skkn bậc 4 cấp huyện A. ĐẶT VẤN ĐỀ I. Lý do chọn đề tài Ngày nay với sự phát triển không ngừng về công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật đang làm cho cuộc sống của chúng ta ngày càng thuận tiện hơn, văn minh hơn. Toàn cầu hoá làm cho các nước trên thế giới ngày càng xích lại gần nhau, mở rộng giao lưu hợp tác cùng phát triển. Cùng chung với sự phát triển ấy, Tiếng Anh đã và đang trở thành một ngôn ngữ thông dụng nhất và được sử dụng như một ngôn ngữ thứ hai ở một số nước trên thế giới. Bên cạnh đó, Việt Nam đã là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới WTO, vì thế nhu cầu sử dụng Tiếng Anh trong giao tiếp xã hội ngày càng cao. Hầu hết mọi người nhận ra rằng ngoại ngữ, đặc biệt là Tiếng Anh, là cái vốn cần có để sống và làm việc trong thời đại mới. Sau tiếng mẹ đẻ, Tiếng Anh rất cần thiết trong giao tiếp hằng ngày, trong nhiều lĩnh vực như buôn bán, đọc sách báo nước ngoài, tìm việc làm trong các công ty do nước ngoài quản lý. Với nhu cầu đó, việc học Tiếng Anh trở thành một phong trào rộng khắp. Để đáp ứng được các vấn đề trên, bản thân người học phải có một vốn kiến thức vững vàng, các kỹ năng phải thành thạo, đặc biệt là kỹ năng nói, đây là một trong những kỹ năng quan trọng trong giao tiếp. Tôi nghĩ rằng chúng ta cần rèn luyện kỹ năng nói cho các em một cách hiệu quả trong quá trình dạy học, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài này. II. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu công việc giảng dạy và hứng thú học tập môn Tiếng Anh của học sinh bậc THCS ở các khối lớp của trường. Song đối tượng
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn đề tài
Ngày nay với sự phát triển không ngừng về công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật đang làm cho cuộc sống của chúng ta ngày càng thuận tiện hơn, văn minh hơn Toàn cầu hoá làm cho các nước trên thế giới ngày càng xích lại gần nhau, mở rộng giao lưu hợp tác cùng phát triển Cùng chung với sự phát triển ấy, Tiếng Anh đã và đang trở thành một ngôn ngữ thông dụng nhất và được sử dụng như một ngôn ngữ thứ hai ở một số nước trên thế giới
Bên cạnh đó, Việt Nam đã là thành viên chính thức của Tổ chức Thương mại thế giới WTO, vì thế nhu cầu sử dụng Tiếng Anh trong giao tiếp xã hội ngày càng cao Hầu hết mọi người nhận ra rằng ngoại ngữ, đặc biệt là Tiếng Anh, là cái vốn cần có để sống và làm việc trong thời đại mới Sau tiếng mẹ đẻ, Tiếng Anh rất cần thiết trong giao tiếp hằng ngày, trong nhiều lĩnh vực như buôn bán, đọc sách báo nước ngoài, tìm việc làm trong các công ty do nước ngoài quản lý
Với nhu cầu đó, việc học Tiếng Anh trở thành một phong trào rộng khắp Để đáp ứng được các vấn đề trên, bản thân người học phải có một vốn kiến thức vững vàng, các kỹ năng phải thành thạo, đặc biệt là kỹ năng nói, đây là một trong những kỹ năng quan trọng trong giao tiếp Tôi nghĩ rằng chúng ta cần rèn luyện kỹ năng nói cho các em một cách hiệu quả trong quá trình dạy học, chính vì vậy tôi đã chọn đề tài này
II Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu công việc giảng dạy và hứng thú học tập môn Tiếng Anh của học sinh bậc THCS ở các khối lớp của trường Song đối tượng
Trang 2nghiên cứu điển hình mà tôi đã mạnh dạn áp dụng đề tài này là học sinh khối lớp 9
