Riêng Thành phố Quảng Ngãi hiệnchưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này.Với mục đích đánh giá thưc trạng về hình thái thể lực của học sinh trunghọc phổ thông để góp phần vào việc
Trang 1ĐẶT VẤN ĐỀXây dựng chiến lược phát triển con người Việt Nam là quốc sách hàng đầu,tinh thần Nghị Quyết 4, Khóa VII đã nêu “ Phát triển cao về trí tuệ, cường tráng vềthể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức” là muc tiêu của Đảng toàndân ta cũng như Bác Hồ hằng mơ ước Bác đã dạy: “…Mỗi một con người yếu ớt
là làm cho cả nước yếu ớt một phần – Mỗi con người dân khỏe mạnh là góp phầncho cả nước khỏe mạnh…” Chính vì vậy giáo dục thể chất là một trong nhữngnhân tố quan trọng trong hệ thống giáo dục đào tạo con người mới xã hội chủnghĩa Việt Nam
Từ xưa đến nay hình thái thể lực của người Việt Nam là nhỏ bé so với cácnước trên thế giới và khu vực Ở nước ta hiện nay nền kinh tế văn hoá, chính trị,khoa học, kỹ thuật đã và đang phát triển nhằm tiến tới công nghiệp hoá hiện đạihoá đất nước vì vậy việc nâng cao thể chất cho mỗi người dân Việt Nam là vấn đềcực kỳ cấp thiết là sự nghiệp của toàn Đảng toàn dân, Đảng và Nhà nước ta phảihết sức quan tâm và coi trọng đồng thời mỗi người dân cũng phải tự ý thức đượcđiều này
Nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước đã chứng minh sức khỏecủa trẻ em và thanh niên là nhân tố hết sức quan trọng có ảnh hưởng đến khả nănghọc tập, sáng tạo và phát triển năng khiếu
Trong giai đoạn hiện nay, giáo dục thể chất là một mặt của giáo dục toàndiện, góp phần đào tạo thế hệ trẻ có đầy đủ trí tuệ - sức khỏe – đạo đức phục vụcho công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giữ vững và tăng cường anninh quốc phòng
Quảng Ngãi là một tỉnh có truyền thống cách mạng và chịu nhiều hậu quảcủa cuộc chiến tranh để lại.Trong những năm qua, mặc dù có nhiều cố gắng nổ lựcphát triển kinh tế - văn hóa – xã hội và đạt được một số thành tựu nhất định Vớitình hình trên, việc giáo dục thể chất và chăm sóc cho lực lượng thanh niên, thiếuniên là một vấn đề bức thiết Nhiều đánh giá tổng kết thực tiễn vừa qua cho thấygiáo dục thể chất trong tỉnh Quảng Ngãi còn nhiều hạn chế, chưa được quan tấmđúng mức
Trang 2Trong những năm qua đã có nhiều công trình nghiên cứu về phát triển hìnhthái thể lực của trẻ em tại nhiều địa phương Riêng Thành phố Quảng Ngãi hiệnchưa có công trình nào nghiên cứu về vấn đề này.
