Tiết 26 Ứng dụng của nam châm

Nguyên tắc hoạt động của loa điện Loa điện hoạt động dựa vào tác dụng từ của nam châm lên ống dây có dòng điện chạy qua - Đóng công tắc K cho dòng điện chạy qua ống dây a.. Quan sát và

Kiểm tra bài cũ

1 Lõi sắt trong nam châm có tác dụng gì?

A Làm cho nam châm được chắc chắn.

B Làm tăng từ trường của ống dây

C Làm nam châm được nhiễm từ vĩnh viễn.

D Không có tác dụng gì.

2 Có thể làm tăng lực từ của nam châm điện tác

dụng lên một vật bằng những cách nào?

-Tăng cường độ dòng điện chạy qua các vòng dây.

-Tăng số vòng của ống dây.

-Tăng khối lượng của nam châm, hoặc tạo cho lõi sắt một hình dạng thích hợp

Đúng

Quan sát hoạt động của mạch điện sau

M

Nguồn điện

Mất

điện

Bài 26: ứng dụng cuả nam châm

I Loa điện:

1 Nguyên tắc hoạt động của loa điện

Loa điện hoạt động dựa vào tác dụng từ của nam châm lên ống dây có dòng điện chạy qua

- Đóng công tắc K cho dòng điện

chạy qua ống dây

a Thí nghiệm: Mắc mạch điện theo sơ đồ H26.1

Quan sát và cho biết, có hiện tượng gì xảy ra

với ống dây trong các trường hợp sau

- Đóng công tắc K, di chuyển con

chạy của biến trở để tăng, giảm cư

ờng độ dòng điện qua ống dây

b Kết luận:

-Khi có dòng điện chạy qua, ống dây chuyển động.

- Khi cường độ dòng điện thay đổi, ống dây dịch chuyển dọc theo khe hở giữa hai cực của nam châm

Nguồn A

N S

K

2 Cấu tạo của loa điện

- ống dây L có thể dao động dọc

theo khe nhỏ giữa hai từ cực của

nam châm

E(Nam châm)

M(Màng loa)

L( ống dây )

* Trong loa điện khi dòng điện có cường độ thay đổi (theo biên độ và tần số của âm thanh), được truyền từ micrô qua bộ phận tăng âm đến ống dây thì ống dây dao động Vì màng loa được gắn chặt với ống dây nên khi ống dây dao động, màng loa dao động theo và phát ra âm

thanh đúng như âm thanh mà nó nhận được từ micrô ( Tần số dao động của loa bằng tần số của tín hiệu điện đưa vào ) Loa điện biến dao động

điện thành âm thanh

1

2

3

- Em hãy cho biết quá trình

biến đổi dao động điện thành

âm thanh trong loa điện diễn

ra như thế nào?

II Rơ le điện từ:

1 Cấu tạo và hoạt động của rơ le điện từ

Quan sát mạch điện và trả lời câu hỏi C1 :Tại sao khi

đóng công tắc K để dòng điện chạy trong mạch điện 1 thì

động cơ M ở mạch điện 2 làm việc?

Rơ le điện từ là một thiết bị

tự động đóng ngắt mạch

điện, bảo vệ và điều khiển

sự làm việc của mạch điện

Bộ phận chủ yếu gồm một

nam châm điện và một

thanh sắt non.

Mạch

điện1

Mạch

điện2

* Vì khi đóng công tắc K, có dòng điện trong mạch 1

thì nam châm điện hút thanh sắt và đóng mạch điện 2

Động cơ làm việc

K

2 Ví dụ về ứng dụng của

rơle điện từ : Chuông báo

động

S K(đóng)

P P

Cửa đóng

Mạch điện 1

N

C Mạch điện 2

Quan sát và cho biết các bộ

phận chính trên hình vẽ:

K:

P:

N:

S:

C:

Hình bên là sơ đồ minh hoạ

một hệ thống chuông báo

động sử dụng nam châm.

Công tắc

Nguồn

Nam châm

Lõi sắt non

Chuông

Cửa mở

Mạch điện 1

S

N K(Ngắt)

P

P

Mạch điện 1

Mạch điện 2 C

K(đóng-cửa đóng)

N

P

Nghiên cứu sơ đồ minh hoạ

để trả lời câu C2:

- Khi đóng cửa, chuông

không kêu vì mạch điện

2 hở

-Tại sao chuông lại kêu

khi cửa bị hé mở ?

- Khi cửa bị hé mở, đã làm hở mạch điện 1, nam châm điện mất hết từ tính, miếng sắt rơi xuống và tự động đóng mạch điện 2,

do đó chuông kêu.

