thuyết trình độc học chủ đề sio2

Bụi silic có thể hít được nhưng không thể nhìn thấy được bằng mắt thường và tương đối nhẹ để có thể lơ lửng trong không khí trong một thời gian dài.Các hạt bụi có kích thước lớn hơn 10 micromet thường rơi nhanh xuống đất theo định luật Newton với tốc độ tăng dần.Khi trời mưa hay phun nước nhân tạo các hạt bụi bị kết dính với nhau bởi nước mưa và rơi xuống đất, gọi là quá trình sa lắng ướt Bụi silic có thể hít được nhưng không thể nhìn thấy được bằng mắt thường và tương đối nhẹ để có thể lơ lửng trong không khí trong một thời gian dài.Các hạt bụi có kích thước lớn hơn 10 micromet thường rơi nhanh xuống đất theo định luật Newton với tốc độ tăng dần.Khi trời mưa hay phun nước nhân tạo các hạt bụi bị kết dính với nhau bởi nước mưa và rơi xuống đất, gọi là quá trình sa lắng ướt

Trang 1

CHỦ ĐỀ 4

TÌM HIỂU HÌNH THÁI, SỰ CHUYỂN HÓA

và ĐỘC HỌC CỦA BỤI SILIC (SiO2) TRONG MÔI TRƯỜNG

Học phần: Đọc học và Sức khỏe môi trường Sinh viên thực hiện: Nhóm 4

Trang 2

nội dung

I Giới thiệu hình thái bụi silic

II Nguồn gốc phát sinh và hiện trạng

III Con đường di chuyển trong môi trường

IV Biểu hiện nhiễm độc bụi Silic

V Khả năng tích lũy, chuyển hóa và phân giải sinh học

VI Biện pháp phòng chống

VII Cách giải độc khi nhiễm bụi silic

VIII Ứng dụng bụi silic

Tài liệu tham khảo

VIII Ứng dụng bụi silic

Tài liệu tham khảo

Trang 3

I Giới thiệu về bụi silic

Bụi silic là bụi chứa những tinh thể silic tự do

Các hợp chất Silica, còn được gọi là silic đioxít (SiO2), được hình thành từ Si và nguyên tử Oxy Do O và Si chiếm 75% của vỏ trái đất nên các hợp chất silica khá phổ biến.

Bụi silic là bụi chứa những tinh thể silic tự do Các hợp chất Silica, còn được gọi là silic đioxít (SiO2), được hình thành từ Si và nguyên tử Oxy Do O và Si chiếm 75% của vỏ trái đất nên các hợp chất silica khá phổ biến.

Quặng than đá Sa thạch (cát kết)

Trang 4

Trang 5

KHAI THÁC ĐÁ SẢN XUẤT THỦY TINH

LÀM GỐM SẢN XUẤT GẠCH CHỊU LỬA

NHÂN TẠO

Trang 6

Bệnh bụi phổi nghề nghiệp là bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất trong 28 bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm hiện nay ở nước

ta, tính đến cuối năm 2011 tổng số bệnh nghề nghiệp mắc của Việt Nam là 27.246 trường hợp trong đó bệnh bụi phổi - silic chiếm tới 74,40%

Bệnh bụi phổi nghề nghiệp là bệnh chiếm tỷ lệ cao nhất trong 28 bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm hiện nay ở nước

ta, tính đến cuối năm 2011 tổng số bệnh nghề nghiệp mắc của Việt Nam là 27.246 trường hợp trong đó bệnh bụi phổi - silic chiếm tới 74,40%

2 Hiện trạng

Trang 7

Bụi silic có thể hít được nhưng không thể nhìn thấy được bằng mắt thường và tương đối nhẹ để có thể lơ lửng trong không khí trong một thời gian dài.

Các hạt bụi có kích thước lớn hơn 10 micromet thường rơi nhanh xuống đất theo định luật Newton với tốc độ tăng

dần.

Khi trời mưa hay phun nước nhân tạo các hạt bụi bị kết dính với nhau bởi nước mưa và rơi xuống đất, gọi là quá trình sa lắng ướt

=> Gây ảnh hưởng tới môi trường đất và nước mặt

Bụi silic có thể hít được nhưng không thể nhìn thấy được bằng mắt thường và tương đối nhẹ để có thể lơ lửng trong không khí trong một thời gian dài.

Các hạt bụi có kích thước lớn hơn 10 micromet thường rơi nhanh xuống đất theo định luật Newton với tốc độ tăng dần.

