CHIẾN THẮNG BỆNH UNG THƯ

Nếu một ngày nào đó bạn phát hiện ra mình bị ung thư, chắc bạn và những người thân sẽ suy nghĩ rất nhiều và có nhiều câu hỏi thắc mắc như: Sách được tái bản lần 1 với sự tài trợ của tổ c

CHIEÁN THAÉNG

BEÄNH UNG THÖ

Sách Hướng Dẫn Người Bệnh Và Người Nhà Người Bệnh

(Tái bản lần thứ nhất có sửa chữa)

Thư ký biên soạn:

ThS Nguyễn Tiến Quang

ThS Đỗ Huyền Nga

Lời giới thiệu

Mô hình bệnh tật ở nước ta đã và đang thay đổi, các bệnh không lây nhiễm như bệnh tim mạch, bệnh ung thư, rối loạn nội tiết, bệnh tâm thần, v.v ngày càng phát triển và trở thành mối đe dọa cho sức khỏe cộng đồng

Không ai muốn mình mắc bệnh ung thư, nhưng mỗi năm ở nước ta có đến hơn 150.000 người mới mắc ung thư Ung thư xuất hiện ở mọi vùng, từ thành thị đến nông thôn, từ miền xuôi đến miền ngược và hầu như ở mỗi xóm, làng, dòng họ, cơ quan, đơn vị đều thấy có người mắc bệnh ung thư Nếu một ngày nào

đó bạn phát hiện ra mình bị ung thư, chắc bạn và những người thân sẽ suy nghĩ rất nhiều và có nhiều câu hỏi thắc mắc như:

Sách được tái bản lần 1 với sự tài trợ của tổ chức HealthBridge

Canada trong khuôn khổ dự án “Tăng cường bằng chứng cho

truyền thông phòng chống ung thư tại Việt Nam”

• Ung thư là gì?

• Ai sẽ mắc bệnh ung thư?

• Yếu tố nào dẫn đến bệnh ung thư?

• Bệnh ung thư có di truyền không?

• Bệnh của tôi ở giai đoạn nào?

• Tôi sẽ sống được bao lâu nữa?

• Bệnh này có thể chữa khỏi được không?

• Tôi cần chuẩn bị những gì cho việc điều trị bệnh?

• Những biện pháp điều trị nào là tốt nhất?

• Việc điều trị sẽ gây ra những tác dụng phụ nào?

• Chữa trị bệnh này hết bao nhiêu tiền?

• Sinh hoạt, ăn uống, luyện tập và làm việc như thế nào trong

và sau khi điều trị?

• Có những cơ sở khám và điều trị ung thư nào ở Việt Nam?

