CHỦ đề Nhiệt độ trên trái đất nhận được chủ yếu từ bức xạ năng lượng mặt trời

Nhiệt độ trên trái đất nhận được chủ yếu từ bức xạ năng lượng mặt trời, sự phân bố nhiệt trên bề mặt trái đất không đồng đều đã phần nào ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến thực vậtNhiệt độ trên trái đất nhận được chủ yếu từ bức xạ năng lượng mặt trời, sự phân bố nhiệt trên bề mặt trái đất không đồng đều đã phần nào ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến thực vật

CHỦ ĐỀ 02

NHIỆT ĐỘ ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ĐẾN THỰC VẬT

LẤY VÍ DỤ CHỨNG MINH

NHÓM THỰC HIỆN: BINGBOONG

I LỜI MỞ ĐẦU

 Nhiệt độ trên trái đất nhận được chủ yếu từ bức xạ năng lượng mặt trời, sự phân

bố nhiệt trên bề mặt trái đất không đồng đều đã phần nào ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp đến thực vật

 Nhân tố hữu sinh

 Các nhóm nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của thực vật

 Nhân tố bên ngoài:

• Ánh sáng

• Nhiệt độ

• Nước

• Phân bón

II ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ ĐẾN THỰC VẬT

1. Ảnh hưởng của nhiệt độ không khí đến thực vật

a. Tích cực (khi nhiệt độ ở mức trung bình)

 Nhiệt độ không khí ảnh hưởng trực tiếp đến qua trình sinh trưởng và phát triển của thực

vật

•Khi nảy mầm cây cần nhiệt độ thấp khoảng 18-22 độ C

 Cây quang hợp tốt ở nhiệt độ 20-30 0 C, nhiệt độ quá thấp hay quá cao đều ảnh hưởng đến quá trình này

Ở nhiệt độ 0 0 C cây nhiệt đới ngừng quang hợp vì diệp lục bị biến dạng, ở nhiệt độ từ 40 0 C trở lên sự hô hấp bị ngừng trệ

>40 0 C

<0 0 C

20-30 0 C

 Vào mùa ra hoa kết quả thực vật cần có nhiệt độ cao hơn

 Sự chênh lệch nhiệt độ không khí giữa ngày và đêm tạo điều kiện thuận lợi

cho sự tích lũy tinh bột trong các cơ quan sinh sản và dự trữ như củ khoai lang, khoai tây, củ sắn

 Nhiệt độ không khí còn ảnh hưởng đến hình dạng và hoạt đông sinh lý của thực vật

 Bảng so sánh một số đặc điểm của thực vật do ảnh hưởng của nhiệt độ không khí

Thực vật xứ nóng Thực vật xứ lạnh

Lá Có lớp cutin dày,lá có thể biến

thành gai

Rụng về mùa đông

 Nhìn chung tất cả các tiến trình sinh lí,hóa học và sinh học trong thưc vật đều chịu ảnh hưởng của nhiệt độ không khí Nhiệt độ không khí là yếu tố ảnh hưởng rất lớn đến sinh

trưởng của cây Cây có thể sinh trưởng trong một khoảng nhiệt độ khá rộng

 vì vậy các loại cây trồng khác nhau thì tồn tại những điểm nhiệt độ tối thấp

và tối cao cũng khác nhau

Khoảng nhiệt độ tối thấp và tối cao của một số loại cây

Cây trồng

Nhiệt độ

Ðậu Hà Lan Bắp cải, Xà lách

Lúa Ngô, Ðậu tương

-2 0 C

2 - 5 0 C

5 - 10 0 C 9,5 0 C

44,5 0 C

25 - 30 0 C

35 - 40 0 C

46 0 C

b. Tiêu cực

 Nhiệt độ thấp có ảnh hưởng đến hình thái của cây

G.I Parlovscaia (1948) đã làm thí nghiệm với cây Cốc-xa-ghi

(Taraxacum koksaghyz) thấy rằng trong điều kiện ánh sáng và độ ẩm giống nhau.

nhiệt độ 6 0 C nhiệt độ15 -18 0 C

 Khi nhiệt độ xuống dưới 0oC,nước trong chất nguyên sinh có thể bị đóng băng làm vỡ cấu trúc tế bào và làm chết tế bào, tốc độ của các phản ứng sinh lý, hóa giảm đi

 Năng suất hoa quả có thể giảm mất một phần hoặc hoàn toàn nếu nở vào thời kỳ lạnh

