Cẩm nang chẩn đoán & xử trí bệnh tay chân miệng ở trẻ em Phần 2 - NXB Y học

• Nöịi ăíìu gíìn cuêa cable theo doôi HAĂMXL vađo maây theo doôi HAĂMXL úê võ trñ press • Ăõnh mûâc zero: vùơn khoaâ 3 chia vïì phña catheter ăöơng maơch - ặúđng vađo ngûúđi bïơnh ăoâng

1 Thuöịc víơn maơch (xem phíìn xûê trñ söịc)

• Liïìu: 1g/kg/ngađy TTM chíơm trong 6-8 giúđ x 2 ngađy Ăöịi vúâi BTCM ăöơ 2b, sau 24 giúđ ăaânh giaâ laơi: nïịu triïơu chûâng giaêm (tûúng ûâng lím sađng ăöơ 2a) thò khöng sûê duơng liïìu 2

- Duđng khi coâ co giíơt hay cíìn ûâc chïị hö híịp trûúâc ăùơt NKQ

- Liïìu lûúơng: 0,2mg/kg TMC Coâ thïí lùơp laơi sau 10 phuât nïịu cođn co giíơt, töịi ăa 3 liïìu Nhûông ngûúđi bïơnh cođn co giíơt sau ăoâ thò truýìn tônh maơch liïn tuơc 0,1-0,3mg/kg/giúđ (xem chi tiïịt trong baêng 1 úê trang kïị tiïịp)

• Midazolam: sûê duơng trong ûâc chïị hö híịp úê ngûúđi bïơnh thúê maây (xem chi tiïịt trong baêng 1 úê trang kïị tiïịp)

4 Khaâng sinh:

• Chó ắnh:

- BTCM ăöơ 4

- Chûa loaơi trûđ nhiïîm khuíín huýịt hay viïm mađng naôo muê

• Choơn lûơa khaâng sinh: Cefotaxime 200 mg/kg/ngađy TMC (chia 4 líìn) hay Ceftriaxon 100 mg/kg/ngađy (chia 2 líìn)

5 Ăiïìu trõ, phođng ngûđa xuíịt huýịt tiïu hoâa:

• Omeprazole 1-2mg/kg/ngađy TTM trong 30 phuât, HOÙƠC Ranitidine 2mg/kg x 3/ngađy TTM 30-60 phuât

THUÖỊC SÛÊ DUƠNG TRONG ĂIÏÌU TRÕ BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

Tïn thuöëc Thúâi gian taác duång Taác duång phuå Daång trònh baây Liïìu lûúång Caách pha Baão quaãn Ghi chuá

HA, tim chêåm, nguã gaâ, thêët àiïìu vêån àöång, gêy nghiïån

5mg/ml 2ml

0,2-0,3 mg/kg/lêìnLiïìu töëi àa:

< 5 tuöíi: 5mg

< 10 tuöíi: 10mglùåp laåi töëi àa 3 lêìn

Khöng pha khi tiïm maåch

oC

TM < 1 mg/phuát, thûúâng duâng àïí

an thêìn trûúác àùåt nöåi khñ quaãn

Nêëc cuåc, nön oái,

ho, haå HA,

Têën cöng: 0,15mg/kgDuy trò: 0,1-0,3 mg/

Baãng 1:

HÛÚÁNG DÊÎN SÛÃ DUÅNG THUÖËC AN THÊÌN, ÛÁC CHÏË HÖ HÊËP TRONG THÚÃ MAÁY BÏåNH NHÊN TAY CHÊN MIÏåNG

1 Haơ söịt thöng thûúđng:

• Bïơnh TCM ăöơ 1, 2a: Paracetamol liïìu 10-15 mg/kg/líìn (uöịng), líơp laơi möîi 4-6 giúđ khi cíìn

• Bïơnh TCM ăöơ 2b, ăöơ 3, ăöơ 4: Paracetamol 10-15 mg/kg/ líìn TTM chíơm trong 15-30 phuât, líơp laơi möîi 4-6 giúđ khi cíìn

• Khöng duđng Aspirin

2 Haơ söịt tñch cûơc

• Caâch thûơc hiïơn:

- Lau maât haơ söịt tñch cûơc

- Paracetamol 10-15 mg/kg/ líìn TTM chíơm trong 15 phuât

Nïịu coâ ăiïìu kiïơn nïn sûê duơng daơng sirop vò dung naơp töịt hún Khöng sûê duơng Ibuprofen nïịu coâ xuíịt huýịt tiïu hoâa.

