Kỹ năng lắng nghe bản đầy đủ

Bài báo cáo tiểu lận môn Kỹ năng phát triển nghề nghiệp đề tài lắng nghe. Một tài liệu quan trọng để các bạn tham khảo. Lắng nghe là chìa khóa thành công trong giao tiếp Con người mất 3 năm để học nói nhưng phải mất cả đời để học lắng nghe

BÀI TIỂU LUẬN MÔN: KỸ NĂNG PHÁT TRIỂN NGHỀ NGHIỆP

LỜI MỞ ĐẦU 2

I LẮNG NGHE LÀ GÌ ? 4

II TẦM QUAN TRỌNG CỦA LẮNG NGHE: 5

III NHỮNG BIỂU HIỆN KHIẾN VIỆC LẮNG NGHE KÉM HIỂU QUẢ: 7

IV CÁC BƯỚC CỦA CHU TRÌNH LẮNG NGHE CÓ HIỆU QUẢ: 9

V CÁC KỸ NĂNG CẦN THIẾT CỦA LẮNG NGHE : 14

VI DỤNG CỤ HỖ TRỢ CHO VIỆC LẮNG NGHE : 18

VII KINH NGHIỆM CHIA SẺ : 19

2

gày nay, trong tất cả mối quan hệ công sở, thất bại trong giao tiếp thường là nguyên nhân của những bất đồng hoặc hiểu lầm giữa các đối tượng giao tiếp Theo nhiều kết quả khảo sát, thất bại trong giao tiếp thường không phải do khác biệt văn hóa hay bất đồng ngôn ngữ Nhiều người gặp khó khăn trong giao tiếp với cấp trên hoặc cấp dưới của mình, dù rằng họ nói cùng thứ tiếng và có chung một nền văn hóa Tuy nhiên, chúng ta vẫn có thể giao tiếp hiệu quả nếu cả hai phía đều biết lắng nghe và thấu hiểu lẫn nhau

N

“Học lắng nghe” có vẻ là một câu chuyện thật buồn cười với nhiều người Nhưng thực tế, có mắt không đồng nghĩa với nhìn thấy, có não không đồng nghĩa với biết nghĩ, có tài không đồng nghĩa với việc biết lắng nghe Lắng nghe không phải là bản năng mà là nghệ thuật, kỹ năng cần phải rèn luyện lâu dài Trong giao tiếp với nhau chúng ta thường tranh nhau thể hiện

mà thật ít người tranh nhau để lắng nghe.

Nghe là một phản xạ tự nhiên của con người nhưng lắng nghe lại là một

kỹ năng Biết cách lắng nghe sẽ giúp bạn không những nắm rõ nội dung thông tin của cuộc đối thoại mà còn thể hiện thái độ tôn trọng với người đang nói.

Ngạn ngữ Nga cũng có câu “Con người mất 3 tuổi để học nói nhưng phải mất cả cuộc đời để học lắng nghe”.

I LẮNG NGHE LÀ GÌ ?

Lắng nghe là một quá trình tập trung chú ý để giải mã sóng âm thanh thành ngữ nghĩa Quá trình này cần sự tập trung và chú ý rất cao.

4

II TẦM QUAN TRỌNG CỦA LẮNG NGHE:

Trong giao tiếp, lắng nghe là một kỹ năng quan trọng Nó là yếu tố quan trọng nhất giúp ta thành công Việc lắng nghe mang lại nhiều lợi ích:

Khi chúng ta chú ý lắng nghe người đối thoại nói là chúng ta đáp ứng đượcnhững thỏa mãn nhu cầu của họ Thật là khó chịu khi bạn nói mà không ai thèmnghe Do đó, việc lắng nghe cũng giúp chúng ta tạo được ấn tượng tốt, tạo nênkhông khí tôn trọng ,biết lắng nghe nhau trong giao tiếp

Tập trung lắng nghe người đối thoại không những giúp chúng ta thấu hiểuđược mục đích, tâm tư, nguyện vọng… mà còn giúp chúng ta học được nhiều điềumới mẽ mà đối tác mang lại

Lắng nghe và quan sát tốt người đối thoại không những giúp cho chúng tahiểu và nắm bắt được những điều họ nói, mà còn kích thích họ nói nhiều hơn, cung

cấp cho chúng ta nhiều thông tin hơn Đồng thời chúng ta học được nhiều kinhnghiệm để tránh được nhiều sai lầm trong giao tiếp, ngoài ra bạn cũng có thời gian