III.Mục đích nghiên cứu
Với việc nghiên cứu thành công đề tài này sẽ giúp giáo viên có được những kinh nghiệm sau:
1 Tăng khả năng sử dụng tiếng anh trên lớp của học sinh
2 Cải thiện kỹ năng giao tiếp Tiếng Anh cũng như kỹ năng giao tiếp
xã hội cho học sinh
3 Một số kỹ năng, kỹ xảo thu hút học sinh tập trung vào bài giảng và hăng say phát biểu
IV Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau:
1 Nghiên cứu các tài liệu hướng dẫn dạy học Tiếng Anh, tâm lý lứa tuổi học sinh
2 Điều tra, tổng hợp nhằm tìm ra nguyên nhân cũng như giải pháp cho
đề tài
3 Dự giờ đồng nghiệp, trao đổi, rút kinh nghiệm
4 Rút ra kết luận và áp dụng một số phương pháp nhằm giúp học sinh
có hứng thú, thái độ tích cực trong giờ học Tiếng Anh cũng như phát triển
kỹ năng nói trong giờ học Tiếng Anh
V Phương pháp nghiên cứu
1 Đàm thoại: Đặt ra hệ thống những câu hỏi đơn giản để tìm hiểu
thái độ, mức hiểu bài của học sinh
Trang 32 Quan sát: Quan sát học sinh thực hành nói trong các tiết dạy của
bản thân cũng như dự giờ dạy Tiếng Anh của giáo viên trong trường, qua
đó đánh giá được kỹ năng nói của học sinh
3 Tìm hiểu đồ dùng và thiết bị dạy học: Tìm hiểu về các thiết bị trợ
giảng: tranh ảnh, vật thật, loa, file âm thanh, bảng phụ…
4 Nghiên cứu sản phẩm hoạt động của học sinh: Đánh giá nhận
xét sản phẩm hoạt động của học sinh thông qua bài kiểm tra miệng, kiểm tra kỹ năng nói theo cặp, nhóm qua tiết học nói
Trang 4B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lý luận
Mục đích của việc dạy ngoại ngữ không chỉ là cung cấp cho học sinh kiến thức của ngôn ngữ đó, mà mục đích cuối cùng của việc dạy ngoại ngữ nói chung, tiếng Anh nói riêng là dạy học sinh khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ đó Rõ ràng, muốn hình thành được khả năng giao tiếp Tiếng Anh cho học sinh thì chúng ta phải chú trọng đến kỹ năng Nghe – Nói Sự hăng say phát biểu trong các tiết học không những giúp học sinh thu nhận kiến thức mà còn tăng thêm sự tự tin, tăng kỹ năng giao tiếp xã hội
II Cơ sở thực tiễn
1 Thuận lợi:
- Đa số học sinh các lớp mà tôi giảng dạy có hứng thú với môn Tiếng Anh, các em hầu hết xuất thân từ gia đình làm nông nên ngoan, chịu khó,
có ý thức tự học
- Được sự quan tâm của nhà trường về việc mua sắm các thiết bị dạy học tương đối đầy đủ
2 Khó khăn:
Tuy nhiên, trong thực tế hầu hết các tiết thực hành kỹ năng Nói đều khó thực hiện vì học sinh hầu như không chịu hoạt động Đặc biệt là học sinh ở các lớp lớn tuổi hơn như ở khối 8, 9 Vậy đâu là nguyên nhân? Qua thực tế giảng dạy cũng như qua tìm hiểu, điều tra học sinh tôi đã tìm ra được một số nguyên nhân cụ thể như sau:
a Nguyên nhân khách quan
- Học sinh của trường tôi thuộc vùng miền núi nên không có cơ hội tiếp xúc với các phương tiện thông tin bằng Tiếng Anh hàng ngày cũng như với người nước ngoài đặc biệt là người từ các nước có sử dụng Tiếng Anh
Trang 5- Các em chưa ý thức được tầm quan trọng của Tiếng Anh trong cuộc sống và cho chính các em sau này
- Học sinh còn rụt rè trong các tiết học, ngại nói vì sợ nói sai Tâm lý ngại ngùng càng tăng lên theo độ tuổi của học sinh
b Nguyên nhân chủ quan
- Giáo viên chưa có đủ điều kiện để chuẩn bị các thiết bị trợ giảng đa dạng, phong phú cho tiết dạy nói
