CHƯƠNG 2NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Khái niệm và đặc điểm thu NSNN• Khái niệm: Thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành nên quỹ NSNN nhằm thỏa mãn

CHƯƠNG 2 NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

CHƯƠNG 2: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

Chi NSNN Bội chi NSNN

I Những vấn đề chung về NSNN

1 Khái niệm NSNN

2 Đặc điểm NSNN

3 Vai trò của NSNN

tế phát sinh giữa

NN và các chủ thể trong quá trình phân phối các nguồn tài chính.

 NSNN luôn hoạt động vì mục tiêu

không lợi nhuận và cung cấp các HHDV công cộng.

 NSNN được tổ chức theo các cấp

chính quyền

3 Vai trò của NSNN

 NSNN – công cụ huy động nguồn tài chính.

 NSNN – công cụ điều tiết vĩ mô nền kinh tế, xã

hội:

NSNN – công cụ thực hiện công bằng xã hội.

II Thu NSNN

1 Khái niệm và đặc điểm thu NSNN

2 Nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN

3 Nội dung thu NSNN

1 Khái niệm và đặc điểm thu NSNN

• Khái niệm:

Thu NSNN là quá trình Nhà nước sử dụng quyền lực của mình để tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành nên quỹ NSNN nhằm thỏa mãn các nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.

• Đặc điểm:

- Thu NSNN gắn với quyền lực của Nhà nước.

- Thu NSNN được thực hiện dưới hình thái giá trị.

- Thu NSNN gắn với thực trạng nền kinh tế.

- Thu NSNN có tính chất hoàn trả gián tiếp là chủ yếu.

2 Nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN

Nhiệm vụ chi NSNN từng thời kỳ

Mối quan hệ kinh

tế quốc tế

Tổ chức bộ máy thu nộp.

Câu hỏi

Trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế WTO nguồn thu NSNN sẽ thay đổi như thế nào?

3 Nội dung thu NSNN

khác

3 Nội dung thu NSNN

a Thuế - nguồn thu chủ yếu của NSNN

b Phí và lệ phí

c Các khoản thu khác

a Thuế - nguồn thu chủ yếu của NSNN

• Khái niệm:

Thuế là hình thức động viên bắt buộc một phần thu nhập của cá nhân, doanh nghiệp cho Nhà nước nhằm đảm bảo nhu cầu chi tiêu của Nhà nước.

• Đặc điểm:

- Thuế luôn gắn với quyền lực của Nhà nước

- Thuế có tính chất cưỡng chế cao

- Thuế có tính chất hoàn trả gián tiếp

- Thuế có tính chất dân chủ và công khai

• Các yếu tố cấu thành sắc thuế:

Tên gọiĐối tượng nộp thuếĐối tượng chịu thuếMức thuế (thuế suất, cơ sở tính thuế)Miễn giảm thuế

• Phân loại thuế:

- Thuế trực thu: Nhà nước thu trực tiếp vào phần

thu nhập các pháp nhân hoặc thể nhân

- Thuế gián thu: Nhà nước nhằm động viên một

phần thu nhập của người tiêu dùng hoặc sử dụng dịch vụ thông qua việc thu thuế với người sản xuất kinh doanh hàng hóa dịch vụ

Câu hỏi: Phân tích ưu, nhược điểm của hình thức

đánh thuế trực thu và gián thu?

• Hệ thống thuế Việt Nam:

 Thuế VAT

 Thuế tiêu thụ đặc biệt

 Thuế XNK

 Thuế thu nhập doanh nghiệp

 Thuế thu nhập cá nhân

 Thuế tài nguyên

 Thuế nhà đất

 Thuế chuyển quyền sử dụng đất

 Thuế sử dụng đất nông nghiệp

 Thuế môn bài

Câu hỏi

1 Vai trò của Thuế đối với sự phát triển kinh tế

xã hội?

2 Hiểu biết của bạn về Thuế VAT, Thuế TTĐB?

Thuế môn bài khác Thuế thu nhập doanh nghiệp như thế nào?

b Phí và lệ phí

Phí là khoản tiền mà các tổ chức, cá nhân phải trả khi được NN, một tổ chức, cá nhân khác cung cấp dịch vụ

Lệ phí là khoản tiền mà các tổ chức hoặc

cá nhân phải nộp khi được NN cung cấp các dịch vụ về hành chính pháp lý.

Câu hỏi

1 So sánh thuế, phí và lệ phí?

2 Vì sao nói lệ phí vừa mang tính chất của thuế

vừa mang tính chất của phí?

1 So sánh thuế, phí và lệ phí?

2 Vì sao nói lệ phí vừa mang tính chất của thuế

vừa mang tính chất của phí?

c Các khoản thu khác

• Thu từ hoạt động kinh tế của Nhà nước.

• Thu từ hoạt động sự nghiệp: từ các đơn vị sự

nghiệp.

• Thu từ bán, cho thuê tài sản của Nhà nước.

• Các khoản đóng góp tự nguyện từ các tổ

chức, cá nhân.

• Viện trợ không hoàn lại.

• Các khoản vay nợ trong và ngoài nước.

III Chi NSNN

1

2

3

Khái niệm và đặc điểm chi NSNN

Nội dung chi NSNN Nguyên tắc tổ chức chi NSNN

1 Khái niệm và đặc điểm chi NSNN

• Khái niệm:

Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong quản lý kinh tế xã hội.

• Đặc điểm:

- Chi NSNN được thực hiện dưới hình thái giá trị

- Chi NSNN có tính hoàn trả gián tiếp

- Chi NSNN gắn với các nhiệm vụ kinh tế xã hội của Nhà nước từng thời kỳ

2 Nội dung chi NSNN

Chi hỗ trợ các DNNN

Chi hỗ trợ các DNNN

b Chi cho văn hóa xã hội

Chi cho giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Chi cho y tế.

Chi cho văn hóa nghệ thuật, thể thao.

Chi cho phúc lợi và trợ cấp xã hội.

c Chi cho bộ máy hành chính

 Chi cho UBND các cấp

 Chi cho các bộ các ngành.

 Chi cho đội ngũ viên chức Nhà nước.

 Chi cho bộ máy hành pháp và lập pháp.

d Chi cho an ninh quốc phòng và trật tự xã hội

e Chi viện trợ và trả nợ

3 Nguyên tắc tổ chức chi NSNN

Gắn chặt với các khoản thu.

Tổ chức chi tiết kiệm và có hiệu quả.

Tổ chức chi tập trung và có trọng điểm.

Phân cấp rõ nhiệm vụ của các cấp chính quyền.

Tổ chức chi phải gắn chặt CSTT

IV Bội chi NSNN

1 Khái niệm bội chi NS

2 Các biện pháp xử lý bội chi

1 Khái niệm bội chi NSNN

• Khái niệm bội chi:

Khi số chi NSNN > thu NSNN

• Nguyên nhân:

- Khách quan: bội chi chu kỳ

- Chủ quan: bội chi cơ cấu

• Quản lý thu chi có hiệu quả

2 Biện pháp xử lý bội chi NSNN

CÂU HỎI

1 Đánh giá thực trạng thu và chi NSNN của Việt Nam

những năm gần đây (2011,2012)? Trọng tâm chi NSNN Việt Nam năm 2013 là gì?

2 Phân tích ưu và nhược điểm của các biện pháp xử

lý bội chi NSNN? Theo bạn biện pháp nào là hiệu quả nhất tại Việt Nam?