HOÙƠC dung dõch NaCl 0,9% ûúâp ăaâ laơnh trong 30 phuât hay ăïí trong ngùn ăaâ tuê laơnh 10-15 phuât trong caâc trûúđng húơp khíín cíịp nhûng khöng coâ sùĩn NaCl 0,9% lađm laơnh)

trong 30 phuât x 2 líìn / ngađy Theo doôi saât HA khi truýìn Thúđi gian sûê duơng Methyl prednisolone: ăïịn khi kiïím soaât ặúơc thín nhiïơt, töịi ăa 3 ngađy

3 Dinh dûúông: Ăiïìu chónh ăiïơn giaêi, toan kiïìm, ặúđng huýịt:

• Haơ natri maâu < 120 mmol/L: buđ natri ûu trûúng: NaCl 3% 6-10 ml/kg TTM trong 1 giúđ Duy trò dung dõch ăiïơn giaêi giûô natri tûđ 130-145 mmol/L

• Haơ ặúđng huýịt: glucose 30% 2ml/kg TMC, duy trò dung dõch ặúđng 10% coâ pha ăiïơn giaêi

• Xeât nghiïơm kiïím tra: khñ maâu, ion ăöì, ặúđng huýịt / ặúđng huýịt nhanh möîi 4-6 giúđ ăïí ăiïìu chónh kõp thúđi caâc bíịt thûúđng

ĂIÏÌU TRÕ HÖÎ TRÚƠ KHAÂC

• Baâo vađ giaêi thñch cho ngûúđi bïơnh hoùơc thín nhín.

• Mang khííu trang, rûêa tay

• Chuíín bõ duơng cuơ mang ăïịn giûúđng ngûúđi bïơnh

• Saât truđng tay nhanh, mang gùng

• Lùưp ăùơt hïơ thöịng ăo aâp lûơc tônh maơch trung ûúng:

- Díy truýìn dõch thûâ nhíịt: gùưn vađo chai NaCl 0,9% vađ ba chia, ăuöíi khñ, khoaâ laơi

- Díy truýìn dõch thûâ hai: möơt ăíìu gùưn vađo cûêa cođn laơi cuêa 3 chia, (giûô bao díy truýìn dõch vö truđng ăïí che chúê ăíìu coâ bíìu cuêa díy) Cho díy vađo khe cuêa thûúâc ăo, cöị ắnh taơm thúđi vađo truơ treo (giûô thùỉng díy)

- Gùưn ba chia vađo catheter ăo aâp lûơc tônh maơch trung ûúng

• Xaâc ắnh mûâc 0 trïn ngûúđi bïơnh: giao ăiïím liïn sûúđn IV ặúđng naâch giûôa, ăaânh díịu bùìng viïịt aceton

• Xaâc ắnh mûâc 0 trïn thûúâc ăo aâp lûơc tônh maơch trung ûúng:

- Ăùơt möơt ăíìu thûúâc thùng bùìng vađo ăiïím zero (0) trïn ngûúđi bïơnh

- Ăiïìu chónh thûúâc thùng bùìng ăïí boâng khñ nùìm ăuâng ăiïím giûôa trïn thûúâc

ĂO VAĐ THEO DOÔI AÂP LÛƠC TÔNH MAƠCH TRUNG ÛÚNG TRONG BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

- Ăiïìu chónh thûúâc ăo aâp lûơc tônh maơch trung tím vuöng goâc vúâi thûúâc thùng bùìng vađ ăiïím zero (0) cuêa thûúâc ăo aâp lûc tônh maơch trung tím nùìm trïn ặúđng thùỉng cuêa thûúâc thùng bùìng (mûâc zero ngang vúâi giao ăiïím cuêa liïn sûúđn IV) Cöị ắnh thûúâc ăo vađo truơ treo.

• Ăo aâp lûơc: coâ 3 giai ăoaơn:

- Giai ăoaơn 1: kiïím tra catheter thöng bùìng caâch nhoê gioơt tônh maơch (hïơ thöịng 1: tûđ chai dõch vađo ngûúđi bïơnh) Nïịu tùưc hoùơc baân tùưc duđng öịng tiïm 10ml chûâa NaCl 0,9% ruât kiïím tra sau ăoâ thöng ặúđng truýìn

- Giai ăoaơn 2: khoâa ặúđng vađo ngûúđi bïơnh, cho dõch chaêy tûđ chai dõch vađo cöơt nûúâc trïn thûúâc ăo ăïịn mûâc 20 cm nûúâc (hïơ thöịng 2)

- Giai ăoaơn 3: khoâa hïơ thöịng 1, cho dõch chaêy tûđ cöơt nûúâc vađo ngûúđi bïơnh (hïơ thöịng 3) Luâc ăíìu cöơt nûúâc rúi nhanh sau ăoâ dûđng laơi vađ nhíịp nhö theo nhõp thúê (giaêm khi hñt vađo, tùng khi thúê ra)

C Nïịu khöng nhíịp nhö: tùưc catheter

C Nïịu nhíịp nhö nhanh theo nhõp maơch: catheter vađo buöìng tim, cíìn ruât búât catheter ăïịn khi cöơt nûúâc nhíịp nhö theo nhõp thúê.

cho hïơ thöịng 1 hoaơt ăöơng ăïí giûô thöng ặúđng catheter

Chónh töịc ăöơ dõch truýìn thûúđng lađ 5 ml/giúđ

4 THEO DOÔI

• Núi tiïm: chaêy maâu, ró dõch, phuđ, ăau vađ ăoê doơc theo tônh

maơch

• Catheter: bùng cöị ắnh, xoùưn, gíơp

• Hïơ thöịng: húê, boâng khñ, töịc ăöơ dõch truýìn duy trò catheter

• Trõ söị aâp lûơc tônh maơch trung ûúng möîi giúđ trong 1-6 giúđ

Ăo aâp lûơc tônh maơch trung ûúng (CVP) Möịc O: LS IV ă.naâch giûôa

1 Chó ắnh

• Bïơnh tay chín miïơng ăöơ 4

• Bïơnh tay chín miïơng ăöơ 3 coâ truýìn chó ắnh truýìn thuöịc víơn maơch hay ặúơc ăùơt nöơi khñ quaên