- Chưa có nhiều biện pháp để khuyến khích học sinh nói Tiếng Anh
III.Cách thức tiến hành nghiên cứu
- Chú trọng nghiên cứu tâm lý, thái độ, hứng thú của học sinh trong việc học Tiếng Anh
- Phát phiếu bài tập trắc nghiệm sau đó thu lại để tổng hợp kết quả để đánh giá thái độ hứng thú của học sinh đối với môn học Tiếng Anh
Bài tập 1: (điều tra vào tháng 9 năm 2015)
Yêu cầu: Cho học sinh làm 10 câu, mỗi câu các em sẽ chọn một
phương án trả lời Phần điểm của các câu được ẩn đi (phụ lục 1)
+ Cách đánh giá: Mỗi câu sẻ tương ứng với một con điểm
- Từ 0 đến 10 điểm: Không có hứng thú trong việc nói Tiếng Anh
- Từ 11 đến 20 điểm: có một ít hứng thú với việc nói Tiếng Anh nhưng thái độ còn thờ ơ
- Từ 21 đến 30 điểm: có hứng thú trong giờ nói Tiếng Anh, có thái
độ rèn luyện nghiêm túc, có sự đầu tư cho môn học này
Bài tập 2: (phụ lục 2)
Trang 6Yêu cầu: Bài tập gồm 10 câu tình huống, mỗi câu có 4 phương án để
lựa chọn
+ Cách đánh giá:
- Từ 7 điểm trở lên loại khá, giỏi
- Từ 5 đến 6 điểm loại trung bình
- Từ 4 điểm trở xuống loại yếu, kém
IV Kết quả nghiên cứu
1 Kết quả quan sát
Trong các tiết dạy, cũng như dự giờ các giáo viên khác, tôi nhận thấy khả năng đọc thành tiếng của học sinh còn yếu Mỗi lớp chỉ có số ít học sinh giơ tay phát biểu Phần thực hành có kiểm soát thì một số học sinh có thể nói được nhưng qua phần thực hành tự do thì hầu hết không nói được Giáo viên chưa linh hoạt trong việc truyền tải các yêu cầu nói trong sách giáo khoa
2 Kết quả nghiên cứu phương tiện dạy học
Điều kiện của trường còn hạn chế nên chưa có phòng học riêng cho tiết học nói, các thiết bị trợ giảng chưa có nhiều đặc biệt là tranh ảnh minh hoạ
3 Kết quả kiểm tra các bài tập trắc nghiệm:
Số liệu điều tra tháng 9/ 2015: Điều tra trên 118 em học sinh khối
lớp 9 cho kết quả sau:
Bài tập 1:
Trang 70- 10 50 42.4 %
Bài tập 2:
Nhận xét:
Qua kết quả của 2 bản điều tra trên cho ta thấy:
Số học sinh thực sự tích cực và học tốt chỉ chiếm 21.2% trong khi đó
số học sinh không có hứng thú trong giờ học Tiếng Anh rất nhiều, chiếm 42.4%, số học sinh còn lại có đôi chút yêu thích môn học nhưng thái độ học tập chưa cao chiếm 36.4 %
Đa số học sinh chưa nắm vững tình huống giao tiếp, chưa có hứng thú trong giao tiếp sẽ làm cho tiết học trầm lắng, nhàm chán Nguyên nhân chính là do các em ít thực hành nói Tiếng Anh, lười học bài nên vốn từ ít Điều này làm cho việc thực hành nói Tiếng Anh trên lớp trở nên rất khó khăn
V Một số biện thích hợp giúp học sinh cải thiện kỹ năng nói trong dạy học Tiếng Anh
- Muốn việc thực hành nói của học sinh có hiệu quả giáo viên cần chuẩn bị tâm thế cho học sinh, chỉ dẫn nhiệm vụ nói phải rõ ràng Nghĩa là
Trang 8học sinh phải có tâm lý và tinh thần thoải mái, hứng khởi trước khi thực hành
- Cần thường xuyên kết hợp kỹ năng nói trong các tiết dạy kỹ năng khác như nghe, đọc, viết chứ không chỉ trong giờ luyện nói Ví dụ ở Unit 1: Lesson 4 – Reading, English 9, phần Post – Reading tôi đưa ra một số câu hỏi để học sinh thảo luận nhóm mà trả lời như là:
+ What’s Malaysia’s area?
+ What’s the population of Malaysia?
+ What’s its unit of currency?
+ What’s the capital city?
+ How is its climate?
+ What is the official religion of Malaysia?
