skkn 15 16 Tinh

Nhằm nâng caohiệu quả của việc lồng ghép GDMT trong bài giảng, trong năm học trước tôi đãthực hiện đề tài “LỒNG GHÉP NỘI DUNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG VÀOMÔN HÓA HỌC LỚP 8 TRƯỜNG THCS” và đã

2.1.1 Giáo dục môi trường là gì?

2.1.2 Vai trò của việc lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học 2.1.3 Những thuận lợi và khó khăn trong việc lồng ghép GDMT 2.2 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

2.2.1 Một số phương pháp lồng ghép nội dung GDMT vào môn Hóa học

2.2.2 Các hình thức lồng ghép nội dung GDMT vào môn Hóa học

2.2.3 Các quy trình lồng ghép GDMT vào dạy học Hoá học

2.2.4 Các nguyên tắc cần thực hiện khi lồng ghép nội dung GDMT vào dạy học Hoá học

3 Hiệu quả giải pháp

3.1 Hiệu quả đạt được

3.2 Bài học kinh nghiệm, hướng phát triển

4 Kết luận và đề xuất, kiến nghị

4.1 Ý nghĩa sáng kiến kinh nghiệm

4.2 Đề xuất, kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

1 Cơ sở đề xuất giải pháp

1.1 Sự cần thiết hình thành giải pháp

Như chúng ta thấy, môi trường xung quanh hiện nay đang có những thay đổibất lợi cho con người, đặc biệt là những yếu tố mang tính chất tự nhiên như đất,nước, không khí, hệ động thực vật Tình trạng môi trường thay đổi và bị ô nhiễmđang diễn ra trên phạm vi mỗi quốc gia cũng như trên toàn cầu Chưa bao giờ môitrường lại bị ô nhiễm nặng như bây giờ, chính vì vậy việc giáo dục môi trường(GDMT) nói chung là vấn đề cần thiết đối với mỗi chúng ta

GDMT trong nhà trường lại càng có ý nghĩa quan trọng, được xem là mộttrong những biện pháp hàng đầu để bảo vệ môi trường (BVMT) có hiệu quả.GDMT sẽ giúp con người có nhận thức đúng đắn về môi trường, về việc khai thác

sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và có ý thức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môitrường Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ, những người chủ tương lai của đấtnước, những người sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục sau này Nếu họ có đầy

đủ những nhận thức về bảo vệ môi trường, thì từ khi đang học trên ghế nhà trường

và cho đến khi ra đời, dù họ làm việc gì, ở bất cứ nơi đâu, bất kì cương vị hoạtđộng nào, cũng đều có thể thực hiện nhiệm vụ BVMT một cách có hiệu quả

Ở trường THCS, việc truyền thụ kiến thức GDMT đến học sinh thuận lợi vàhiệu quả nhất vẫn là hình thức tích hợp và lồng ghép vào các môn học Bên cạnhnhững kiến thức từ nội dung bài học, các em còn có thể tích lũy được các kiếnthức về môi trường từ đó hình thành ý thức bảo vệ, giữ gìn Hiện nay, nội dungnày đã và đang được triển khai, phổ biến rộng rãi trong giờ học kể cả chính khóalẫn ngoại khóa, đặc biệt là lồng ghép trong các môn học như: Hóa, Lý, Sinh, Địa,Giáo dục công dân,

Hóa học là môn khoa học tự nhiên có mối quan hệ mật thiết với các mônkhoa học khác như Vật lí, Sinh học, đồng thời có vai trò to lớn trong đời sốngkinh tế xã hội Đặc biệt, bộ môn Hóa học giúp các em từ chỗ nghiên cứu tính chấtcủa chất, sự tạo thành chất mới, các quy luật biến đổi chất sẽ rút ra được mối liên

hệ phát sinh giữa các sự vật, giải thích được bản chất của các quá trình xảy ra

nhiên, trong thực tế cho thấy việc giảng dạy Hóa học còn mang nặng tính lí thuyết,thụ động, và chưa phù hợp với yêu cầu xã hội Chính vì vậy việc lồng ghép nộidung GDMT vào môn học này vẫn chưa được sâu sát và triệt để Nhằm nâng caohiệu quả của việc lồng ghép GDMT trong bài giảng, trong năm học trước tôi đãthực hiện đề tài “LỒNG GHÉP NỘI DUNG GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG VÀO