2 Duơng cuơ

• Maây monitor theo doôi nhiïìu thöng söị: Nihon Kohden, Spacelab, Intellevue…

• Hïơ thöịng díy ăo: caâp nöịi ăo huýịt aâp ăöơng maơch xím líịn (HAĂMXL) tûúng thñch vúâi maây vađ böơ díy ăo HAĂMXL

• Hïơ thöịng tuâi vaêi taơo aâp lûơc hay búm tiïm tûơ ăöơng

• Dõch truýìn, thuöịc: NaCl 0,9 % 500ml 1chai pha heparin 1000 UI (0,2ml heparine 5000 UI/ml), öịng tiïm 50ml: pha heparine 0,02ml (100 UI) trong 50ml NaCl 0,9%

• Nöịi vúâi catheter ăöơng maơch quay

• Búm tuâi ăo huýịt aâp coâ löìng chai dõch chûâa heparine túâi 300mmHg ăïí ặúơc töịc ăöơ búm dõch qua böơ ăo HAĂMXL 2-3ml/giúđ Nïịu khöng coâ tuâi búm aâp lûơc, coâ thïí thay bùìng búm tiïm tûơ ăöơng búm vúâi töịc ăöơ 2ml/giúđ

• Xaâc ắnh võ trñ mûâc zero úê truơ treo ngang vúâi tim: liïn sûúđn IV ặúđng naâch giûôa (duđng thûúâc thúơ)

• Cöị ắnh böơ caêm biïịn (transducer) vúâi ăíìu thöng vúâi khñ trúđi (ăíìu mađu cam) úê võ trñ zero

• Nöịi ăíìu ra cuêa böơ caêm biïịn vúâi ăíìu xa cuêa cable theo doôi HAĂMXL

• Nöịi ăíìu gíìn cuêa cable theo doôi HAĂMXL vađo maây theo doôi HAĂMXL úê võ trñ press

• Ăõnh mûâc zero: vùơn khoaâ 3 chia vïì phña catheter ăöơng maơch - ặúđng vađo ngûúđi bïơnh (ăoâng ặúđng vađo ngûúđi bïơnh), múê thöng nuât

ĂO VAĐ THEO DOÔI HUÝỊT AÂP ĂÖƠNG MAƠCH XÍM LÍỊN TRONG BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

cam ăïí cho transducer tiïịp xuâc khñ trúđi, trïn mađn hònh maây monitor ăa thöng söị, íịn menu, choơn chïị ăöơ ăo HAĂMXL: press, hoùơc íịn vađo phíìn hiïín thõ trõ söị HAĂMXL sau ăoâ choơn zero cal, seô xuíịt hiïơn ặúđng thùỉng nùìm ngang vúâi mûâc zero.

• Xoay khoâa 3 chia vïì phña ăíìu cam, maây seô ăo HAĂMXL cuêa ngûúđi bïơnh.

4 Theo doôi

• Ghi nhíơn trõ söị HA tím thu, tím trûúng,

trung bònh theo thúđi gian, thûúđng möîi

15-30 phuât trong giai ăoaơn söịc, 1-2 giúđ

khi söịc taơm öín, 2-6 giúđ khi söịc öín ắnh

• Theo doôi ặúđng biïíu diïîn HAĂMXL

thûúđng coâ 2 thò tím thu, tím trûúng

• Ăõnh mûâc zero laơi trûúâc möîi tua trûơc

hoùơc khi thíịy trõ söị khöng thñch húơp

(quaâ cao hoùơc quaâ thíịp) so vúâi tònh

traơng lím sađng cuêa ngûúđi bïơnh hoùơc

ặúđng biïíu diïîn HAĂMXL khöng cođn

2 thò nhû trûúâc

• Theo doôi tuâi búm aâp lûơc, luön duy trò

aâp lûơc úê mûâc 300mmHg hoùơc búm tiïm

heparine

• Theo doôi catheter ăöơng maơch: sûng

bíìm, chaêy maâu, tùưc, tûúâi maâu phíìn xa

(ăíìu chi), maâu chaêy ngûúơc vađo böơ díy

ăo HAĂMXL, nhiïîm truđng võ trñ ăùơt

catheter ăo HAĂMXL

BIÏÍU ĂÖÌ 7: ĂO HUÝỊT AÂP ĂÖƠNG MAƠCH XÍM LÍỊN

A - Nhaânh Anacrotic tûúng ûâng vúâi kyđ tím thu vađ QRS

B - AÂp lûơc tím thu ăo úê ẳnh soâng aâp lûơc ăöơng maơch

C - Dicrotic notch tûúng ûâng vúâi thúđi ăiïím ăoâng van ăöơng maơch chuê

D - Kyđ tím trûúng

1 CHÓ ẮNH:

• Xem xeât chó ắnh loơc maâu liïn tuơc trong caâc trûúđng húơp sau:

- BTCM ăöơ 4 khöng thïí öín ắnh huýịt ăöơng hoơc trong giúđ ăíìu tiïn vađ coâ thïí duy trò HATB ≥ 50 mmHg

- Thúê maây + hön mï + söịt cao liïn tuơc khöng ăaâp ûâng vúâi biïơn phaâp ăiïìu trõ haơ söịt tñch cûơc sau 1-6 giúđ

- Thúê maây + hön mï + huýịt ăöơng hoơc khöng öín ắnh sau 1 - 2 giúđ höìi sûâc tñch cûơc

Nïn thûơc hiïơn loơc maâu cađng súâm cađng töịt nïịu coâ chó ắnh.