Khi trời mưa hay phun nước nhân tạo các hạt bụi bị kết dính với nhau bởi nước mưa và rơi xuống đất, gọi là quá trình sa lắng ướt

=> Gây ảnh hưởng tới môi trường đất và nước mặt

1 Trong môi trường không khí III Con đường di chuyển trong môi trường 1

Trang 8

Quá trình hoạt động, bào mòn của gió có thể cuốn các hạt bụi chứa SiO2 từ bề mặt đất, đá vào môi trường không khí, phát tán bụi từ nơi này sang nơi khác làm gia tăng hàm lượng bụi silic trong không khí

III Con đường di chuyển trong môi trường 1

Trang 9

Ngoài ra, quá trình bốc hơi nước cũng có thể làm gia

tăng hàm lượng bụi silic trong

Trang 10

2 Trong thực vật 5

III Con đường di chuyển trong môi trường

Trong các loại khoáng chứa Si thì khoáng Clinoptiolite có chứa hàm lượng SiO2 cao hơn rất nhiều so với các loại khoáng khác và đặc biệt là có tỷ lệ SiO2 hữu hiệu cao (có thể hòa tan được) đạt đến 65-70%, vì vậy SiO2 được cây trồng hấp thu được ngay khi bón vào trong đất.

Trang 11

Đau tức ngực

1 Tác động đến con người

IV Biểu hiện nhiễm độc bụi silic

Trang 12

1 Tác động đến con người 2

IV Biểu hiện nhiễm độc bụi silic

• Bụi silic chủ yếu đi vào cơ thể người qua con đường hô hấp

• Cơ quan bị tác động trực tiếp là phổi.

• Bụi silic chủ yếu đi vào cơ thể người qua con đường hô hấp

• Cơ quan bị tác động trực tiếp là phổi.

QCVN 19/2009

Trang 13

Bệnh bụi phổi silic cấp tính (BBPSi) 2

• Hậu quả của nhiễm bụi silic tự do nồng độ cao Phổi bị xơ hoá nặng, các khoang phế nang lấp đầy lipoprotein

• Khó thở xuất hiện đột ngột và nặng dần, khó thở không kèm theo sốt, trừ khi có bội nhiễm

• Xquang: vùng trên và giữa hai phổi có các nốt mờ nhỏ, rải rác xen kẽ các đám mờ hình sợi Ngoài ra có thể thấy hình ảnh dày hai màng phổi

• Bệnh tiến triển nhanh, hay bội nhiễm vi khuẩn Mycobacterium không điển hình Bệnh nhân tử vong sau vài tháng đến 1 năm

• Điều trị bằng rửa toàn phổi

Bệnh bụi phổi silic cấp tính (BBPSi) 2

• Hậu quả của nhiễm bụi silic tự do nồng độ cao Phổi bị xơ hoá nặng, các khoang phế nang lấp đầy lipoprotein

• Khó thở xuất hiện đột ngột và nặng dần, khó thở không kèm theo sốt, trừ khi có bội nhiễm

• Xquang: vùng trên và giữa hai phổi có các nốt mờ nhỏ, rải rác xen kẽ các đám mờ hình sợi Ngoài ra có thể thấy hình ảnh dày hai màng phổi

• Bệnh tiến triển nhanh, hay bội nhiễm vi khuẩn Mycobacterium không điển hình Bệnh nhân tử vong sau vài tháng đến 1 năm

• Điều trị bằng rửa toàn phổi

Trang 14

Bệnh bụi phổi silic mạn tính (BBPSi) 2

• Khạc đờm đen (Melanophyse): có thể gặp ở công nhân mỏ than

• Đau ngực: hay gặp, đau toàn bộ, đau thắt, nhiều hơn ở đáy phổi đau tăng khi gắng sức

• Nghe phổi có thể bình thường, có thể có giảm rì rào phế nang Khi có biến chứng có thể thấy có ran phế quản, ran nổ, ran ẩm ở đáy phổi

Bệnh bụi phổi silic mạn tính (BBPSi) 2

• Khạc đờm đen (Melanophyse): có thể gặp ở công nhân mỏ than

• Đau ngực: hay gặp, đau toàn bộ, đau thắt, nhiều hơn ở đáy phổi đau tăng khi gắng sức

• Nghe phổi có thể bình thường, có thể có giảm rì rào phế nang Khi có biến chứng có thể thấy có ran phế quản, ran nổ, ran ẩm ở đáy phổi