Và còn nhiều câu hỏi khác nữa

Việc có câu trả lời cho những thắc mắc trên sẽ giúp bạn cảm

thấy mình hiểu được rõ hơn về bệnh và sẽ thấy bớt lo lắng hơn

Qua tài liệu này, chúng tôi mong muốn giúp bạn trả lời những

thắc mắc về bệnh ung thư cũng như việc điều trị căn bệnh này

Tài liệu cũng nêu lên những suy nghĩ, tâm tư, hành động của

một số người bệnh gửi đến Bệnh viện trong quá trình khám chữa

bệnh và đã chiến thắng bệnh ung thư, đặc biệt là tâm huyết thư

của các bệnh nhân như bệnh nhân Ngô Thảo nhằm góp phần chia

sẻ với những người đang phải đối phó với căn bệnh ung thư Để

chuẩn bị tốt cho những lần gặp cán bộ y tế, cuốn sách cũng đưa ra

những gợi ý giúp bạn có thể đặt những câu hỏi cần thiết Chúng

tôi mong rằng những thông tin này sẽ giúp bạn và gia đình bạn

giảm bớt những lo lắng, sợ hãi về bệnh ung thư và điều trị bệnh

này

Tuy nhiên, những thông tin này không nhằm thay thế được hết

lời khuyên từ các bác sỹ và nhân viên y tế chăm sóc bạn Hãy trao

đổi trực tiếp với họ để hiểu rõ hơn bệnh mà bạn đang mắc phải và

phương thức điều trị như thế nào nhằm kiểm soát căn bệnh này

Trong khuôn khổ có hạn, tập tài liệu này chắc chắn còn nhiều

thiếu sót và không thể đáp ứng được nhu cầu thông tin về bệnh

ung thư cho cộng đồng Mong quý bạn đọc đóng góp ý kiến để

lần tái bản sau được hoàn thiện hơn

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung

thư – Ngày mai tươi sáng đã giúp đỡ xuất bản cuốn sách này

TM Ban biên soạn GS.TS Nguyễn Bá Đức Mục lục Lời giới thiệu 3

1 Ung thư là gì? 7

2 Ai sẽ mắc bệnh ung thư? 9

3 Yếu tố nguy cơ nào dẫn đến bệnh ung thư? 9

4 Bệnh ung thư có di truyền không, có lây không? 11

5 Tại sao lại là tôi? 12

6 Bệnh của tôi ở giai đoạn nào? 13

7 Tôi còn sống bao lâu nữa? 14

8 Tôi sống chung với bệnh như thế nào? 15

9 Nên thông báo với mọi người về chẩn đoán bệnh của tôi như thế nào? 20

10 Bệnh ung thư có thể chữa khỏi được không? 25

11 Tôi cần phải chuẩn bị gì cho việc điều trị? 26

12 Điều trị bệnh ung thư như thế nào? 30

13 Phương pháp điều trị nào là tốt nhất cho tôi? 31

14 Lên kế hoạch điều trị như thế nào? 41

15 Tôi cần phải hỏi bác sĩ điều gì? 42

16 Tôi sợ đau, làm thế nào để kiểm soát đau? 45

17 Tôi có thể làm việc trong quá trình điều trị không? 46

18 Tôi có thể luyện tập thể thao trong quá trình điều trị không? 47 19 Ung thư ảnh hưởng đến cuộc sống tình dục của tôi như thế nào? 47

20 Tài chính và điều trị ung thư 50

21 Các nguồn hỗ trợ khác tôi có thể có? 51

22 Những quan niệm sai lầm phổ biến về bệnh ung thư? 52

Phụ lục 1 Danh mục thuốc chủ yếu trong điều trị ung thư 54

Phụ lục 2 Danh sách các cơ sở ung bướu trên toàn quốc 56

Phụ lục 3 Các trang web tham khảo thông tin 60

Phụ lục 4 Thư của bà Doãn Ngọc Trâm, mẹ liệt sĩ, bác sỹ Đặng Thùy Trâm 61

Thư của nhà văn, nhà phê bình văn học, người bệnh ung thư Ngô Thảo 63

Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng 67

1 UNG THƯ LÀ GÌ ?

Ung thư là bệnh lý ác tính của tế bào Có rất nhiều loại bệnh ung thư Ung thư có thể phát triển ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể, như phổi, tuyến vú, đại tràng, ở trong máu, v.v Bệnh xuất phát từ đâu, thường lấy tên bộ phận đó đặt tên cho bệnh, chẳng hạn ung thư vú, ung thư phổi, Các loại bệnh ung thư có nhiều điểm chung, nhưng cũng có nhiều khác biệt trong quá trình bệnh phát triển và di căn

Các bệnh ung thư giống nhau như thế nào?

Mỗi loại tế bào trong cơ thể có những nhiệm vụ riêng biệt Các

tế bào bình thường sẽ phân chia theo trật tự nhất định Chúng sẽ chết đi sau khi đã bị hỏng và sẽ được thay thế bằng những tế bào mới Ung thư là một loại bệnh mà trong đó các tế bào phát triển không có điểm dừng Tế bào ung thư tiếp tục phát triển và tạo thêm tế bào mới Chúng sẽ lấn át các tế bào bình thường Việc này sẽ gây hủy hoại các bộ phận của cơ thể, nơi mà ung thư xuất hiện

Các tế bào ung thư cũng sẽ di chuyển sang các bộ phận khác của cơ thể Ví dụ, các tế bào ung thư tại xương có thể di chuyển đến phổi và phát triển ở đó Khi các tế bào ung thư di chuyển sang các bộ phận khác sẽ được gọi là di căn Khi ung thư xương

di căn đến phổi, bệnh sẽ vẫn được gọi là ung thư xương vì đó là nguồn gốc bệnh bắt đầu

Các bệnh ung thư khác nhau như thế nào?