• Quaâ chó ắnh: haơ thín nhiïơt, ăöìng tûê daôn

2 CHUÍÍN BÕ

a Chuíín bõ ngûúđi bïơnh

• Giaêi thñch tònh traơng bïơnh, lúơi ñch vađ biïịn chûâng cuêa loơc maâu cho thín nhín

• Cín nùơng, vïơ sinh ngûúđi bïơnh, nhíịt lađ vuđng beơn

• Ăùơt thöng tiïíu díîn lûu ăïí lađm tröịng bađng quang vađ theo doôi nûúâc tiïíu

• Thiïịt líơp ặúđng TM trung tím, thûúđng lûơa choơn TM ăuđi Thûúđng ăùơt catheter 2 nođng bùìng phûúng phaâp Seldinger, coâ gíy tï dûúâi

da bùìng lidocaine vađ tiïìn mï vúâi midazolam Treê bïơnh tay chín miïơng thûúđng dûúâi 5 tuöíi nïn choơn catheter 2 nođng 7F, Thûơc hiïơn caâc xeât nghiïơm trûúâc loơc maâu liïn tuơc: Hct, chûâc nùng thíơn, chûâc nùng gan, ion ăöì, ặúđng huýịt, chûâc nùng ăöng maâu, khñ maâu vađ caâc xeât nghiïơm cíìn thiïịt khaâc

b Chuíín bõ maây loơc maâu

• Maây loơc maâu liïn tuơc coâ chïị ăöơ CVVH vađ thöng söị cađi ăùơt cho treê nhoê

• Tuâi chûâa dõch loơc

• Khúêi ăöơng maây: lùưp hïơ thöịng díy, mađng loơc vađo maây theo quy trònh hûúâng díîn

c Thuöịc:

• Khaâng ăöng ặúơc choơn lađ Fraxiparin 2850 UI/0,3ml, do thúđi gian baân huêy ngùưn, ñt taâc duơng phuơ gíy giaêm tiïíu cíìu

LOƠC MAÂU LIÏN TUƠC TRONG ĂIÏÌU TRÕ BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

• Natri chlorua 0,9% coâ pha heparin 5 UI/ml: 2-3 chai 500 ml (dung dõch möìi).

• Caâc dung dõch ăiïơn giaêi ûu trûúng: kali 10%, natri Chlorua 17,4%; Calci Chlorua 10%

seô beê ăíìu nöịi thöng giûôa 2 ngùn cho dung dõch tûđ ngùn A chaêy sang ngùn B vađ lùưc ăïìu trong 5 – 10 phuât Sau khi pha ta ặúơc dung

mmol/L, lactate 3 mmol/L bicarbonate 32 mmol/L

• An thíìn: Midazolam

d Duơng cuơ theo doôi ngûúđi bïơnh:

• Duơng cuơ ăo HA

• Monitor nhiïìu thöng söị

3 CAÂC BÛÚÂC THÛƠC HIÏơN LOƠC MAÂU LIÏN TUƠC

Sau khi múê maây, maây seô tûơ test chûâc nùng, sau khi lùưp xong hïơ thöịng loơc maâu liïn tuơc, tiïịn hađnh

a Möìi dõch hïơ thöịng díy, mađng loơc: sûê duơng natri clorua 0,9% coâ pha heparin 2500 UI/chai 500 ml x 3 líìn, ăïí ăuöíi hïịt khñ hïơ thöịng loơc

Ăuöíi khñ úê caâc bíìu bíîy khñ, ăïí mûâc dõch úê mûâc 4/5 bíìu

b Cađi ăùơt caâc thöng söị trïn maây:

• Tiïịn hađnh loơc maâu: nöịi maây vúâi ngûúđi bïơnh bùưt ăíìu líịy maâu ra khoêi cú thïí vađo tuíìn hoađn ngoađi cú thïí - hïơ thöịng díy, quaê loơc maâu vađ traê vïì laơi ngûúđi bïơnh

• Thúđi gian möơt ăúơt loơc maâu liïn tuơc trung bònh lađ 24 giúđ coâ thïí keâo dađi ăïịn 36, 48 giúđ

• Lûu yâ: khi ngûúđi bïơnh söịt cao coâ thïí khöng sûê duơng böơ phíơn lađm íịm maâu

d Theo doôi: ghi nhíơn vađo phiïịu theo doôi loơc maâu liïn tuơc

loơc, aâp lûơc loơc, aâp lûơc xuýn mađng, bilan dõch thay thïị - dõch thaêi ra/8 giúđ (sau möîi tua trûơc), cín nùơng trûúâc sau loơc maâu liïn tuơc, Thûơc hiïơn xeât nghiïơm möîi 6 - 12 giúđ: ion ăöì, ặúđng huýịt, chûâc nùng ăöng maâu Thûơc hiïơn laơi caâc xeât nghiïơm trûúâc khi chíịm dûât loơc maâu

1 NHÍƠN ẮNH

1.1 Hoêi:

• Lyâ do nhíơp viïơn

• Bïơnh sûê:

- Söịt ngađy thûâ míịy? duđng thuöịc loaơi gò? ăaâp ûâng vúâi thuöịc?