Trang 15

Bệnh bụi phổi silic tiến triển nhanh 2

• Xuất hiện sau thời gian nhiễm bị silic từ 5-10 năm, thường xảy ra ở công nhân làm nghề

phun cát, hít thở bụi silic có nồng độ cao

• Dấu hiệu khó thở thường là triệu chứng lâm sàng duy nhất

• Tổn thương Xquang thường rõ sau 4-8 năm tiếp xúc bụi

Bệnh bụi phổi silic tiến triển nhanh 2

• Xuất hiện sau thời gian nhiễm bị silic từ 5-10 năm, thường xảy ra ở công nhân làm nghề

phun cát, hít thở bụi silic có nồng độ cao

• Dấu hiệu khó thở thường là triệu chứng lâm sàng duy nhất

• Tổn thương Xquang thường rõ sau 4-8 năm tiếp xúc bụi

Trang 16

2 Tác động đến thực vật

Có lợi:

 SiO2 giúp điều chỉnh các chất dinh dưỡng bằng cách kích thích cho cây tạo axít

béo không no ở tỷ lệ phù hợp giúp giảm sự vận chuyển muối trong cây, giữ cho ion

ở mức cân bằng với mức bình thường và làm cho tế bào cây trồng giữ ở mức ổn định

 Chất silic sẽ giúp thân lúa khỏe mạnh, cứng cáp, chịu ngập và chịu gió tốt, giúp cây

tăng khả năng chống lại một số loại vi sinh vật và côn trùng gây hại.

Trang 17

+ Gây bệnh đốm lá, tích tụ chất độc nhiều có thể gây rụng lá, khô héo

+ Bụi silic tồn tại lơ lửng trong không khí cũng có vai trò như các hạt bụi khác trong không khí đó là làm hạt nhân ngưng kết cho quá trình hình thành mây và sương mù

Quá trình này làm giảm tầm nhìn và từ đó có ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây

+ Gây bệnh đốm lá, tích tụ chất độc nhiều có thể gây rụng lá, khô héo

+ Bụi silic tồn tại lơ lửng trong không khí cũng có vai trò như các hạt bụi khác trong không khí đó là làm hạt nhân ngưng kết cho quá trình hình thành mây và sương mù

Quá trình này làm giảm tầm nhìn và từ đó có ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây

Bất lợi:

Trang 18

 Các hạt bụi silic có kích thước nhỏ tồn tại lơ lửng trong không khí Khi con người hay sinh vật hô hấp, bụi sẽ theo không khí đi vào phổi.

 Tại đây các hạt bụi có kích thước lớn được giữ lại ở đường hô hấp trên và có thể được đào thải ra ngoài theo đờm được tiết ra từ phổi

 Các hạt có kích thước < 5µm có thể đi sâu và tích luỹ tại phế nang, gây bệnh tại đó và không thể

được đào thải ra bên ngoài

 Quá trình tích lũy kéo dài gây bệnh và có thể dẫn đến tử vong cho sinh vật cũng như con người

 Các hạt bụi silic có kích thước nhỏ tồn tại lơ lửng trong không khí Khi con người hay sinh vật hô hấp, bụi sẽ theo không khí đi vào phổi

 Tại đây các hạt bụi có kích thước lớn được giữ lại ở đường hô hấp trên và có thể được đào thải ra ngoài theo đờm được tiết ra từ phổi

 Các hạt có kích thước < 5µm có thể đi sâu và tích luỹ tại phế nang, gây bệnh tại đó và không thể

được đào thải ra bên ngoài

 Quá trình tích lũy kéo dài gây bệnh và có thể dẫn đến tử vong cho sinh vật cũng như con người

1 Khả năng tích lũy

 Trong cơ thể người

V Khả năng tích lũy, chuyển hóa và phân giải sinh học

Trang 19

V Khả năng tích lũy, chuyển hóa và phân giải sinh học 1

(Thuyết miễn dịch của Pernis và Vigliani)

 Trong cơ thể người

Bụi silic tinh thể

Tiêu hủy đại thực bào

Chất trong suốt (hyalin)

Trang 20

V Khả năng tích lũy, chuyển hóa và phân giải sinh học 1

Trang 21

Hàm lượng Silic trong cây phụ thuộc vào tuổi cây Cây trưởng thành và lá già có hàm lượng Silic cao hơn cây còn nhỏ và lá non Cây trồng có thể được xếp vào nhóm cây tích lũy Si hoặc không tích lũy Si.

