chủ đề gương cầu năm học 2015 - 2016

+ Dự đoán 2: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng, thái độ của cá nhân trong học tập vật lí K3: Sử dụng được kiến thức vật

Trang 1

Chủ đề: GƯƠNG CẦU

I Chuẩn KT, KN quy định trong chương trình:

1 Kiến thức :

- Nêu được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm và tạo bởi gương cầu lồi

- Nêu được ứng dụng chính của gương cầu lồi và ứng dụng chính của gương cầu lõm

2 Kĩ năng :

- Vận dụng kiến thức về gương cầu lồi và gương cầu lõm để giải thích được một số ứng dụng thực tế

II Mục tiêu được phát biểu theo quan điểm phát triển năng lực:

1 Kiến thức :

- Nêu được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và nhỏ hơn vật

- Nêu được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo không hứng được trên màn chắn và lớn hơn vật

- Nêu được ứng dụng chính của gương cầu lồi là tạo ra vùng nhìn thấy rộng và ứng dụng chính của gương cầu lõm là có thể biến đổi một chùm tia tới song song thành chùm tia phản xạ tập trung vào một điểm, hoặc có thể biến đổi một chùm tia tới phân kì thích hợp thành một chùm tia phản xạ song song

2 Kĩ năng :

- Vận dụng kiến thức về gương cầu lồi để giải thích được một số ứng dụng thực tế: Trên ôtô, xe máy người ta thường lắp một gương cầu lồi ở phía trước người lái xe để quan sát ở phía sau mà không lắp một gương phẳng Ở những chỗ đường gấp khúc có vật cản che khuất, người ta thường đặt một gương cầu lồi lớn

III Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Cái thìa nhẵn bóng, cái môi múc canh được mạ óng, cái bình thủy tinh hình cầu, cái gương xe máy,

2 Đối với mỗi nhóm học sinh:

- 1 gương cầu lồi; 1 gương cầu lõm và một gương phẳng có cùng kích thước

- 3 cây nến;

IV Phương pháp dạy học:

- Tổ chức tình huống nêu vấn đề.

- Hoạt động nhóm: nhóm nhiều học sinh, cá nhân

- Dạy học dựa trên tìm tòi, khám phá khoa học để phát triển năng lực của học sinh

- Bàn tay nặn bột

- Dạy học phân hóa

V Các từ cần giải nghĩa:

- Gương cầu là gương có mặt phản xạ là một phần của mặt cầu

- Gương cầu lối là gương có mặt phản xạ là mặt ngoài của một phần mặt cầu

- Gương cầu lõm là gương có mặt phản xạ là mặt trong của một phần mặt cầu

- Vùng nhìn thấy của gương là khoảng không gian ở trước gương mà khi ta đặt mắt ờ đó sẽ nhìn thấy ảnh của vật trong gương

Trang 2

VI Kiểm tra bài cũ:

1 (Gương cầu T1)

Câu 1: Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng có những tính chất gì?

Câu 2: Chọn câu trả lời đúng nhất cho các câu hỏi sau:

A Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng hứng được trên màn và lớn bằng vật

B Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn và bé hơn vật

C Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn và lớn bằng vật

D Ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng hứng được trên màn và lớn hơn vật

2 Gương cầu (t2)

Câu 1: Ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm có những tính chất gì?

Câu 2: Chọn câu trả lời đúng nhất cho câu hỏi sau:

Nếu nhìn vào gương, thấy ảnh lớn hơn vật thì kết luận đó là:

A Gương phẳng B Gương cầu lồi

C Gương cầu lõm D Gương phẳng hoặc gương cầu lồi

VII Bài mới

STT

nội

dung

dạy

học

Các nội dung dạy

học trong chủ đề

Các hoạt động HS cần thực hiện trong từng nội dung để phát triển năng lực thành phần chuyên biệt vật lí (trả lời câu hỏi, làm bài tập, thí nghiệm, giải quyết nhiệm vụ …)

Năng lực thành phần của năng lực chuyên biệt vật lí được hình thành tương ứng khi HS hoạt động

Hoạt động 1: Tổ chức tình huống đặt vấn đề vào chủ đề

Như chúng ta đã biết gương phẳng là gương mà có bề mặt phản xạ là một mặt phẳng Và hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu một loại gương có bề mặt phản xạ là một phần của mặt cầu Đó chính là gương cầu