- Coâ ho, khoâ thúê

- Nön oâi?

- Quíịy khoâc, nguê gađ, li bò?

- Giíơt mònh, run chi, ýịu liïơt chi?

1.2 Thùm khaâm thïí chíịt

• Díịu hiïơu sinh töìn:

- Maơch: bònh thûúđng theo tuöíi

- Huýịt aâp: bònh thûúđng theo tuöíi

- Nhõp thúê: bònh thûúđng theo tuöíiTrong trûúđng húơp bïơnh coâ biïịn chûâng, nhûông díịu hiïơu nađy cuông seô thay ăöíi tuđy vađo mûâc ăöơ nùơng

• Da, niïm maơc:

- Sang thûúng niïm maơc: boâng nûúâc úê niïm maơc miïơng, nûúâu, dûúâi lûúôi vúê ra taơo thađnh vïịt loeât

• Hö híịp: phaât hiïơn nhûông bíịt thûúđng trong trûúđng húơp coâ biïịn chûâng

- Khoâ thúê: Thúê nhanh, ruât loôm ngûơc, khođ kheđ, thúê rñt thò hñt vađo, thúê nöng, thúê buơng, thúê khöng ăïìu

- Phuđ phöíi cíịp: Suđi boơt höìng, khoâ thúê, tñm taâi, phöíi nhiïìu ran íím, nöơi khñ quaên coâ maâu hay boơt höìng

• Tuíìn hoađn: trong trûúđng húơp coâ biïịn chûâng seô coâ caâc biïíu hiïơn:

- Maơch nhanh > 130 líìn/phuât

- Thúđi gian ăöí ăíìy mao maơch chíơm trïn 2 giíy

- Da nöíi vín tñm, vaô möì höi, chi laơnh Caâc biïíu hiïơn röịi loaơn víơn maơch coâ thïí chó khu truâ úê 1 vuđng cú thïí (1 tay, 1 chín, )

- Giai ăoaơn ăíìu coâ thïí huýịt aâp tùng: HATT ≥ 100 mmHg (< 12 thaâng), ≥ 110 mmHg (12-24 thaâng),≥ 115 mmHg (> 2 tuöíi) Giai ăoaơn muöơn: maơch, huýịt aâp khöng ăo ặúơc

QUY TRÒNH CHÙM SOÂC ĂIÏÌU DÛÚÔNG BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

1.3 Xeât nghiïơm cíơn lím sađng:

• Xeât nghiïơm phaât hiïơn vi ruât: Líịy bïơnh phíím híìu hoơng, boâng nûúâc, trûơc trađng, dõch naôo tuyê ăïí thûơc hiïơn xeât nghiïơm RT-PCR

hoùơc phín líơp vi ruât chíín ăoaân xaâc ắnh nguýn nhín do EV71 hay Coxsackievirus A16.

• Xeât nghiïơm cú baên:

- Ăûúđng huýịt: Nïịu tùng > 160 mg% (8,9 mmol/L) lađ díịu hiïơu nùơng

2 CHÍÍN ĂOAÂN ĂIÏÌU DÛÚÔNG - CAN THIÏơP BTCM KHÖNG BIÏỊN CHÛÂNG

2.1 Söịt do röịi loaơn hïơ thíìn kinh thûơc víơt

Muơc tiïu: Nhiïơt ăöơ cú thïí ặúơc duy trò úê mûâc öín ắnh

• Theo doôi nhiïơt ăöơ möîi 8 - 12g/ líìn, ăùơt nhiïơt kïị híơu mön ăïí kïịt quaê chñnh xaâc nhíịt lađ 24 - 48 giúđ ăíìu Nïịu bïơnh nhín coâ söịt cíìn

• Cho treê uöịng thuöịc haơ söịt paracetamol theo chó ắnh

• Khuýịn khñch treê uöịng nhiïìu nûúâc

• Mùơc quíìn aâo moêng, thay quíìn aâo möîi khi vaô möì höi ûúât

2.2 Ăau vuđng miïơng do vïịt loeât bïn trong niïm maơc miïơng, nûúâu, dûúâi lûúôi

Muơc tiïu: Ngûúđi bïơnh dïî chõu, vïịt loeât mau lađnh

• Ăaânh giaâ mûâc ăöơ töín thûúng

• Cho treê uöịng thuöịc giaêm ăau paracetamol theo chó ắnh

• Vïơ sinh rùng miïơng vúâi nûúâc muöịi sinh lyâ hađng ngađy vađ sau möîi cûê ùn

• Traânh caâc thûâc ùn noâng, chua, cay vò seô gíy kñch thñch vađ ăau nhiïìu hún

2.3 Ùn uöịng keâm do ăau miïơng vađ söịt

Muơc tiïu: Ăaêm baêo ăuê nhu cíìu dinh dûúông

• Cho treê ùn chïị ăöơ ùn bònh thûúđng theo tuöíi

• Thûâc ùn nïn ăïí nguöơi trûúâc khi ùn, khöng ùn caâc thûâc ùn chua, cay vò seô gíy kñch thñch vađ ăau nhiïìu hún