-Nhóm cây tích lũy Silic: Bao gồm những loại sống ở đất ngập nước như cây lúa, các loại thuộc họ hòa thảo, chứa 15% SiO2 trong chất khô Nhóm này cũng bao gồm những loại cây trồng cạn nhưng: ngủ cốc, mía và một số cây song

10-tử diệp với hàm lượng Si trong cây thấp hơn (1-3% SiO2 trong chất khô) Những loài cây có thể thích nghi cao ở đất liền cho đến biển như cỏ, tảo và họ hòa thảo đều là cây thuộc nhóm tích lũy Si Tro của một số cây đơn tử diệp có thể chứa đến 90% SiO2.

- Nhóm cây không tích lũy Si: gồm hầu hết các loại cây song tử diệp như cây họ đậu với ít hơn 0,5% SiO2 trong chất khô.

Hàm lượng Silic trong cây phụ thuộc vào tuổi cây Cây trưởng thành và lá già có hàm lượng Silic cao hơn cây còn nhỏ và lá non Cây trồng có thể được xếp vào nhóm cây tích lũy Si hoặc không tích lũy Si.

-Nhóm cây tích lũy Silic: Bao gồm những loại sống ở đất ngập nước như cây lúa, các loại thuộc họ hòa thảo, chứa 15% SiO2 trong chất khô Nhóm này cũng bao gồm những loại cây trồng cạn nhưng: ngủ cốc, mía và một số cây song

10-tử diệp với hàm lượng Si trong cây thấp hơn (1-3% SiO2 trong chất khô) Những loài cây có thể thích nghi cao ở đất liền cho đến biển như cỏ, tảo và họ hòa thảo đều là cây thuộc nhóm tích lũy Si Tro của một số cây đơn tử diệp có thể chứa đến 90% SiO2.

- Nhóm cây không tích lũy Si: gồm hầu hết các loại cây song tử diệp như cây họ đậu với ít hơn 0,5% SiO2 trong chất khô.

V Khả năng tích lũy chuyển hóa và phân giải sinh học

 Trong thực vật

Trang 22

Do đặc tính lý hóa của SiO2 là không tan trong nước, tương đối trơ về mặt hóa học

và khó phản ứng với các chất trong môi trường ở điều kiện bình thường, do đó bụi silic

không có khả năng chuyển hóa và phân giải sinh học trong môi trường.

Do đặc tính lý hóa của SiO2 là không tan trong nước, tương đối trơ về mặt hóa học

và khó phản ứng với các chất trong môi trường ở điều kiện bình thường, do đó bụi silic

không có khả năng chuyển hóa và phân giải sinh học trong môi trường.

V Khả năng tích lũy chuyển hóa và phân giải sinh học

2 Chuyển hóa và phân giải sinh học 1

Trang 23

KỸ THU

ẬT

GIẢI PHÁP

BỤI silic

Sử dụng hệ thống thông gió, hút bụi, trong các xưởng nhiều bụi

Biện pháp thông khí: bao gồm thông khí chung (đưa không khí sạch vào để hoà loãng không khí bị ô nhiễm rồi sau đó hút không khí bị pha loãng đó ra bằng quạt hút) và thông khí hút cục bộ (hút bụi bằng một chụp hút rồi đẩy không khí có chứa bụi ra ngoài qua các ống dẫn bằng quạt đẩy).

Sử dụng hệ thống thông gió, hút bụi, trong các xưởng nhiều bụi

Biện pháp thông khí: bao gồm thông khí chung (đưa không khí sạch vào để hoà loãng không khí bị ô nhiễm rồi sau đó hút không khí bị pha loãng đó ra bằng quạt hút) và thông khí hút cục bộ (hút bụi bằng một chụp hút rồi đẩy không khí có chứa bụi ra ngoài qua các ống dẫn bằng quạt đẩy).

Thay thế nguyên, nhiên liệu thải ra nhiều bụi bằng các nguyên, nhiêu liệu thải không ô nhiễm hoặc ít ô nhiễm nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm (dùng đá mài nhân

tạo có ít dioxit silic thay thế cho đá mài tự nhiên nhiều SiO2)

Thay thế nguyên, nhiên liệu thải ra nhiều bụi bằng các nguyên, nhiêu liệu thải không ô nhiễm hoặc ít ô nhiễm nhưng vẫn đảm bảo chất lượng sản phẩm (dùng đá mài nhân

tạo có ít dioxit silic thay thế cho đá mài tự nhiên nhiều SiO2)

Giữ bụi không cho lan tỏa ra ngoài không khí, cơ giới hóa, tự động hóa các quá trình

SX sinh bụi, để công nhân không phải tiếp xúc với bụi Đây là biện pháp cơ bản nhất.