MÔN HÓA HỌC LỚP 8 TRƯỜNG THCS” và đã thấy những chuyển biến rõ rệt

về mặt nhận thức của học sinh khối 8 trong việc BVMT Từ kết quả đó, tôi tiếp tụcđưa nội dung GDMT vào chương trình Hóa học lớp 9 để hoàn thiện đề tài nghiêncứu của mình, và đổi tên đề tài mới là “TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔITRƯỜNG TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC Ở TRƯỜNG THCS”

1.2 Các giả thuyết nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu lí thuyết: Phân tích và hệ thống hóa các tài liệu cóliên quan đến đề tài trên báo chí và nhiều tài liệu khác

Phương pháp thực nghiệm: Tiến hành thí nghiệm ở các giờ dạy trên lớp từbản thân và các đồng nghiệp

Phương pháp điều tra học sinh

1.3 Mục tiêu giải pháp

Đề tài này đi vào nghiên cứu những biện pháp để nâng cao hiệu quả và pháthuy tích cực việc lồng ghép nội dung GDMT trong môn Hóa học ở trường THCS

Từ đó góp phần hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường ở địa phương

Giúp cho học sinh hiểu rõ được mối quan hệ giữa các kiến thức Hóa học với thực tiễn đời sống, với xu hướng phát triển của xã hội

1.4 Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn

1.4.1 Cơ sở lý luận

GDMT trong trong trường học có ý nghĩa vô cùng quan trọng nhằm thựchiện chiến lược toàn cầu về bảo vệ Trái Đất: “Cái nôi của nhân loại ”, để đảm bảocho sự phát triển bền vững đồng thời cũng quán triệt chủ điểm xây dựng “Trườnghọc thân thiện, học sinh tích cực”

Ở bất kì quốc gia nào, số lượng thầy giáo và học trò các cấp cũng chiếm tỉ lệcao Lực lượng này góp phần quan trọng đảm bảo tính hiệu quả của nhiệm vụ

GDMT Trong nhiệm vụ này, ngành Giáo dục có trách nhiệm là đào tạo ra nhữngthế hệ có đầy đủ tri thức về lí luận và thực hành GDMT để phục vụ cho xã hội.

Ở các nước trên thế giới, việc GDMT đã được đưa vào trường học từ nhiềuchục năm nay Ở nước ta, việc đưa nội dung GDMT vào chương trình thông quacác môn học được thực hiện rầm rộ qua quá trình cải cách giáo dục, đặc biệt làđợt đổi mới sách giáo khoa vừa qua Cũng như nhiều nước trên thế giới, nội dunggiáo dục môi trường của nước ta tập trung chủ yếu vào các môn học có liên quanđến môi trường như: môn Hóa học, Sinh học, Địa lí, Giáo dục công dân, kĩ thậtnông nghiệp, … Và với đặc thù của mình, khoa học Hóa học cũng có mối liên hệmật thiết với các yếu tố môi trường

1.4.2 Cơ sở thực tiễn

Ở bậc Trung học, nội dung GDMT được lồng ghép tích hợp qua nhiều mônhọc có liên quan như Vật lý, Hóa học, Sinh học, Địa lý, Giáo dục công dân Thôngqua GDMT, các em được trang bị những kiến thức cơ bản về các yếu tố môitrường, vai trò của môi trường đối với con người và tác động con người đối vớimôi trường, phát triển kĩ năng bảo vệ và gìn giữ môi trường

