tiết 86

Mục tiêu bài học Qua giờ giảng, nhằm giúp HS: Hiểu đợc Kiều, một thiếu nữ tài sắc, tâm hồn trong trắng đã bị xã hội phong kiến xô đẩy vào cảnh ngộ nghiệt ngã - buộc phải chấp nhận thân p

Tiết 86 Đọc văn

nỗi thơng mình

(Trích Truyện Kiều - Nguyễn Du) Ngày soạn: 1.4.08

Ngày giảng: 5.4.08

Lớp giảng: 10B5

Sĩ số:

A Mục tiêu bài học

Qua giờ giảng, nhằm giúp HS:

Hiểu đợc Kiều, một thiếu nữ tài sắc, tâm hồn trong trắng đã bị xã hội phong kiến xô đẩy vào cảnh ngộ nghiệt ngã - buộc phải chấp nhận thân phận

kĩ nữ tiếp khách làng chơi Qua đó thấy đợc chủ nghĩa nhân văn sâu sắc của tác giả thông cảm, trân trọng đối với nhân vật

Hiểu đợc Thuý Kiều là ngời có ý thức rất cao về phẩm giá của bản thân, nỗi niềm thơng thân tủi phận sâu sắc của nhân vật phản ánh sự chuyển biến trong ý thức về cá nhân của con ngời trong văn học Trung Đại

Nắm đợc nghệ thuật ngôn từ của Nguyễn Du trong việc tả tình, cảnh cũng nh nội tâm của nhân vật

B Phơng tiện thực hiện

- SGK, SGV

- Thiết kế bài giảng

- Để học tốt

C Cách thức tiến hành

- Đọc hiểu

- Đàm thoại - phát vấn

- Thuyết trình

D Tiến trình giờ giảng

1 ổn định

2 KTBC

3 GTBM

4 Hoạt động dạy học

GV đọc -> yêu cầu HS đọc và GV

nhận xét

GV: cho biết xuất xứ và nội dung của

văn bản

HS trả lời GV ghi bảng

I Khái quát văn bản

1 Đọc

2 Xuất xứ

- Xuất xứ: trích từ câu 1229 -> 1248 trong Truyện Kiều

- Nội dung:

+ Tả tình cảnh trớ trêu mà Thuý Kiều gặp phải, làm kĩ nữ

+ Nỗi niềm thơng xót thân phận nàng Kiều

GV: văn bản trên có thể chia làm

mấy phần? Nội dung của mỗi phần?

HS đa ra các cách chia, GV chốt lại

GV: trong đoạn thơ này có hình ảnh

nào đáng chú ý? Hình ảnh đó diễn tả

điều gì?

HS tìm hình ảnh GV ghi bảng

GV : em có nhận xét gì về những

hình ảnh mà tác giả sử dụng ?

GV: cảnh lầu xanh đợc diễn tả qua

những chi tiết nào? Qua chi tiết ấy

phản ánh điều gì?

HS trả lời GV chốt lại

GV: bình luận cảnh sống ở lầu xanh

3 Bố cục

- Phần I: 4 câu đầu - hoàn cảnh sống của Thuý Kiều

- Phần II: 8 câu tiếp - tâm trạng của Kiều

- Phần III: 8 câu cuối - khái quát nỗi bằng cảnh vật

II Đọc hiểu văn bản

1 Cảnh lầu xanh.

- Hình ảnh:

+ Bớm lả ong lơi: khách làng chơi + Lả gió cành chim: cảnh ngời kĩ nữ tiếp khách 4 phơng

+ Tống Ngọc, Trờng Khanh: laọi khách chơi phong lu, đa tình

-> hình ảnh: sáng tạo, Tỏch từ-đan chộo->"ong bướm" -> ong và bướm

"lả lơi"? lả và lơi + Tiểu đối: bướm lả/ ong lơi ; lỏ gớo/ cành chim ẩn ý : suồng só, trăng giú

-> Tác giả đã sử dụng những hình

ảnh ẩn dụ, ớc lệ, điển tích điển cố diễn tả Cảnh sống xụ bồ, nhơ nhớp

và ụ nhục

- Cảnh lầu xanh: cuộc say, đầy tháng, trộm cời, suốt đêm, dập dìu, sớm đa tối tìm-> cảnh ồn ào nhộn nhịp, với những từ ngữ chỉ mức độ -> triền miên, liên tục trong cảnh ái ân

=>Tế nhị,kớn đỏo,giàu màu sắc biểu cảm, vừa giữa được chõn dung cao đẹp của nhõn vật vừa tạo ra được hàm ý phờ phỏn xó hội đương thời thõn phận bẽ bàng của kĩ nữ được

và tâm trạng của Kiều (đối lập nhau)

GV: lời kể - tả: khách quan của tác

giả

GV: đọc đoạn thơ, nhận xét gì về lời

kể, ngôi kể ở đoạn thơ? Tác dụng?