• Thûơc hiïơn thuöịc giaêm ăau trûúâc khi ùn 20 phuât nïịu treê coâ viïm loeât miïơng nhiïìu

• Quan saât, ghi nhíơn tònh traơng ùn uöịng cuêa treê, baâo caâo baâc sô nïịu treê ùn khöng ăuê

• Thûơc hiïơn y lïơnh truýìn dõch (nïịu coâ chó ắnh)

2.4 Nguy cú xaêy ra caâc biïịn chûâng nùơng: töín thûúng thíìn kinh, suy hö híịp, suy tuíìn hoađn

Muơc tiïu can thiïơp: Caâc biïịn chûâng ặúơc phaât hiïơn súâm vađ xûê trñ kõp thúđi

• Cho treê nghó ngúi, traânh kñch thñch

• Theo doôi vađ baâo baâc sô ngay khi coâ 1 trong caâc biïíu hiïơn:

• Li bò

- Coâ giíơt mònh trong vođng 24-72 giúđ trûúâc ăoâ

- Ăûúđng huýịt > 160 mg% (8,9 mmol/L)

- Thúê nhanh, thúê mïơt, thúê bíịt thûúđng

- Run chi, ăi loaơng choaơng, ngöìi khöng vûông

- Yïịu liïơt chi

- Nuöịt sùơc, thay ăöíi gioơng noâi

2.5 Nguy cú líy nhiïîm cheâo cho caâc treê khaâc

Muơc tiïu: Caâc nguy cú ặúơc kiïím soaât töịt

• Sùưp xïịp caâc treê bïơnh tay chín miïơng nùìm phođng riïng

• Nhín viïn y tïị thûơc hiïơn töịt viïơc rûêa tay trûúâc vađ sau chùm soâc möîi treê

• Xûê lyâ töịt caâc duơng cuơ duđng laơi

• Hûúâng díîn gia ằnh ngûúđi bïơnh thûơc hiïơn caâc biïơn phaâp phođng ngûđa líy nhiïîm:

- Caâch ly treê bïơnh trong tuíìn lïî ăíìu, nghó hoơc, khöng duđng chung ăöì duđng caâ nhín

- Vïơ sinh caâ nhín, ùn chñn, uöịng chñn

- Rûêa tay xađ phođng: sau thay quíìn aâo, taô loât, sau tiïịp xuâc phín, nûúâc tiïíu, nûúâc boơt cuêa treê

- Rûêa saơch ăöì chúi, víơt duơng, sađn nhađ, thanh võn, nùưm cûêa,…

• Hûúâng díîn treê: Rûêa tay: trûúâc khi ùn, sau chúi ăöì chúi, sau ăi tiïu

3 CHÍÍN ĂOAÂN ĂIÏÌU DÛÚÔNG - CAN THIÏơP BTCM COÂ BIÏỊN CHÛÂNG

3.1 Ngûúđi bïơnh giíơt mònh nhiïìu do töín thûúng thíìn kinh:

Muơc tiïu: ngûúđi bïơnh hïịt co giíơt, an toađn

• Nùìm ăíìu cao 15 - 30o

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ thúê oxy qua cannula ăïí ăiïìu trõ tònh traơng thiïịu oxy maâu

• Ngûúđi bïơnh coâ tùng tiïịt đờm rêiâ thöng ặúđng thúê: nùìm nghiïng bïn, huât ăúđm

• Cho ngûúđi bïơnh nùìm taơi giûúđng meơ giûô beâ giuâp bïơnh nhi ặúơc an toađn traânh teâ ngaô

• Theo doôi diïîn tiïịn cún giíơt mònh ăïí baâo baâc sô xûê trñ kõp thúđi

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ thuöịc chöịng co giíơt phenobarbital

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ xeât nghiïơm

3.2 Maơch nhanh, huýịt aâp tùng do röịi loaơn thíìn kinh thûơc víơt

Muơc tiïu: öín ắnh tònh traơng maơch, huýịt aâp

• Thûơc hiïơn y lïơnh thúê oxy qua canulla ăïí ăiïìu trõ tònh traơng thiïịu oxy maâu

• Thiïịt líơp 2 ặúđng tuýìn tônh maơch ngoaơi biïn

• Ăùơt catheter ăöơng maơch quay ăo huýịt aâp ăöơng maơch xím líịn

• Mùưc monitor theo doôi

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ truýìn Milrinone

• Thûơc hiïơn truýìn dõch nuöi ùn theo y lïơnh

3.3 Kiïíu thúê khöng hiïơu quaê hoùơc ngûng thúê do töín thûúng trung khu hö híịp

tònh traơng khoâ thúê, mûâc ăöơ ăaâp ûâng cuêa ngûúđi bïơnh ăïí baâo baâc sô xûê trñ kõp thúđi

