng ban ở lòng bàn tay, bàn chân và có thể ở mông thường xuất hiện trong vòng một hoặc hai ngày

Khi nào cần đi khám bác sĩ

Bệnh tay chân miệng thường nhẹ, chỉ xảy ra trong vài ngày với sốt và các dấu hiệu, triệu chứng tương đối nhẹ. Tuy nhiên, hãy liên hệ với bác sĩ của bạn nếu loét miệng hoặc đau họng làm trẻ không uống được, hoặc khi các dấu hiệu và triệu chứng của con bạn xấu đi

NGUYÊN NHÂN



Nguyên nhân thường gặp nhất của bệnh tay chân miệng là nhiễm virus coxsackie A16. Virus coxsackie

thuộc nhóm nonpolio enterovirus. Đôi khi các enterovirus khác cũng gây ra bệnh tay chân  miệng

Ăn uống là đường lây truyền chính của bệnh. Bệnh lây từ người qua người do tiếp xúc với người bệnh:

Dịch tiết mũi họng

Nước bọt

Dịch tiết ở mụn nước

Phân

Giọt hô hấp bắn vào không khí sau khi ho hoặc hắt hơi

Bệnh thường gặp ở những đơn vị chăm sóc trẻ /nhà trẻ :

Bệnh tay chân miệng thường gặp nhất ở các nơi giữ trẻ do phải tập ngồi bô và thay tã thường xuyên,

và vì trẻ nhỏ thường cho tay vào miệng

Bệnh lây lan nhiều nhất trong tuần đầu tiên. Tuy nhiên, virus có thể vẫn còn trong cơ thể của trẻ trong vài tuần sau khi các dấu hiệu và triệu chứng đã hết. Điều đó có nghĩa là trẻ vẫn có thể lây nhiễm cho người khác

Một số người, đặc biệt là người lớn, có thể lây truyền virus mà không có bất kỳ biểu hiện nào của bệnh

Ở Mỹ và các nước ôn đới, dịch bệnh thường xảy ra vào mùa hè và mùa thu. Ở các nước nhiệt đới, dịch xảy ra quanh năm

Phân biệt với bệnh lở mồm long móng

Bệnh tay chân miệng không có liên quan với bệnh lở mồm long móng  (bệnh do virus truyền nhiễm được tìm thấy trong động vật trang trại). Bạn không thể nhiễm bệnh tay chân miệng từ vật nuôi hay từ động vật khác,

và bạn cũng không thể truyền bệnh cho chúng

YẾU TỐ NGUY CƠ

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng



Bệnh tay chân miệng chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em dưới 10 tuổi. Tại các trung tâm chăm sóc, trẻ em đặc biệt dễ bị dịch bệnh tay chân miệng vì nhiễm trùng lây lan do tiếp xúc giữa người với người. Trẻ nhỏ là đối tượng dễ mắc bệnh nhất

Trẻ thường có miễn dịch với bệnh tay chân miệng khi chúng lớn lên do đã tạo ra các kháng thể sau khi tiếp xúc với virus gây bệnh. Tuy nhiên, thanh thiếu niên và người lớn vẫn có thể mắc bệnh

BIẾN CHỨNG

Biến chứng của bệnh tay chân miệng

Biến chứng thường gặp nhất của bệnh tay chân miệng là mất nước. Các vết loét miệng làm trẻ đau và khó nuốt. Thường xuyên đút nước hay sữa cho trẻ bằng từng muỗng nhỏ . Nếu mất nước nặng, trẻ cần được truyền dịch

Bệnh tay chân miệng thường nhẹ và chỉ kéo dài vài ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể có biến

chứng thần kinh:

Viêm  màng  não  do siêu  vi:  là  tình  trạng  viêm  ở  màng  não  và  dịch  não  tủy  bao  quanh  não  và  tủy sống. Viêm màng não siêu vi thường nhẹ và tự khỏi

Viêm não (viêm nhu mô não) do siêu vi: đây  là  biến  chứng  nặng  và  đe  dọa  tính  mạng.  Viêm  não tương đối ít gặp

Chuẩn bị cho cuộc hẹn của bạn

Nếu bạn đưa trẻ đi khám bác sĩ, hãy viết ra một số thông tin trước khi đi, bao gồm:

Các dấu hiệu và triệu chứng của con bạn

Thời gian xuất hiện triệu chứng

Con bạn ở nhà hay đi học? Có đến khu vui chơi cho trẻ em không?

Bạn cũng nên ghi ra một số câu hỏi, ví dụ như:

Nguyên nhân của các triệu chứng là gì?

Có thể có nguyên nhân nào khác nữa không?



Phương pháp điều trị tốt nhất là gì?

Có cần thiết phải uống thuốc?

Tôi có thể làm gì để cho con tôi thoải mái hơn?