Bên cạnh đó, các hoạt động GDMT còn được thực hiện thông qua hoạt độngcủa tổ chức Đoàn - Đội trong nhà trường như phong trào xanh hóa nhà trường, xây

dựng vườn trường, xây dựng cảnh quan nhà trường “xanh – sạch – đẹp”, tham gia hưởng ứng “Tuần lễ nước sạch và vệ sinh môi trường”, tham gia “Chiến dịch làm

cho thế giới sạch hơn”, tham gia“ Tết trồng cây”, …

Nh ng vi c làm v a nêu đã góp ph n nâng cao ý th c b o v môi tr ngệc làm vừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ức bảo vệ môi trường ảo vệ môi trường ệc làm vừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ường cho giáo viên và h c sinh Vi c v sinh tr ng l p, gi gìn và tôn t o c nh quan xanh - ệc làm vừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ệc làm vừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ường ớp, giữ gìn và tôn tạo cảnh quan xanh - ạo cảnh quan xanh - ảo vệ môi trường

s ch - đ p đ c chú tr ng, t o môi tr ng giáo d c an toàn, lành m nh và thân thi n ạo cảnh quan xanh - ư ạo cảnh quan xanh - ường ục an toàn, lành mạnh và thân thiện ạo cảnh quan xanh - ệc làm vừa nêu đã góp phần nâng cao ý thức bảo vệ môi trườngtrong các c s tr ng h c.ơ sở trường học ở trường học ường

1.5 Phương pháp thực hiện

Dựa trên cơ sở nghiên cứu các vấn đề cơ bản liên quan đến việc lồng ghépnội dung giáo dục môi trường vào dạy học hoá học trong chương trình THCS

Tìm hiểu nội dung và các biện pháp lồng ghép nội dung giáo dục môitrường vào dạy học hoá học trong chương trình THCS.

Tự rút ra kinh nghiệm sau mỗi giờ lên lớp cũng như sau những tiết dự giờ từcác đồng nghiệp

Rút ra những kết luận từ việc nghiên cứu đưa vào áp dụng thực tiễn

1.6 Đối tượng và phạm vi áp dụng

1.6.1 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 8 và 9 trường THCS Châu Văn Biếc

2.1.1 Giáo dục môi trường là gì?

"GDMT là một quá trình thông qua các hoạt động giáo dục chính quy vàkhông chính quy nhằm giúp con người có được sự hiểu biết, kĩ năng và giá trị tạođiều kiện cho họ tham gia vào phát triển một xã hội bền vững về sinh thái"

Mục đích của GDMT nhằm vận dụng những kiến thức và kĩ năng vào gìngiữ, bảo tồn, sử dụng môi trường theo cách thức bền vững cho cả thế hệ hiện tại vàtương lai Nó cũng bao hàm cả việc học tập cách sử dụng những công nghệ mớinhằm tăng sản lượng và tránh những thảm hoạ môi trường, xoá nghèo đói, tậndụng các cơ hội và đưa ra những quyết định khôn khéo trong sử dụng tài nguyên.Hơn nữa, nó bao hàm cả việc đạt được những kĩ năng, có những động lực và camkết hành động, dù với tư cách cá nhân hay tập thể, để giải quyết những vấn đề môitrường hiện tại và phòng ngừa những vấn đề mới nảy sinh

GDMT không phải ngày một ngày hai mà cả một quá trình lâu dài, khôngphải chỉ ở học sinh THCS mà ở mọi lứa tuổi, trong suốt cuộc đời

GDMT trong nhà trường phổ thông nhằm đạt đến mục đích cuối cùng là:Mỗi học sinh được trang bị một ý thức trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững

của Trái đất, hình thành thái độ, ý thức bảo vệ và giữ gìn tài sản quí giá nhất củanhân loại này.

2.1.2 Vai trò của việc lồng ghép giáo dục môi trường vào dạy học Hóa học

Trong trường THCS, thông qua hoạt động dạy học và các hoạt động tập thể,việc lồng ghép nội dung GDMT cho học sinh hết sức đa dạng và hiệu quả Với chủtrương xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, một không gian xanh, sạch, đẹp,hạn chế tối đa tình trạng ô nhiễm môi trường, ở các trường học đã dấy lên phongtrào thi đua trồng cây, vệ sinh làm sạch đẹp trường lớp Bộ môn Hóa học giúp các

em từ chỗ nghiên cứu tính chất của chất, sự tạo thành chất mới, các quy luật biếnđổi chất sẽ rút ra được mối liên hệ phát sinh giữa các sự vật, giải thích được bảnchất của các quá trình xảy ra trong tự nhiên, trong sản xuất và trong đời sống liênquan đến môi trường Thông qua các bài học đa dạng, giáo viên có thể gửi gắmcác thông điệp phong phú về giữ gìn và BVMT, giúp các em lĩnh hội kiến thức vềGDMT một cách tự nhiên, sinh động và hiệu quả Bên cạnh đó còn làm mới lạ nộidung bài học, giúp học sinh có hứng thú tìm tòi kiến thức mới, tránh tình trạngkhô khan, nhàm chán do đặc thù của bộ môn

