1. Trang chủ
  2. » Cao đẳng - Đại học

NGUỒN GỐC MÃ LAI CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM

177 698 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 177
Dung lượng 1,1 MB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

ng quan m, nh ng hai ông l i có hai thái khácnhau... Nh ng xem ra thì cái n mà ông V... Danh t Thang gi do ti ng Mã Lai Nam ng Tanga mà ra và có ngh a là cái Thang... Bézacier thì có nói

Trang 1

Ngu n g c Mã Lai c a dân t c Vi t Nam

Nh ã nói, công vi c kh o ti n s trình ra tr c, ã c gi i khoa h c th gi i

ki m soát r i Nh ng h ch ki m soát xem công vi c làm có úng ph ng pháp ti n

có d u v t trong xã h i ta, trong c th ta Cu c theo dõi t t c các ch ng, ch làm

mà lo i tr , t n công bao nhiêu, c ng không c phép vi t vào ây, vì nó ch ngdính líu gì n ngu n g c dân t c ta

Vi t s , nh ã nói, ph i o s c a ta i chi u v i s c a các c dân n m tronglòng t ta, ph i h c ngôn ng c a h i chi u v i ngôn ng c a ta và nhi u vi c

ph thu c n a, mà ch ng tr c, chúng tôi ã xét n m t m chuy n ph thu c,

ó là s Tàu v dân L c, t sông B c, di c i Tri u Tiên, nó n kh p v i ti n s h c

Nh ng ch a l y gì làm ch c là dân L c ó là ta, m c d u xâu chu i mà chúng tôi a

ra r t v ng:

Lê = L c b Trãi = L i DiTrong ch ng n y, ch ng l n nh t c a quy n sách, ta s th y nh ng ch ng tích màkhông ai ch i cãi c gì n a h t: Cu c i chi u s Vi t v i s c a t t c các dân t c

Á ông, và cu c i chi u ngôn ng Vi t – Hoa – Mã

u ta nói ti ng Mã Lai thì ti n s h c và chúng tôi úng B ng nh ta nói ti ng Tàuthì s gia Nguy n Ph ng và giáo s Lê Ng c Tr có lý Còn nh mà ta nói m t thngôn ng riêng bi t thì ph i xem ông H Maspéro và t c a ông là thánh t vì cácông cho r ng ta là m t ch ng riêng bi t

Trang 2

Xin nh Ch ng n y là t t c quy n sách, và là ch ng quan tr ng nh t c a tác

ph m, vì ch ng minh không xong là v h t, và ng i khác s l p ra m t thuy tkhác n a, còn chúng tôi ph i th ph n i h c l i t t c trong m i n m n a, c ng

nh ã h c trên 10 n m r i vi t quy n s n y

Hai ông Lê V n Siêu và Nguy n Ph ng u tin m nh r ng không còn d u v t nào

xã h i Vi t Nam c th i ng quan m, nh ng hai ông l i có hai thái khácnhau

Ông Lê V n Siêu ch tr ng “phi ph ng pháp” Không ai hi u ông Lê V n Siêu slàm vi c th nào khi ông c n vi t m t cu n s v i quan ni m phi ph ng pháp ó.Cho t i nay, ông ch vi t lu n thuy t, mu n bàn r ng tán h p gì, tùy thích ông, ch

t khi ông vi t s mà b t k ch ng tích nh ông ch tr ng thì th h i ông làm thnào bi t cây N là phát minh c a ch ng Vi t hay ch ng Hoa, n u không t ng

ng và qu quy t theo ch quan c a ông

Ng i Tàu có di c quá nhi u vào C Vi t hay không, mu n bi t, ph i th y b ng

ch ng giáo s Nguy n Ph ng ã thoáng th y, mà còn sai, hu ng h gì là ôngkhông c n th y thì nó s ra sao?

Giáo s Nguy n Ph ng l i có thái khác h n ông Lê n a Ông ch i ngh ch, thách

t t c gi i khoa h c tìm cho ta ch ng tích Ông vi t: u cho r ng ch nhân c a v n hóa tr ng ng là t tiên c a dân Vi t Nam, v y sao ngày nay ng i Vi t Nam không còn duy trì b t c gì c a phong t c L c Vi t, k c vi c tr ng kính tr ng ng?

ó là m t câu b t bí c a m t ng i l m t ng r ng b n kia s ph i câm mi ng, vìkhông còn ch ng tích nào c mà cãi l i

u ng i Huê K ch i ác, h i ng i Pháp m t câu na ná nh th : “Các anh nói ttiên các anh là ng i GÔ LOA, nh ng âu là d u v t GÔ LOA trong i s ng cácanh? Chúng tôi ch th y các anh là La Mã mà thôi”

Ng i nh v y ng mình n ch c m t tr m ph n tr m b i b n kia còn làm sao

mà tìm ra c ch ng tích nào kia ch

Nh ng r i cho ông Nguy n Ph ng là còn quá nhi u ch ng tích Ông Lê V n Siêukhông tìm tòi cho t i n i nên m i tin là không có, riêng s gia Nguy n Ph ng thìcòn ch u khó c c th Trung Hoa, ch ông Lê V n Siêu thì không c, vì tin là Tàu

a, c vô ích

Dân Vi t Nam còn duy trì phong t c L c Vi t, Anh ô Nê-Diêng hay không, t ng gia nên theo dõi các nghiên c u c a các nhà bác h c mà chúng tôi ã ám ch trongnhi u ch ng, h n là h i suông m t cách quá t tin nh th

Riêng v tr ng ng thì oái o m thay, chính s gia ph n l i s gia

Qu th t th , quy n V.N.T.K.S ra i n m 1965, nh ng t n m 1963, s gia cho xu t

n quy n i ngo i k s do chính s gia d ch, ó là du ký n vi ng n c i Vi t

a chúa Nguy n Ph c Châu h i th k 17, t c ch m i ây thôi ( i v i chuy nngàn n m thì th k 17 r t là m i)

Trang 3

i cái vi c có dùng tr ng là bác b lu n u c a s gia h Nguy n r i.

Trong tác ph m Ki n v n Ti u L c, Lê Quý ôn ã vi t nh sau: N c nhà, vua Thái

Tông nhà Lý d ng mi u th Th n ng C S n ng sau chùa Thành Th H ng

m c n ngày m ng b n tháng T l p m t àn tr c mi u n y r i dàn binhlính, c l i th qu n th n cùng th n vua Nhân Tông thì h p Quân nhântrong thiên h th Long Trì Vua Nhân Tông l i nh l hàng n m c ng theo ngày

ng b n tháng t Sáng s m hôm y c vua ng ra c a bên n i Minh, qu n

th n u m c binh ph c t i l hai l r i lui ra Các quan i u có xe ng a binh lính

i theo ra l i c a Tây thành r i n h i th mi u ng C Th n Quan ki m chánh

c l i th r ng:

“Vi th n t n trung, vi quan thanh b ch”

Th xong quan t t ng ki m m t ng ng i, n u ai v ng m t ph i ph t n m quan

ti n L n y th i y cho là m t l r t th nh v y

*

* *

i Nam nh t th ng chí vi t: n th Th n tr ng ng, ng C th n t , trên núi

an Nê thu c huy n An nh (có tên g i là núi Kh Lao)

e s gia Nguy n Ph ng không tin Lê Quý ôn, không tin i Nam nh t th ng chí,

chúng tôi xin c u vi n ông V Goloubew, ông n y hi n còn s ng (1966)

Ông V Goloubew r t áng tin vì chính ông là ng i ã không nh n dân ông S n

Mã Lai là t tiên c a chúng ta, y nh s gia Nguy n Ph ng Trong t p k y u

B.E.F.E.O vol XXXIII, 1933, ông V.G k nh ng gì ông ta ã th y: Làng an Nê, huy n

An nh, ph Thu n Hóa, t nh Thanh Hóa, là m t vùng hoàn toàn Vi t Nam, và g n ó

không có dân M ng Trong n th trên ng Ph Qu ng, g n b n ò An nh a sang sông Mã, có tr ng ng cùng lo i tr ng Hòa Bình B o tàng vi n Hà N i, m t tr ng

ng 0,85 và cao 0,58th.

Tr ng n y ch th ch không c ánh, b ng vào l p b i dày trên m t tr ng.

Trong n có bài v g kh c ch Nho, và b n d ch c a ông Tr n V n Giáp cho bi t n i dung

a bài v nh sau: Phía Tây Thanh Hóa, làng an Nê, huy n Yên nh, có núi ng C , núi có ba nh hình ngôi sao nên c ng có tên là núi Tam Thai Trong thung l ng g n núi, có

n c th th n núi r t linh thiêng

Trang 4

Câu chuy n trên ây, xác nh n N.N.T.C và i c ng n kh p v i truy n thuy t

th nh t v th n tr ng ng trên núi Kh Lao vùng An nh, v th n ã giúp vuaHùng V ng khi vua Hùng i ánh Chàm, th ng nh t C u Chân vào C Vi t,

u Chân là t c a dân Chàm ng ch ng v i dân L c nh ng còn kém m mang

nh chúng tôi s ch ng minh m t ch ng sau Có l nh u ng binh s có quy, và c nh v y là nh k ch huy có tr ng ng nên l nh nghe xa c, mà vuaHùng th ng tr n, r i thì dân chúng b a l n, câu chuy n hóa ra vua Hùng th ng tr n

nh th n tr ng ng trên núi Kh Lao

Tuy nhiên, r i vua Hùng v n cho l p n th th t s chi c tr ng ng y, n l p l ithung l ng g n núi, nh bia c (c nh ng v n sau vi c th tr ng hàng ngàn n m) ãghi

Nh ng xem ra thì cái n mà ông V Goloubew ã th y th tr ng ng, không ph i

là n vua Hùng Theo l i b a thì là bia nói n m t cái n khác Nh ng n m i

y l i có tr ng thì là sao?

Nh ng l i có m t truy n thuy t th nhì v chi c tr ng ng y Tích r ng khiNguy n Hu ánh B c Hà xong, v ngang qua n ( n th nh t) bèn l y tr ng

ng a v mi n Trung Sau, có ng i nhìn ra, bèn a tr ng tr v nguyên quán

Có l ng i a tr ng ã th a m t d p lo n nào ó trong anh em Tây S n mà squên nói n, và khi a v thì n th c có l b h ng không ai c t l i, nên cho vàocái n th m i mà ông V Goloubew ã vi ng

u sao, n m 1933, m t ng i Âu Châu c ng có th y t n m t m t n th tr ng

ng trong vùng l ch s y, và th y t n m t m t chi c tr ng ng ang c ng i

ng th i th , ch không ph i là tr ng ng ào c trong lòng t và c t b otàng vi n

Nh ng câu h i c a s gia Nguy n Ph ng ã làm v t v bao nhiêu ng i Cácông Tây c ng ã ph i kh công l m, nh t là v ki n trúc V tr ng ng thì ng i

ph i m hôi là ông R Mercier

Ông R Mercier ã làm m t công vi c khác ng i là không bu n tìm hi u dân ông

n nh các ông Tây khác, mà l i i chi u cách ch t o tr ng ng c a cái dânông S n ó và cách ch t o ng c a dân Vi t Nam ngày nay Thanh Hóa, S nTây, B c Ninh, Hà ông, Nam nh, và th y c hai dân t c u dùng m t k thu t y

nh nhau, d ng c thô s n m c không còn th nào mà thô s h n c, mà trên

th gi i không có dân t c nào làm th c

Ông R Mercier ã t m n m c n y thì quý v bi t là ông có i sâu vào cu c ichi u hai k thu t ó hay ch ng

Ông nghiên c u chi c tr ng l n nh t B o tàng vi n L Finot, mà ông không thèm

bi t là tr ng Ng c L , tr ng Hoàng H hay tr ng gì, ông nói ó là tr ng ánh sD.8.214 – 36, n ng 86 kí lô

ó là m t cái tr ng úc nguyên kh i, không có ráp m i Ông quan sát hông tr ng và

m c 280 cái v t en hình vuông, m t phân tây m i c nh Nh nh ng d u y

Trang 5

mà ông bi t c k thu t c a th ông S n, h làm hai cái khuôn, m t l n m t

nh , cái nh n m trong cái l n, hai cái cách nhau m t kho ng tr ng l i ½ phân Tây,kho ng tr ng y c các khúc g nêm

Th r i các c ông S n nhà ta n u ng pha, vào kho ng tr ng y Nêm g bcháy, nh ng v n còn d u v t l i trên hông tr ng