Một số loại bệnh ung thư có xu hướng phát triển và di căn rất nhanh chóng Với một số loại khác, quá trình này sẽ diễn ra chậm hơn Mỗi loại bệnh cũng sẽ đáp ứng với điều trị theo các cách

khác nhau Một số loại bệnh ung thư được chữa trị tốt nhất bằng

biện pháp mổ Một số loại điều trị bằng tia phóng xạ trị Một số

khác sẽ tốt hơn khi sử dụng thuốc hay được gọi là điều trị hoá

chất (hoá trị) Thông thường bác sỹ phải phối hợp nhiều biện

pháp điều trị để đạt kết quả tốt nhất

Khi một người mắc bệnh ung thư, bác sỹ sẽ tìm ra đó là loại

ung thư gì, ở giai đoạn bệnh nào để từ đó đưa ra các biện pháp

điều trị phù hợp với loại ung thư và giai đoạn bệnh của người

bệnh

Khối u là gì?

Hầu hết các loại ung thư sẽ tạo thành khối u Không phải tất

cả khối u (cục) là u ác tính hay ung thư Trong hầu hết các trường

hợp, bác sỹ sẽ lấy một phần hoặc toàn bộ khối u để kiểm tra xem

bản chất của khối u có phải là ung thư hay không Các khối u

không phải là ung thư được gọi là u lành tính Các khối u là ung

thư được gọi là u ác tính

Cũng có một vài loại ung thư, như ung thư máu, sẽ không tạo

thành khối u Bệnh phát triển trong máu hoặc các tế bào khác của

cơ thể

2 AI SẼ MẮC BỆNH UNG THƯ?

Ung thư là bệnh khá phổ biến ở hầu hết các nước phát triển trên thế giới Khi tuổi thọ tăng và mức độ phát triển công nghiệp hóa tăng thì bệnh ung thư cũng có xu hướng gia tăng Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 150.000 người mới mắc bệnh ung thư hằng năm Khoảng 57% trong số đó là nam giới và 43% là nữ giới Ung thư có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, cả người lớn và trẻ

em, nhưng đa phần ung thư sẽ xuất hiện ở người ngoài 50 tuổi Mọi nhóm dân tộc đều có thể mắc ung thư Theo thống kê chưa đầy đủ, riêng năm 2010 ở Việt Nam có tối thiểu (những ca ghi nhận được) là 126.307 trường hợp ung thư mới mắc ở cả hai giới Trong đó nữ giới có 54.367 trường hợp ung thư và nam giới có 71.940 trường hợp ung thư

10 loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới tại Việt Nam năm

2010 sắp xếp theo thứ tự gồm: ung thư phổi, dạ dày, gan, đại-trực tràng, thực quản, vòm, hạch, máu, tuyến tiền liệt, khoang miệng

10 loại ung thư có tỷ lệ mới mắc cao ở nữ giới Việt Nam năm

2010 sắp xếp theo thứ tự phổ biến nhất là: ung thư vú, đại - trực tràng, phế quản - phổi, cổ tử cung, dạ dày, giáp trạng, gan, buồng trứng, hạch, máu