Với mục đích đánh giá thưc trạng về hình thái thể lực của học sinh trunghọc phổ thông để góp phần vào việc nâng cao hiệu quả giáo dục thể chất cho họcsinh nói chung và học sinh Nữ nói riêng ở TP Quảng Ngãi Tôi mạnh dạn nghiêncứu đề tài:
“ Nghiên cứu hình thái và thể lực của học sinh Nữ lứa tuổi 15, 16, 17 ở trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng Thành phố Quảng Ngãi, tỉnh Quảng Ngãi”
Trang 3CHƯƠNG 1TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1 Quan điểm của Đảng và nhà nước về công tác giáo dục thể chất:
Mỗi đát nước được vững bền tồn tại lâu dài bắt nguồn từ sự không ngừng chăm lo đầu tư cho sự phát triển con người về mọi mặt, trong đó có đầu tư nâng cao thể chất sức khỏe
Nâng cao thể chất sức khỏe nói chung và phát triển hình thái thể lực con người nói riêng là vấn đề trọng tâm cốt lõi của mọi mô hình phát triển của các quốc gia, các chế độ chính trị xã hội, chính vì vậy, Bác Hồ, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ, trong đó có trí dục, đức dục và thể dục được coi là những mặt quan trọng, nhằm tạo cơ hội cho mỗi con người có khả năng “ phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng đạo đức”
Phát triển thể chất được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành khoa học.Nhưng cho đến nay ít có tác giả đưa ra khái niệm cụ thể cùng các yếu tố nội hàmcủa nó Một khái niệm chung nhất được sử dụng trong lý luận và phương phápgiáo dục thể chất đó là: Phát triển thể lực là quá trình hình thành biến đổi Tuần tựtheo quy luật trong suốt cuộc đời từng người về hình thái chức năng các tố chấtthể lực và năng lực thể chất
Mức độ phát triển thể chất chịu ảnh hưởng tác động của các yếu tố bêntrong, bên ngoài cơ thể và các yếu tố kinh tế, xã hội, điều kiện dinh dưỡng, luyệntập thể thao, các yếu tố bẩm sinh di truyền đặc biệt chịu ảnh hưởng của các bàitập thể chất đến sự phát triển thể chất của học sinh
Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng các chỉ số hình thái thể lực của học sinhtrung học phổ thông không phải là ổn định về thế cần đưa ra các chiến lược chỉđạo của cấp trên đối với học sinh trung học phổ thông Thành phố Quảng Ngãi nóiriêng cả nước nói chung để phát triển hình thái thể lực
Trong đề tài này, tôi tập trung nghiên cứu diễn biến của một số chỉ số vềhình thái thể lực của học sinh nữ trung học phổ thông trường Huỳnh Thúc Kháng,tỉnh Quảng Ngãi Từ đó đánh giá sự phát triển hình thái của các em
Trang 41.2 Các chỉ số về hình thái
1.2.1 Chiều cao
Chiều cao là một trong những chỉ số cơ bản để đánh giá tầm vóc và mức độphát triển thể chất của mọi người
Chiều cao đứng: Là khoảng cách từ sàn đến đỉnh đầu (Vettex) người được
đo phải đứng ở tư thế nghiêm Duỗi hết các khớp sao cho đuôi mắt và ống tai tạothành một đường thẳng nằm ngang, có 3 điểm phía sau gót, mông và bả vai chạmtường
Và theo thống kê tổng hợp của các chủng tộc trên thế giới, chiều cao trungbình là từ 133 - 190 (cm) theo cách này thì chiều cao của người Việt Nam thấphơn 1 bậc
1.2.2 Cân nặng
Cũng như chiều cao, cân nặng là yếu tố được quan tâm nhiều trong cácngành khoa học đặc biệt là trong thể thao là chỉ tiêu để đánh giá mức độ phát triểnthể chất cơ thể và trình độ thể lực Cân nặng của 1 người gồm 2 phần:
* Phần cố định: Chiếm 1/3 tổng số cân nặng bao gồm: Xương, da các tạng
VD: Như một người cao 170 (cm) thì sẽ cân nặng 70 (kg)
2.2.3 Kích thước vòng ngực
Kích thước này tỉ lệ thuận với ảnh hưởng của tập luyện TDTT nếu như tậpluyện TDTT tốt thì kích thước sẽ tăng có lợi cho thành tích VĐV và ngược lại