(Có l ó là cái tr ng c nh t c úc nguyên kh i, ch cái tr ng B o tàng vi nSài Gòn mà chúng tôi nghiên c u thì có ráp m i)

Ông R Mercier nói r ng ch có dân Vi t Nam các t nh trên m i úc nguyên kh

nh ng v t quá to l n b ng k thu t và d ng c thô s nh th mà thôi

(Th nên ta r t có th tin u Hán th khi sách vi t: “Dân L c Vi t có úc thuy n

ng ng”)

Nh th , không bi t ã cho s gia Nguy n Ph ng hay ch a v d u v t tr ng

ng và tôn kính tr ng ng?

gia ch b t bí v tr ng ng vì s gia ng ta không dùng và không th tr ng

ng, còn nh ng th khác, s gia tránh không nói tên, nh là t c nhu m r ng, t cbúi tóc, t c chít kh n, t c th âm d ng v t c a ch ng Nam n anh em chú bác v i

Vi t Nam, và c t n t i n nay t B c Vi t cho t i Nha Trang (theo nghiên c u m i

nh t c a ông Toan Ánh và ông Lê Quang Nghiêm) vì nh ng câu h i y quá d b l c

Nh ng tr ng ng v n không b t bí ai c h t, vì r i ro có k quá tò mò là ông V.Goloubew và ông R Mercier

Tr ng ng là nh c c , v nh c thì trên th gi i, hi n nay ch có ba dân t c là có cây

c huy n c m, ó là dân Vi t Nam, dân Mã Lai Anh ô Nê-Xia, và dânMalayalam Nam n

ki n ó cho th y ba u:

1 Ta có g c Mã Lai

2 Ta ng ch ng v i Anh ô Nê-Xia, chi L c

3 Thuy t O.J cho r ng dân L c Vi t ã ch y xu ng Phi Lu t Tân khi ã b Mã

Vi n s n i, ch a bao gi c ch ng minh, mà cây c huy n c m l i

ch ng minh khác vì Phi không có c huy n c m

i còn hai ch ng minh khác n a cho th y ng i Mã Lai Indonésia và Madagascar (t c ng i Hovas ngày nay) là ng i L c Vi t t Vi t Nam di c t i ó,

ng vào m t truy n c tích Anh ô Nê-Xia i chi u v i m t truy n c tích HòaBình, s c nói rõ trong ch ng Ng i M ng, và b ng vào vi c “Vác n c” c a

ng i Hovas “Vác n c” là ph ng pháp l y n c mà trên th gi i ch có hai dân

c là có làm là dân M ng và dân Hovas, mà ng i M ng là cái g ch n i li n gi adân ông S n L c Vi t và dân Vi t Nam ngày nay, nh ta s th y m t ch ng sau

B - Ki n trúc

Trang 6

Ngôi nhà c Vi t c nh t, tìm c b sông Mã n m 1927 do ông Tây oan Pajot,

nhân viên tài t c a Vi n Bác C Vi n ông Nh ng cu c nghiên c u kéo dài, và mãi

cho t i 17 tháng giêng D.L n m 1938, nhà kh o c V Goloubew m i báo cáo trong

t bu i thuy t trình, mà b n v n c ng trong t p k y u B.E.F.E.O s 14, 1938

d vi c nghiên c u òi h i l m thì gi nh v y là vì s nh tu i r t khó kh n c a

t li u c dùng c t nhà

Ông V Goloubew nh tu i ngôi nhà y ng th i v i ngôi m g n ó

Theo s trình bày c a nhà kh o c nói trên thì ó là m t ngôi nhà sàn mà c t cái cao4,50th, sàn cao 1 th c Mái nhà dài xu ng t i sàn, và vì th mà c a ph i tr ra vách h i Sàn b ng tre s t, m t lo i tre gi ng t m vông mi n Nam, tre còn xem xét

c nh v t li u ó ã g n hóa th ch, còn c t thì b ng g lim nên còn b n

n nhà không có trính, t c là ó là lo i s n nhà mà mi n Nam g i là n c ng a,

mi n Trung g i là nhà ch inh

Ông V Goloubew còn nói nhi u n a, nh ng ó là u mà ta ã bi t nh ông, r ng

p nhà khai qu t c gi ng nhà kh c trong tr ng ng, và ó là l i ki n trúc c a

t c các nhóm dân C Mã Lai và c Kim Mã Lai n a

Ông V Goloubew có cho bi t r ng trong m t chi c g ng ng c c a Nh t, có kh chình m t n p nhà nh v y Ngày nay nông dân nhi u o c a n c Anh ô Nê-Xia v n còn c t nhà nh v y, và ng i Chàm, c ng g c Mã Lai, gi l i ki n trúc ó

n trong nh ng xây c t b ng g ch n a, nh ng xây c t n y, ngày nay còn th y v i

nh ng cái c a tr ra b c h i

Lo i nhà ó, ng i Chàm g i là Thang gi Danh t Thang gi do ti ng Mã Lai Nam

ng Tanga mà ra và có ngh a là cái Thang Dân Vi t Nam c ng nói ti ng Mã Lai

Nam D ng và bi n nh sau:

Tanga = ThangNhà Tanga = Nhà sàn

Ng i Chàm ngày nay không còn c t nhà nh v y n a, nh ng khi nào c hành m t tôn giáo là h c t s s a m t cái nhà nh th hành l trong ó, cho úng c t c

Mã Lai

ó là ki n trúc C Mã Lai, Kim Mã Lai ã h t cho mái nhà xu ng t i sàn và nh v y

mà tr c a d i mái c, thôi tr c a b c h i, nh ng còn gi l i ki n trúc chinh, c thù c a ki n trúc c a h mà Tàu tuy t i không bi t

Ng i Tàu c t nhà luôn luôn có chái, t c chí kim u nh v y T ng h i là do h

t ch c ki n trúc c a Mã Lai vào i ng, ch tr c kia thì h không có, còn cácnhóm Mã Lai thì b t ch c cái chái c a Tàu, tùy theo th i m h ch u nh h ngTàu

Tóm l i t ng h i và l i tr c a t ng h i, v i l i l i nhà ch inh v i cây c t gi a

là c thù c a ki n trúc Mã Lai mà cho n i ng thì Tàu m i theo, mà c ng ch

Trang 7

theo t ng h i mà thôi, còn l i ch inh thì h không bao gi theo c Nh ng Vi tNam thì luôn luôn dùng l i ch inh.

Ch có m t m n y mà ông V Goloubew cho ta oán mà thôi vì ông không có

ng ch ng, là nh nóc nhà c a t t c m i nhóm dân Mã Lai u o n, riêng nhóm

Nh t thì mô, còn n p nhà ông S n thì không th bi t là o n hay mô b i cây òndông (th ng ng) không còn n a Nh ng b ng vào hình nhà c a kh c tr ng

ng thau thì nh nóc nhà ông S n ph i o n

Hình n i tr ng ng thau l i còn cho th y m t m khác n a mà ông V Goloubewkhông có nói, nh ng các nhà kh o c khác nh L Bézacier thì có nói, ó là góc máinhà cong qu t lên

ó là bài nghiên c u u tiên v nhà c a c a ng i ông S n V sau nh ng ông L.Bézacier, J Y Claeys, H Maspéro ti p t c nghiên c u thêm và khám phá c nhi u

u hay l

1 Ki n trúc Mã Lai gi n d hóa, t c không

còn nóc o n mái cong nh ng còn cái v kèo là

có cây c t gi a, ta g i là nhà ch inh hay

c ng a Tàu không bao gi có l i ki n trúc

y.

2 Ki n trúc Trung Hoa v i c m không

có cây c t gi a, g i là nhà ch H p mà ta ch

i b t ch c ch ng 500 n m nay ây thôi.

3 Mái nhà Tàu các i Th ng, Chu, T n,

Hán, T n, ngay th ng nh nóc nhà Tây.

Luôn luôn có chái Chái là m t mái c nh t,

hình tam giác Nhà Mã Lai không bao gi có

chái còn nhà Tàu thì không bao gi có h i.

4 Nhà c a Trung Hoa ngày nay, ã bi n

1) C m àn bà

Trang 8

1 Mái nhà

Trong quy n vài món i Hán , ông H Maspéro cho th y r ng nóc và mái nhà

a ng i Trung Hoa b ng th ng, y nh nóc và mái nhà c a ng i ph ng Tây.Hình nhà b ng sành x a ào c trong các ngôi m nhà Hán n n r t trung thành,

t con c u trong sân c ng c n n k l ng, thì không th b o r ng th c u thlàm không gi ng

Không tìm th y nhà sành i ng, nh ng nhà i ng có ch m trên nhi u bia

á Trung Qu c, có thay i chút ít v nóc và mái, t c nóc b t u h i o n, mái b t

u h i cong qu t lên

Nh ng trong vài b c tranh i T ng thì nóc ã o n, mái ã cong lên h n, gi ng nóc

và mái nhà c a t t c các nhóm Mã Lai hi n kim

t bài v n danh ti ng c a Trung Hoa c ng cho bi t mái nhà i T n Hán ra sao ó

là bài phú A phòng cung c a M c: mái nhà cong nh m qu t c qu p xu ng

ch không ph i là cong qu t lên

u t ki n trúc nóc o n và mái cong nh mái chùa, ai c ng ng là c a Trung Hoa,

có dè âu ó là c a ch ng Mã Lai Bách Vi t và c a C Vi t mà Tàu b t ch c

Ch có ng i Nh t g c Mã Lai là ôi khi làm nh nóc mô, vì x y có tuy t, làm nóc

mô cho tuy t , k o s p nhà, nh ng chính hình d ng mô y c ng là hình th c tráingh ch v i hình d ng o n c a nh nóc Mã Lai, h không o n thì mô, ch nh t nhkhông th ng, t i m quan c a ch ng Mã Lai v ki n trúc nóc ó nh v y

Trong quy n Archacological Research in Indochina c a ông O Jansé, ng i c m u

phái oàn khai qu t ông S n, do nhà in Bruges St Catherine Press (B qu c) tái b n

m 1955 có in hình nhi u ki u nhà và nhà m c a ng bào Th ng Vi t Nam,nhà y gi ng nhà trong tr ng ng thau và gi ng n p nhà do ông V Goloubew h i

ph c b ng vào v t li u khai qu t c, và công cu c kh o sát v dân t c h c, nhân

Trang 9

th tính cho bi t r ng ng i Th ng Cao nguyên c ng thu c ch ng C Mã Lai(Anh- ô-Nê-Diêng).

Trong quy n Introduction à l étude de l Annam et du Champa (BAVH s m t và hai,

1934) ông Claeys vi t: “N u c n ph i k t lu n thì ng i ta có th nói mà không c n

dè d t (on pourrait facilement déclarer) r ng nóc o n, mái cong lên, bên Tàu là do

t ch c ng i C Mã Lai, còn Annam thì ó là cái gì còn sót l i c a c t c

n x ”.

Nh ng ng i Tàu ã b t ch c c a ai h i i ng? Ta có m t ch ng tích khá rõ.Các nhóm Mã Lai u c t nhà l p lá Bi n nóc lá o n và mái cong thành nóc ngói o nmái cong là chuy n khó l m, vì v t li u khác, không ai bi t s làm c hay khôngthì Tàu h n không có th làm

Nh ng m t nhóm Mã Lai kia ã th làm, úng vào i ng, h g i hàng ngànsinh viên i sang Tàu h c th môn k c ki n trúc g và công ngh ngói g ch

n c, h b t u c t nhà l p ngói, nh ng v n gi nguyên m i bi t s c Mã Lai c

u là nhà sàn, nóc o n, mái cong qu t lên ó là Chính X ng Vi n c ô N i

ng (có hình c nh ây)

Chính X ng Vi n là ngôi nhà ngói nh ng c t trên sàn, có nóc o n và mái cong, c

nh t c a nh n lo i, mà chính ng i Mã Lai Nh t c t lên b ng cách dung hòa hai th

ki n trúc: k thu t bên trong h c c a Tàu, còn thì cái gì c a Mã Lai u c ginguyên v n

ng nên nh r ng d i i nhà ng, Nh t i h c c a Tàu, nh ng v n có trao

i v n hóa qua l i v i nhau và h n Tàu ã có b t ch c Nh t vài m mà lo inóc o n mái cong là m t

Th là Mã Lai Nh t ã thành công trong vi c dung hòa ki n trúc ng ngh nh và p

n ki n trúc Tàu nhi u l m! Ch c ch n là Tàu ã b t ch c Chính X ng Vi n,

nh ng b cái sàn, vì h ch thích cái nóc và cái mái l và p thôi, còn sàn thì không

có gì c s c c

ng nên nh r ng Chính X ng Vi n ch c xây c t vào n m 743 S.K còn b ctranh Tàu c a Li Sseu Hiun (Lý T Hùng) trong ó lâu ài cung n Trung Hoa l n

u tiên có nóc o n, mái cong qu t lên, hi n c tàng tr t i B o tàng vi n Museum

of Fine Arts Boston thì c h a vào kho ng n m 700

Nh v y cho r ng Tàu h c c a Nh t có mâu thu n ch ng? Xin th a r ng không Vìsao?