3 YẾU TỐ NGUY CƠ NÀO DẪN ĐẾN BỆNH UNG THƯ?

Yếu tố nguy cơ gây ung thư là bất cứ cái gì có thể làm ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh ung thư Một số yếu tố nguy cơ

có thể thay đổi được (các thói quen ăn uống, sinh hoạt) và một số khác thì không thể Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi được

bao gồm tuổi của bạn, giới tính (liên quan đến nội tiết) và lịch sử

bệnh của gia đình Yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được như thói

quen sinh hoạt, hút thuốc, nhai trầu và uống rượu, thói quen ăn

uống, lối sống, quan hệ tình dục không an toàn, lây nhiễm virút

viêm gan B và việc tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng Các yếu tố ô

nhiễm khác trong môi trường cũng có liên quan đến gây ung thư

Những yếu tố nguy cơ không nói lên tất cả Có một hay nhiều

yếu tố nguy cơ không có nghĩa rằng bạn chắc chắn sẽ mắc bệnh,

nhưng có nhiều yếu tố tác động thường xuyên, nguy cơ mắc

bệnh sẽ nhiều hơn Cũng có nhiều người mắc bệnh ung thư có

thể không thấy yếu tố nguy cơ nào được biết đến Ngay cả khi

một người bị mắc bệnh ung thư có nhiều yếu tố nguy cơ, thông

thường cũng rất khó biết yếu tố nguy cơ nào là chủ yếu gây ra

bệnh ung thư

Ung thư là bệnh nguy hiểm nhưng với khoa học ngày nay, 1/3

có thể phòng được, 1/3 có thể chữa khỏi (ở giai đoạn sớm), 1/3

có thể kéo dài cuộc sống (giai đoạn muộn) Cần áp dụng các biện

pháp phòng bệnh, phát hiện bệnh sớm và điều trị đúng phương

pháp để dự phòng và điều trị hiệu quả bệnh ung thư

4 BỆNH UNG THƯ CÓ DI TRUYỀN KHÔNG, CÓ LÂY KHÔNG?

Mặc dù có nhiều người tin rằng bệnh ung thư có tính chất gia đình, nhưng bệnh ung thư không di truyền từ cha mẹ sang con cái giống như các đặc tính di truyền khác như chiều cao hay màu tóc, màu da Chỉ có một số ít bệnh ung thư liên quan đến gen di truyền Phần lớn những người mắc ung thư không liên quan đến

di truyền và cũng không để lại bệnh cho các thế hệ sau Cần hiểu một cách đầy đủ hơn là bệnh ung thư là loại bệnh do tổn thương gen (vật liệu mang tính di truyền của tế bào) gây ra Có rất nhiều nguyên nhân gây tổn thương gen Hơn 80% là do các yếu tố bên ngoài môi trường tác động vào cơ thể Những tổn thương gen này không di truyền Một tỷ lệ nhỏ khoảng dưới 10% là do tổn thương gen có sẵn trong cơ thể, những tổn thương gen này có thể

di truyền, nhưng không phải sẽ di truyền cho tất cả con của người

có gen này Chỉ khoảng 50% số con sẽ nhận di truyền các gen đó Trong số những người con có gen sinh ung thư này, cũng không phải tất cả sẽ bị ung thư Chỉ một tỷ lệ rất nhỏ sẽ mắc ung thư trong cuộc đời của họ Khoa học hiện nay còn đang nghiên cứu sửa chữa các gen bị tổn thương

Với một số ít loại ung thư có yếu tố gia đình, nếu người có họ hàng ruột thịt gần gũi (bố mẹ, anh chị em) bị loại ung thư đó thì khả năng mắc bệnh đó của họ có thể tăng lên Nhưng nhìn chung, nguy cơ mắc bệnh ung thư của một người có liên quan mạnh

mẽ tới tuổi tác và các yếu tố nguy cơ từ thói quen sống, từ môi trường đã được nói tới ở trên

Bệnh ung thư hoàn toàn không lây nhiễm từ người này sang người khác do tiếp xúc, dù là ung thư đường hô hấp hay bất kỳ

loại ung thư nào, vì vậy ung thư cùng với một số bệnh khác như:

bệnh tim mạch, bệnh thấp khớp, rối loạn chuyển hóa, bệnh nội

tiết, bệnh tâm thần được xếp vào nhóm các bệnh không lây

nhiễm.