GƯƠNG CẦU

Hoạt động 2: Phân loại gương cầu:

GV thông báo hai loại gương cầu là gương cầu lồi và gương cầu lõm

Sau đó đưa 2 loại gương đó ra và yêu cầu HS chỉ ra gương cầu lồi và gương cầu lõm

C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng, thái độ của cá nhân trong học tập vật lí

K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập

P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và xử lí thông tin từ các nguồn khác nhau để giải quyết vấn đề trong học tập vật lí

CỦA MỘT VẬT Hoạt động 3: Tìm hiểu về tính chất ảnh của một vật tạo bởigương cầu

Trang 3

TẠO BƠI GUONG

1 Kiến thức

- Nêu được những

đặc điểm của ảnh ảo

của một vật tạo bởi

gương cầu lồi

- Nêu được những

đặc điểm của ảnh ảo

của một vật tạo bởi

gương cầu lõm

2 Kĩ năng :

- Kĩ năng dự đoán

và đề ra phương án

thí nghiệm

Hoạt động 3.1 Tổ chức tình huống đặt vấn đề:

Như chúng ta đã biết ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

là ảnh ảo (không hứng được trên màn chắn) và lớn bằng vật

Bây giờ chúng ta sẽ nghiên cứu xem ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm có gì giống và khác với ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

Hoạt động 3 2: Tìm hiểu tính chất của ảnh của một vật

tạo bởi gương cầu lồi (vận dụng dạy học dựa trên tìm tòi, khám phá khoa học để phát triển năng lực của học sinh )

GIAI ĐOẠN 1 : ĐẶT RA CÁC CÂU HỎI KHOA HỌC: TẠI SAO? NHƯ THẾ NÀO?

- GV đặt câu hỏi: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm có đặc điểm như thế nào?

GIAI ĐOẠN 2 : ĐƯA RA GIẢ THUYẾT/ DỰ ĐOÁN KHOA HỌC LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI KHOA HỌC

GV yêu cầu HS hoạt động nhóm và đưa ra dự đoán của mình

HS hoạt động nhóm, sau đó nêu dự đoán của nhóm mình về đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi

HS có thể đưa ra các giả dự đoán về tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi như sau:

+ Dự đoán 1: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo không hứng được trên màn và bé hơn vật

+ Dự đoán 2: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo không hứng được trên màn và lớn hơn vật

+ Dự đoán 3: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lồi là ảnh ảo không hứng được trên màn và bằng vật

HS có thể đưa ra các giả thuyết về tính chất ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi như sau:

+ Dự đoán 1: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo không hứng được trên màn và bé hơn vật

+ Dự đoán 2: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo

C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng, thái độ của cá nhân trong học tập vật lí

P3: Thu thập, đánh giá, lựa chọn và xử lí thông tin từ các nguồn khác nhau để giải quyết vấn đề trong học tập vật lí

P7: Đề xuất được giả thuyết; suy ra các hệ quả có thể kiểm tra được

X8: Tham gia hoạt động nhóm trong học tập vật lí

Trang 4

không hứng được trên màn và lớn hơn vật

+ Dự đoán 3: Ảnh của vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo

không hứng được trên màn và bằng vật

GIAI ĐOẠN 3: TIẾN HÀNH CÁC THÍ NGHIỆM ĐỂ KIỂM

CHỨNG CÁC DỰ ĐOÁN ĐÓ

GV giới thiệu bộ thí nghiệm: 1 gương cầu lồi, 1 gương cầu

lõm và 1 gương phẳng có cùng kích thước, 3 cây nến, 1 que

diêm

GV yêu cầu HS hoạt động nhóm, đề xuất phương án thí

nghiệm kiểm chứng các dự đoán đưa ra

Thống nhất phương án thí nghiệm.