để cân nhắc xem nên đối đáp thế nào cho hợp lý

Có nhiều vấn đề, nhiều mâu thuẫn không giải quyết được chỉ vì các bên khôngchịu lắng nghe để hiểu nhau Bằng thái độ tôn trọng, biết lắng nghe nhau, mỗi bên

sẽ hiểu hơn về quan điểm, lập trường của bên kia, xác định nguyên nhân gây ramâu thuẩn và từ đó cùng đưa ra giải pháp để thoát khỏi xung đột

Như vậy, lắng nghe đem lại cho chúng ta nhiều lợi ích Không phải ngẫu nhiên mà những người từng trải, người khôn ngoan thường là những người nói ít, nghe nhiều, họ chỉ lên tiếng khi thật cần thiết.

6

III NHỮNG BIỂU HIỆN KHIẾN VIỆC LẮNG NGHE KÉM HIỂU QUẢ:

Giao tiếp không chỉ đơn giản là biết cách nói Giao tiếp tốt đòi hỏi cả 2 kỹnăng: nói và lắng nghe Lắng nghe và biết cách lắng nghe sẽ giúp bạn có thêm lợithế và giành thêm thiện cảm của đồng nghiệp, cấp trên, khách hàng…Sau đây lànhững lí do khiến 75% chúng ta lắng nghe kém hiệu quả:

Lười lắng nghe: Như đã nói ở phần trên, phần lớn chúng ta thích

nói hơn là thích lắng nghe Một người trung bình chỉ nhớ một nửa những gì đãnghe trong vòng mười phút nói chuyện và quên đi một nửa trong vòng bốn mươitám tiếng đồng hồ Chúng ta có khuynh hướng nhàm chán những chủ đề khô khan,không chú ý lắng nghe nếu người nói trình bày dở, thiếu sự tập trung khi nghengười khác nói (suy nghĩ lan man, lo ra) Chính những phản xạ có điều kiện này

sẽ giết chết cái tôi biết lắng nghe trong bạn

Thái độ lắng nghe thiếu tích cực: Thái độ này xuất phát từ sự ích

kỷ, vị kỷ trong mỗi con người chúng ta Những lúc này cái tôi của bạn quá lớn, bạn

cứ cho rằng bạn là người biết tất cả rồi, những vấn đề của họ chẳng thấm vào đâu

so với bạn nên không cần quan tâm đến vấn đề mà người khác đang nói hay tiêucực hơn là bạn chỉ chăm chăm nghe để tìm lỗi sai của người nói để phản bác lại Vìthế bạn cũng đừng ngạc nhiên khi nhận lấy hậu quả từ thái độ này: bạn sẽ chẳng cóthêm chút kiến thức nào cả nếu có chỉ là sự hài lòng một cách ngộ nhận về kiếnthức của bản thân; bạn sẽ làm mếch lòng rất nhiều người nếu thái độ này tiếp diễnngày càng nhiều và điều này sẽ tệ hơn khi bạn gặp một người nói có bản lĩnh cũngphản bác lại ý kiến mà bạn đã chống đối họ một cách xác đáng, lúc này bạn sẽ vôcùng ê chề giống như chúa sơn lâm bị một con kiến quật ngã

Một rào cản phổ biến khác là lắng nghe có chọn lọc Bạn đã có kinh

nghiệm lắng nghe có chọn lọc nếu bạn đã từng ngồi họp và để cho tư tưởng của bạnsuy nghĩ mông lung cho đến khi bạn nghe được một từ hoặc một cụm từ gây chobạn chú ý trở lại Một trong những vấn đề của việc nghe có chọn lọc là nó đọng lạitrong tâm trí bạn không phải những gì người khác nói mà là những gì bạn nghĩ rằngngười ta lẽ ra phải nói

8

IV CÁC BƯỚC CỦA CHU TRÌNH LẮNG NGHE CÓ HIỆU QUẢ:

Lắng nghe không phải là bản năng mà là nghệ thuật, kỹ năng cần rèn luyệnlâu dài Lắng nghe chính là hùng biện nhất song lại ít người biết được điều đó.Trong giao tiếp với nhau chúng ta thường tranh nhau mà thật ít người tranh nhau đểlắng nghe Để có một kỹ năng lắng nghe tốt bạn cần tuân thủ các bước sau đây:

1 Tập trung:

Yếu tố đầu tiên để lắng nghe hiệu quả đối tác giao tiếp là tập trung Tập trung

có nghĩa là trong một thời điểm chỉ làm một việc Nhiều người giao tiếp khôngthành công vì trong khi lắng nghe người khác truyền tải thông điệp thì để các côngviệc khác xen vào Kết quả là thông điệp được truyền tải từ người nói đến ngườinghe không có chung một cách hiểu như nhau Tập trung lắng nghe cũng là biểuhiện tôn trọng người nói, giúp người nói có thêm sự tin tưởng để giao tiếp một cáchcởi mở hơn

2 Tham dự:

Người nói phải có người nghe, người gửi phải có người nhận Tham dự tronglắng nghe được biểu hiện bằng sự chú ý của đôi mắt, những cái gật đầu của ngườinghe Về ngôn từ là những từ điệm như: dạ, vâng ạ, thế ạ, thật không?

3 Hiểu:

Nhiều cuộc giao tiếp diễn ra trong bối cảnh ông nói gà, bà nói vịt vì khônghiểu được thông điệp của giao tiếp Để hiểu được thông điệp của người gửi, yêucầu người nghe phải xác định lại thông điệp bằng cách trình bày lại nội dung củangười nói theo cách hiểu của mình hoặc bằng cách đặt câu hỏi để xác nhận như:Tôi hiểu như thế này có đúng không? Hoặc ý anh là thế này…?

10

4 Ghi nhớ:

Cái gì cũng chép cũng ghi, không biết thì hỏi tự ti làm gì là nguyên tắc cơ bảncủa giao tiếp Để ghi nhớ thông điệp của quá trình giao tiếp bạn không thể nhớ hếttất cả những gì mà người nói truyền tải Bạn phải biết chọn lọc những thông điệpchính mà người nói muốn truyền tải Cách tốt nhất để bạn không quên đi nhữngthông tin cơ bản của một cuộc giao tiếp là trước mỗi cuộc giao tiếp bạn nên chuẩn

bị cho mình một cuốn sổ và một cây bút Đó là những công cụ quan trọng nhất giúpbạn ghi nhớ những thông tin quan trọng của một cuộc giao tiếp

5 Hồi đáp:

Giao tiếp là một quá trình tương tác hai chiều giữa người gửi và người nhận.Sau khi nhận thông điệp, người nhận giải mã thông điệp bước tiếp theo cần có sựhồi đáp với người gửi Có đi có lại mới toại lòng nhau, mới có thể hoàn chỉnh quátrình giao tiếp cũng như lắng nghe Sơ đồ sau đây mô tả quá trình hồi đáp thôngđiệp trong giao tiếp:

12

Giao tiếp không phải là một thời điểm là là một quá trình Quá trình hồi đáp là

sự chấm dứt cho một chu trình giao tiếp và tìm hiểu thông điệp Phát triển sẽ giúpcho quá trình giao tiếp được bước sang một chu trình mới Chu trình lắng ngheđược mô tả như trên là một mô hình khép kín và diễn ra liên tục theo chiều xoáytrôn ốc đi lên

Các nhà lãnh đạo xuất sắc luôn lắng nghe Họ cẩn thận chú ý đến những điềungười khác nói Hãy suy nghĩ về cụm từ “chú ý” Chúng ta phải dành một mức độquan tâm nhất định cho việc lắng nghe Những nhà lãnh đạo giỏi nhất thường sẵnsàng chịu cái giá này để tỏ rõ cho ngươi khác thấy họ đang quan tâm và hiểu ngườikhác

V CÁC KỸ NĂNG CẦN THIẾT CỦA LẮNG NGHE :

1 Tập trung chú ý :

Bao gồm giao tiếp bằng mắt, hướng về phía người nói hay gật nhẹ đầu biểu

lộ sự tán thành và thông hiểu Điều này cho thấy người nghe đang thật sự chú ý

và lĩnh hội được thông tin

2 Đáp lại một cách chân thành :

Nó nhằm xác nhận những ẩn ý bên trong mà người nói muốn bày tỏ Khigiãi bày chuyện gì, điều mà người nói thật sự muốn cho chúng ta biết chính làthái độ cũng như cảm xúc của họ Hãy cho họ biết là chúng ta đang thật sự lắngnghe và thấu hiểu họ bằng những câu như "Chắc hẳn bạn… (giận, buồn, vui, )

14

bạn…"… Đây chỉ là một số cách để làm rõ cảm xúc của người nói hay biểu lộnhững cảm xúc khác nhau trong đàm thoại Đó cũng là những câu hỏi mở đểkhuyến khích người nói bày tỏ những ý kiến và cảm xúc riêng