5 TẠI SAO LẠI LÀ TÔI?

Câu hỏi đầu tiên mà rất nhiều người vừa được chẩn đoán là

mắc bệnh ung thư thường có là “Tôi đã làm gì sai?” hay “Tại sao

lại là tôi?” Bởi vì các bác sỹ không biết chắc chắn nguyên nhân

dẫn đến bệnh trong từng trường hợp nên người bệnh thường tự

đưa ra những lời giải thích riêng cho mình về việc tại sao họ lại

mắc bệnh

Nhiều người tin rằng họ bị trừng phạt do việc họ đã từng làm ở

“kiếp trước” hoặc trong quá khứ Hầu hết mọi người sẽ tự hỏi họ

đã làm gì để dẫn đến căn bệnh ung thư? Một số người nghĩ rằng

nếu họ làm gì đó khác đi thì họ đã có thể không bị bệnh

Nếu bạn có những suy nghĩ và cảm xúc như thế này thì rất tai

hại Bạn cần biết là bạn không đơn độc Tất cả những suy nghĩ

này rất thông thường ở người bệnh ung thư Nhưng bệnh ung

thư không phải là sự trừng phạt cho những điều bạn đã làm hay không làm trong quá khứ mà phần lớn là do những tác nhân từ môi trường bạn đang sống Đừng đổ lỗi cho bản thân hay tìm ra những cách mà bạn đã có thể làm để ngăn chặn bệnh ung thư Bệnh ung thư không phải là lỗi của bạn và việc tìm ra nguyên nhân chính xác gây bệnh không phải bao giờ cũng có thể thực hiện được Thay vào đó hãy tập trung vào việc chăm sóc bản thân bạn thật tốt cả về thể chất lẫn tinh thần

6 BỆNH CỦA TÔI Ở GIAI ĐOẠN NÀO?

Khi chẩn đoán bạn bị ung thư, các bác sỹ sẽ phải khám kỹ và làm một số xét nghiệm để đảm bảo chẩn đoán chính xác bệnh

và đánh giá mức độ lan rộng (nặng nhẹ) của bệnh Việc chẩn đoán thường bắt đầu bằng khám để xác định xem bạn có hay không có một loại ung thư nào, còn gọi là chẩn đoán lâm sàng (ở giường bệnh) Để xác định chắc chắn bệnh ung thư, bác sỹ sẽ phải sinh thiết, tức là lấy một mẩu nhỏ từ khối u gửi đến phòng xét nghiệm mô bệnh học để làm các kỹ thuật soi trên kính hiển

vi, còn gọi là chẩn đoán xác định Ngoài ra, bác sỹ còn phải làm

các kỹ thuật xét nghiệm, chiếu chụp, thăm dò để đánh giá xem

bệnh còn khu trú tại chỗ hay đã lan rộng tới đâu, còn gọi là chẩn

đoán giai đoạn Có nhiều cách chia giai đoạn bệnh Trừ bệnh ung

thư máu (bệnh bạch cầu), ung thư phổi không phải tế bào nhỏ,

thông thường bệnh ung thư được chia thành các giai đoạn từ I

(nhẹ nhất) đến giai đoạn IV (nặng nhất) và tiên lượng của bệnh

phụ thuộc theo giai đoạn

7 TÔI CÒN SỐNG BAO LÂU NỮA?

Nhiều người vẫn tin rằng “bệnh ung thư đồng nghĩa với cái

chết, mang bản án tử hình”, nhưng sự thật là hầu hết các loại

bệnh ung thư đều có thể chữa trị được Hiện nay có gần 12 triệu

người Mỹ đang có hoặc đã từng mắc bệnh này Ở Việt Nam cũng

có biết bao người xung quanh ta đã chữa bệnh ung thư mà hiện

đang sống khỏe Một chuyện khá bất ngờ và lý thú là một số

người bệnh ung thư sau khi chữa khỏi bệnh nhiều năm, lại quay

sang nghi ngờ “hay trước đây mình bị chẩn đoán nhầm ?”