Những thông tin của câu hỏi đã được làm rõ trong bài tập đọc hiểu trước đó Việc trả lời câu hỏi chỉ nhằm phát triển thêm kỹ năng nói cho học sinh Với những câu hỏi như thế này tôi thường áp dụng cho học sinh ở mức trung bình
- Mức độ ngôn ngữ nói nên tùy vào lớp học, đối tượng học, cần thực hiện từ đơn giản đến phức tạp, cần khuyến khích học sinh nghe, đoán để trả lời, không nhất thiết phải hiểu hết từng từ
- Các khẩu lệnh lớp học như là: Stand up, sit down, work with a parter, work in groups, read the dialogue, v.v cũng rất quan trọng Vì vậy, ngay từ đầu giáo viên cần phải hướng dẫn cho học sinh cách sử dụng khẩu lệnh này trên lớp và sử dụng một cách thường xuyên để học sinh có thể nghe và trả lời một cách thành thạo như một thói quen trong tiết học
- Việc sử dụng Tiếng Anh trên lớp của giáo viên là rất cần thiết và phải sử dụng càng nhiều càng tốt, tạo nhu cầu giao tiếp cho các em Giáo viên chỉ sử dụng Tiếng Việt khi thấy thực sự cần thiết
Trang 9- Khi học sinh nói Tiếng Anh trong tiết học, giáo viên không nhất thiết sửa lỗi câu của các em ngoại trừ thực hành cấu trúc, như vậy các em sẽ không sợ sai và e ngại khi nói Cần khuyến khích tính tích cực giao tiếp bằng Tiếng Anh của học sinh Việc sửa lỗi chỉ thực hiện khi thực sự cần thiết và sau khi học sinh hoàn thành phần nói của mình Khi học sinh thực hành sai bạn đừng bao giờ nói với học sinh là: “You’re wrong” mà hãy nói
“Nearly right, try again”
- Giáo viên cần cho học sinh thảo luận cặp và nhóm thường xuyên, thay đổi cặp và nhóm để học sinh có thể nghe cách phát âm của nhiều bạn bắt chước cách phát âm hay Khi gọi các đại diện nhóm trình bày kết quả hoạt động nhóm cần thay đổi học sinh khác nhau tuỳ thuộc vào câu nói dễ hay khó
- Đối với các học sinh không tích cực trong việc nói khi không sử dụng sách, giáo viên cần cho các em đóng vai thực hành các bài hội thoại Bởi các bài hội thoại thường đòi hỏi sự phản ứng tức thì của ngôn ngữ Giáo viên cần yêu cầu các em biểu lộ về cử chỉ, nét mặt, điệu bộ trọng âm, ngữ điệu khi thực hành lời thoại, chẳng hạn như các từ (oh, well, yeah, ok…)
- Việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh là rất cần thiết Vì thế giáo viên cần chú trọng làm rõ yêu cầu bài tập chuẩn bị cho tiết học nói chẳng hạn như chuẩn bị từ vựng ở phạm vi nào, cấu trúc cần thiết là những cấu trúc nào, chia nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm, cặp học sinh Đặc biệt đối với sách giáo khoa Tiếng Anh 9 những tiết nói thường phức tạp và được học chung một tiết với kỹ năng nghe hoặc kết hợp một phần Language Focus Khi đã chuẩn bị tốt ở nhà thì giáo viên lên lớp chỉ cần hướng dẫn, bổ sung những thắc mắc của học sinh và các cấu trúc mới
Trang 10- Phương pháp dạy học mới đặc biệt là với môn Tiếng Anh cần tạo cho học sinh tính chủ động, tích cực trong các tiết học Để đạt được điều đó trước hết người giáo viên cần linh hoạt trong tiết dạy
- Các thiết bị trợ giảng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong tiết dạy nói, tạo sự chú ý, lôi cuốn học sinh đặc biệt là sử dụng vật thật, hình ảnh
mô phỏng Ví dụ ở Unit 2: Lesson 2 – Speaking, English 9, tôi thường xuyên sử dụng các vật thật bằng các bộ quần áo như quần sóc, quần Jean, váy…để làm sinh động thêm cho tiết học
- Dạy một số bài hát Tiếng Anh đơn giản cũng là cách có hiệu quả gây
không khí vui vẻ hứng thú cho lớp học.
- Một điều rất quan trọng nữa đó là vai trò của giáo viên Muốn cho học sinh tham gia vào hoạt động nói thì giáo viên phải là người chủ động tạo tình huống nói Thái độ, cử chỉ, giọng điệu của giáo viên cần tự nhiên, thân thiện
- Giáo viên trong quá trình giải thích hay cho học sinh cần phải đến gần từng nhóm, em học sinh, sau khi đã hướng dẫn thì nên hỏi lại các em ngay như thế sẽ khuyến khích các em nói tự nhiên và nhớ lâu tâm lý của các em là thích được quan tâm
* Một số hoạt động mà tôi thường sử dụng trong tiết dạy nói:
- Hỏi một số câu đơn giản để tạo không khí gần gũi: How are you?
How do you feel today? What’s the weather like today? Are you cold / hot/ hungry/ tired?