Nh t ã phái chuyên viên i h c k thu t c a Tàu siêng c n nh t là t n m iNghi p d i i nhà Tùy (607 S.K.) và k t n m ó thì hai qu c gia y trao i v nhóa v i nhau không ng t

Nh th Chính X ng Vi n ch là ngôi nhà ngói nóc o n và mái cong còn sót l i c a

Nh t, ch tr c ó, t c tr c b c tranh n m 700 c a Li Sseu Hiun, Nh t ph i cónhi u ngôi nhà lo i y, ngh a là h ã b t u nh k thu t Trung Hoa t n m 657,

và Trung Hoa c ng b t u cóp nóc o n mái cong c a h t n m 607

Trang 10

Nhà c a b c tranh n m 700, không là ch ng tích Tàu thình lình phát minh nóc o n

và mái cong tr c Mã Lai Nh t B n

2 H i và chái

Ông Maspéro và ông L Bézacier l i còn cho bi t r ng ng i Tàu không h bi t vách

i, t c th i cho n i T ng, c ng c d a vào nh ng nhà b ng s nói trên, có

nh ng trong quy n Art de la Chine, nhà xu t b n Larousse, Paris B c h i ch

th y n i nhà c a ng i C Mã Lai và Kim Mã Lai thôi C ng t i i T ng, Tàu m i

t ch c b c h i c a Mã Lai

Trái l i, các nhóm Mã Lai thì không bao gi bi t cái chái nhà và ch b t ch c TrungHoa tùy theo n m h b Trung Hoa cai tr , còn nhóm nào không h ch u nh h ngTrung Hoa thì mãi cho n ngày nay v n không bi t cái chái là gì

Ông L Bézacier i sâu thêm, trong quy n art Vietnamien, và cho bi t r ng nhóm Mã

Lai Vi t Nam, m c d u b t ch c chái nhà c a Trung Hoa, v n còn l i b c h i

Qu th t v y, chái nhà c a Trung Hoa hình tam giác và ch g m có m t t m n mnghiêng t trên xu ng d i, trong khi ó thì chái nhà Vi t Nam g m hai ph n phân

bi t, ph n trên là u h i hình tam giác, nh ng ng ch không nghiêng nh cháinhà Tàu, r i t i cái chái hình thang nghiêng, ch không ph i hình tam giác nh c aTàu Lo i chái nhà c a ta, c Trung Hoa không có u h i c a ta là cái gì còn sót l i

a vách h i th i ông S n v y

Ông L Bézacier nói r ng ngày nay Trung Hoa c ng b t ch c ta mà làm chái nhà hai

ph n nh ta, nh ng v n không gi ng c, b i u h i c a Vi t Nam tr ng tr n,còn u h i c a Trung Hoa thì luôn luôn bít kín (vì x h l nh)

3 S n nhà

Ông L Bézacier, nguyên qu n th các di tích l ch s Vi t Nam cho n n m 1945, r t

th o v ki n trúc Ông cho bi t r ng l i nhà c ng a c a ta, Tàu không bao gi có, còn ta thì ch b t ch c Tàu c t nhà có trính v sau n y thôi, và mãi cho n ngày

nay, ta v n còn ti p t c c t nhà N c ng a vài n i, khi ng i c t nhà vì ít ti n nên

ph i ti t ki m g Và u t các ình x a c a ta u không có trính.

ây, ta th y rõ m t hình th c tiêu c c kháng c a t tiên ta r t là ng ngh nh.Phàm khi m t dân t c b tr mà b t khu t d i m t s c m nh th ng tr ch a có th

ng u n i thì cu c kháng rút vào vòng bí m t, ho c d i tr m ngàn hình

th c tiêu c c nho nh mà k th ng tr không th y c

Chúng tôi còn gi c m t k ni m v câu chuy n sau ây x y ra trong làng chúngtôi cách ây n a th k , thu chúng tôi còn bé d i

Nhà giàu ta, h c t nhà thì có khuynh h ng c t có trính mà mi n Nam g i là âm trính, vì nhà có trính r ng h n nhà Ch inh mà mi n Nam g i là c ng a Nh ng

àn ông các gia ình có n n n p theo phong t c t tiên thì luôn luôn ch ng l i

Trang 11

khuynh h ng ó Xung t th ng x y ra trong các gia ình b t u m i có ti nchu n b t u nhà m i Ng i àn ông luôn luôn thua tr n, b i h ch bi t a ra m t

lu n u có v huy n bí là Không nên T ng không nên mi n Nam có ngh a là

ch m n ma qu , thánh th n Lu n c ó không v ng nên các bà luôn luôn th ng

và nh ng ngôi nhà c N c ng a l n h i bi n m t h t, n m chúng tôi lên b y thì nhà

a trong làng h t 95 ph n tr m là nhà có trính mà các nhà ki n trúc Tàu g i là nhà

Ch c ch n là t tiên ta x a, không bi t làm th nào ch ng l i nh h ng ngo i lai

ki n trúc ó nên m i b a ra cái v “không nên” nói trên, dùng có hi u qu trongnhi u ngàn n m, nh ng n th i Tây tà thì không còn ai nghe n a vì ta ã h t tin

t cái sân bé tí teo

ngói thì Trung Hoa luôn luôn dùng ngói ng Ta ch u nh h ng Trung Hoa r t

ng v y mà ta l i ch t o ngói d p l p nhà, nh ng ình, chùa, n c c a ta

ch ng minh u trên ây, và ngay c ngói l p nhà c a thành i La, cái thành do

ng i Trung Hoa xây c t, mà c ng ã dùng ngói d p r i u ó ch ng t r ng

ng i Vi t là ng i Vi t, ng i Trung Hoa là ng i Trung Hoa, b i t bà Tây Thái

u v tr c, Trung Hoa không h ch t o ngói d p, thì không có lý nào mà m tnhóm Trung Hoa Giao Ch l i dùng ngói d p xây c t i La

ành r ng ó là phát minh v sau c a th Vi t Nam, ch vào th i ông S n L c Vi t tiên ta ch l p nhà b ng tranh, b ng cói, nh ng nó c ng ch ng minh c r ng takhông ph i là Trung Hoa

5 Nhà r m

m chúng tôi lên b y, trong vùng chúng tôi sanh tr ng, m i làng còn c vài cáinhà r m

Trang 12

Các nhà kh o c u Pháp, khi nói n nh ng ngôi ình B c Vi t ã dùng t ng sai

là Edifice sur piloti Trong ngôn ng c a h ch có t ng ó thôi, h không làm sao

mà di n t h n c, ch th t ra Maison sur piloti là nhà sàn, nó khác nhà r m m

y là nhà sàn, kho ng tr ng b không, t m t t lên t i sàn, cao l m, còn nhà r mthì ch cao l i sáu t c Tây là cùng

nh ng h có óc t n c , và ó là di tích nhà sàn Mã Lai x a ch không có gì l Nhi u

du khách ta, không bi t l ó, ng ng i Nh t m i phát minh ra nhà r m khi h ã

n minh r i, h c òi v sinh

Chúng tôi tin ch c r ng, B c và Trung cách ây n m sáu m i n m, c ng còn nhà

m (không k các ngôi ình), nh ng không th y ai ghi chép gì, c ng c vì cái l ãnói kho n nhà N c Ng a, là t i không có m t chú bé tò mò ó, hay có r t nhi uchú bé tò mò ã ch ng ki n s s ng sót c a nhà r m và s bi n m t c a nhà r m,

nh ng các chú không có vi t lách nh chúng tôi, ch không có lý nào mà, c ng c

nh ã nói r i, Nam K l i b o hoàng h n ông vua, gi mãi nhà r m, trong khiTrung B c ã b t nhi u tr m n m r i, nh các nhà kh o c Pháp ã nói sai riêng v

Và ông L Bézacier k t lu n r ng ch c ch n ó là di tích L c Vi t Ông không h dám

t lu n L c Vi t = Mã Lai vì ông không gom c b ng ch ng nh chúng tôi,

nh ng n i cái k t lu n r ng N c Ng a, b c h i, mái cong, nhà r m là di tích L c Vi t

ng ã giúp cho thuy t c a chúng tôi nhi u l m

Ông nói khi m t dân t c b m t v n hóa, h c bám víu vào m t vài m nào ó,trong tr ng h p ki n trúc thì h bám víu trong ki n trúc c t ình, vì ình là n i

Trang 13

thiêng liêng, giúp h nh g c t L c Vi t, n u không ph i nh v y thì không sao c tngh a c hi n t ng l lùng là ngôi ình c a làng nào t B c c ng c t theo l inhà r m h t, không h có ngo i l bao gi , trong khi cung n, chùa, mi u thì không

có r m, là vì Ph t giáo là tôn giáo ngo i qu c du nh p vào x ta do trung gian TrungHoa, còn mi u m o thì th ng c ng th các v thánh th n Trung Hoa; ch có ình là

Tài li u l ch s y ch ghi s ki n và ngày tháng tr t do cho thôn xã, mà không cónói gì thêm h t, nh ng nhà h c gi y l i suy lu n gi n d r ng tr c ó h n luônluôn tr c tr mà quên r ng t th i Hùng V ng n n m 1740, hai ngàn n m ã tr iqua mà trào i th ng tr m, không bi t có bao nhiêu thay i trong kho ng th i gianquá dài ó

Khi mà s li u thi u, thì nhà nghiên c u ch còn bi t suy lu n tái t o s c , nh ngsuy lu n c ng ph i d a vào d u v t nào, ch có âu mà ch b ng vào m t o lu t

n t t vài dòng ch

ó là a s M t vài h c gi thì l i cho r ng làng là d u v t các b l c x a

Nh ng d a vào s phân bi t gi a b l c và th t c c a chúng tôi ch ng Nh ng cái h Vi t Nam thì làng không th là b l c x a c, mà ch là th t c c th i màthôi

Có sách l i cho r ng làng ch m i thành hình t th i nhà Lý, t c là t ngày n n c

p c a ta ã v ng sau ngót m t ngàn n m b tr Th thì tr c khi b tr , c n c V nLang không c chia thành t ng n v nh à? Nh v y làm th nào vua Hùng

ng tr n c thì th t là không th bi t

Còn b o r ng làng ch có t i Lý, b t ch c theo Tàu thì không úng, vì làng c a

ta t ch c không gi ng c a Tàu, tr c 1740 hay sau 1740 gì c ng u không gi ng

b ng vào tên g i, chúng tôi th y r ng làng ã có t c th i Danh t Mã Lai là

lang, mà T’lang thì t ch c gi ng h t m t thái p c a ng i M ng ngày nay, t c

Trang 14

ó là m t lãnh a nho nh c a m t lãnh chúa a ph ng theo ch phong ki n

mà lang v i Làng hai danh t ó quá gi ng nhau

Thái p M ng có tên riêng nh ng không có danh t ch thái p Nh ng ng ilãnh chúa l i c g i là Quan Lang Ta ph i hi u r ng Quan Lang là ông Quan cai

tr m t Lang mà m t Lang là m t T’lang v y

Ch Quan m i c thêm sau, do nh h ng Trung Hoa, qua trung gian ng i Vi tNam, ch x a có l là Xà Lang hay gì gì Lang ch không th là Quan c, b i Quan

là ti ng Tàu, Xa, danh t Mã Lai và X , danh t Thái, c hai danh t u ng g c

Mã Lai, ch ng i lãnh chúa a ph ng

Xin nh n m nh v m n y mà trí th c Vi t Nam không chú ý n Quan Lang ch

là l i nói t t m y ti ng Quan u Lang, Quan cai tr m t lang, ch không ph i là m t

danh t kép có ngh a riêng là m t ch c v Không bao gi có danh t Quan Lang câu

Mà l i nói t t ó, ch m i có v sau, ch vào c th i, thu mà ta ch a h c danh tQuan c a Tàu, h n M ng và ta ã nói Xà Lang hay gì gì Lang ó

