Chuong 4 DV gam nham

Bài giảng chuyên ngành về sinh vật hại nông sản sau thu hoạch nhằm giúp sinh viên ngành công nghệ sau thu hoạch có cái nhìn rõ ràng hơn về tác hại của chuột và gặm nhấm đối với nông sản trong quá trình bảo quản

CHƯƠNG 4

Động vật gặm nhấm và

sinh vật hại khác gây hại Nông sản

• Trong quá trình bảo quản NS thì SVHNS là vấn đề đáng

lo ngại nhất

– Sự phát triển mạnh mẽ của các VSV trong môi trường bảo quản

– Sự phá hoại của côn trùng

– Sự phá hoại của các loài gặm nhấm

 mất đi hàng trăm triệu tấn lượng lương thực/thế giới/ năm

• ≈33 triệu tấn lương thực là bị chuột phá hại  đủ nuôi 100 triệu người/năm  chuột là một trong những sinh vật gây hại rất to lớn đến vấn đề bảo quản nông sản trong kho

1 Vài nét về loài chuột

250ha lúa ở Quảng Bình bị chuột phá hoại 8/2015

2.Một số loài chuột thường gặp trong kho

* Chuột đàn

• Nguồn gốc: vùng Viễn Đông  thế giới

• Sống: cao ráo, sạch sẽ (trần nhà), ít tiếp

xúc với đất, không ở hang, thường làm tổ

ở kẽ tường, trần nhà Chuột đàn leo

trèo rất giỏi.

• hoạt động chủ yếu về ban đêm,

• phá hoại thóc, gạo, ngô và một số thực

Chuột nhắt

*Nguồn gốc ở châu Á, ít hơn so

với hai loại chuột nêu trên

• Thân hình của chuột nhắt nhỏ,

lống màu đen, chỗ ở của

chúng thường là khe tường,

vách kho, cái nhà,

• Nó rất nhanh nhẹn, leo trèo

giỏi.

• Mỗi năm, chuột nhắt đẻ 4-5

lứa, mỗi lứa 5-9 con.

• Sức sinh sản của chuột rất mạnh

3.Tác hại của chuột

Là dịch hại nguy hiểm đối với NS bảo quản

Gây tổn thất lớn về số lượng NS.

Gây mất phẩm chất NS (phân và nước tiểu)

Gây mầm bệnh cho người.

Phá hoại kho và các trang thiết bị trong kho.

Ăn lương thực, phá hoại hàng hóa và hoa màu:

Theo ước tính một con chuột cống nặng 200 gram, mỗi ngày có thể ăn 25 gram lượng thực, một năm nó ăn mất 9 kg

4.Biện pháp diệt trừ chuột

• Chuột là một loài thuộc động vật có vú nhỏ, có đại não phát triển  rất tinh ranh, đa nghi, di chuyển rộng và hoạt động bầy đàn;

• chuột có khả năng sinh sản và tái lập quần thể rất nhanh chóng

diệt chuột đòi hỏi phải tuân thủ theo những quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt

 phải dựa vào các đặc tính sinh lý của chuột

 biện pháp diệt chuột hiệu quả.

 kết hợp luân phiên nhiều biện pháp khác nhau: biện pháp thủ cống, biện pháp sinh học, biện pháp hóa học….

4.1.Biện pháp thủ công:

- Vệ sinh đồng ruộng: Phát quang bờ bụi, làm sạch

cỏ bờ ruộng, bờ mương không để đất hoang hóa cỏ

mọc um tùm hạn chế nơi cư trú của chuột.

- Tổ chức đào bắt, đánh bẫy, đổ nước vào hang

chuột, hun khói, dùng chó mèo săn đuổi để bắt

chuột, dùng đất đèn đổ vào hang…để tiêu diệt chuột.

Ông Trần Quang Thiều trong lễ tôn vinh Doanh nhân văn hóa.

Hình ảnh người dân tổ chức đào hang bắt chuột

Có nhiều loại bẫy như bẫy lồng, bẫy kẹp to, bẫy kiềng, bẫy cung tre, …

Bẫy lồng:

Bẫy kẹp

Danh sách một số thiên địch

Một số hóa chất thường dùng làm

bả diệt chuột

Phốt phua kẽm Zn3P2 còn gọi là Foreba 1%, 5%, 20% ( quy định hạn chế sử dụng)

Khi chuột ăn phải bả dưới tác dụng của HCl

trong dịch vị dạ dày sẽ xảy ra phản ứng:

Zn3B2 + 6HCl -> 3ZnCl2 + PH3

 PH3 có tác dụng diệt chuột.

Có nhiều cách trộn Zn3P2 với mồi, tỷ lệ trộn mồi thường là 1 thuốc 20 mồi

Carbonat bari: có tác dụng diệt chuột Khi có HCl trong dịch vị dạ dày chuột thì xảy ra phản ứng sau:

BaCO3 + HCl -> BaCl2 + H2O + CO2

BaCl2 là chất độc diệt chuột

Trộn với mồi làm bả theo tỉ lệ 20 – 25% BaCO3 trong mồi

Naphtyl Thiourea (C11H10N2S) (ANTU)

Có tác dụng mạnh với chuột cống Liều cao là 6 – 8 mg/kg chuột Loại này ít độc với người, dùng làm bả với tỉ lệ 2 – 3 % hoặc phun vào hang chuột

Bả  gây xuất huyết bao tử hoặc vỡ mạch cầu

khi chuột ăn phải sau 03 -05 ngày,  triệu chứng khát nước sau khi ăn phải bả,  tìm các lỗ cống uống nước và chết ở đó

Vì những loại thuốc trên là những loại thuốc độc nên khi đánh bã chú ý phòng độc, và hết sức cẩn thận

Trong thời gian đặt bả phải đậy kín thức ăn, phải thông báo xung quanh, xác chuột chết phải chôn sâu, không vứt bừa bãi để phòng nguy hiểm

KẾT LUẬN

• Có thể nói chuột và côn trùng là sinh vật gây hại lớn nhất trong nông nghiệp và đời sống hằng ngày của con người, sức tàn phá của chuột và côn trùng là rất lớn, chuột và côn trùng không chỉ tác động đến sản xuất mà còn phá hại đến vấn đề bảo quản nông sản

• Vì vậy, để có thể bảo vệ mùa màng, bảo vệ nông sản một cách tốt nhất thì chúng ta cần phải tiến hành kết hợp nhiều biện pháp hợp lí, đúng cách để phòng trừ và tiêu diệt chuột và cá loài côn trùng một cách hiệu quả đồng thời không gây ảnh hưởng đến con người, đến cân bằng sinh thái.