Thời gian sống thay đổi theo từng loại bệnh ung thư khác

nhau, do vậy rất cần thiết phải tìm hiểu xem cách điều trị nào phù

hợp với loại bệnh ung thư của bạn Trong khi các con số thống kê

về tỷ lệ sống chỉ có thể đưa ra được một bức tranh chung, thường

là tính tỷ lệ trung bình, thì mỗi người bệnh là một cá thể duy nhất

và các con số thống kê không thể giúp chúng ta xác định được

chính xác điều gì sẽ xảy ra Hãy trao đổi với các bác sỹ điều trị

nếu bạn có những thắc mắc về cơ hội chữa khỏi bệnh của bạn,

và thời gian bạn có thể chiến thắng căn bệnh này Họ sẽ là người

hiểu tình hình của bạn rõ nhất

Có những trường hợp người bệnh phát hiện bệnh ung thư của mình đang ở giai đoạn cuối, tương lai không lạc quan và mình sẽ không sống lâu nữa Đây là một tin nặng nề và khó có thể chấp nhận cho bất kỳ ai Tuy vậy, bạn hãy lựa chọn giải pháp điều trị giảm nhẹ các triệu chứng và chăm sóc nâng cao chất lượng sống một cách tốt nhất Bộ Y tế và Viện Nghiên cứu Phòng chống Ung thư Bệnh viện K có những ấn phẩm có thể giúp bạn tham khảo trong trường hợp này, ví dụ: Hướng dẫn chăm sóc giảm nhẹ đối với người bệnh ung thư và AIDS; Chăm sóc và điều trị triệu chứng cho bệnh nhân ung thư; Điều trị đau ung thư, v.v

8 TÔI SỐNG CHUNG VỚI BỆNH NHƯ THẾ NÀO?Chấp nhận tin

Mới đầu, hầu hết mọi người cần có thời gian để làm quen với thực tế rằng mình bị mắc bệnh ung thư Bạn cần thời gian để suy nghĩ về những điều quan trọng nhất trong cuộc sống và để tìm

sự hỗ trợ từ những người thân Đối với nhiều người, đây thực sự

là một thời điểm khó khăn Những cảm xúc như không tin, sốc,

sợ hãi và giận dữ là rất bình thường Những cảm xúc này nhiều khi làm bạn mệt mỏi và suy sụp Bạn có thể không tin là mình bị ung thư Bạn sẽ cần một khoảng thời gian để tiếp nhận và hiểu về chẩn đoán bệnh cũng như các lựa chọn điều trị có ý nghĩa thế nào với bạn và người thân, cả về thể chất lẫn tinh thần

Đừng giấu bệnh, đừng chần chừ Sẽ rất hữu ích nếu bạn chia

sẻ những tâm tư, suy nghĩ của mình với người thân, hoặc với những người đã mắc và chiến thắng bệnh ung thư Có rất nhiều người nói rằng sau khi họ được chẩn đoán là mắc bệnh ung thư

họ có cơ hội để suy ngẫm về cuộc đời và tìm thấy sức mạnh và

nhiều khả năng họ chưa từng biết trước đó Một vài người còn

nói rằng trải nghiệm này đã làm cho cuộc sống của họ tốt hơn

Đương đầu với căn bệnh như thế nào ?

Đương đầu với bệnh ung thư cũng giống như việc ta phải

đương đầu với các vấn đề khó khăn khác trong cuộc sống Ung

thư ảnh hưởng đến cơ thể và lối sống của từng cá nhân theo cách

riêng, và mỗi cá nhân có cách riêng của mình để đương đầu với

căn bệnh ung thư Với thời gian và thực tiễn, hầu hết mọi người

sẽ tìm ra những cách để tiếp tục làm việc, thực hiện những sở

thích và tiếp tục các mối quan hệ xã hội Ta sẽ tìm ra những cách

sống khác hoặc mới để sống sao cho ý nghĩa nhất

Bạn có thể thử những việc sau để có thể tìm ra cách đương đầu

phù hợp với bệnh ung thư của bạn:

Tìm hiểu những thông tin về bệnh ung thư và các

phương thức điều trị

Nhiều người đã thấy rằng việc tìm hiểu rõ về chẩn đoán và

phương thức điều trị bệnh cho họ cảm giác họ có thể kiểm soát

được những gì đang diễn ra Cùng với nhân viên y tế, chúng tôi

có thể giúp bạn trả lời những thắc mắc và kết nối bạn với các

nguồn hỗ trợ khác

Hãy gọi cho:

- Chương trình Mục tiêu Quốc Gia Phòng chống Ung thư

- Hội Ung thư Việt Nam

- Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng

- Câu lạc bộ Ung thư vú, Ung thư vòm họng Bệnh viện K,

Bày tỏ cảm xúc của bạn

Nhiều người thấy rằng việc bày tỏ cảm xúc của mình giúp họ

có thái độ tích cực trong quá trình điều trị Trên thực tế việc làm này hoàn toàn đúng Tuy nhiên cũng có người nghĩ rằng việc bày

tỏ sự buồn bã, nỗi sợ hãi và sự giận dữ là một việc làm thể hiện

sự yếu đuối Việc bày tỏ những cảm xúc nhiều khi khó khăn hơn việc cố gắng che giấu chúng Có rất nhiều cách để thể hiện cảm xúc của bạn mà không cần phải nói ra Hãy tìm một cách nào phù hợp nhất với bạn Bạn có thể nói chuyện với những người bạn hoặc người thân mà bạn tin tưởng nhất Có người viết nhật ký, hoặc có người bày tỏ cảm xúc qua âm nhạc, thơ ca, hội họa, v.v…

Chăm sóc bản thân

Dành thời gian để làm những việc bạn yêu thích mỗi ngày Chuẩn bị bữa ăn bạn yêu thích, dành thời gian với người bạn thân, xem một bộ phim, ngồi thiền, nghe âm nhạc bạn yêu thích, hoặc làm những việc bạn thấy thích thú nhất