- Khi đóng cửa, chuông có

kêu không Tại sao?

III Vận dụng:

Câu 3: ( SGK – T 72)

Bác sĩ có thể sử dụng nam châm được Vì khi đưa nam châm lại gần vị trí có mạt sắt, nam châm sẽ tự động hút mạt sắt ra khỏi mắt.

Trong bệnh viện, làm thế nào mà bác sĩ có thể lấy mạt sắt nhỏ li ti ra khỏi mắt của bệnh nhân khi không thể dùng panh hoặc kìm? Bác sĩ có thể sử dụng nam

châm được không? vì sao?

Đáp án:

Nguồn điện

Mất

điện

Câu 4 – (SGK-T72): Hình sau mô tả cấu tạo của một rơ le

dòng là loại rơ le mắc nối tiếp với thiết bị cần bảo vệ Bình

thường, khi dòng điện qua động cơ điện ở mức cho phép thì thanh sắt S bị lò xo L kéo sang phải làm đóng các tiếp điểm 1,2 Động cơ làm việc bình thường Giải thích vì sao khi

dòng điện qua động cơ tăng quá mức cho phép thì mạch

điện tự động ngắt và động cơ ngừng làm việc

S

N

L

M

2 1

Nguồn điện

Mất

N

L

M

2 1

phép, tác dụng từ của nam châm điện mạnh lên, thắng lực

đàn hồi của lò xo và hút chặt lấy thanh sắt S làm cho

mạch điện tự động ngắt điện Động cơ ngừng làm việc

Ghi nhớ

- Nam châm điện có nhiều ứng dụng quan trọng:

Là bộ phận chủ yếu của các cần cẩu điện để cẩu các vật bằng sắt, thép Nó cũng là bộ phận chủ yếu trong loa điện, máy điện báo, rơ le điện từ, các thiết bị ghi âm bằng từ, các

động cơ điện, máy phát điện có công suất lớn…

- Nam châm vĩnh cửu dùng trong chế tạo các máy phát

điện, máy điện thoại,các la bàn…

hướng dẫn học ở nhà

- Mô tả lại cấu tạo và hoạt động của loa điện, rơ le điện từ.

- Làm các bài tập 26.1 đến 26.4 SBT

Mạch

điện1

Mạch

điện2

Bài tập 1 :Quan sát rơ le điện

từ bên Và chọn câu trả lời

đúng trong các câu sau

T: tiếp điểm

Q: Nguồn điện

P: nguồn điện

K: Công tắc

Đúng

A Nam châm điện dùng để

đóng ngắt dòng điện chạy

qua động cơ M

B Nam châm điện dùng để

tạo ra từ trường mạnh.

C Nam châm điện dùng để

gây nhiễm từ cho thanh

sắt.

D Nam châm điện dùng để

đóng ngắt dòng điện chạy

qua nguồn P

Bài tập 2: Muốn có một cuộn dây để làm nam châm điện

mạnh với một dòng điện có cường độ cho trước, điều

nào sau đây là cần thiết? Chọn câu trả lời đúng nhất.

a Quấn cuộn dây có nhiều vòng.

b Quấn cuộn dây có một vòng nhưng tiết diện của dây

lớn.

c Dùng lõi đặc bằng thép.

d Dùng lõi bằng nhiều lá thép mỏng ghép với nhau

Đúng

Bài tập 26.1(SBT): Nên dùng dây dẫn mảnh để quấn nhiều vòng, vì tác dụng từ của nam châm điện tăng khi số vòng dây của nam châm điện tăng mà không phụ thuộc vào tiết diện của dây dẫn.

N S

Bài tập 26.2: SBT

Trên hình vẽ, các đường sức từ của

từ trường nam châm điện đi vào

thanh thép tạo thành đường cong

khép kín Thanh thép bị từ hoá,

nằm định hướng theo chiều của từ

trường, có nghiã là các đường sức

từ đi vào đầu sơn xanh và đi ra đầu

sơn đỏ của thanh thép

Ta đặt thanh thép như hình vẽ.

N S

Đầu sơn đỏ của thanh thép sau khi

bị từ hoá đã trở thành từ cực Bắc

Bài 26.3(SBT):

a) Mức độ phát hiện được dòng điện yếu của điện kế này phụ thuộc vào số vòng dây của ống dây và độ lớn của cường độ dòng điện qua ống dây.

b) Kim la bàn sẽ nằm dọc theo các đường sức từ bên trong

ống dây, có nghĩa là nằm vuông góc với dây dẫn trên bề

mặt hộp