GV: em có nhận xét gì về nhịp thơ

trong đoạn thơ này?

HS: đa dạng

GV: về nghệ thuật?

GV: tác giả tiếp tục sử dụng nghệ

thuật gì?

GV: ở đoạn này tâm trạng của Thuý

Kiều đợc diễn tả qua những từ ngữ

nhấn mạnh, tụ đậm.

2 Nỗi lòng của Kiều

a Từ câu 5 -> 12

- Lời kể, ngôi kể: có sự chuyển đổi tự nhiên khách quan-> chủ quan (Thuý Kiều đang bày tỏ nỗi lòng của mình)

=> gây ấn tợng mạnh mẽ

Nhịp thơ: biến đổi 2/2/2 >3/3 -2/4/2 (chắn đều -> lẻ hoặc chắn không đều) -> tâm trạng của Kiều

- Nghệ thuật:

+ Điệp từ: mình (3 lần), sao (4 lần) + Đối:

 Tiểu đối: khi tỉnh rợu >< lúc tàn canh

 Đối câu lục - câu bát (6 câu cuối)

 Cặp 1: phong gấm rủ là >< tan tác giữa đờng

-> đối: quá khứ êm đềm >< hiện tại nghiệt ngã

 Cặp 2: thân thể >< khuôn mặt -> nhấn mạnh thân thể còn đau khổ hơn

là sự bẽ bàng chua chát trên khuôn mặt

 Cặp 3: ngời (ma Sở nớc Tần) >< mình (biết xuân là gì)

=> Tác dụng: đoạn thơ nh lời độc thoại nội tam của nhân vật, trực tiếp diễn tả tâm trạng của Thuý Kiều 1 cách cụ thể và chân thực: đau xót thơng thân và bất lực của nhân vật

b Từ câu 13 -> 20

- Nghệ thuật: đối + Gió tựa >< hoa kề: diễn tả sự lả lơi của ngời kĩ nữ và khách làng chơi + Nửa rèm tuyết ngậm >< bốn bề trăng thâu: diễn tả đợc cái mênh mang của không gian

nào?Biện pháp nghệ thuật nào?

GV: giữa lầu xanh, giữa bao khách

làng chơi, giữa cuộc say trận cời mà

Thuý Kiều vãn hoàn toàn một mình,

cô đơn khon gai chia sẻ

GV: tâm trạng của Thuý Kiều đợc

Nguyễn Du khái quát thông qua câu

thơ nào?

GV: hãy khái quát lại nội dung và

nghệ thuật của đoạn trích?

GV: em có nhận xét, suy nghĩ gì về

hành động của nhân vật Thuý Kiều

trong câu thơ: giật mình mình lại

th-ơng mình xót xa.

- Tâm trạng của Thuý Kiều:

+ Vui gợng + Ai tri ân đó mặn mà với ai? (câu hỏi tu từ

-> Sự nhục nhã, trơ lì vô cảm của nhân vật trong cuộc sống làm vợ khắp ngời ta

-> tác giả khái quát:

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sâu Ngời buồn cảnh có vui đâu bao giờ

-> quy luật tâm lí của con ngời -> miêu tả cảnh để ngụ tình

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

- Điệp từ, đối, câu hỏi tu từ…đ ợc sửđ dụng linh hoạt

- Lời kể, ngôi kể, nhịp thơ…đ biến

đổi linh hoạt

2 Nội dung

- Thơng thân xót phận của nhân vật

- Sự ý thức cao về nhân cách của Thuý Kiều

IV Luyện tập

- Ngời phụ nữ xa thờng đợc giáo dục theo tinh thần an phận thủ thờng, cam chịu nhẫn nhục Hành động giật mình -> thơng minh: Thuý Kiều tự nhận ra phẩm giá, nhân cách của mình -> đáng ghi nhận trân trọng nó chính là sự đấu tranh trong bản thân con ngời, đánh giấu bớc đi lên của con ngời về sự tự ý thức -> nỗi thơng mình có ý nghĩa mới mẻ của VHTĐ

5 Cñng cè vµ dÆn dß