3 Diễn giải lại điều vừa được chia sẻ:

Thường, khi người ta quá phấn khích, họ sẽ chẳng thể nhận ra là mình đangnói lòng vòng đâu Thử diễn giải lại một cách ngắn gọn và gợi mở để họ nóinhiều hơn Bí quyết này có thể khiến người đối diện bày tỏ những điều họ thật sựmuốn chia sẻ

4 Đặt câu hỏi:

Bí quyết này rất có giá trị nhưng cũng mang khuyết điểm Một câu hỏikhông đúng chỗ có thể làm buổi trò chuyện rơi vào ngõ cụt Chẳng hạn như mộtngười bạn đang muốn nói rằng cậu ấy đau khổ như thế nào khi chia tay mà lạinhận được câu hỏi đại loại như "Sao cậu lại để cô ấy đi? Cô ấy thật đẹp" Ngườibạn này dĩ nhiên sẽ càng buồn hơn Hầu hết các trường hợp chúng ta không nênhỏi "Tại sao…?" vì nó có vẻ như một lời trách cứ hay phán xét Nên hỏi "Cậucảm thấy như thế nào" "Điều đó rất có ý nghĩa với cậu đúng không", "Bây giờcậu định sẽ thế nào?" Đó là những ví dụ để khuyến khích người đối diện bày tỏnhiều hơn mà không tỏ ý phán xét hay phê phán họ

16

Im lặng làm nhiều người cảm thấy không thoải mái Họ cho rằng nó thểhiện sự suy tính hoặc đau khổ Chúng ta thường sợ những khoảnh khắc im lặng

và thường cố nói một điều gì đó Một người nghe chân thành lại khác, họ cũng sẽthoải mái trong lúc im lặng vì biết rằng nó chứa đựng nhiều điều để suy ngẫm.Thỉnh thoảng, chờ đợi một vài phút sẽ làm cho người nói đi sâu hơn vào nhữngđiều muốn bày tỏ Đôi khi, chúng ta phải im lặng để người đối diện vượt quanhững cảm xúc của mình

Thực tập những bí quyết trên đây không có nghĩa là một người nghe chân thành thì không cần phải trình bày những ý kiến cá nhân Dĩ nhiên, cần phải lắng nghe và nói đúng lúc Tuy nhiên, một người nghe chân thành là người biết cách lắng nghe khi người khác cần được chia sẻ Những bí quyết này sẽ giúp chúng ta thêm yêu quý và thông cảm nhau hơn Lắng nghe sẽ giúp chúng ta thấu hiểu vấn đề một cách sâu sắc cũng như phát triển các kĩ năng đàm thoại khác.

VI DỤNG CỤ HỖ TRỢ CHO VIỆC LẮNG NGHE :

18

Máy trợ thính

Headphone

VII KINH NGHIỆM CHIA SẺ :

Lắng nghe là cả một nghệ thuật Đó không chỉ đơn thuần là nghe qua.

Nó đòi hỏi người nghe phải biết chủ động trong buổi nói chuyện cũng như biết cách kết hợp một số kĩ năng và kĩ thuật nhất định Dưới đây là một vài mẹo vặt bạn có thể áp dụng để trở thành một người thực sự biết lắng nghe, một người mà người khác luôn muốn trò chuyện.

Khi một người nào đó nói, bạn có thực sự nghe được những gì họnói không, hoặc bạn có nhắc lại bạn sẽ trả lời như thế nào chưa? Điều đầu tiên làhãy cố gắng để đầu óc cởi mở đón nhận thông tin mới dựa trên tinh thần hiểu biết

Hãy đi trước người nói bằng cách đoán trước những gì họ sẽ nói

Đừng ngắt lời, bởi vì việc ngắt lời có thể gây lo ra trong khi bạnđang nỗ lực đạt tới trọng điểm của vấn đề

Hãy phán đoán và phê bình nội dung chứ không phải phê bìnhngười nói

Hãy đưa ra ý kiến phản hồi Hãy để họ biết bạn đang theo dõicuộc nói chuyện với họ Hãy nhìn thẳng vào họ Hãy lặp lại và tóm tắt nội dungcủa người nói sau khi họ nói xong

Hãy ghi nội dung một cách ngắn gọn

20

… Và cuối cùng, hãy lắng nghe bằng cả con tim và khối óc.