2.1.3 Những thuận lợi và khó khăn trong việc lồng ghép GDMT

2.1.3.1 Thuận lợi

Nhiệm vụ của bộ môn là nghiên cứu về chất, sự biến đổi của chất, có liênquan trực tiếp đến môi trường và các yếu tố của môi trường nên có rất nhiều thuậnlợi cho việc triển khai nội dung GDMT Hơn nữa, đây cũng là một trong nhữngmục tiêu cần phải đạt được trong các bài dạy hoá học có liên quan

Hiện nay, chủ đề GDMT đã và đang được phổ biến rộng rãi trong nhàtrường nên việc kết hợp giáo dục sẽ được đồng bộ, hiệu quả giáo dục cao hơn

Sử dụng có hiệu quả cao đối với những bài học có hình ảnh, phim minh họahợp lý

Gây được sự hứng thú, ngạc nhiên, với các kiến thức mới lạ, vì vậy dễ dànglôi kéo sự tham gia của học sinh vào tiết học, tạo cho học sinh sự hào hứng làm

Ý thức BVMT của phần lớn học sinh còn hạn chế, các em vẫn còn thói quen xả rác

bừa bãi,…

2.2 Các biện pháp tiến hành để giải quyết vấn đề

2.2.1 Một số phương pháp lồng ghép nội dung GDMT vào môn Hóa học

Do kiến thức GDMT được tích hợp và lồng ghép vào nội dung bài giảng, nênkhi giảng dạy không có một phương pháp riêng dành cho giáo dục môi trường màphải thông qua bộ môn Hóa học Tùy từng điều kiện, có thể sử dụng một sốphương pháp sau:

+ Phương pháp đàm thoại (hỏi, đáp)

+ Phương pháp thảo luận

+ Phương pháp sử dụng các tài liệu trực quan trong giờ giảng

+ Phương pháp giảng dạy dùng lời nói để giảng giải, kể chuyện, đọc tài liệu, + Phương pháp thực hành, thực nghiệm trong phòng thí nghiệm,

Tuy nhiên, dù với bất kì phương pháp nào thì cũng phải đảm bảo được nộidung của bài giảng và không ảnh hưởng đến tính đặc thù của dạy học Hóa học.Thông thường thì chủ đề GDMT được truyền tải trong bài giảng thường có nhữngđặc trưng sau:

+ Nêu khái niệm, nội dung sẵn có trong SGK với tình huống hoặc chi tiết cụthể có liên quan

+ Nêu rõ mục tiêu GDMT có thể khai thác từ khái niệm (nội dung) trên

+ Liên hệ một cách mềm dẻo, linh hoạt từ nội dung bài dạy để đạt đến mụctiêu GDMT

Trong nội dung GDMT, cần phải làm rõ ý nghĩa của môi trường với conngười, bao gồm cả ý nghĩa trực tiếp (thực phẩm để ăn, nước để uống, ) đến giátrị gián tiếp (ô nhiễm không khí, mưa axit, )

2.2.2 Các hình thức lồng ghép nội dung GDMT vào môn Hóa học

Có thể có nhiều hình thức khác nhau để truyền tải nội dung GDMT một cách

hiệu quả đến học sinh tùy thuộc vào nội dung bài dạy, mục tiêu cần đạt đến, sauđây là một số hình thức chủ yếu:

2.2.2.1 Vận dụng kiến thức trong nội dung bài học để liên hệ thực tế có liên quan đến môi trường

Hình thức này không những giúp các em thấy được sự gần gũi giữa Hóa họcvới thực tiễn mà từ đó các em còn có thể tự mình giải thích được những hiệntượng xảy ra trong tự nhiên liên quan đến những biến đổi hóa học Nhờ vậy, nộidung GDMT sẽ trở nên thiết thực và hiệu quả được nâng cao

Ví dụ 1: Bài Mở đầu môn Hóa học – Phần II – Hóa học có vai trò như thế nào

trong cuộc sống của chúng ta? (Hóa 8)

- Sau khi cho học sinh nêu vai trò của môn Hóa học, giáo viên hỏi: Trongsản xuất và sử dụng hóa chất (phân bón hóa học) nếu ta làm không đúng cách vàđúng quy trình thì sẽ dẫn đến hậu quả gì?