Trong Vi t lý t nguyên, giáo s Kim nh cho r ng tên n c V n Lang có l là V n

Làng

Nh ng thu y nh h ng Tàu ch a t i thì không làm sao mà ta có danh t V nc? V l i c ng không th y ai ghép nôm v i nho, trong nh ng vi c quan tr ng.Dân chúng có ghép, vì d t ch ngh a, ch t i c p b c quan vua thì không còn ghép

Nh t nh là n Lang ph i do cái gì khác mà ra ch không th nào mà do n Làng

c, vì chính Lang bi n thành Làng, ch không ph i Làng bi n thành Lang, mà s

bi n hóa y thì ch m i x y ra vào th k 17 L th nhì là ta không có ch V n, tr ckhi ta h c ch Nho

Chúng tôi có th gi i thích ngh a c a qu c hi u V n Lang và gi i thích t i sao, tr ckhi h c ch c a ng i Tàu, vào các trào Hùng V ng, mà ta l i bi t ch Nho t

qu c hi u ó là V n Lang Nh ng ó là m t câu chuy n khác s trình bày ch ngkhác

Chúng tôi s tr ng ra b ng ch ng r ng ó là m t Qu c Hi u hoàn toàn Vi t, cHoa hóa v sau, khi mà dân chúng ch u nh h ng Trung Hoa

i Hoa hóa y cùng tánh cách v i l i phiên âm các danh x ng “man di” c a Tàu, nó

Trang 15

ó là Sáp ong th th t Nh ng v Chân L p thì ta may m n bi t c s th t nh

ng i Cao Miên nh tên c c a n c h và cái ngh a úng c a nó ó là Chanh Ra

Tr ng h p V n Lang thì quá c , không còn ai nh gì n a h t

u sao, ta c ng th y s liên h rõ r t gi a T’lang c a Mã Lai, Lang c a M ng vàLàng c a ta, v c c u t ch c, t c t tr , ch có khác là làng c a ta không còn phong

ki n nh T’lang và Lang c a Mã và c a M ng, ó là do toàn qu c Vi t Nam uthoát kh i ch phong ki n th t s lâu r i, không nh n i x M ng ch ng h n

u v t th hai c a s trì hoãn xã thôn c th i là t c riêng các làng, t n t i cho n

m 1945 Vi t Nam i khái h óng thu , và ch u l nh tri u ình nh nhau, cácnhà lãnh o mang ch c t c ng u v i nhau, nh ng các làng không gi ng nhau,

mà nh ng cái l làng khác nhau y, xem ra không có v gì là m i có t n m 1740 c

Ta nên nhìn rõ cái n m 1740 ó là m t chuy n quá m i, i v i l ch s Mà l làngthì ã thâm c n c , không th b t r quá sâu nh v y c t th k 18 n nay

Chánh ph can thi p vào s th th n ã c ông Nguy n V n Khoan d n ch ng rõ

ràng trong B.E.F.F.O bài Essai sur le ình et le culte du génie tutélaire des villages du TonKin Nh ng can thi p v n không toàn th ng thì bi t cái quy n t tr c a xã

thôn không ph i ch m i có t n m 1740 Vua chúa ch thành công trong vi c ban

ch c t c cho các th n c mà vua chúa cho là x ng áng vì công tr ng hi n hách nào

ó, nh Thánh Gióng ch ng h n, và phong th n cho quan c a vua chúa v a quá c ,phong cho các làng m i l p (s ki n n y vua chúa ã thành công m t tr m ph n

tr m Nam K vì toàn th các làng Nam K , không có làng nào c l p tr c 1620t), còn các th n b y b , vua chúa không nhìn nh n thì thôi ch c ng không dám

ch m t i h

Th thì ta ph i k t lu n r ng x a kia thôn xã c a ta t tr , y nh các Lang c a M ng

và T’lang c a Mã Lai, r i thì trào i nào ó không bi t ã c p m t n n t tr y màkhông còn d u v t D u v t tr l i t tr c a Khâm nh tuy là d u v t úng,

nh ng l i thi u cái khoen gi a, hóa ra nó g t g m ng i suy lu n li u l nh

Và các làng c a ta x a là các th t c ch không ph i là b l c Truy n thuy t M ng

ã a con s quá chính xác là 1960 cái, không th tin c, nh ng ch c không xa s

th t bao nhiêu

Trang 16

Xin nghi n ng m l i nh ngh a c a b l c và th t c ch ng Cái H thì th y rõ là

l c to l m, chính th t c m i là nh , trái v i t ng t ng thông th ng c a ph nông

nói t i làng Vi t thì không sao quên c cái ình và Th n Làng ã có nói s qua

i trên kia, nh ng c n nói rõ h n

*

* *Toàn th các h c gi ta u sai l m khi g i th n làng c a ta là Th n Thành Hoàng.Hai th th n y khác nhau quá xa, m t àng c a ta, m t àng c a Tàu, mà Tàu c ng

ch m i có t i nhà Chu ây thôi thì không th l m l n v i nhau c Nh ng h c

gi Vi t vi t b ng ti ng Pháp c ng ã l m l n y nh nh ng h c gi Vi t vi t b ng

ti ng Vi t

Th n làng c a ta là th n riêng c a dân làng ó là u nên nh vì ó là u quan

tr ng nh t, vì các làng Trung Hoa không bao gi có th n riêng c , t th i c n nay(Maspéro) N u v th n ta mà ch ng xâm l ng i n a, t c là có công chung i v itoàn qu c nh ông Thánh Gióng ã ch ng gi c Ân, t c gi c Tàu trào i Th ng

cu i mùa, thì ông c ng c là th n riêng c a làng sinh quán c a ông Toàn qu c sùngbái ông nh ng không có l p n th cho ông nh làng sinh quán c a ông (V ThánhGióng t ng âu là chuy n hoang ng, nh ng không S Tàu có chép r ng nhà

Ân qu ã có chi n tranh v i m t n c ph ng Nam tên là n c Qu Ph ng, naykhông ai bi t âu h t, ch bi t là Hoa Nam Nh ng không l Vi t Nam l i chi ntranh c v i nhà Th ng vì gi a h và ta còn quá nhi u n c trung gian? Nh ng

u ta th y r ng dân ta x a làm ch t Trung Hoa, c Hoa B c l n Hoa Nam, thìcâu chuy n hóa ra h t hoang ng Làng Gióng có l là m t làng Hoa Nam màtoàn dân hay a s dân trong làng di c xu ng t ta ngày nay, r i ó, h th l i vanh hùng c u qu c c )

Nh ng ph n l n không ph i là nh ng b c ch ng xâm l ng mà c ng không ph i làquan n a, tr c khi trào ình xía m i vào

Ph n l n ch là nh ng nh n v t ã làm cái gì thoát sáo, c áo ho c gi n d h n

Th n c a làng ta ch là t ng tr ng cho m t quan ni m tôn giáo nào ó thôi, thí dcác dâm th n

ó là t c c a ng i Mã Lai mà hi n Nh t B n và các o Mã Lai còn gi

Hai ông L Bézacier và H Maspéro c c l c binh v c quan ni m r ng ình và th n

làng là c thù c a Vi t Nam, (t c c a Mã Lai) m c d u sách Trung Hoa Ying tsao fa che (?) cho bi t r ng h có ình t i nhà Hán

ình c a Trung Hoa không ph i là n i th ph ng mà ch là cái nhà c t trên ng

b hành ngh ng i, nam n u vào c

ình c a ta là n i th th n làng và n i h i h p c a các nhà lãnh o trong làng và

ph n không c vào.

Trang 17

trùng h p c a danh t ình, có th ho c là m t s trùng h p ng u nhiên, ho c là

t cu c vay m n vì nh h ng Trung Hoa v sau, ta ã vay m n m t cáchkhông c n thi t m t s danh t mà ta ã có r i

Ch ng h n cái ình thì ng i S ng, m t th ng i nói ti ng Mã Lai y nh Vi t

Nam, g i nó là cái Rong Có th t tiên ta b Rong vay m n danh t ình Rong là

danh t Mã Lai t I, còn danh t Mã Lai t II là Bahala

Ông Béacier d a vào nghiên c u c a ông H Maspéro trong quy n Les regliions chinoises, ch s khác bi t gi a th n làng c a Mã Lai Vi t và th n thành hoàng c a

Trung Hoa

Các nhà h c gi ta g i th n làng c a ta là th n thành hoàng là không úng

Th n thành hoàng c a Trung Hoa ch m i xu t hi n vào i nhà Chu, cùng m t l t

i nh ng thành quách c a các nhà lãnh chúa l n và ch h u Thành là b c t ng bao quanh thành ph và Hoàng là cái hào bao quanh b c t ng ó là th n c a thành

Trong khi ó thì th n thành hoàng m i xu t hi n, vì các thành quách l n m i cxây c t, nh ng hai th th n ó c ng l i khác nhau, m t àng là th n t ai c anông dân, m t àng là th n vách thành và hào c a th dân Xem th thì g i th n c a

ta là Th n Thành Hoàng là sai Ta không có thành ph vào c th i Còn làng ta c ngkhông h là thành quách l n hay nh bao gi

Ông L Bézacier l i bác b lu n c c a các h c gi Vi t cho r ng ình, nguyên x a kia

là hành cung Ông bác b vì vua ta ch m i b t u có t c du hành t th k th 10,trong khi ình, d a theo ki n trúc, thì ph i có tr c Tây l ch

l i xét ra, nh ng ình c b n tr m n m c a ta c ng không có v gì dùng ccho có m t chút xíu ti n nghi nào cho ng i th ng, ch ng nói chi nhà vua

Ông L Bézacier qu quy t r ng ình và th n làng c a ta là cái gì t i c còn sót l i, và

i ki n trúc, cho th y cái t i c ó có tánh cách Mã Lai

Th n làng c a ta x a kia là anh hùng a ph ng, danh nhân a ph ng, gi ng h t

Mã Lai, Nh t B n, mà m i làng c ng có ình và c ng ch th anh hùng a ph ng

và danh nhân a ph ng, ch không bao gi th th n t ai hay th th n c a

ng và Hào (Thành Hoàng) nh Tàu.

Trang 18

cái ình thì ta r t gi ng Nh t mà khác Tàu, l i gi ng các nhóm Mã Lai.

Ch v sau n y, các vua ta m i b t th quan các n i khác ch không luôn luôn thdanh nhân a ph ng n a, nh ng v n không ph i là th n t ai ho c th n ThànhHoàng nh Tàu

Hi n nay, trong các xã h i ng i C Mã Lai, làng nào c ng có m t ngôi nhà quan

tr ng nh t nh ình B c Vi t, và ó là n i h i h p c a àn ông bàn vi c công

ng c a toàn làng y nh B c Vi t N i m t vài nhóm, c ng có th ph ng y nhtrong các ình ta

Tóm l i, ki n trúc Vi t Nam là ki n trúc ông S n, mà ki n trúc ông S n là ki ntrúc Mã Lai Mã Lai, ông S n và Vi t Nam có ba bi t s c v ki n trúc mà Tàu b t

Có r t nhi u nhóm Mã Lai chi L c th m t tr i ho c, ông tr i, mà riêng v Mã Lai

Vi t Nam chúng tôi s nói rõ ch ng B c Vi t ây xin nh c l i m t l n n a r ng

Mã Lai Nh t B n c ng th n th n Thái D ng T t c u n kh p v i hình tr ngng

Còn m t tôn giáo n a mà không ai dè là c a Mã Lai, và hi n v n t n t i trong xã h ita

c th d ng v t và âm v t vài làng B c Vi t (Báo Ngày Nay, tác ph m c a Toàn

Ánh và c a Lê Quang Nghiêm) khi n nhi u nhà kh o c u Vi t Nam k t lu n r ng ó

là nh ng làng Chàm, nguyên là tù binh x a c tr t do, cho làm dân Vi t và là

ng i Chàm, h theo v n minh n , nên m i có tôn giáo k c c ó

Nh ng các nhà kh o c u y không bi t r ng o th d ng v t, âm v t không ph i

là c a n , mà là c a ch ng Malayalam n Tôn giáo y g m dâm th n Shiva,

ng v t và âm v t mà t ng tr ng sau cùng h t là c i và chày có ám ch n trong

quy n Ô Châu C n L c, t dân Vi t Ô Châu có phong t c dâm ãng, và con gái

th ng l y c i trêu con trai

ó là d u v t Mã Lai c a xã h i Mã Lai L c Vi t c th i, ch không h là d u v tChàm

Tôn giáo y không ph i ch có B c Vi t, mà có c Trung Vi t (tác ph m c a LêQuang Nghiêm) c ng c trong các làng Vi t Nam m t tr m ph n tr m, còn trong cáclàng Chàm thì l i không có Mã Lai Chàm ã b o H i th tiêu ngu n g c r i,

Trang 19

nh ng Mã Lai Vi t không có ch u c nh àn áp tôn giáo c a o H i, nên còn gic.