Một số câu bác sĩ có thể hỏi, bao gồm:

Các triệu chứng bắt đầu xuất hiện khi nào?

Mức độ nặng của các triệu chứng?

Gần đây con bạn có tiếp xúc với ai bị bệnh hay không?

Bạn có nghe nói về bệnh gì ở trường của con bạn không?

Có yếu tố nào làm giảm nhẹ triệu chứng?

Có yếu tố nào làm nặng thêm triệu chứng?

Những gì bạn có thể làm: 

Để giúp giảm bớt sự khó chịu cho trẻ, các bác sĩ thường khuyên:

Nghỉ ngơi

Ăn uống chất lỏng – sữa dễ dung nạp hơn các chất lỏng có tính axit, như nước trái cây hoặc nước ngọt

Có thể uống thuốc giảm đau khác aspirin, như acetaminophen hoặc ibuprofen nếu cần thiết

Có thể làm tê vết loét miệng bằng nước súc miệng, thuốc xịt hoặc thuốc bôi miệng

XÉT NGHIỆM và CHẨN ĐOÁN

Chẩn đoán bệnh tay chân miệng như thế nào?

Bác sĩ có thể phân biệt bệnh tay chân miệng với các bệnh nhiễm siêu vi khác bằng cách đánh giá:

Tuổi của người bị bệnh

Đặc điểm của các dấu hiệu và triệu chứng

Dấu hiệu hồng ban hoặc loét miệng



Phết họng và xét nghiệm phân có thể xác định được virus gây bệnh. Tuy nhiên, bác sĩ của bạn có thể chẩn đoán bệnh tay chân miệng mà không cần xét nghiệm

ĐIỀU TRỊ

Điều trị bệnh tay chân miệng

Không có điều trị đặc hiệu đối với bệnh tay chân miệng. Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tay chân

miệng thường hết trong vòng bảy đến 10 ngày

Thuốc tê tại chỗ có thể giúp giảm đau cho vết loét miệng. Các loại thuốc giảm đau khác aspirin, như

acetaminophen hoặc ibuprofen có thể giúp làm giảm khó chịu nói chung

Chăm sóc người bệnh tay chân miệng

Một số thực phẩm và đồ uống có thể gây kích ứng các vết loét miệng. Hãy thử những lời khuyên dưới đây

để giúp làm giảm đau và ăn uống dễ hơn:

Uống đồ uống lạnh, chẳng hạn như sữa lạnh hoặc nước lạnh

Tránh những thức ăn và đồ uống có tính axit, như trái cây hay nước trái cây chua và thức uống có gas Tránh thức ăn mặn hoặc cay

Ăn thức ăn mềm lỏng

Súc miệng bằng nước ấm sau bữa ăn

Có thể súc miệng bằng nước muối loãng và ấm. Trộn 1/2 muỗng cà phê (2,5 ml) muối với 1 cốc (237 ml) nước ấm. Súc miệng nhiều lần trong ngày sẽ giúp giảm đau và giảm viêm miệng

PHÒNG NGỪA

Phòng ngừa bệnh tay chân miệng

Một số biện pháp có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng:

Rửa tay: rửa tay thường xuyên và thật kỹ, đặc biệt là sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã, trước khi chuẩn bị thức ăn và trước khi ăn. Khi không có sẵn nước và xà phòng, sử dụng khăn lau tay hoặc gel có tẩm cồn diệt khuẩn



Khử trùng các khu vực chung. Tập thói quen vệ sinh các khu vực và bề mặt thường qua lại. Đầu tiên

vệ sinh bằng xà phòng và nước, sau đó là dung dịch thuốc tẩy chlorine pha loãng, khoảng 60ml thuốc tẩy cho 3,8 lít nước. Các trung tâm chăm sóc trẻ nên có kế hoạch vệ sinh và khử trùng định kỳ tất cả các  khu  vực  chung,  bao  gồm  cả  đồ  chơi,  vì  virus  có  thể  sống  trên  những  vật  dụng  này  trong  nhiều ngày. Thường xuyên làm sạch núm vú giả của trẻ

Dạy vệ sinh tốt. Dạy trẻ cách thực hành vệ sinh tốt và cách giữ bản thân sạch sẽ. Giải thích cho trẻ lý

do tại sao chúng không nên cho ngón tay, bàn tay hay bất kỳ vật gì khác vào miệng

Cách  ly  người  bị  bệnh.  Do  bệnh  tay  chân  miệng  rất  dễ  lây,  người  bệnh  nên  hạn  chế  tiếp  xúc  với những người khác trong thời gian có triệu chứng. Trẻ mắc bệnh cần nghỉ học ở nhà cho đến khi hết sốt

và lành vết loét miệng. Nếu bạn mắc bệnh, hãy nghỉ làm và ở nhà

Tài liệu tham khảo

http://www.mayoclinic.com/health/hand­foot­and­mouth­disease/DS00599