- Học sinh trả lời: Gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏecon người

- Từ đó giáo dục các em cẩn thận, sử dụng hóa chất (phân bón hóa học) hợp

lý để bảo vệ môi trường, cũng là bảo vệ sức khỏe chúng ta

Ví dụ 2: Bài thực hành 2 – Sự lan tỏa của chất (Hóa 8)

- Cuối tiết thực hành, giáo viên hỏi học sinh: Làm thế nào để không khí (tronglớp học, nhà ở, nhà vệ sinh, ) không chứa các khí độc và vi khuẩn gây bệnh?

- Từ đó giáo dục học sinh ý thức giữ vệ sinh nơi ở, nơi học tập và làm việctránh khí độc và vi khuẩn gây bệnh

Ví dụ 3: Bài Một số oxit quan trọng – Phần B – Lưu huỳnh đioxit – Phần I: Lưu

huỳnh đioxit có những tính chất gì? (Hoá 9)

- Để giáo dục học sinh về tính chất độc hại của lưu huỳnh đioxit, giáo viên

có thể đặt các câu hỏi:

+ Để diệt chuột trong một nhà kho người ta dùng phương pháp đốt lưuhuỳnh, đóng kín cửa nhà kho lại Chuột hít phải khói sẽ bị sưng yết hầu, co giật, tê liệt cơ quan hô hấp dẫn đến bị ngạt mà chết Giải thích tại sao?

+ Lưu huỳnh đioxit là một trong những chất khí chủ yếu gây ra những cơnmưa axit gây tổn hại cho những công trình được làm bằng thép, đá Hãy giải thíchquá trình tạo thành mưa axit

- Từ đó, giáo viên giáo dục học sinh cẩn thận khi tiếp xúc với lưu huỳnh đioxit

2.2.2.2 Xây dựng hệ thống câu hỏi, bài tập liên quan đến GDMT

Khi ra các bài tập, giáo viên có thể đưa một số bài tập có liên quan đếnGDMT Trong quá trình giải bài tập, học sinh phải phân tích, tổng hợp, tìm tòi ranội dung bài giải nhờ đó có thể khắc sâu trong tư tưởng của các em

Ví dụ 1: Bài Sự biến đổi chất (Hóa 8)

Câu hỏi: Những hiện tượng nào dưới đây là hiện tượng vật lí, hiện tượng hóa học?

a Vành xe đạp bằng sắt sau một thời gian bị gỉ

b Hiệu ứng nhà kính (do CO2 tích tụ trong khí quyển) làm Trái đất nóng lên

c Các quả bóng bay lên trời rồi nổ tung

d Khi đốt cháy than, củi sinh ra nhiều khí độc như CO, SO2, gây ônhiễm môi trường

Ví dụ 2: Bài Một số oxít quan trọng – Lưu huỳnh đioxit – Phần củng cố (Hoá 9)

- Giáo viên cho bài tập củng cố: Một nhà máy nhiệt điện mỗi ngày đêm thải

ra khí quyển 64 tấn SO2 Hỏi cần có bao nhiêu m3 dung dịch Ca(OH)2 0,0002 M để

xử lí toàn bộ lượng SO2 trong khí thải đó?

- Học sinh vận dụng tính chất hoá học của SO2 để giải bài tập

- Giáo viên nhận xét, kết luận: Cần hạn chế lượng khí thải SO2 để góp phầnbảo vệ môi trường

Ví dụ 3: Bài Sự ăn mòn kim loại và bảo vệ kim loại không ăn mòn (Hoá 9)

- Giáo viên đặt câu hỏi:

+ Vì sao sắt bị oxi hoá (bị ăn mòn) trong không khí ẩm?