• Thûơc hiïơn y lïơnh thúê oxy

• Tònh traơng hö híịp khöng caêi thiïơn: phuơ baâc sô ăùơt nöơi khñ quaên, lùưp raâp maây thúê, theo doôi vađ chùm soâc ngûúđi bïơnh thúê maây

• Chùm soâc ngûúđi bïơnh thúê maây:

- Theo doôi díịu hiïơu ăaâp ûâng cuêa ngûúđi bïơnh vúâi thúê maây:

- Vïơ sinh rùng miïơng ngûúđi bïơnh 2 líìn / ngađy

- Xoay trúê chöịng loeât

- Theo doôi vađ phaât hiïơn caâc biïịn chûâng thûúđng gùơp trong thúê maây:

• Kiïím tra hoaơt ăöơng maây thúê:

- Kiïím tra maây thúê: Mûơc nûúâc, nhiïơt ăöơ bònh lađm íím, bíîy nûúâc ăöî boê nûúâc khi ăíìy khoaêng ¾ , hïơ thöịng díy gíơp, húê, ăoơng nûúâc

- Kiïím tra thöng söị cađi ăùơt phuđ húơp y lïơnh

• Theo doôi ăaânh giaâ khaê nùng cai maây thúê cuêa ngûúđi bïơnh:

- Baâo baâc sô khi ngûúđi bïơnh coâ sinh hiïơu öín ắnh, tûơ thúê töịt ăïí baâc sô xem xeât chó ắnh cai maây súâm seô traânh ặúơc caâc biïịn chûâng nùơng cuêa thúê maây xím nhíơp

- Giaêi thñch, ăöơng viïn ngûúđi bïơnh cöị gùưng, ýn tím, húơp taâc khi cai maây lađ ýịu töị quan troơng

3.4 Suy tuíìn hoađn M=0, HA = 0 do töín thûúng cú tim

Muơc tiïu: caêi thiïơn chûâc nùng co boâp cú tim, caêi thiïơn tònh traơng tûúâi maâu mö ngoaơi biïn: tay chín íịm, maơch cöí tay roê, huýịt aâp trúê vïì bònh

thûúđng so vúâi tuöíi, thúđi gian ăöí ăíìy mao maơch < 2 giíy, lûúơng nûúâc tiïíu >1ml/kg/ giúđ

• Nùìm ăíìu phùỉng giuâp tùng tûúâi maâu ăïịn caâc cú quan

• Phuơ baâc sô ăùơt nöơi khñ quaên giuâp thúê

• Chuíín bõ maây thúê

• Thiïịt líơp ặúđng truýìn tônh maơch ngoaơi biïn ăïí buđ dõch, truýìn thuöịc víơn maơch

• Thûơc hiïơn y lïơnh ăo vađ theo doôi aâp lûơc tônh maơch trung tím möîi 1- 2 giúđ ăïí phaât hiïơn súâm tònh traơng thiïịu dõch hoùơc dû dõch ăïí baâo baâc sô xûê trñ kõp thúđi

• Thûơc hiïơn ăo vađ theo doôi huýịt aâp ăöơng maơch xím líịn nhùìm theo doôi huýịt aâp ặúơc liïn tuơc vađ phaên aânh chñnh xaâc huýịt aâp cuêa ngûúđi bïơnh

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ thuöịc víơn maơch dobutamin ăïí tùng sûâc co boâp cú tim, theo doôi baâo baâc sô khi thuöịc gíìn hïịt pha tiïịp ăaêm baêo thuöịc liïn tuơc khöng giaân ăoaơn

• Mùưc monitor theo doôi nhõp tim nhùìm phaât hiïơn nhõp nhanh, loaơn nhõp ăïí baâo baâc sô xûê trñ kõp thúđi

• Thûơc hiïơn chó ắnh ăiïìu trõ buđ dõch chöịng söịc súâm ặa ngûúđi bïơnh ra khoêi söịc, traânh caâc biïịn chûâng cuêa söịc keâo dađi

Hûúâng díîn chùm soâc treê taơi nhađ:

- Sûê duơng thuöịc theo toa

- Dinh dûúông theo nhu cíìu

- Vïơ sinh rùng miïơng, thín thïí.

- Hûúâng díîn phođng ngûđa líy

nhiïîm cho cöơng ăöìng (phuơ luơc 4)

- Dùơn dođ taâi khaâm theo heơn möîi

ngađy ăïịn ngađy thûâ 8

- Taâi khaâm ngay khi coâ möơt trong

caâc díịu hiïơu nùơng:

Nùìm phođng cíịp cûâu Chùm soâc:

- Thiïịt líơp ặúđng TM ngoaơi biïn

- Thûơc hiïơn vađ theo doôi duđng thuöịc theo y lïơnh

- Lau maât haơ söịt

- Truýìn dõch theo y lïơnh

- Dinh dûúông qua ặúđng miïơng theo nhu cíìu

- Mùưc monitor theo doôi (nïịu coâ)

- Thûơc hiïơn y lïơnh cíơn lím sađng

Theo doôi:

- Tri giaâc, maơch, nhõp thúê, nhiïơt ăöơ,

trong 6 giúđ ăíìu., sau ăoâ möîi 4-6 giúđ.