Chúng tôi ã nói r ng ng i Thái c ng là ng i Mã Lai, và t c ánh Còn c a húng là bi u di n âm v t và d ng v t

Tr c hôn l , bà lãnh chúa ph i a ra m t cái vòng tròn b ng mây, b t gi y m ng.Ông mai ném trái Còn l t c vào cái vòng ó, xé rách c t m gi y m ng i thìhôn nh n m i c c hành, và sau ó trai gái d hôn l ti p t c di n cái trò y,

nh ng ch i cho vui ch không ph i vì tánh cách tôn giáo n a

t c các nhóm Mã Lai u có nh ng nghi l và t c l liên h n d ng v t và âm

t c a tôn giáo c a ch ng Malayalam mà o Bà La Môn vay m n

Vi t Nam, m c d u ã nhi m Kh ng M nh r t sâu m, l i c c th dâm th n

mà vua chúa ta không c m T i sao không c m? Là vì ó là tôn giáo c h u c a

i sao b t ch c Tàu mà vua chúa ta không b t ch c tr n v n? Vì ó là tôn giáo

a chính dân chúng, vua không c m c, còn bên Tàu thì nó là tôn giáo c ango i ch ng, mà vua Tàu vay m n, nên l nh c m có hi u qu , b i dân Tàu âu cótheo tôn giáo c a Vi t Ch có vua Tàu là theo b a ra huy n tho i con Tr i

Trong Nho giáo, Tr n Tr ng Kim nói r ng bên Tàu có ng bóng là các bà Vu và các

ông Hích Nh ng h Tr n không bi t ó là Tàu b t ch c Vi t ch không ph i là c a

Trang 20

Và kh n ng v n minh c a ng i da c ng không kém kh n ng c a Dravidien tínào h t n ài, cung n c a Maya và Aztèques còn tráng l h n là c a hai thành

ph chôn vùi Harappa và Mohanjo Daro c a Mã Lai n n a, và cái v t quan

tr ng nh t c a th dân M châu c ng c là cái m t tr i

Chính vì cái m t tr i y mà tr c n m 1945 các nhà kh o c l m t ng n n v n minh

c r c a th dân M Châu t Ai C p n, b i Ai C p c ng th m t tr i Nh ng r i nghiên c u dân ó v dân t c h c, ch ng t c h c h m i th y r ng ó là dân davàng t Châu Á di c t i nh ng ch a bi t vào th i nào

t dân t c i b ng xu ng nh t Nam D ng n Madagascar, v t qua h t n

D ng c thì dân t c y c ng ã v t Thái Bình D ng b ng xu ng nh c dàng ph ng chi Thái Bình D ng l i có nh ng o d c ng mà n

ng không có

Xem ra thì ch ng Mã Lai v n minh h n c Hoa ch ng n a, vì dân Maya và Aztèques

ã gi i thiên v n, toán h c m t ngàn n m tr c Trung Hoa, mà h gi i th t s , chkhông ph i ch dùng thiên v n bói nh Tàu

Ng i M th y r ng ngày nay h u du c a Maya và Aztèques m c d u ã thoái hóa

c c

Chúng tôi xin trích ng t t c các b n ch s s c a t t c các dân t c Á ông có

th liên quan n ta v nào c n thì có tài li u mà tham kh o, b i không d gì tìm

c quy n sách n y âu

Nh ng tài li u n y trích quy n Étal actuel de la crânologie indochinoise c a các bác s

P Huard, F Saurin, Nguy n Xuân Nguyên và Nguy n V n c, Hà N i, 1938, tuytên sách là th , nh ng các tác gi trên có trích ng trong sách, nh ng con s v cácdân t c ngoài “ ông D ng” do các nhóm bác h c khác nghiên c u t Tây Bá L i

Trang 21

Chúng tôi ng i Vi t mi n Trung và mi n Nam riêng, vì ng i Vi t

mi n B c g n v i ng i Vi t nguyên th h n và m i là tiêu bi u cho ch ng

a ta, v ph ng di n ch ng t c h c Tuy nhiên, ng i Vi t hai mi n khác

Trang 22

Bác s Haurd cho bi t r ng ng i Thái Lan, ng i Lào và ng i Thái B c Vi t ng

ch ng v i nhau, nên chúng tôi ghi t t c vào ây l y con s trung bình (ng iThái B c Vi t chia ra làm nhi u nhóm, mang tên khác nhau nh Th , Lô Lô, nh ng

ng thu c c m t dòng máu Thái):

Trung bình: 82,25

Ch s s c a các nhóm Mã Lai

Tên nhà bác h c Tên nhóm Mã Lai c o Ch s

Tschepourkovsky Mã Lai Mã Lai Á 81,00

Cole, Nanagas, Jenks - - Phi Lu t Tân 81,84

Hage, Mijsberg - - Sumatra 82,80

Halden, Mc Dongall - - Bornéo 80,60

Trang 23

Zaborowski Hoa Nam (g c Th c) 76,66

Trung bình: 77,98

Ch s s c a các th ng i Hoa

Black Ng i C Trung Hoa t c Mông C lai

Veisbaces Ng i Hoa Nam (Trung Mông Gô

Lích lai Vi t châu Kinh và D ng)

Trang 24

Hamy - - 77,22

Shirokogoroff Hoa ông Di t c Vi t thu n ch ng 81,70

ng trung bình: 78,27 Dung l ng s Hoa

Tên nhà bác h c Tên dân Dung l ng

Flower Trung Hoa t ng quát 1.424

Trung bình: 1.440

Ch s s nh ng dân t c g i là Mông Gô Lích t c có lai gi ng v i Trung Hoa ho c Mông C

(Không có m t các dân ông Nam Á tr Vi t Nam)

Trang 25

Trung bình = 66,61

Ch s n y gi ng h t ch s 66,66 c a m t ng i n mày B c Kinh mà chúng tôi b

ra không cho vào s trung bình c a ng i Tàu

Trang 26

Hoa Nam 79,14

T.B c a Trung Hoa hai

Nh n xĩt

t c nh ng dđn t c g c Mê Lai u có ch s s trín 80, tr Nh t, M ng vă Th c,

vì nh ng lý do gì chúng tôi ê gi i thích r i vă s gi i thích thím Ch s s TrungHoa luôn luôn d i 80 Ch s s Nh t, g c L c thì th p nh t trong âm Mê Lai Bâch

Vi t vì h b lai gi ng v i Tău quâ nhi u Không bao gi b Tău cai tr , h c ng t

ng r c chuyín viín Tău v x h , nh t lă văo i ng, vă t t c h u du c a

n Th Hoăng do con Phù Tô lênh o u ch y sang Nh t, toăn dđn c a 127 huy nTău, t c lă m t cu c di c v i

Th c vì t quâ t t (xích th ) l i có khí h u h p v i Tău nín khi h b di t qu c r ithì Tău trăn t i nh n c v b

Quý v s th y ch ng M ng t t c ph n vă b n dđn M ng u thu c ch ngMí-la-ní, ch tr ăn ông c p lênh o m i lă C Mê Lai, nín ch s trung bình c a

m i không gi ng Vi t Nam, m c d u h lă L c Vi t, th nai tr ng ng

Trong âm Mê Lai Bâch Vi t thì ch s Cao Miín l i cao nh t, vì theo G Coedỉs thìdđn Môn vă dđn Kh Me khi di c t i a băn m i c a h thì g p th tr c Mí-la-ní

a ph ng ó, v n minh cao b ng h , t c ê ti n n tđn th ch, vì th mă cu c

p ch ng Anh ô Ní + Mí-la-ní n i hai dđn t c ó l n lao quâ s c, khi n h ph i

en da, m c d u h c ng xa xích o y h t nh Vi t Nam

Trong ch s s trung bình c a Hoa ch ng, chúng tôi lo i nhóm Hoa ông ra, vì h

c Vi t, h có ch s lă 81,70 h i g n ch s c a Mê vă Vi t, vì nh ê nói, h g c lẵng Di mă y u t th tr c còn m nh h n y u t th tr c Hoa Nam n a Ch

s ó, văo s lăm sai con s trung bình nói trín, t i sao thì ê gi i thích r i.Câc v trong nhóm Bs Huard còn vi t: “Câi s không ph i ch có c s c kích

th c, mă câc chi ti t v sinh v t hình thâi (caractỉres morphologiques) r t có ý ngh aquan tr ng v m t ch ng t c”

i câc tâc gi trín cho bi t r ng h n phđn n a ng i Vi t Nam thu c lo ibrachycĩphales (54,36 ph n tr m) vă 30,85 ph n tr m thu c lo i mĩsocĩphales, trongkhi ó thì a s ng i Hoa thu c lo i mĩsocĩphales

Nhóm bâc s trín cho bi t thím ba u sau đy:

1 Tânh câch brachycĩphalie lă bi t s c c a ch ng Mê Lai

2 Ng i Vi t mi n B c nhi u tânh câch brachycĩphalie h n ng i Vi t mi nNam

3 Ch s s Hoa Nam l n h n Hoa B c non ba n v Ch s s Vi t Nam l n

n Hoa Nam trín ba n v

Trang 27

Khoa ch ng t c h c phân bi t Trung Mông Gô Lích và Nam Mông Gô Lích thành hai

ch ng vì cái non ba n v ó thì, ti p t c công vi c c a h , ta có quy n phân bi tNam Mông Gô Lích v i ch ng c a ta mà ta t tên là C c Nam Mông Gô Lích, c cNam Mông Gô Lích vì cái già ba n v xu t hi n gi a Vi t và Hoa Nam

m th nhì trên ây có h i l vì dân Vi t mi n Nam, c ng nh ng i Vi t mi nTrung, có lai Chàm, t c là lai thêm v i Mã Lai sau khi ng g c

Nh ng xét cho k thì th t qu úng nh v y, vì ng i Vi t Nam mi n Nam có laiTàu r t ông, k t th i Tr n Th ng Tài, D ng Ng n D ch, th nên h b lây tánhcách Mésocéphale c a Tàu

Chúng tôi không trích ng hình d y cách o s , vì k thu t r t là r c r i, ph i intrên ba t gi y mà hai t trên là gi y trong su t và hình ph i n kh p v i hình c a t

gi y th ba là t gi y th ng d i, ch có nh ng i n quán c Taupin ngày x a

i in n i mà thôi, nh ng nh ng con s và nh ng nh n xét trên ây c ng ã l mi

mi n Nam không thu n ch ng b ng ng i Vi t mi n B c

Xin nh c l i l i c a giáo s Lê V n H o: “Ch ng Nam Mông Gô Lích là ch ng c acác dân t c ông Nam Á” Nh ng không có dân t c ông Nam Á nào có s NamMông Gô Lích c Các bi u ch s s trên ây cho th y rõ nh v y

gia Nguy n Ph ng c ng ã nói m t u vào n m 1965 mà O Jansé ã nói r i

m 1947 là các y u t trong máu c a dân Vi t Nam khác v i dân Trung Hoa

Ch s s ng i Th c r t gi ng ch s s Trung Hoa, m c d u h thu c ch ng Thái

Nh ng c ng nên bi t r ng ng i Th c Hoa Nam (Hakka) ã b lai gi ng m nh v iTrung Hoa t trên hai ngàn n m r i Còn ng i Th c T Xuyên thì ã b b n t di

l n bi n h thành Hoa Di c do T Mã Thiên t ch c d i th i Chi n qu c, saukhi di t Th c; di c do Hàn Tín và L u Bang t ch c, r i do Kh ng Minh, L u B t

ch c, di c do T ng Gi i Th ch t ch c vào tr n th chi n th hai, cu c di c n ycòn quá m i, ch a thay i gì c nh ng c ng xin ghi vào cho b

Trang 28

Ch s s h i th p c a ng i Vi t mi n Nam, th p so v i s mi n B c ch ng t r ng

ng i Vi t mi n Nam lai Tàu nhi u h n ng i Vi t mi n B c

Câu trên ây có v mâu thu n v i m t khám phá l c a chúng tôi và b n l u vongnhà Minh B c Vi t 10 l n ông h n Nam K

Ch là có v mâu thu n thôi, ch th t ra thì không, vì khi Pháp chinh ph c Nam Kthì h m c a Nam K cho Tàu di c n bao nhiêu tùy thích, khác h n B c Vi t

mà ng i Tàu, sau cu c lánh n n Mãn Thanh, ch di c n r t l a th a

Hi n nay thì h ã ông t i m t tri u r i và s con lai Tàu Vi t vô s k t n m 1680cho n nay

Lai gi ng nhi u nh t là ng i Tri u Châu, vì ng i Tri u Châu làm nông nghi p, len

i vào s ng trong nông thôn, l n l n v i dân chúng, ch không ph i là công nhân và

th dân nh ng i Qu ng ông và Phúc Ki n

Tri u Châu tuy là L c b Mã, nh ng h ã lai Tàu t ngày T n Th Hoàng di t Th tMân Mân Vi t, thành th s c a h là s Hoa Nam

i gi i thích n y, n u úng thì nó l cho ta th y r ng s ng i Tàu di c vào C

Vi t quá ít, ch không nh giáo s Nguy n Ph ng ã ch tr ng Vì quá ít nên t

i Nam Quan n m i Cà Mau càng i xu ng, tánh ch t Mã Lai càng ít i, mà tánhcách Trung Hoa l i càng m nh h n

i càng nên phân bi t ng i Vi t g c Hoa, t c Tàu lai v i ng i Tàu thu n ch ng.Thuy t c a giáo s Nguy n Ph ng cho r ng ta là Tàu thu n ch ng ch không ph i

Chúng tôi nh ng b khoa h c cho kh i ph i tranh lu n lôi thôi, ch riêng v tr ng

p Vi t Nam thì ngôn ng t hi u ph i c th vai h ng nhì, ngang hàng v i vi c

o s

Trang 29

Vâng, úng là ph i nh v y T hai ngàn n m nay, th h i dân t c ta có ti p xúc v idân t c Mã Lai h n m t ngày hay không, tr c khi ta di c vào Nam h i gi a th k17?