+ Tại sao vật bằng sắt bị ăn mòn nhanh trong khí quyển có chứa cacbon đioxit,lưu huỳnh đioxit, mặc dầu những chất này không trực tiếp tác dụng với sắt?

- Học sinh trả lời, giáo viên chốt lại và giáo dục học sinh cần bảo vệ kimloại tránh bị ăn mòn do các yếu tố hóa học trong môi trường

Ví dụ 4: Bài Hợp kim sắt: Gang, thép (Hóa 9)

Câu hỏi: Trong quá trình sản xuất gang, thép thường thải ra những khí thải

như CO2, SO2, CO, có ảnh hưởng như thế nào đến môi trường xung quanh Dẫn

ra một số phản ứng để giải thích?

2.2.2.3 Minh hoạ nội dung GDMT bằng những hình ảnh thực tế

“Trăm nghe không bằng một thấy” Thật vậy, lời nói của giáo viên dù có thuhút, thuyết phục đến bao nhiêu cũng không bằng những hình ảnh thật, sinh động

mà học sinh thấy được Giáo viên có thể sưu tầm và đưa vào những hình ảnh cụthể để minh hoạ cho nội dung GDMT, đó là biện pháp tốt vừa bổ sung tài liệu chosách giáo khoa, vừa gây hứng thú học tập cho học sinh

Ví dụ 1: Bài Chất – Phần II.2 Việc hiểu biết tính chất của chất có lợi gì? (Hóa 8)

- Mục tiêu GDMT:

+ Liên hệ tình trạng rác thải ở khu vực chợ, khu đông dân cư, trường học, + Đề ra biện pháp xử lý rác thải đúng cách, giáo dục học sinh không xả rácbừa bãi nơi công cộng

- Thực hiện:

+ Sau khi học xong phần lý thuyết như sách giáo khoa, giáo viên cho học sinhxem một số hình ảnh về rác thải ở một số khu vực đông dân cư hoặc trường học

+ Giáo viên yêu cầu học sinh nêu những biện pháp xử lý rác thải mà các embiết.

+ Giáo viên kết luận, không nên xử lý bằng cách đốt rác, đặc biệt là rác hữu cơnhư bao nylon, chai nhựa, vì sẽ gây ô nhiễm môi trường Đồng thời giáo dục họcsinh phân loại rác thải, không xả rác bừa bãi nơi công cộng,

Ví dụ 2: Bài Không khí, sự cháy – Phần I.3 Bảo vệ không khí trong lành, tránh ô

nhiễm (Hóa 8)

- Mục tiêu GDMT:

+ Tác hại của tình trạng không khí bị ô nhiễm, bảo vệ không khí trong sạch

là nhiệm vụ của mỗi người, mỗi quốc gia

+ Sự cháy gây ô nhiễm không khí khi tạo ra các chất gây hiệu ứng nhà kínhnhư CO2, gây mưa axit như SO2,

- Thực hiện:

+ Giáo viên đặt vấn đề: Bầu không khí của chúng ta hiện nay như thế nào?+ Giáo viên trình chiếu một số hình ảnh về ô nhiễm không khí do bụi, khíthải, xác chết sinh vật, hậu quả của việc ô nhiễm không khí,

Ô nhiễm không khí do bụi Ô nhiễm không khí do khí thải

+ Rút ra kết luận: Hãy góp phần bảo vệ bầu không khí trong lành tránh ô nhiễmbằng những việc làm thiết thực như trồng cây xanh, trồng và bảo vệ rừng,

+ Giáo viên tiếp tục đưa hình ảnh về việc trồng cây xanh, bảo vệ rừng,

Ví dụ 3: Bài Các oxit của cacbon – Phần củng cố (Hoá 9)

- Mục tiêu GDMT: Hàm lượng các oxit của cacbon trong không khí lớn gây

ô nhiễm không khí, hiệu ứng nhà kính,

Ô nhiễm không khí do xác chết sinh vật Ô nhiễm không khí do cháy rừng

Hãy trồng và bảo vệ cây xanh để bảo vệ môi trường không khí của chúng ta

Những lò nung gạch ngói gây ô nhiễm môi trường

2.2.2.4 Đưa vào nội dung bài học những thông tin mang tính thời sự có liên quan đến môi trường