GV yêu cầu các nhóm tiến hành làm thí nghiệm

GIAI ĐOẠN 4: RÚT RA KẾT LUẬN

Sau khi tiến hành thí nghiệm kiểm chứng dự đoán cho thấy

dự đoán đúng thì yêu cầu từng nhóm HS rút ra kết luận khoa

học về vấn đề nghiên cứu – đặc điểm của ảnh của một vật tạo

bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm – vào bảng nhóm

GIAI ĐOAN 5: BÁO CÁO VÀ BẢO VỆ KẾT QUẢ NGHIÊN

CỨU

Từng nhóm học sinh công bố kết quả nghiên cứu trước lớp

GV kết luận và ghi lên bảng kết luận về tính chất ảnh của

một vật tạo bởi gương cầu lồi và gương cầu lõm

C1 C2: Thực hiện được kế hoạch, điều chỉnh kế hoạch học tập vật lí nhằm nâng cao trình độ bản thân

K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp ) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn

P3 P8: Xác định mục đích, đề xuất phương án, lắp ráp, tiến hành xử lí kết quả thí nghiệm và rút ra nhận xét X3: Lựa chọn, đánh giá được các nguồn thông tin khác nhau

X5: Ghi lại được đươc các kết quả từ các hoạt động học tập vật lí của mình (nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm….)

X8

C1 K2 K3 P9 : Biện luận tính đúng đắn của kết quả thí nghiệm

và tính đúng đắn các kết luận được khái quát từ kết quả thí nghiệm này

X6: Trình bày các kết quả từ các hoạt động học tập

Trang 5

vật lí của mình (nghe giảng, tìm kiếm thông tin, thí nghiệm, làm việc nhóm….) một cách phù hơp

X7 X8

GƯƠNG CẦU LỒI

1 Kiến thức

- Nêu được ứng

dụng chính của

gương cầu lồi là tạo

ra vùng nhìn thấy

rộng hơn vùng nhìn

thấy của gương

phẳng

2 Kĩ năng :

- Kĩ năng làm thí

nghiệm

Hoạt động 4: Tìm hiểu vùng nhìn thấy của gương cầu

lồi

GV hướng dẫn HS bố trí thí nghiệm như Hình 7.3 SGK để xác định bề rộng vùng nhìn thấy của gương phẳng và gương câu lồi có cùng kích thước

HS hoạt động nhóm tiến hành thí nghiệm

HS hoạt động nhóm hoàn thành câu C2 và rút ra kết luận

GV chốt lại: Vùng nhìn thấy của gương cầu lồi rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng có cùng kích thước

C1 K2 K3

K4 P3 P8 X3

X6 X7 X8

TRÊN GƯƠNG

CẦU LÕM

1 Kiến thức

- Nêu được ứng

dụng chính của

gương cầu lõm là có

thể biến đổi một

chùm tia tới song

song thành chùm tia

phản xạ tập trung

vào một điểm, hoặc

có thể biến đổi một

chùm tia tới phân kì

thích hợp thành một

Hoạt động 5: Tìm hiểu sự phản xạ ánh sáng trên gương

cầu lõm (sử dụng phương pháp bàn tay nặn bột)

Tình huống: Điều chỉnh đèn pin lần lượt tạo ra chùm tia

song song và phân kì chiếu tới gương cầu lõm Hãy cho biết kết quả các tia phản xạ

GV tổ chức các hoạt động cho HS:

+) Các nhóm tiến hành làm thí nghiệm

+) Cá nhân viết nhận xét

+) Các nhóm thảo luận và thống nhất các nhận xét

+) Đại diện nhóm trình bày

GV rút ra kết luận và tóm tắt nội dung chính lên bảng

C1 K3 P3 P8 P9 X3 X5 X6 X7 X8

Trang 6

chùm tia phản xạ

song song

2 Kĩ năng

Tiến hành thí

nghiệm

Hoạt động 6: Vận dụng (liên hệ thực tế): Sử dụng phương

pháp dạy học phân hóa

- Chia lớp ra làm 2 nhóm (1 nhóm giỏi + khá, 1 nhóm trung bình+ yếu)

GV phát phiếu học tập cho các cá nhân trong nhóm:

- Nhóm trung bình và yếu: Giải quyết câu 1, 2, 3, 4, 12 trong hệ thống câu hỏi

- Nhóm Khá + giỏi: Giải quyết câu 5, 6, 7, 8, 9 trong hệ thống câu hỏi

C1 K2 K3 K4: Vận dụng (giải thích , dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp…) kiến thức vật lí vào tình huống thực tiễn

X1: trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí bằng ngôn ngữ vật lí và cách diễn tả đặc thù của vật lí

X2: Phân biệt được những mô tả các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ đòi sống và ngôn ngữ vật lí (chuyên ngành)