Nh ng ta l i ã dùng ngôn ng Mã Lai hàng ngàn n m tr c cái l n ti p xúc vào th

17 Nam Vi t y, mà là dùng t i B c Vi t kia, thì ph i ch ng khi hai ngôn ng

gi ng nhau là ng g c t ch không h là vay m n

Vay m n h i nào, và t i thành ph nào B c Vi t kia ch , t hai ngàn n m nay?Tuy t i không có ti p xúc và nh h ng nào h t

Vài ông Tây cho th y r ng trong Vi t ng có m t s danh t Mã Lai H ch nh n xét

th thôi nh ng không k t lu n

Nh ng giáo s ng h c Nguy n ình Hòa thì k t lu n r ng ó là m t s vay m n,

và vài s gia ph h a theo cho r ng s vay m n ó là d nhiên

Chúng tôi không th y tánh cách d nhiên y ch nào c và không hi u n i t i sao

i có s vay m n ó, nh t là khi chúng tôi tìm ra c n 6, 7 ngàn danh t Vi t

gi ng danh t Mã Lai thì chúng tôi ph i kêu tr i, t h i t i sao ta vay m n nhi u

n th c a m t dân t c không h có a bàn g n v i ta, mà c ng không h có ti pxúc v i ta h i c th i, ch tr cu c ti p xúc t i Nam K h i gi a th k 17, mà danh

Vi t gi ng Mã Lai l i có t thu dân ta… m i bi t nói ti ng ng i

ta có chép chuy n Mã Lai liên k t v i Chàm, n ánh Th ng Long, nh ng b ta

t ch y không k p b , thì th h i s vay m n “D NHIÊN” y y ra h i nào và âu?

Ch còn có m t cách tr l i là nó x y ra h i th ng c , lúc hai dân t c còn là m t, t c

là ta v i h ng ch ng v i nhau và có a bàn chung vào th i th ng c

Mà không ph i ch có ta v i h , vì Môn, Mi n n, Kh Me, Thái u ng ch ng

Mã Lai v i nhau c , th nên m i có s gi ng nhau nó g t g m, các ông Tây h cho là

ta vay m n lung tung, không có l y m t danh t nào là c a ta h t, vì xem i xem l i(trong quy n t v i chi u 10 ngàn danh t mà chúng tôi ang so n) thì ta không

gi ng Chàm c ng gi ng Kh Me, không gi ng Kh Me c ng gi ng Thái, không

gi ng Thái thì gi ng ng i Th ng Cao nguyên, tóm l i, n u ch tr ng là ta vay

n thì không còn Vi t ng n a, b ng ch ng ch c m t tr m ph n tr m là không códanh t Vi t nào mà không gi ng danh t c a nhóm dân nào ó

Hai thí d n hình nh t là con ng, con v t nh m n không áng k , v y mà àng Trong g i là con Nh ng, ng i Bà Na trên Cao nguyên g i là con ng, và con

t (r n gà) thì ng i Bà Na g i là con c Mà ng t ng là h h c v i ta âu

nhé H ã có hai danh t ó tr c khi ta chân lên Cao nguyên, mà ta c ng có r i

tr c khi h th y m t ta l n u trong l ch s c a h

Nh ng khi h c v ngu n g c c a Mã Lai ch ng xong r i thì nh ng ti ng vay n

nhiên không còn ng v ng c n a, và th c m c c a nh ng ng i bi t suyngh ã c gi i áp: m t dân t c c ng sinh nh t ông Nam Á mà l i không có

Trang 30

ngôn ng , i l m danh t c a c ng i Th ng mà dùng, là chuy n không có

c, mà t i sao có s gi ng nhau ó thì ã rõ

Ch ng n y ch c ch n là ch ng quan tr ng nh t c a quy n sách n y, không ph i

i v i các nhà khoa h c, mà quan tr ng vì s c dân chúng nhìn nh n d dàngngu n g c c a mình, b i n u nh ng cái s khó hi u, thì ngôn ng là cái gì th y c

c kh c, b t c v i trình v n hóa nào

Tr c khi k t qu c a công vi c kh o ti n s c ông G Coedès a ra ánh sáng,trên th gi i không h có ai bi t có Mã Lai t I h t H ch bi t có m t th Mã Lai

mà thôi vì nhóm ng i ó, ông hàng tr m tri u hi n ang s ng t i các o Mã Lai

và t x ng là Mã Lai t I Nh ng ó ch là Mã Lai t II ây là d p mà ta bi t MãLai t I, bi t nhi u h n ông G Coedès n a, vì ông y không có ki m soát nhchúng ta

Làm th nào bi t c? R t là gi n d C d a theo khoa kh o ti n s thì i kháiNam D ng và a o (tr Célèbes) v i l i Phi Lu t Tân, là Mã Lai t II, Môn, Kh

Me, Mi n n, Thái, Vi t Nam, Célèbes là Mã Lai t I

i khái thì là nh v y, nh ng i sâu vào chi ti t h n, sau khi i chi u xong hi p

u, ta th y ti n s h c có sai ba qu c gia Vi t Nam, Chiêm Thành và Nh t B n

có c hai th L c Trãi và Mã Riêng Vi t Nam thì l i có n ba th : Trãi, Chuy vàMã

Có m t th L c b Chuy mà không ai chú ý n, c cho r ng Nam Vi t Chí vi t sai

chánh t

i chi u xong hi p u, chúng tôi m i th y r ng s Tàu quá gi i Ti n s h c ch

bi t t ng quát có Mã Lai t I mà không dè r ng trong b n t I L c Tây Hoa B c Chuy ngôn ng khác h n L c ông Hoa B c b Trãi m t chút xíu

i chi u xong hi p u, v i hàng v n danh t , chúng tôi ch t th y r ng trong Vi t

ng có nh ng danh t không gi ng Mã Lai Nam D ng, c ng không gi ng Thái,Môn, Kh Me, Mi n n Th là chúng tôi nh n L c b Chuy mà Tàu th ng g i

là Khuy n Nhung h n, và ó là t tiên c a Môn, Mi n n, Kh Me

y nh ng danh t không gi ng ai h t h n là c a L c b Trãi ó là cái bi t do s

i chi u hi p u l ra Và ó là cái bi t c n b n, nó giúp ta rõ c qu c gianào có bao nhiêu th L c, và có v i t l nào, vì a bàn nào h c ng ch tìm c

có vài m i cái s

Chúng tôi nh n th y hai u r t quan tr ng:

1 hai th Mã Lai u có m t s v n chung v ngôn ng , k n y nói k kia

hi u c, nh hai danh t Lá và Non ã cho th y

2 Tàu r t úng khi h ghi chép v ngôn ng c a dân n c S Dân n c Snói ti ng Mã Lai Nam D ng, vì ó là L c Hoa Nam, t II, b Mã (xin nh c

i câu chuy n N u Ô )

Và chúng ta có th vi t l i th t úng l ch s c a n c Chiêm Thành mà cho t i ngàynay các s gia Pháp và Hoa vi t sai c v n u, n song ôi v i Hùng V ng

Trang 31

th ng c s c a Phù Nam và Cao Miên, ta c ng vi t úng c y nh th ng

s Chiêm Thành, mà c ng ch nh ngôn ng i chi u

n th , ta l i bi t c r ng có m t qu c gia Vi t Nam th nhì ã b n c Cao Miêntiêu di t cách ây trên 2.000 n m và th dân ó hi n còn s ng, nói ti ng Vi t l i c ,

và cái ti ng Vi t l i c y ra sao

Nh ng h u ích h n h t là ta s bi t rõ th i i c a vua Hùng V ng mà cho t i nay

ch a ai bi t c , tr m t câu s ng n và thi u sót c a quy n Giao Châu ngo i v c ký.

Vi t s trung p, giai n ông S n, c ng c ta bi t rõ h n, nh ng gì mà hàng

ch c nhà bác h c Âu M ã a ra ánh sáng t 1924 n 1954

Mà c ng c nh ngôn ng t hi u

Nh trong toàn th quy n sách, ch ng n y c ng chia ra làm hai ph n, ph n th

nh t bác b ch tr ng Vi t ng là Hoa ng c a giáo s i h c Nguy n Ph ng,

ph n th nhì ch ng minh Vi t ng là Mã Lai ng

Giáo s Nguy n Ph ng kh ng nh mà không a b ng ch ng r ng Vi t ng làHoa ng T ng nh th , ta ch nói m t ti ng “Không” là r i

Nh ng m t v giáo s khác, không h cho ta là ng i Tàu, l i có ch ng minh r ng

ti ng ta là ti ng Tàu ó là giáo s Lê Ng c Tr

y chúng tôi c n bác b h i dài, vì giáo s h Nguy n c giáo s h Lê ng h

t cách vô tình và gián ti p

Trong V.N.T.K.S trang 230 s gia Nguy n Ph ng vi t: u nh có th nói c r ng

ti ng Vi t Nam ngày nay, sau 10 th k c l p, v n còn là chính ti ng Tàu, nh ng c lên

t cách h i khác v i cách c c a nh ng ti ng a ph ng Trung Qu c C nhiên, trong

Vi t ng , ôi khi có xen vào m t ôi s nh ng ti ng không ph i g c Tàu, nh ti ng M i,

ti ng Chàm, nh ng hi n t ng ó không th nói lên gì khác, ngoài s ng i Vi t Nam trên

ng bành tr ng, ã có g p ng i M i, ng i Chàm, c ng m t cách nh h ã g p ng i Pháp trong th k v a qua và h ã thâu nh n m t s ti ng Pháp vào trong kho ngôn ng c a

u ph i vay m n c a Tàu thì ta ch vay m n nh ng ti ng ch nh ng ý ni m

ph c t p, nh ng d ng c và v t d ng l , ch không th nào ta l i vay m n m t

Trang 32

danh t ch c là ch t mà ta u ng h ng ngày và ta ã ph i có ti ng g i hàng

ngàn n m r i

ó ch là m i nói chuy n vay m n c a Tàu không mà thôi, mà nhi u ng i c ng

m d ng s ki n có vay m n ó, mà nói quá l ra, bi n ti ng nào c a ta c ngthành c a Tàu c , nh tr ng h p giáo s Lê Ng c Tr mà chúng tôi s xét th t k

ch ng n y

Chí nh nói ta là Tàu thu n ch ng vay m n c a M i thì l i càng vô lý h n Ng iTàu ã r t v n minh d i ba trào i Chu, T n, Hán, h l i có t tôn m c c m quánhi u, không nh các dân t c v n minh khác Nh v y n u có chuy n ng i Tàu lykhai v i chính qu c c a h t x ng là Vi t Nam thì h ch ly khai v chánh tr màthôi ch không bao gi ly khai v ngôn ng , m c d u h có s ng v i “M i” i n a

nh s gia h Nguy n ã nói

xem cái gì c a h c ng h n c a man di c , nh t là ngôn ng , vì cái l d hi u

ng h ã có v n t còn các th man di thì không Th thì t i sao, khi t x ng là

Vi t, h l i m n nh ng danh t Lá, Tr ng, Ng a, Chòi, Túp, m, Trâu, Cá, Bóng, Chim, Vua c a “M i” trong khi h ã có nh ng danh t ó r i, và th y là hay h ndanh t c a M i?