Hình thức liên hệ thực tiễn này gợi cho học sinh những hình ảnh thiết thực,gần gũi, cho các em thấy được mối quan hệ mật thiết giữa hoá học với đời sống,với môi trường Từ đó biết vận dụng những kiến thức hoá học vào việc xây dựng,bảo vệ, cải tạo môi trường mà các em đang sống

Ví dụ 1: Bài Nước – Phần III Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất, chống

ô nhiễm nguồn nước (Hóa 8)

- Mục tiêu GDMT: Giáo dục ý thức cải tạo và bảo vệ nguồn nước, hạn chếtình trạng ô nhiễm nước như hiện nay

- Thực hiện:

+ Giáo viên có thể trình chiếu một số hình ảnh ô nhiễm nguồn nước nóichung, về hành vi vi phạm môi trường của công ty Vedan và hậu quả ô nhiễmnặng nề ở sông Thị Vải,

Sử dụng năng lượng mặt trời hạn chế gây ô nhiễm môi trường

Ô nhiễm nguồn nước do rác thải sinh hoạt

+ Đề ra các phương hướng chống ô nhiễm và bảo vệ nguồn nước:

 Tập trung xử lí các nguồn nước thải sinh hoạt

 Nhà máy, cơ sở sản xuất phải có hệ thống xử lí nước thải để tái sử dụngnước cho sản xuất hoặc thải ra hệ thống nước thải chung

 Nước rác rỉ ra từ các bãi chôn lấp rác thải sinh hoạt cần được xử lí trướckhi hoà lẫn với nước ngầm hoặc nước mặt

 Sử dụng phân bón hoá học, chất bảo vệ thực vật hợp lí

 Nước thải đã qua xử lí có thể dùng để tưới cây, rửa đường, sử dụng trongxây dựng hoặc trong các dây chuyền công nghệ có sử dụng nước nhằm mục đíchlàm nguội sản phẩm

 Hướng dẫn, giáo dục, tuyên truyền nếp sống văn minh và ý thức bảo vệmôi trường của mỗi người dân trong đời sống cũng như trong lao động sản xuất

+ Rút ra kết luận: Hãy góp phần bảo vệ nguồn nước sạch tránh ô nhiễm

Ví dụ 2: Bài Một số axit quan trọng – Axit sunfuric (Hoá 9)

- Mục tiêu GDMT: Axit sunfuric có thể tác dụng với kim loại và một số chấtgây hại cho môi trường, ảnh hưởng xấu đến đất trồng,

- Thực hiện:

+ Bài tập liên hệ: Làng đá Non Nước trong khu du lịch Ngũ Hành Sơn - ĐàNẵng là một địa điểm tham quan nổi tiếng đã và đang thu hút một lượng lớn dukhách trong và ngoài nước Khi đến đây, du khách được xem tất cả các giai đoạn(cưa, xẻ, đục, đẽo đá, mài giũa, đánh bóng tượng) để làm ra một sản phẩm thủcông mĩ nghệ từ đá (tượng Phật, hươu nai, mỹ nhân ngư, …) Trong quá trình màigiũa, đánh bóng tượng, những người thợ ở đây đã hoà axit sunfuric vào nước rồi

đổ trực tiếp lên tượng, như vậy đã rút ngắn được thời gian và công sức một cáchđáng kể Nước axit tràn xuống sân rồi chảy ra ngoài đường

+ GV chiếu hình ảnh:

Ô nhiễm nguồn nước ở sông Thị Vải – Long Thành – Đồng Nai

+ Giáo viên hỏi: Theo em, việc sử dụng axit như vậy có ảnh hưởng như thếnào đến môi trường?