- Baâo Baâc sô khi coâ díịu hiïơu bíịt thûúđng

Hûúâng díîn thín nhín:

- Baâo nhín viïn y tïị ngay khi treê coâ díịu hiïơu trúê nùơng

- Rûêa tay trûúâc vađ sau khi chùm soâc treê

- Phođng ngûđa líy nhiïîm cheâo

ĂÖƠ 4

Ngûng thúê, tñm taâi, phuđ phöíi cíịp, söịc

Nùìm phođng cíịp cûâu, khoa Cíịp cûâu – Höìi sûâc

Chùm soâc:

- Höî trúơ BS ăùơt NKQ giuâp thúê

- Thiïịt líơp 2 ặúđng TM ngoaơi biïn

- Ăùơt catheter ăöơng maơch quay, ăo

HA xím líịn

- Mùưc monitor theo doôi

- Ăùơt catheter TM trung tím, ăo vađ theo doôi trõ söị CVP

- Höî trúơ BS ăùơt thöng tiïíu giûô laơi

- Thûơc hiïơn vađ theo doôi duđng thuöịc theo y lïơnh (phuơ luơc 1)

- Truýìn dõch theo y lïơnh

- Chùm soâc ngûúđi bïơnh thúê maây

- Chùm soâc ngûúđi bïơnh hön mï, co giíơt

- Thûơc hiïơn y lïơnh cíơn lím sađng

Theo doôi:

phuât trong 6 giúđ ăíìu

- Tri giaâc, nhiïơt ăöơ HM / 1-2 giúđ

- Nûúâc tiïíu möîi 6-12 giúđ

- Trõ söị CVP, HA xím líịn möîi 1– 2 giúđ.

Hûúâng díîn thín nhín:

- Rûêa tay trûúâc vađ sau khi tiïịp xuâc treê

- Chuíín bõ duơng cuơ ăùơt NKQ

- Thiïịt líơp 2 ặúđng TM ngoaơi biïn

- Ăùơt catheter ăöơng maơch quay, ăo

HA xím líịn

- Mùưc monitor theo doôi

- Thûơc hiïơn vađ theo doôi duđng thuöịc theo y lïơnh

- Truýìn dõch, nuöi ùn ặúđng TM theo y lïơnh

- Chùm soâc ngûúđi bïơnh hön mï, co giíơt

- Thûơc hiïơn y lïơnh cíơn lím sađng

Theo doôi:

- Treê coâ M >180/p, ýịu liïơt chi, cođn giíơt mònh sau truýìn g-globulin:

nhõp thúê, kiïíu thúê möîi 30 – 60p trong 6 giúđ ăíìu

nhiïơt ăöơ HM 1 – 2 giúđ trong 6 giúđ ăíìu

- Nûúâc tiïíu möîi 6-12 giúđ

- Trõ söị HA xím líịn möîi 1–2 giúđ.

Hûúâng díîn thín nhín:

- Rûêa tay trûúâc vađ sau khi tiïịp xuâc treê

ĂÖƠ 2a

Nhíơp viïơn Chùm soâc:

- Giûô treê nùìm ýn, traânh kñch thñch

- Thûơc hiïơn vađ theo doôi duđng thuöịc theo y lïơnh

- Vïơ sinh rùng miïơng, thín thïí

- Dinh dûúông qua ặúđng miïơng theo nhu cíìu

- Thûơc hiïơn y lïơnh cíơn lím sađng (phuơ luơc 3)

Hûúâng díîn thín nhín:

- Baâo nhín viïn y tïị ngay khi treê coâ díịu hiïơu trúê nùơng

- Rûêa tay trûúâc vađ sau khi chùm soâc treê

- Phođng ngûđa líy nhiïîm cheâo

BIÏÍU ĂÖÌ 9: LÛU ĂÖÌ CHÙM SOÂC BÏơNH TAY CHÍN MIÏơNG

Phuå luåc 1: Phiïëu àấnh giấ phên loẩi vâ hûúáng xûã trđ ban àêìu BTCM

Phuå luåc 2: Bïånh ấn àiïìu trõ nưåi truá BTCM

Phuå luåc 3: Phiïëu theo dội àiïìu trõ nưåi truá vâ xûã trđ BTCM

Phuå luåc 4: Giêëy chuyïín viïån BTCM

Phuå luåc 5: Hûúáng dêỵn chuêín bõ nguưìn lûåc dânh cho Àún nguyïn àiïìu trõ hưìi sûác bïånh tay chên miïång cố 5 giûúâng chùm sốc trễ tûâ

àưå 2b trúã lïn úã tuyïën tĩnh

Phuå luåc 6: Hịnh ẫnh nhêån biïët dêëu hiïåu BTCM

PHUÅ LUÅC

Trễ cố 1 trong cấc tiïu chuêín sau: 1 Mẩch > 170 lêìn/phuát (khi trễ nùçm yïn, khưng sưët) 1

kêm theo mưåt trong cấc biïíu hiïån: thêët àiïìu, rung giêåt nhận cêìu, liïåt thêìn kinh sổ, yïëu chi

khưng kêm dêëu hiïåu khấc cuãa àưå 2b nhốm 2 1 Mẩch > 150 lêìn /phuát (khi trễ nùçm yïn, khưng sưët)