X4: Mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các thiết bị kĩ thuật, công nghệ

Hệ thống các câu hỏi, bài tập, nhiệm vụ yêu cầu HS phải làm qua đó có thể đánh giá trình độ phát triển năng lực của HS trong và sau khi học tập chủ đề

Tên chủ đề: GƯƠNG CẦU

Nội dung câu hỏi, bài tập hay nhiệm vụ yêu cầu HS phải làm qua đó có thể

đánh giá trình độ phát triển năng lực của HS

Năng lực thành phần chuyên biết vật lí Câu 1: Nếu nhìn vào gương, thấy ảnh nhỏ hơn vật thì kết luận đó là:

A Gương phẳng B Gương cầu lồi

K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí K3: Sử dụng được kiến thức vật lí để thực hiện các nhiệm vụ học tập

C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng , thái độ

Trang 7

của cá nhân trong học tập vật lí.

C6: Nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan hệ xã hội và lịch sử

Câu 2: Nếu nhìn vào gương, thấy ảnh lớn hơn vật thì kết luận đó là:

B Gương phẳng B Gương cầu lồi

C1: Xác định được trình độ hiện có về kiến thức, kĩ năng , thái độ của cá nhân trong học tập vật lí

Câu 3: Mặt phản xạ của gương cầu lồi là :

A Mặt trong của 1 phần mặt cầu

B Mặt ngoài của 1 phần mặt cầu

C Mặt phẳng như gương phẳng

D A, B, C đều đúng

Câu 4: Mặt phản xạ của gương cầu lõm là :

A Mặt trong của 1 phần mặt cầu

B Mặt ngoài của 1 phần mặt cầu

C Mặt phẳng như gương phẳng

D A, B, C đều đúng

Câu 5: Trên ô tô, xe máy người ta thường lắp một gương cầu lồi ở phía trước

người lái xe để quan sát ở phía sau mà không lắp một gương phẳng Làm như thế

có lợi gì?

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh

Trang 8

giá giải pháp … ) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn X1: Trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí bằng ngôn ngữ vật lí và các cách diễn tả đặc thù của vật lí

C6: nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan hệ xã hội và lịch sử

Câu 6: Tại sao ở các trạm rút tiền ATM, các công trình giao thông,tòa nhà, siêu

thị người ta lại các gương cầu lồi?

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp … ) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn P2: Mô tả được các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ

ra các quy luật vật lí trong hiện tượng đó

X1: Trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí bằng ngôn ngữ vật lí và các cách diễn tả đặc thù của vật lí

C6: nhận ra được ảnh hưởng vật lí lên các mối quan hệ xã hội và lịch sử

Câu 7: Ở những đương gấp khúc có vật cản, người ta thường đặt một gương cầu

lồi lớn Gương đó giúp ích gì cho người lái xe? K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

K4: Vận dụng (giải thích, dự đoán, tính toán, đề ra giải pháp, đánh giá giải pháp … ) kiến thức vật lí vào các tình huống thực tiễn X1: Trao đổi kiến thức và ứng dụng vật lí bằng ngôn ngữ vật lí và các cách diễn tả đặc thù của vật lí

P2: mô tả được các hiện tượng tự nhiên bằng ngôn ngữ vật lí và chỉ

Trang 9

Câu 8: Giải thích vì sao nhờ có pha đèn mà đèn pin có thể chiếu sáng đi xa mà

Câu 9: Em hãy nêu một vài VD ứng dụng của gương cầu lõm trong thực tế K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

Trang 10

Câu 10: Một bác thợ săn khi đi ngang qua một khu rừng nọ thì vô tình đánh rơi

một cái gương cầu lõm trên những đụn cỏ khô Bác thợ săn tiếp tục đi vào rừng

thì thấy từ xa có khói và lửa bốc lên Theo em cái gương lõm có thể là mồi lửa đã

làm cho cánh rừng bị cháy hay không? Hãy giải thích?

Câu 11: Ở các nước tiên tiến nguời ta có thể làm một cái bếp dùng để thức ăn

bằng năng lượng mặt trời Em hãy cho biết nguyên tắc hoạt động của cái bếp đó? K2: Trình bày được mối quan hệ giữa các kiến thức vật lí

X4: Mô tả được cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các thiết bị kĩ thuật, công nghệ

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	123 KB