Do đó các chỉ số liên quan đến là:
* Vòng ngực hít vào hết sức: Đo được khi hít vào hết sức
* Vòng ngực thở ra hết sức: Đo được khi thở ra hết sức
* Hiệu số vòng ngực: Là hiệu số giữa vòng ngực hít vào hết sức và vòngngực thở ra hết sức
Trang 51.3 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 15 - 17
Đối với các em bắt đầu cố gắng muốn tự lập, điều này có quan hệ đặc biệtđến sự phát triển thái độ có ý thức đối với hoạt động của mình Nguyện vọng đó
sẽ giúp các em tích cực hơn trong hoạt động, nâng cao ý thức trách nhiệm, pháttriển sự sáng tạo trong hoạt động Tuy nhiên nếu giáo dục không đúng thì tínhđộc lập trong tư duy của các em phát triển theo chiều hướng không đúng sẽ dẫndến kết quả không tốt (học đòi, cáu kỉnh, thô lỗ, hỗn láo, hút thuốc lá, sống "vôchính phủ" và dễ dàng mắc phải những tệ nạn xã hội - đặc biệt là ở lứa tuổi cuốicấp trung học phổ thông
Hứng thú của các em xuất hiện thêm nhiều nét mới so với học sinh cấp II.Hứng thú đã được xác định rõ rệt hơn, mang tính chất bền vững, sâu sắc và phongphú hơn Hứng thú của các em rất năng động, các em sẵn sàng đi vào lĩnh vực trithức mình ưa thích Do vậy việc giảng dạy thể dục thể thao cũng như các mônhọc khác đóng vai trò chủ yếu trong vấn đề này Giờ học thể dục sẽ tạo cho các
em hiểu được ý nghĩa, vai trò của thể dục thể thao đối với cá nhân và xã hội, giúpcác em tự giác tích cực trong tập luyện trong giờ chính khoá và hoạt động ngoạikhoá Song chất lượng giảng dạy và nhân cách giáo viên có ảnh hưởng mạnh đến
sự nảy sinh và phát triển hứng thú của các em đối với môn học (thầy này dạy thìmình thích môn học môn đó còn thầy khác dạy thì sẽ không thích nữa)
Một đặc điểm nữa là hứng thú nhận thức đối với môn học này càng phânhoá được thể hiện khi các em ham mê một lĩnh vực tri thức nào đó thì coi thườngcác giờ học những môn mà các em không thích Lứa tuổi này các em rất thíchhoạt động các môn thể thao khác nhau và thường quan tâm đến các sự kiện thểthao xảy ra, buồn khi đội mình thích bị thua vui khi đội đó thắng
Trang 6Do hứng thú phát triển rộng rãi nên thầy giáo và cha mẹ phải hướng vàđiều chỉnh hứng thú sao cho phù hợp để hướng dẫn các em hoạt động có hiệuquả
- Lứa tuổi này xúc cảm diễn ra tương đối mạnh mẽ nên các em dễ bị kíchđộng, kém tự chủ Nhưng các em có những quan hệ bạn bè thân thiết, gần gũinhau trên cơ sở có cùng chung hứng thú, cùng thống nhất trong một hoạt độngnào đó (đá bóng, chơi các trò chơi ) và các em thường tạo thành nhóm bạn thânthiết hàng ngày
Như vậy tuổi học sinh trung học phổ thông là tuổi quá độ nên cũng là giaiđoạn rất sinh động, các em phát triển đặc biệt mạnh mẽ, linh hoạt, toàn bộ nhâncách đang trên con đường "rẽ", vì vậy cá tính của các em có rất nhiều cái chưabền vững, và mong muốn thử sức mình theo các phương hướng khác nhau, nênnhân cách của các em phức tạp hơn và nhiều mâu thuẫn hơn tuổi học sinh cấptrung học cơ sở Do vậy cần phải thường xuyên quan sát và giáo dục cho phù hợptrên cơ sở dựa trên tính tích cực, phát huy tính sáng tạo, biết điều chỉnh và tổchức hoạt động cho các em tạo điều kiện phát triển tốt khả năng của các em
1.4 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi 15 - 17
1.4.1 Hệ thần kinh
Não bộ đang thời kỳ hoàn chỉnh, hoạt động của thần kinh chưa ổn định,hưng phấn chiếm ưu thế vì vậy khi học tập các em dễ trung tư tưởng, nhưng nếuthời gian kéo dài, nội dung nghèo nàn, hình thức hoạt động đơn điệu thần kinh sẽchóng mệt mỏi và dễ phân tán sức chú ý Do hoạt động thần kinh linh hoạt đó làđiều kiện dễ dàng hình thành phản xạ có điều kiện Do vậy nội dung tập luyệnphải phong phú, phương pháp giảng dạy tổ chức giờ học phải linh hoạt, khôngcứng nhắc đơn điệu, giảng giải và làm mẫu có trọng tâm chính xác đúng lúc, đúngchỗ Ngoài ra cần tăng cường hoạt động thể dục thể thao ngoài giờ và các hìnhthức vui chơi khác để làm phong phú khả năng hoạt động và phát triển các tố chấtthể lực một cách toàn diện