Giữ bụi không cho lan tỏa ra ngoài không khí, cơ giới hóa, tự động hóa các quá trình

SX sinh bụi, để công nhân không phải tiếp xúc với bụi Đây là biện pháp cơ bản nhất.

 Thực hiện đúng chế độ vận hành, bảo dưỡng thiết bị là biện pháp không tốn kém nhưng trong nhiều trường hợp mang lại hiệu quả cao.

 Làm ẩm ướt hoặc che kín nguồn phát sinh ra bụi Nhà xưởng đặt cuối chiều gió cách xa bộ phận làm việc không có bụi

Không dùng quạt trần chống nóng hay thông khí nhà xưởng

 Làm ẩm ướt hoặc che kín nguồn phát sinh ra bụi Nhà xưởng đặt cuối chiều gió cách xa bộ phận làm việc không có bụi

Không dùng quạt trần chống nóng hay thông khí nhà xưởng

Y TẾ

VI BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG,GIẢM THIỂU

Trang 24

CÁ NH

ÂN GIẢI PHÁP

BỤI silic

Phòng chống bụi bằng quần áo, mặt nạ,

khẩu trang chống bụi, tùy theo điều kiện

từng nơi, từng lúc mà dùng Quần áo phải

kín, may bằng vải bông để bụi khỏi xâm

nhập vào cơ thể, dùng thêm găng tay cao

su để chống bụi

Phòng chống bụi bằng quần áo, mặt nạ,

khẩu trang chống bụi, tùy theo điều kiện

từng nơi, từng lúc mà dùng Quần áo phải

kín, may bằng vải bông để bụi khỏi xâm

nhập vào cơ thể, dùng thêm găng tay cao

su để chống bụi

Dùng khẩu trang cũng có thể cản được bụi

đáng kể Loại khẩu trang chống bụi kiểu có

diện tích chống bụi khoảng 250 cm2 bằng

vải tổng hợp đặt giữa 2 lớp vải dệt kim, có

hiệu quả lọc được gần 100%

Dùng khẩu trang cũng có thể cản được bụi

đáng kể Loại khẩu trang chống bụi kiểu có

diện tích chống bụi khoảng 250 cm2 bằng

vải tổng hợp đặt giữa 2 lớp vải dệt kim, có

hiệu quả lọc được gần 100%

Tăng cường chế độ vệ sinh cá nhân thường xuyên và triệt để,

không được ăn uống, hút thuốc, nói chuyện khi làm việc, làm

xong phải tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo lao động bằng quần áo

sạch

Tăng cường chế độ vệ sinh cá nhân thường xuyên và triệt để,

không được ăn uống, hút thuốc, nói chuyện khi làm việc, làm

xong phải tắm rửa sạch sẽ, thay quần áo lao động bằng quần áo

sạch

6 BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG,GIẢM THIỂU:

Trang 25

Y TẾ GIẢI PHÁP

Trang 26

C GIẢI PHÁP

BỤI silic

- Nghiên cứu chế độ làm việc thích hợp cho một số ngành nghề có nhiều bụi như rút

ngắn thời gian làm việc trong ngày và tăng thêm giờ nghỉ hàng năm

- Nghiên cứu chế độ làm việc thích hợp cho một số ngành nghề có nhiều bụi như rút ngắn thời gian làm việc trong ngày và tăng thêm giờ nghỉ hàng năm

Tổ chức bồi dưỡng giữa ca làm việc để ngăn ngừa bệnh tật và bảo đảm

sức khoẻ cho người lao động nếu chưa khắc phục hết các yếu tố độc hại

trong môi trường lao động

Tổ chức bồi dưỡng giữa ca làm việc để ngăn ngừa bệnh tật và bảo đảm

sức khoẻ cho người lao động nếu chưa khắc phục hết các yếu tố độc hại

trong môi trường lao động

Tố chức dây chuyền sản xuất hợp lý Bố trí nơi làm việc gọn gàng, ngăn nắp Làm vệ sinh mặt bằng sản xuất thường xuyên

Khẩu phần ăn cho công nhân làm ở nơi nhiều bụi cần có nhiều đạm, nhiều sinh tố, nhất là sinh tố C, bằng cách ăn nhiều rau xanh, hoa quả tươi

Tổ chức tốt điều kiện nghỉ ngơi cho công nhân tiếp xúc nhiều với bụi

Giáo dục vệ sinh phòng bệnh cho công nhân định kỳ qua các lóp huấn luyện an toàn, vệ sinh hàng năm

6 BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG,GIẢM THIỂU:

Định dạng
Số trang	32
Dung lượng	2,9 MB