Ví dụ ở Unit 1 – Lesson 2, English 9 Ngay khi vào lớp tôi thường chào hỏi các em như sau
T: Hello, everybody, how are you today? - Ss: ………
T: Nice to meet you again – Ss………
Trang 11Sau đó tôi sẻ chỉ một số học sinh và nói: “You are Nga?”, “ you must
be Lan?”… Điều này vừa tạo không khí vui vẻ cho học sinh vì được thầy
cô hỏi tên, vừa tạo cho tình huống cho bài học
- Chơi một trò chơi để cả lớp có thể tham gia dễ dàng: Slap the board,
Simon says, Tongue Twisters, Kim’s game, Chain game… Ví dụ ở Unit 3: Lesson 2 – Speaking + Language Focus 2+3, English 9, ở phần Post – speaing tôi thường cho học sinh chơi trò Noughts and Crosses, yêu cầu học sinh hỏi và trả lời về làng quê của mình:
1) Have you ever
been to another
village?
2) How often do you go to another village?
3) What are the people there like?
4) Are there any
banana trees?
5) What do people
do for a living?
6) Did you take photos?
7) How can you
get there?
8) How far is it from your house?
9) Who do you often go with?
- Kể một câu chuyện thật hoặc chuyện cười bằng Tiếng Anh.
- Hỏi thăm học sinh ốm vừa đi học lại: What was wrong with you?
How are you now?
- Hát một bài hát đơn giản, vui, phù hợp với tiết dạy: Auld Lang Syne,
Merry Christmas and Happy new year, happy birthday, chalk duck…
- Khen ngợi những việc mà lớp đã đạt được sau một đợt thi đua của
trường: I know your class won in drawing competition, congratulation! …
* Số liệu điều tra tháng 1 /2016 (sau khi đã áp dụng các biện pháp)
Bài tập 1:
Trang 12Bài tập 2:
Nhận xét: Sau khi áp dụng các biện pháp thích hợp vào giảng dạy, số
học sinh có hứng thú với việc nói Tiếng Anh trong giơ học đã tăng lên đáng kể, từ 21.2 % tăng lên 38.1 % Số học sinh thờ ơ, không có hứng thú với việc nói Tiếng Anh đã giảm hẳn từ 42.4 % xuống 29.7 % Điều đó có nghĩa học sinh đang dần có chuyển biến trong thái độ học ngoại ngữ của mình
Số học sinh nắm ngôn ngữ giao tiếp đã tăng lên Từ 9,3 % tăng lên 38.1%, tỷ lệ các em nói Tiếng Anh yếu kém cũng giảm hẳn từ 45.8% xuống còn 23.7% Điều này cho thấy các em đã có hứng thú học nói Tiếng Anh, các em có ý thức học Tiếng Anh, sử dụng Tiếng Anh để giao tiếp trong giờ học
C KẾT LUẬN
Trang 13Rèn luyện kỹ năng nói là một phần quan trọng trong dạy học ngôn ngữ Tuy nhiên điều này đang bị hầu hết giáo viên cũng như học sinh bỏ qua hoặc xem nhẹ, tạo tiền lệ không tốt cho các em dẫn đến sau này khi bước vào cuộc sống các em không có kiến thức cũng như kinh nghiệm để giao tiếp
Qua nhiều năm dạy học tại trường, tôi hiểu được rằng rèn luyện kỹ năng nói là vô cùng khó khăn đối với học sinh nói chung và đặc biệt là học
sinh ở vùng sâu xa này Tuy vậy sau khi áp dụng được một số phương pháp
tích cực trên phần nào đã có sự chuyển biến về khả năng nói của học sinh
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đúc rút được qua quá trình dạy học, học hỏi đồng nghiệp cũng như tham khảo qua các tài liệu Tôi nhận thấy phương pháp của tôi có thể đưa ra trao đổi tham khảo đối với các giáo viên cùng môn Mong rằng sẽ có sự phản hồi tích cực từ quý thầy cô Tuy nhiên, dù sử dụng phương pháp nào thì việc giáo viên hiểu được học sinh
mà mình trực tiếp giảng dạy là vô cùng quan trọng Người giáo viên ngoài việc trang bị cho mình một kiến thức tốt bằng cách không ngừng học hỏi thì cần phải có một trái tim yêu nghề để từ đó thân thiện, yêu thương, giảng dạy nhiệt tình đối với thế hệ trẻ Có thế chúng ta mới kỳ vọng vào một thế
hệ tương lai có thể giao tiếp Tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ của mình