1.4.2 Hệ vận động
Hệ xương đang trong giai đoạn phát triển mạnh về chiều dài Hệ thống sụntại các khớp đang đòi hỏi điều kiện tốt để phát triển và hoàn thiện, do vậy giáo
Trang 7dục thể chất có tác dụng tốt đến sự phát triển của hệ tương nhưng phải chú ý đến
tư thế, đến sự cân đối trong hoạt động để tránh sự phát triển sai lệch của hệ xương
và kĩm hãm sự phát triển chiều dài Đặc biệt đối với các em gái xương chậu chưađược phát triển hoàn thiện nên dễ bị lệch lạc nếu quá trình hoạt động vận độngkhông hợp lý
- Hệ cơ của các em phát triển chậm hơn sự phát triển của hệ xương, hệ cơchủ yếu phát triển về chiều dài thiết diện cơ chậm phát triển nhưng đến tuổi 15 -
17 thì tiết diện cơ phát triển nhanh đặc biệt là các cơ co, cơ to phát triển nhanhhơn các cơ duỗi và cơ nhỏ Do sự phát triển không đồng bộ, thiếu cân đối nên các
em không phát huy được sức mạnh và chóng mệt mỏi Vì vậy trong giáo dục thểchất cần chú ý phát triển tăng cường cơ bắp và phát triển toàn diện
1.4.3 Hệ tuần hoàn
Tim phát triển chậm hơn so với sự phát triển mạch máu, sức co bóp cònyếu khả năng điều hoà hoạt động của tim chưa ổn định nên hoạt động quá nhiều,quá căng thẳng sẽ chóng mệt mỏi Vì vậy, tập luyện TDTT thường xuyên sẽ ảnhhưởng tốt đến sự hoạt động của hệ tuần hoàn, sự hoạt động của tim dần dần đượcthích ứng và có khả năng chịu đựng với khối lượng lớn sau này Nhưng trong quátrình tập luyện TDTT cần phải đảm bảo nguyên tắc vừa sức và nguyên tắc tăngdần yêu cầu trong giáo dục thể chất, tránh hoạt động quá sức và quá đột ngột
1.4.4 Hệ hô hấp
Phổi của các em phát triển chưa hoàn thiện, phế nang còn nhỏ, hệ cơ hôhấp chưa phát triển dung lượng phổi còn bé vì vậy khi hoạt động của các em thởnhiều, thở nhanh nên chóng mệt mỏi Cho nên việc rèn luyện thể chất cho các emkhông những phải toàn diện mà còn phải chú ý phát triển các cơ hô hấp và hướngdẫn các em biết cách thở sâu, thở đúng và biết cách thở trong hoạt động Nhưvậy, mới có thể làm việc và hoạt động được lâu và có hiệu quả
1.5 Các công trình nghiên cứu về thể chất học sinh.
Có những công trình khoa học nhằm phân tích, đánh giá thực trạng hìnhthái thể chất và sức khoẻ của thế hệ trẻ nước ta (6 - 18 tuổi)
Trang 8- Tác giả: Nguyễn Quang Quyền (1962 và 1975) đã chuẩn hoá một số chỉtiêu về hình thái và chức năng được ngành y công nhận hằng số sinh học củangười Việt Nam năm 1975
- Tác giả: Đinh Hỷ và cộng sự (1972) nghiên cứu về hình thái cơ thể
- Tác giả: Cao Quốc Việt và Vũ Việt Bắc (1973) nghiên cứu đánh giá tìnhtrạng sức khoẻ học sinh
- Tác giả: Trịnh Bình Di, Đoàn Uyển (1986) khái quát đặc điểm phát triên
cơ thể trẻ em từ 6 - 17 tuổi
Song lại có những công trình nghiên cứu có tính chất điều tra cơ bản đốivới học sinh nhằm tìm ra những quy luật phổ biến về sự phát triển thể chất của trẻnhư:
- Lê Đình Du và cộng sự (1973) theo dõi và đánh giá tình hình phát triểnthể lực học sinh
- Phạm Hồng Minh (1980) nghiên cứu về sự phát triển thể chất học sinhViệt Nam từ 7 - 17 tuổi
Trang 9CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục đích nghiên cứu trên đề tài tiến hành giải quyết hai nhiệm
vụ sau:
- Nhiệm vụ 1: Đánh giá sự phát triển hình thái thể lực của học sinh Nữ
trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, tỉnh Quảng Ngãi
- Nhiệm vụ 2: So sánh sự phát triển hình thái thể lực của học sinh Nữ
trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, tỉnh Quảng Ngãi với sự pháttriển hình thái chung của học sinh Việt Nam
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ trên trong quá trình nghiên cứu đề tài đã sửdụng các phương pháp sau:
2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Phương pháp này dùng để thu thập, phân tích và tổng hợp các tài liệuchuyên môn, các tài liệu tham khảo có liên quan đến vấn đề nghiên cứu Từ đóthu thập những thông tin cần thiết cho quá trình làm đề tài
2.2.2 Phương pháp phỏng vấn
Tôi đã sử dụng phương pháp này để tìm hiểu thực trạng hình thái học sinh
Nữ trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng, tỉnh Quảng Ngãi
Tôi đã gặp gỡ học sinh và một số giáo viên có kinh nghiệm để thu thậpthông tin cần thiết cho đề tài
2.2.3 Phương pháp kiểm tra y học
Tôi sử dụng phương pháp này nhằm thu thập các số liệu của đề tài để đánhgiá một cách chính xác sự phát triển hình thái thể lực với học sinh Nữ trườngtrung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng Tỉnh Quảng Ngãi
2.2.4 Phương pháp toán học thống kê
Tôi sử dụng phương pháp toán học thống kê để xử lý số liệu thu thập đượcbằng công thức sau với n < 30
- Giá trị trung bình:
Trang 10X
X i
Trong đó: X : Giá trị trung bình
B A
n n
x x
B B A
A
n n
x x x
x
- Công thức tính hệ số tương quan thứ bậc
) 1 (
d r
Trong đó: r: Hệ số tương quan
1 và 6: Hằng số
D = Ai - Bi: Sự khác biệt ở từng cấp biến số và thứ bậc của hai nhóm n: Số lượng
A1; Bi: Thứ tự xếp hạng tương ứng
Trang 112.3 Tổ chức nghiên cứu
2.3.1 Thời gian nghiên cứu từ tháng 08/2014 đến tháng 02/2015 và chia
làm 3 giai đoạn sau:
- Giai đoạn 1: Từ tháng 08/2014 đến tháng 09/2014 Nội dung công việc:
Xác định tên đề tài, viết đề cương nghiên cứu
- Giai đoạn 2: Từ tháng 10/2014 đến tháng 12/2014: Nội dung công việc:
Thu thập nguồn thông tin khoa học, xử lý nguồn thông tin khoa học thu được
- Giai đoạn 3: Từ tháng 01/2015 đến tháng 02/2015: Nội dung công việc:
Viết đề tài nghiên cứu dự thảo kết quả nghiên cứu Sửa chữa và hoàn tất luận văn
2.3.2 Đối tượng nghiên cứu
Học sinh Nữ trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng tỉnh QuảngNgãi
2.3.3 Địa điểm nghiên cứu
- Trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng Tỉnh Quảng Ngãi
Trang 12CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
Để thực hiện mục đích của đề tài tôi tiến hành giải quyết các nhiệm vụ sau:
3.1 Đánh giá sự phát triển hình thái thể lực của học sinh Nữ trường THPT Huỳnh Thúc Kháng, tỉnh Quảng Ngãi
Để giải quyết nhiệm vụ 1 của đề tài tôi tiến hành lựa chọn một số chỉ sốkiểm tra về hình thái thể lực học sinh Nữ trường THPT Huỳnh Thúc Kháng tỉnhQuảng Ngãi
Để có thể lựa chọn được những chỉ số nhằm đánh giá sự phát triển hìnhthái thể lực của học sinh Nữ Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng tỉnh Quảng Ngãitôi đã tiến hành phỏng vấn 15 giáo viên huấn luyện viên, bác sỹ Để lựa chọn racác chỉ số phù hợp để nghiên cứu đánh giá Kết quả phỏng vấn được tôi trình bày
Trang 13Từ kết quả phỏng vấn tôi đã vận dụng vào kiểm tra 10 chỉ số để đánh giá
sự thay đổi hình thái thể lực của học sinh Nữ trường THPT Huỳnh Thúc Kháng,tỉnh Quảng Ngãi
6 Vòng cánh tay thuận duỗi
7 Vòng cánh tay thuận co
Để nghiên cứu sự phát triển hình thái thể lực của học sinh nữ đề tài tiến
hành kiểm tra các chỉ số đã được lựa chọn với học sinh Nữ trường THPT Huỳnh
Thúc Kháng tỉnh Quảng Ngãi cùng lứa tuổi
