bài giảng sỏi hệ tiết niệu

SỎI HỆ TIẾT NIỆU... Cơ chế tạo sỏi:Bão hoà nước tiểu  Quá bão hoà của nước tiểu nồng độ các chất hoà tan > ngưỡng bão hoà  Tạo nhân sỏi kết tụ của các tinh thể  Sỏi lớn lên hiện tượng

SỎI HỆ TIẾT NIỆU

Cơ chế tạo sỏi:

Bão hoà nước tiểu



Quá bão hoà của nước tiểu (nồng độ các chất hoà tan > ngưỡng bão hoà)



Tạo nhân sỏi (kết tụ của các tinh thể)



Sỏi lớn lên (hiện tượng hòn tuyết)



Bồi đắp tinh thể



SỎI

Thành phần hoá học của sỏi:

Oxalat Calci (dạng Monohydrat hoặc

Dihydrat)

- Phosphat Calci

- Phosphat-Ammoni-Magnesium

- Acid Uric

- Cystine

Trong đó sỏi Oxalat Calci là thường gặp nhất

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

Đa dạng, tuỳ vị trí, kích thước và biến chứng

1 Tiểu ra sỏi

2 Tiểu máu đại thể

3 Nhiễm trùng đường tiểu tái phát.

4 Cơn đau quặn thận

5 Tiểu tắc giữa dòng: sỏi bàng quang

6 Bí tiểu: sỏi niệu đạo

7 Thận lớn

CẬN LÂM SÀNG

1 Chẩn đoán hình ảnh:

1.1 X quang:

- ASP

- Chụp UIV

- Chụp thận ngược dòng

- Chụp bể thận - niệu quản qua da

- CT Scanner

CẬN LÂM SÀNG

1.2 Siêu âm:

- Phát hiện sỏi

- Khảo sát tình trạng nhu mô thận

- Phát hiện ứ nước

1.3 Soi bàng quang

Tính chất cản quang của sỏi

Sỏi cản quang: - Sỏi Calci

- Phospho-Ammoni-Mg

- Cystine

Sỏi không cản quang:

- Uric

- Sỏi do thuốc

- 2,8-Dihydroxyladénine

- Xanthine

CẬN LÂM SÀNG

2 Các xét nghiệm thường dùng khác: 2.1 Nước tiểu:

- Protein niệu

- Tế bào, Vi khuẩn niệu

- Tinh thể 2.2 Máu:

- Urê, Creatinin máu

CẬN LÂM SÀNG

3 Xét nghiệm giúp tìm nguyên nhân:

- Calci máu, niệu

- Acid Uric máu, niệu

- PTH máu

- Cystine niệu

BIẾN CHỨNG

1 Nhiễm trùng:

2 Tiểu máu

3 Bí tiểu

4 Ứ nước bể thận

5 Ứ mủ bể thận

6 Suy thận cấp

7 Suy thận mạn

Xử trí cơn đau quặn thận

1 Bước 1: Xác định chẩn đoán bằng LS

dựa vào đặc điểm của cơn đau quặn thận

cần chẩn đoán phân biệt

- Với cơn đau do bệnh lý tiết niệu khác:

+ Viêm thận bể thận cấp + Khối u ở thận hoặc ở đường niệu

+ Nhồi máu thận

phân biệt với cơn đau ngoài hệ tiết niệu

+ Vỡ phình động mạch chủ

+ Nhồi máu mạc treo

+ U nang buồng trứng xoắn

+ Ruột thừa viêm + Cơn đau quặn gan

+ Loét dạ dày - tá tràng

+ Viêm tuỵ cấp + Tắc ruột

2 Bước 2: Giảm đau (ngay sau khi

chẩn đoán xác định trên lâm sàng)

AINS:

+ Ketoprofene 100mg IV/30 phút:

3 lần/j, tối đa 2 ngày

+ Diclofenac 75mg IM/ngày, tối đa

2 ngày

2 Bước 2: Giảm đau

Morphine

+ Phối hợp với AINS khi đau nặng + chọn lựa nếu AINS chống chỉ định + Morphine Chlorhydrate

0,1mg/kg/4giờ, IV

ở người già, suy thận dùng 1/2 liều

2 Bước 2: Giảm đau (tt)

- Giãn cơ

- Cung cấp nước vào: tránh mất nước khi bệnh nhân nôn nhiều, nhưng

không làm tăng lượng nước tiểu

- Dẫn lưu nước tiểu

3 Bước 3: Xác định chẩn đoán:

sau khi đã giảm đau

- xét nghiệm

4 Bước 4: Tìm biến chứng

chú ý các biến chứng cấp tính:

- suy thận cấp

- viêm thận bể thận cấp

các yếu tố tiên lượng nặng

- Yếu tố nặng liên quan đến cơ địa

bệnh nhân:

+ Suy thận mạn, bệnh thận có sẵn + Thận đơn độc, thận ghép

+ Có thai

các yếu tố tiên lượng nặng

- Các yếu tố nặng liên quan đến sỏi:

+ Kích thước lớn (>6mm) + Sỏi hai bên, nhiều viên

+ Nằm rải rác dọc theo đường niệu

Điều trị dự phòng nội khoa

- đảm bảo lượng nước tiểu > 2lít/ngày

- chế độ ăn tuỳ cơ chế tạo sỏi

- Tống sỏi nội khoa

- Thuốc tan sỏi ??

Điều trị niệu khoa

- Tán sỏi ngoài cơ thể

- Tán sỏi trong cơ thể

+ Lấy sỏi qua da + Lấy sỏi qua đường niệu đạo

- Mổ hở