Nh ng ch c s gia ã i quan ni m, sau khi xem qua vài thí d v danh t Lá vàNon u sách n y N u s gia l i còn ch a i ý thì xin c xem h t ch ng n y thìrõ

gia Nguy n Ph ng nói r t úng r ng trên ng Nam Ti n ta, t c là theo s giathì là ng i Tàu y, có m n ti ng “M i”, nh ng không nên k n

Vâng, nh ng ng i Tàu t x ng là Vi t m n ti ng M i ch nh ng v t l nh

Cây D a mà bên Tàu không có ch ng h n, ch sao l i b danh t Xùi c a i qu c

Trung Hoa, r i m n danh t c làm gì?

Không có lý nào mà nh v y h t

Bi t trình v n hóa c a ta d i th i Mã Vi n thì có th d ng lên c m t ng

ng Vi t vào th i y Ch c ta ch a bi t l ch, thì danh t l ch m i có th là g c Trung

Hoa, ch ta ã có bi t cái Bàn tay r i thì danh t Bàn tay h n ph i là c a ai ó, t c

a t tiên ta, ch không th nào mà là Trung Hoa, c ng không th nào mà TrungHoa b danh t Ch ng c a h m n danh t Bàn tay c a “M i”.

Chúng ta ã th y có tr ng h p m t ch ng t c m t ngôn ng c a mình và dùngngôn ng c a n c khác, nh ng luôn luôn k y u m t và k cho vay là k m nh

Ng i Tàu di c , n u có, là k m nh, là dân v n minh, thì khi h ly khai v i chính

qu c c a h t i Giao Ch , theo quan ni m c a s gia Nguy n Ph ng, không th nào

mà h m t ngôn ng c a h , i m n ngôn ng “man di”, m n nh ng danh tthông th ng mà h ã có r i nh n, u ng, ng , v.v

y khi ngôn ng c n b n c a ta không ph i là ngôn ng Tàu thì ch c ch n r ng là

ta không ph i là ng i Tàu

Trang 33

Nh ng tr c khi bác b và ch ng minh, chúng tôi th y là c n xóa vài ng nh n c atrí th c các ngành khác mà không có theo dõi khoa ng h c.

Theo quý v ó thì v n ph m m i là vi c chính c a m t ngôn ng , còn danh t có thvay m n qua l i

Theo quan ni m sai l m y thì không th bác b ho c ch ng minh b o v nh ng bi u

i chi u danh t

Th t ra ó là quan ni m úng… c a i x a, mà nó ch m i c th y là sai v sau

y thôi Và trí th c c a các môn khác mà không theo dõi ng h c, ã sai vì ã d ng

ch n l i cái bi t i x a v a c ph bi n ngày nay x ta, còn cái bi t ngày naythì ch có các nhà chuyên môn m i bi t?

truy nguyên m t dân t c, sau v n ch ng t c h c và kh o ti n s , v n quan

tr ng vào hàng th ba là ngôn ng h c Trong công trình nghiên c u v ch ng t cMèo (B.E.F.E.O 1968), ông G Moréchand vi t i khái: “Sau ch s n , ngôn ng là

u v t lâu i nh t mà m t ch ng t c có th gi c qua nhi u ngàn n m chung

ng v i các ch ng t c khác Y ph c, phong t c, tôn giáo có th ch u nh h ngngo i lai d dàng, nh ng ngôn ng thì không”

Nh ng chính chúng tôi l i ã nói, ngôn ng ch là ch ng tích có giá tr h ng ba, vìngôn ng là v n hóa, có th vay m n l n nhau, nh h ng l n nhau Và trong ngôn

ng , b t k cái gì c ng bi n c h t ch tuy t i không ph i v n ph m b t bi ncòn danh t thì bi n

Ng i c và ng i Anh u thu c nhóm Nh t Nh M n c a ch ng Ba T n Âu(race Iranienne Indo-Européenne, groupe Germanique) Th mà ng i Anh theo v n

ph m Nh t Nh M n, còn ng i c thì l i theo v n ph m La Tinh Trong khi ó thìdanh t Nh t Nh M n c a hai dân t c ó l i c gi ng nhau

Th thì cái gì b bi n nhi u h n? V n ph m hay danh t ?

Vì bi t cái l ó nên khi tìm ngu n g c các dân t c da tr ng b ng ch ng tích ngôn

ng , chính ph ng pháp i chi u danh t c áp d ng, ch không ph i c n cvào liên h v n ph m

Ng i Âu Châu ã thành công, vì khi h dùng ph ng pháp i chi u danh t , nócho h m t k t qu n kh p v i khoa kh o ti n s và khoa ch ng t c h c, còn

ph ng pháp i chi u v n ph m thì không

Th nên chúng tôi dùng ph ng pháp i chi u danh t

Thí d : Ti ng BÀN TAY

Pháp: Main Nga: Ruka Anh: Hand

Ý: Mano Balan: Reka c: Hand

Tho t trông c t ng Pháp, Nga, Anh khác ngôn ng nhau Nh ng không Qua m t

bi u i chi u khác, ta l i th y r ng h ng tông Ba T , n Âu

Thí d v danh t M :

Trang 34

Pháp: Mère Nga: Mat Anh: Mother

t ch ng là cái gì r t là l n lao, h chia ra nhi u chi, r i m i chi chia thành nhi u

ti u chi, các ti u chi u có m t s danh t khác nhau, nh ng ng th i c ng có m t danh t gi ng g c m thu c s Ng i ta dùng ph ng pháp ó truy nguyên

ch ng t c, c n c vào cái g c m ban u y

Nói th ch nói ra m t s th t k d mà cho n trí th c c ng không bi t, h inhninh r ng v n ph m, âm thanh là cái gì b t di b t d ch, còn danh t thì vay m nqua l i lung tung Ch nói ra cho rõ tr ng en thôi, ch chúng tôi ã xét ngôn ng

i c m i khía c nh: v n ph m, cú pháp, ng v , âm, thanh và danh t

Nh ng chúng tôi a ra k t qu c a ph ng pháp i chi u danh t vì chúng tôi

th y nh ng th khác sai h t Thí d v ph ng di n nhân-th -tính (caractèresanthropologiques) là ph ng di n quy t nh h n c thì ng i Lô Lô ích th là

ng i Thái Th mà h nói “Ông c m n”, khi ng i Thái nói “ ng n c m”

ó là v ng v (word order) Các th khác c ng bi n b y b nh th Chúng tôi ãkhám phá ra r ng ti ng C Vi t a âm, y h t nh Mã Lai ng và Nh t B n ng ngàynay Quý v nói sao v v n n y? Nó a âm và nó ch có 4 thanh Cái ó m i làphi n, trong khi ngày nay ta có t i 8 thanh và c âm

Tóm l i, ch có vi c i chi u danh t là dùng c, và danh t , k d thay, m i là

n t i lâu dài

Th nên khi s gia Nguy n Ph ng cho r ng Ti ng Vi t chính là ti ng Tàu ch ngminh r ng Vi t là Tàu, khi giáo s Kim nh b o r ng y u t Vi t là y u t c n b ntrong Hoa ch ng, chúng tôi không a ra s khác bi t quá rõ ràng gi a v n ph mTàu và v n ph m Vi t bác b ch tr ng c a hai ông nh bao nhiêu h c gi khác

ã làm, mà ch bác b b ng vi c i chi u danh t mà thôi

Nh ng tr c khi trình ra trên hai tr m b n i chi u, chúng tôi nói dài thêm v ng

nh n c a trí th c ta là danh t không ph i c n b n Chúng tôi i sâu vào các th bi n cho th y r ng ch có ph ng pháp i chi u danh t là dùng c, còn v n

ph m, ng pháp, ng v , thanh, âm u không dùng i chi u mà có th bi t s

th t nh ai c ng t ng

Chúng tôi ã trình ra thí d v v n ph m n c c và v n ph m Lô Lô, nó g t g m

ta ch không ch ng minh cái gì h t

Gi xin b c sang v n c âm và a âm

Chúng tôi nói r ng chúng tôi ã khám phá ra ti ng Vi t c th i a âm, thì t ng ch

n a ra m t m danh t c th i y là r i, không ph i nói dông dài làm gì

Nh ng v n ph i nói dông dài, b i cái gì c ng c n c a ra c h t

i s p lo i c a các ông Tây cho r ng ti ng Thái, ti ng Chàm và ti ng Mã Lai có hai

Xy láp còn ti ng ta ch có m t, không úng Nh ng ti ng mà ta ng là hai Xy láp c a

Mã Lai, cái t âm u c a h , h ch nói gió mà thôi Thí d danh t Lá c a ta, ti ng

Mã Lai c ghi là Halaa, nh ng th t ra là h c H’laa, không th g i là hai Xy lápc

Trang 35

Nh ng n u c mu n nói chuy n hai Xy láp thì ta v n có hai Xy láp Nh ng ti ng nh

trùng âm c a ta u có th coi nh là g m hai Xy láp, theo l i Halaa Thí d Chuyên.

Nh ng ngay trong nh ng ti ng ch g m có m t Xy láp, c ng là hai Xy láp Ai khôngtin c nghe tài t Anh Tu n nói trong Tivi thì ph i tin ngay Tài t y là ng i g c

mi n B c, và a s ng i g c mi n B c nói nh v y, nh ng ông ó nói rõ h n ai h t.Thí d K , ông y nói La K

Và ông y là ng i Vi t Nam c nh t nói úng ti ng Vi t g c, vì hi n nay ng i

Mã Lai Nam D ng nói là Lu , t c nói v i hai Xy láp ch không ph i v i m t Xy

láp

ành r ng ta ã bi n âm U thành âm A và nh p hai âm A l i, nh ng thu m i bi n,

n ta ch a nh p và ta còn nói là La , y h t nh ông Anh Tu n ngày nay ã phát

Bên Lào có m t n i tên là Thakhek

Hek = Cây s u ông

n c a k l m t tr thành Cây s u ông b thu nh thì là chuy n ng tr i.

Trung Vi t có m t m i t mà các ông ghi b ng ti ng Chàm, t c ti ng Mã Lai t

II ó là Cap Batangan Nh ng chính ng i Chàm c ng ch ng bi t ó là gì, b i nó

m ba t ch không ph i m t t mà ba Xy láp thì ng i Chàm còn làm sao mà hi uc!

n a âm và n âm c ng không có gì là rõ r t.

Trang 36

Có tr ng h p ngôn ng n âm bi n thành ngôn ng a âm Tr ng h p n y r t

th ng x y ra, và n u ta mu n, ti ng Vi t ã là ti ng a âm t lâu r i ó là tr ng

p m t dân t c kém v n minh c m t dân t c v n minh khai hóa, ráp n i m t

ti ng c a h và m t ti ng c a dân t c v n minh ó mà h dùng làm ng c n Trong

vòng 10 n m nay, ta th y xu t hi n trên báo chí nh ng ti ng nh lành-m nh-hóa

ch ng h n mà có ng i nói là t ng , có ng i cho là ng t ghép, ch vì có hai

ch n i li n, ch b hai g ch ó, vi t dính nó l i thì ó là m t ti ng a âm chkhông có gì l

Dân Vi t dùng Hoa làm ng c n thì dân Mã Lai dùng n làm ng c n, ch có khác là

ti ng Mã Lai b nh h ng a âm c a n nên ng i Mã Lai c r t nhanh, ng i Âuchâu phiên âm các Xy láp Mã Lai cho dính l i thì nó có v a âm h n ti ng lành-nh-hóa c a ta, ch có th thôi

Chúng tôi h c ti ng Mã Lai trong m y quy n t n Pháp - Hòa, Hòa - Mã, chúng

tôi th y danh t Angin T nhiên chúng tôi c h i gi ng Engine c a ti ng Anh.