 Vào mùa đông nhiệt độ xuống thấp, độ nhớt của nguyên sinh chất tăng lên, áp suất thấm lọc giảm nên rễ hút nước khó khăn không đủ cung cấp cho cây, để thích nghi trong điều kiện này cây tiến hành rụng lá

 Khi nhiệt độ quá cao có thể phá vỡ các

tế bào, gây chết tế bào hình thành các

vết bỏng ở lá hoặc thân cây

 Nhiệt độ cao cũng làm tăng quá trình thoát hơi nước ở cây, làm mất cân bằng nước trong cây

 Nhiệt độ cao có thể gây nguy hại tới cây trồng, đó là: các loại xâm lấn như cỏ dại có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, đe dọa tới sự phát triển của các loại thực vật có ích.

2. Ảnh hưởng của nhiệt độ của đất đến thực vật

a. Tích cực

 Nếu nhiệt độ của đất cao sẽ thúc đẩy hoạt động của các sinh vật đất, đặc biệt là hoạt động phân giải chất hưu cơ để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng,

 Nhiệt độ của đất ảnh hưởng gián tiếp đến cây trồng thông qua các quá trình hóa học,sinh học và lí học trong đất

 Nhiệt độ của đất chi phối rất mạnh quá trình nảy mầm của hạt

Khoảng nhiệt độ cho sự nảy mầm của hạt trong Đất,oC

Cây trồng Thấp nhất Thích hợp nhất Cao nhất

Lúa mỳ 0-5 25-31 31-37 Hướng dương 5-10 31-37 37-44

Ngô 5-10 37-44 44-50 Bông, Lúa 12-24 37-44 44-50 Dưa chuột 15-28 31-37 44-50

 Mặt khác nhiệt độ của đất còn ảnh hưởng đến khả năng trao đổi và hấp thụ lý-hóa trong đất,

qua đó có thể giải phóng để cung cấp các cation giúp rễ cây hấp thụ chất dinh dưỡng một cách thuận lợi hơn

 Nhiệt độ đất cao kích thích hệ rễ phát triển, những vùng sa mạc có nhiều loài cây có rễ phân

bố rộng trên mặt đất để hút sương đêm, nhưng cũng có loài có rễ phân bố sâu xuống

đất để lấy nước ngầm

 Đối với cây gỗ ở những vùng đóng băng chúng phân bố nông và rộng, ở nơi không có

băng rễ phân bố sâu để hút nước đồng thời có rễ phân bố ở lớp mặt để lấy các chất khoáng

b. Tiêu cực

 Nhiệt độ trong đất thấp độ ẩm cây héo quá cao cây héo và có thể là chết

Cà chua bị ngập úng

 Sinh trưởng của các cơ quan khác nhau của cây cũng nằm trong khoảng nhiệt

độ khác nhau Những cơ quan ở trên mặt đất thích nghi với nhiệt độ không khí cao hơn so với những cơ quan ở dưới mặt đất, vì vậy ở nhiệt độ cao sự sinh

trưởng của rễ kém hơn thân và cành

III. BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ ĐẾN THỰC VẬT

1. Đối với nhiệt độ không khí

 Ươm cây vào mùa hè thì cần che chắn phía trên bằng lưới để giảm nhiệt độ giúp cây nảy mầm, sinh trưởng và phát triển tốt

ĐH Lâm Nghiệp

 Vào mùa đông thì cần giữ ấm cho cây bằng cách che kín bằng nilon

 Có thể tăng thời gian chiếu sáng giữ nhiệt độ ổn định cho cây

2. Đối với nhiệt độ đất

 Để giảm biên độ nhiệt ngày đêm của nhiệt độ đất, ta có thể che phủ bằng cỏ khô, rơm rạ, nhưng hữu hiệu nhất là trồng cây xanh

 Khi ươm cây,gieo hạt vào mùa đông cần phủ lớp tro,rơm hoặc cát để giữ cho nhiệt độ đất không xuống quá thấp

 Làm đất định kỳ,xới xáo cày lật, lên luống đất để tạo độ thoáng khí của đất

 Tránh tưới nước vào lúc giữa trưa khi nhiệt độ đất đang cao

Từ đó ta có thể biết được mùa này gieo trồng loại cây nào cho phù hợp để có năng suất cao.VD: Tháng chạp là tháng trồng khoai, Tháng giêng trồng

đậu, tháng hai trồng cà

 Ở mỗi khu vực địa lý khác nhau thì lượng bức xạ mặt trời nhận được cũng khác nhau do đó nhiệt độ là khác nhau, mỗi khu vực có một cây trồng đặc trưng