+ Học sinh trả lời

2.2.2.5 Xem các phim, video clip về hóa học và môi trường

Bên cạnh các hình thức gắn nội dung GDMT vào dạy học hoá học, thì chohọc sinh xem các đoạn phim về hoá học và môi trường cũng là một biện pháp thiếtthực và bổ ích giúp học sinh tiếp thu một cách thiết thực nhất, sinh động nhất.Thông thường, một đoạn phim hoá học và môi trường tuy dung lượng ngắn, khôngtốn nhiều thời gian nhưng vẫn đảm bảo truyền tải được đầy đủ thông tin đến họcsinh Nổi bật nhất là các phim về ô nhiễm môi trường, tác hại do con người trựctiếp hay gián tiếp gây ra cho môi trường và cách khắc phục

Để kiểm tra nhận thức của học sinh sau khi xem phim, giáo viên nên đưa ra

hệ thống các câu hỏi có liên quan để học sinh trả lời Sau khi phân tích, tổng hợpnội dung trả lời của học sinh, giáo viên rút ra nội dung chính của vấn đề đồng thờigợi mở các biện pháp cải tạo, BVMT

2.2.3 Các quy trình lồng ghép GDMT vào dạy học Hoá học

2.2.3.1 Thu thập và phân loại các tư liệu

Để đưa nội dung GDMT vào bài giảng một cách sống động, hợp lí giáo viêncần phải có vốn kiến thức phong phú Muốn được như vậy phải chịu khó thu thập

tư liệu (bài viết, phóng sự, tranh ảnh, ) Sau đó, giáo viên phải biết chắt lọc vàphân loại theo từng nhóm để dễ dàng khi sử dụng

2.2.3.2 Nghiên cứu kĩ bài giảng

Khoa học Hoá học thường có liên quan chặt chẽ tới các vấn đề về môitrường và GDMT, tuy nhiên không phải bất kì bài dạy nào cũng chứa đựng nộidung này Chính vì vậy giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ nội dung bài giảng và cân

Các tượng phật, tượng đá Nước bị ô nhiễm

nhắc để đưa kiến thức GDMT vào một cách sống động Bởi vì nếu không logic vàphù hợp thì nội dung truyền tải sẽ sáo rỗng, mất giá trị, không còn khoa học.

Một bài giảng gồm nhiều phần, nhiều mục, tuỳ theo từng nội dung cụ thể

mà có thể lồng ghép GDMT bằng nhiều hình thức khác nhau Nhưng dù thế nào đinữa, giáo viên cũng phải nắm vững và chính xác mục tiêu bài dạy để từ đó đưa nộidung GDMT vào sẽ không bị khập khiễng, thiếu logic

* Hệ thống kiến thức GDMT qua môn Hóa học ở trường THCS:

Kiến thức GDMT trong môn Hóa học ở THCS không được trình bày cụ thểtrong từng chương, từng bài rõ ràng mà được tích hợp và lồng ghép vào nội dungbài giảng Qua đó, giáo viên có thể cung cấp cho học sinh những khái niệm, hiệntượng mang tính chất hóa học của môi trường, mối quan hệ giữa môi trường vàcon người, tình trạng ô nhiễm môi trường và giải pháp khắc phục, …

Chương trình Hóa 8:

1 Mở đầu môn

hóa học

Giới thiệu về môi trường xung quanh chúng ta và sơ lược

về vấn đề ô nhiễm môi trường hiện nay

Giáo dục học sinh khi sử dụng hóa chất cần hết sức cẩnthận và thực hiện theo đúng quy trình để tránh gây ônhiễm môi trường

vật xung quanh

Giáo dục học sinh ý thức giữ vệ sinh nơi ở, nơi học tập

và làm việc tránh khí độc và vi khuẩn gây bệnh

12 Sự biến đổi

chất

Đôi khi trong tự nhiên dưới tác động của con người, một

số chất bị biến đổi gây hại tới môi trường và con người

13 Phản ứng hóa

học

Trong công nghiệp, khi sử dụng các phản ứng hóa học đểsản xuất các chất cần thiết cho cuộc sống đôi khi tạo ra cácsản phẩm không mong muốn gây hại cho môi trường như

CO2, SO2, …Liên hệ: Vai trò của cây xanh trong việc điều hòa các khí

O2, CO2 qua quá trình quang hợp Từ đó giáo dục học sinhbảo vệ cây xanh, bảo vệ rừng, trồng rừng, …

36 Nước Nhiều nguồn nước ngọt trên Trái đất đang bị ô nhiễm

nặng do các chất thải sinh hoạt và công nghiệp gây ảnhhưởng sức khỏe con người

Giáo dục ý thức cải tạo và bảo vệ nguồn nước, hạn chế