Nh ng m t v trí th c Chàm ã d y chúng tôi c cho úng Nó hoàn toàn không

ph i nh v y mà là A Ngin, hai t r i ra xa nhau và Ngin c y nh Nghin c a Vi t

Nam

Ng i Mã Lai qu hi n nay h a âm, nh ng ó là nh h ng n , ch vào c

th i h c ng là ch ng có nh âm, và nh âm y h t nh Vi t Nam c th i

nh p hai ch P l i cho ng u, r i cho m vào gi a và nu t m t m t M, r i

i cho Anaa + Na i sau Nó hóa ra là Pamanaa Nh v y là:

Ná k b n ho c n k ná

vì P có th thay cho Panaa và P’na.

nu t m t M, và trong Panaa và P’na có t i b n ch A, nh ng r t cu c ch còn có

ba ch

ó là m t s c u t o k d quá s c t ng t ng, không có ngôn ng n c nào màchuy n hóa l lùng nh v y bao gi

Ti ng Ph n dài bao nhiêu h c ng không nu t D i ây là m t danh t mà Ban n

ch ngôn ng c a ông Nê Ru ã tân t o ch cái nhà ga:

Angirahyantraviramsthan

th gi i, và c ng i n u phì c i Nh ng h nh t nh cho nó dài,không nu t m t ti ng, m t Xy láp nào h t

Trang 37

Khi ông Mã Lai t a âm hóa theo k khai hóa c a ông thì ông o l n iên u,không còn bi t âu là âu n a Nh ng ó là nh ng ti ng m i, ch nh ng danh t

n b n c a dân t c Mã Lai c ch có m t và hai Xy láp, không bao gi trên hai c ,

mà danh t C Vi t thì c ng th , nh ta s th y

i có tr ng h p ng nh n là a âm, nh ng th t ra ch là n âm Thí d ngôn ng

Nh t B n Ai c ng cho ó là ti ng a âm (Và Nh t c ng g c Mã Lai) Nh ng th

i có qu nó a âm hay không? Chúng tôi xin l y tên m t o c a h làm thí d ó

là o Shikoku, và ó là do ng i Âu châu phiên âm, ch phiên âm th t úng thì ch

có Vi t ng m i phiên âm c Ta ph i phiên âm là Shikôku m i không ph n gi ng

c c a ng i Nh t Mà Shikôk là gì? Ch là: Shi = T ó là ti ng Tàu Và Kôcu =

Qu c ó c ng là ti ng Tàu nh ng c theo Nh t, h a thêm sau nhi u

ti ng l m H i h chi m óng x ta, Thakhek, h c là Takê-K

Nh v y có gì là a âm? Ta c ng có th vi t T Qu c và cho là ti ng ta a âm c

ch ?

i thí d : Bonsai Bon sai ch là n Tài c a Tàu, mà n Tài là Cây nh, ch không

có a âm gì h t T i Tây vi t dính l i và nghe Nh t c nhanh r i cho r ng ti ng

Nh t a âm

i thí d : Nihonbunka

Ni = Nh tHon = B nBun = V n

Ka = Hóa

a âm ch nào? C ng ch c là ti ng Tàu c quá nhanh

Qu h c ng có nh ng ti ng nh âm, nh ch không a âm, thí d Yama là núi, Sima

là o

Nh ng s th t m t tr m ph n tr m là ti ng Mã Lai c s ch có nh âm ch không có

a âm, ti ng Nh t c ng th T i Tây có t t vi t dính làm ta ng nh n, mà chính h

ng ng nh n

Ch u nh h ng Pali và Sanscrit r i thì Mã Lai ng m i a âm

Còn tánh cách nh âm c a Mã Lai Vi t b nh h ng Trung Hoa làm cho nó thành

c âm mà không ai ng

Và chúng tôi tìm c m t dân t c ang s ng t i biên gi i Lào - Vi t, h t x ng làdân L c và h nói ti ng Vi t nh âm ó là m t khám phá vô cùng quan tr ng i v i

vi c tìm ngu n dân t c b ng ngôn ng

Nên nh , h t x ng là L c, và ó là m t chi ti t áng c ta chú ý vì vào i Hánsách Tàu c ng g i ta là L c, và ngôn ng c a h , tuy c s , nh ng h nói, ta còn nghe

hi u c h mu n nói gì, t c h nói ti ng Vi t

Trang 38

n ph m c a h c ng cho th y r ng không nh v n ph m Vi t ngày nay, và cho

n c v n ph m M ng, ít c s h n, c ng h i khác v n ph m ta ngày nay chút ít

Th thì v n ph m c a ta c ng có bi n mà không ai hay bi t

Th dân Vi t t x ng là L c nói trên ch có ba thanh, nh Mã Lai Âm, thanh, v n

ph m u b tiêu tùng h t, sau cu c khám phá n y và sau không bi t bao nhiêu côngtrình nghiên c u ng h c các n c khác

Nh ng danh t thì c còn, g n nh x a sao nay v y Ta ã ng nh n nhi u t vngôn ng , cho r ng cái v nh c u là phù du, và ng cái phù du là chuy n muôn n m

tr ng t n

i có tr ng h p m t ngôn ng không có thanh, bi n thành ngôn ng có thanh, và

ng c l i Ngay trong Hoa ng mà mi n B c thì ch có hai thanh còn mi n Nam thì

có b y thanh thì bi t các ngôn ng khác c ng bi n nh v y c nh th ng S

ki n n y gi i thích c do âu ti ng Mã Lai ch có ba thanh, còn ti ng Vi t thì có t itám thanh

Cho n c ng v , v n ph m, c ng bi n c ch ng nói là Xy láp và thanh Và

nó ch bi n không y hai tr m n m nay

Chúng tôi xin n c m t câu th c a Nguy n Du:

Cành lê tr ng m m t vài bông hoa

Th ng thì thiên h c câu th ó, theo cú u (césure) sau ây:

Cành lê tr ng / m m t vài bông hoa

Cú u y sai

Cành lê không bao gi mang màu s c tr ng, mà là màu xám vàng

u vì cành y mang hoa mà ta th y nó tr ng thì Nguy n Du ã không ph i thêm

m hoa vào ó n a.

Có ai nói “Má h ng c a cô y c tô h ng” hay không? Cái ý “h ng” ó, ng i ta

ch c phép nói n m t l n mà thôi Dùng ng t “ m hoa” t c là nói l i cái ý

Trang 39

Sau khi nh n r ng Nguy n Du không kém c i, ta ch có th hi u r ng câu trên kia

Trong ngôn ng Pháp không có tr ng t blanchement, nh ng ta ph i t o ra tr ng t

ó ra d ch câu th c a Nguy n Du

Hi u nh v y xong, ta th y ngay là Nguy n Du ã bi n v n ph m Vi t Nam Trong

n ph m Vi t Nam tr ng t luôn luôn n m sau ng t Ng i ta nói m tr ng

ch không bao gi nói Tr ng m.

Nh ng Nguy n Du dùng sai cú u hay bi n v n ph m?

Chúng tôi có b ng ch ng là Nguy n Du ã bi n v n ph m Vi t Nam

Chúng tôi xin a ra m t câu th khác c a Nguy n Du mà tr ng t ng tr c ng, và câu th n y thì không còn ch i cãi c n a, vì quá rõ ràng:

Nhà h ng / cao cu n / b c là

ây, rõ ràng là tr ng t cao c t tr c ng t cu n không còn ng gì n a,

u còn c ng câu tr c

u cho r ng Nguy n Du, vì bí lu t b ng tr c, ph i vi t Cao Cu n thay vì Cu n Cao

thì úng, nh ng n u l i nói thêm r ng ó là tr ng h p không ti n khoáng h u,không áng k , thì sai Chúng tôi ã th y có vài v n s vi t v n xuôi nh v y, và c

gi v n ch p nh n, vì hi u c và nghe không k R i thì l i y s thành quen, và

n ph m, ng v c a ta b thay i.

Nó S b thay i thì nó c ng có th à b thay i, nên n u hi n nay Mã Lai ng và

Vi t ng có khác nhau ôi chút v v n ph m, u ó không h ch ng t r ng haingôn ng ó không là ng g c v i nhau

ó là tr ng t phong cách (Adverbe de manière) n nh tr ng t n i ch n,Nguy n Du c ng bi n khác v n ph m c a ta

Ta nói: Tôi i Hu , ghé Nha Trang Nh ng Nguy n Du nói: “Tôi i Hu , Nha Trang

ghé” Thí d : ng ông ghé m

Chúng tôi trích d n Nguy n Du mà không trích d n ngôn ng c a dân chúng m c

u dân chúng c ng có cho bi n nh th ng, thí d : Ngon n, m nh n, nh ng khi

dân chúng cho bi n nh v y thì ng th i c ng cho hình th c m i m t ngh a khác,

ngon n không ph i là n ngon, m nh n c ng th , chí nh v i Nguy n Du thì Cao

cu n hay Cu n cao gì c ng th thôi, t c ông bi n v n ph m rõ r t, còn dân thì không

bi n v n ph m, vì trong Ngon n, ng v (Word order) tuy có b i th t, nh ng hai

ti ng ó ã thành ra thành ng ch không còn là m t ng t và m t tr ng t riêng

nh n i Nguy n Du

Trang 40

Chúng tôi c ng không trích d n Cung oán ch ng h n:

Tr ng r ng n thu b c u

c d u ây, t nh t tr ng c ng ng tr c danh t r ng, nh ng gi a ó có nh ng

ti ng n Câu y c n c hi u nh th n y: “T thu ng i ph n còn tr ng n i cái ng n thu h b c n i cái u” T nh t tr ng, trong tr ng h p n y i v i

ng i ph n , ch không ph i i v i ng thì không có v n o ng Nó c là t nh

ch không là tr ng t

c u c ng v y B c u ph i hi u là: K nào ó mang màu b c n i cái u, và b c

ng i v i k nào ch không i v i u

ành r ng v n v n ph m, cú pháp, ng v , âm và thanh c còn gi vai trò quan

tr ng c a nó ch không m t ph n, nh ng ta s không quá nô l nó l m n a

Ng v ng, ng là ít quan tr ng h n h t trong các v n ngôn ng , l i tr nên quan

tr ng vô cùng khi mà các y u t ng là quan tr ng, hóa ra b p bênh không ch u n i

ào th i c a th i gian và danh t tr nên y u t v nh c u

n ph m Mã Lai ch khác v n ph m Vi t Nam có hai m:

ng v thì v n ph m Mã Lai ang n m l ng ch ng gi a l i nói ng c và l i nóixuôi

Thí d : a sông h nói ala sôngai, t c nói xuôi nh ta, nh ng Sông con h nói Anak sôngai, t c con nít sông, t c nói ng c, thay vì ph i nói Sông con nít.

Khi m t ngôn ng v a nói xuôi l i v a nói ng c thì ngôn ng ó t l t t y là ang

bi n d ng theo ngôn ng nào ó, nh ng bi n ch a xong

Không có ngôn ng c a n c nào mà cú pháp l i v a ng c v a xuôi, tr ngôn ng

Mã Lai

ó là v cú pháp Còn v v n ph m thì h có chuy n hóa (dérivation), còn ta thìkhông S chuy n hóa c a h c ng do nh h ng Ph n ng ch x a kia thì h khôngcó

Thí d : Bông (Hoa), h nói là Bônga.

Nh ng: Hoa ng, h nói là Bôngaan.

An thêm sau Bônga, là s chuy n hóa ch không là t nh t kép nh Hoa d ng c a ta,

không ph i là Bônga-An âu

Ta ch u nh h ng c âm c a Tàu nên mu n di n ý m i l ta ch có th t o t kép,còn h ch u nh h ng Ph n ng , h ch có th cho ti p nhánh, không sao khác h n

c Nh ng s khác nhau ó ch m i x y ra t u Tây l ch, còn vào c th i thì c

l n ta u không có kép, không có chuy n hóa gì c , vì c hai u không có d p

di n nh ng ý ni m ph c t p

Ch khác nhau có hai m y mà thôi, còn có hai Xy láp thì chúng tôi s tr ng b ng

ch ng là ti ng Vi t l i c có hai Xy láp, còn a thanh là m t tai n n x y ra cho c

t dân t c ta mà thôi, vì a bàn B c Vi t t o tai n n ó ra, trên th gi i không n i

Ngày đăng: 13/10/2016, 04:51

HÌNH ẢNH LIÊN QUAN

Hình n i tr ng  ng thau l i còn cho th y m t  m khác n a mà ông V. Goloubew không có nói, nh ng các nhà kh o c  khác nh  L - NGUỒN GỐC MÃ LAI CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM
Hình n i tr ng ng thau l i còn cho th y m t m khác n a mà ông V. Goloubew không có nói, nh ng các nhà kh o c khác nh L (Trang 7)

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

w