Luyện tập thể dục thể thao

Nếu bạn cảm thấy khỏe và khi bác sỹ nghĩ bạn đã sẵn sàng,

hãy thực hiện một chương trình luyện tập nhẹ nhàng như đi bộ,

yoga, bơi lội, hay các động tác co giãn cơ thể Luyện tập thể dục

thể thao sẽ giúp bạn cảm thấy khoẻ hơn

Hướng tới mọi người xung quanh

Sẽ có nhiều lúc bạn cảm thấy rất khó khăn để có thêm sức

mạnh khi tình hình trở nên nặng nề với bạn Rất khó để một

người tự đương đầu với căn bệnh ung thư Hãy cố gắng mở rộng

vòng tay bằng cách hướng tới bạn bè, gia đình, hoặc các tổ chức

hỗ trợ Đây là những người có thể giúp bạn cảm thấy bạn không

cô đơn trong đoạn đường này Họ sẽ ở bên bạn để chia sẻ những

sợ hãi, niềm hy vọng và những chiến thắng trên mỗi bước đi

Giữ một thái độ lạc quan

Mặc dù thái độ lạc quan không đảm bảo bạn sẽ chiến thắng

bệnh ung thư, nhưng sống có niềm tin có thể cải thiện chất lượng

sống trong quá trình đương đầu với bệnh ung thư Ung thư là một

loại bệnh rất phức tạp Nên nhớ rằng có thái độ lạc quan không

có nghĩa rằng bạn và những người thân không bao giờ cảm thấy

buồn, căng thẳng, hay không chắc chắn Bạn sẽ cảm thấy trùng

xuống một lúc nào đó Và khi bạn cảm thấy buồn, hãy chia sẻ

cảm xúc của mình và việc đó sẽ giúp bạn cảm thấy kiểm soát

được cảm xúc của mình chứ không bị những cảm xúc đó chi phối

bạn

Ung thư và bệnh trầm cảm

Có nhiều người trải qua giai đoạn đau buồn khi họ mới phát

hiện mình bị mắc ung thư Họ cảm thấy đau lòng vì sự mất mát

về sức khoẻ và mất đi sự bình yên trong cuộc sống Sự đau buồn

này có thể giống như trầm cảm, nhưng hai điều này không hề

giống nhau Sự đau buồn- cảm thấy buồn, sợ hãi, giận dữ, hay khóc- là hoàn toàn bình thường, và là phản ứng tự nhiên khi biết tin về một vấn đề sức khoẻ trầm trọng như vậy Cảm giác này thường không kéo dài

Khoảng 1 trong 4 người mắc bệnh ung thư thực sự bị trầm cảm Việc này sẽ gây khó khăn trong quá trình điều trị bệnh vì họ

sẽ mất đi rất nhiều năng lượng và giảm sự mong muốn thực hiện một việc gì, gây bất lợi cho việc đưa ra những quyết định cũng như làm họ cảm thấy bất lực Hãy nói chuyện với bác sỹ nếu bạn

có những thắc mắc hay các câu hỏi về bệnh trầm cảm

Các dấu hiệu trầm cảm

Bạn có thể bị trầm cảm nếu cảm giác đau buồn:

• Kéo dài trong nhiều tuần và có vẻ không khả quan hơn

• Làm cho bạn cảm thấy không có giá trị hoặc mất hết niềm tin

• Gây ra nhiều vấn đề cho các hoạt động thường ngày của bạn (như việc quá buồn bã làm bạn không muốn rời khỏi nhà hoặc ra khỏi giường)

Tìm sự giúp đỡ

Nhiều người khi bị trầm cảm thường cảm thấy xấu hổ hoặc sợ

để chấp nhận tình trạng đó Thực ra trầm cảm có thể do sự thay đổi hóa học diễn ra trong cơ thể khi bạn mắc ung thư Đó không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, hay là lỗi lầm của một ai Trầm cảm có thể được chữa trị bằng thuốc, tư vấn, hoặc kết hợp cả hai Điều trị trầm cảm có thể giúp bạn cảm thấy khoẻ hơn và lấy lại

sự kiểm soát và niềm tin cho tương lai

9 NÊN THÔNG BÁO VỚI MỌI NGƯỜI VỀ CHẨN

ĐOÁN BỆNH CỦA TÔI NHƯ THẾ NÀO?

Với gia đình bạn

Việc chẩn đoán bị mắc ung thư thường ảnh hưởng đến vai trò

của bạn trong gia đình cũng như ảnh hưởng đến sinh hoạt Ví dụ,

hằng ngày bạn có thể làm nhiều công việc chính trong gia đình,

nay phải nằm viện hoặc đang cần điều trị, không thể tiếp tục

Bạn và người thân cần phải trao đổi về những thay đổi trong sinh

hoạt gia đình Bạn có thể đưa ra những yêu cầu, nguyện vọng và

sắp xếp công việc để đảm bảo mọi người đều cảm thấy có trách

nhiệm với những thay đổi này

Bạn sẽ không thể làm tất cả những việc bạn đã từng làm Tuy

nhiên, nếu điều kiện sức khoẻ cho phép, bạn vẫn có thể làm một

số việc như trước đây Bạn và gia đình cũng nên tiếp tục làm

những việc vẫn thường làm cùng nhau như chơi các trò chơi,

thực hiện các sở thích, hoặc chơi thể thao Làm những việc như

vậy sẽ rất tốt cho sức khoẻ và giúp bạn thêm gắn bó và vui vẻ

bên gia đình

Cần thiết chia sẻ lẫn nhau

Bệnh ung thư ảnh hưởng đến cả gia đình Bạn có thể muốn thu

mình lại và không muốn chia sẻ với các thành viên khác trong gia

đình Nhưng bạn không thể che giấu ai đó suốt cả đời Đôi khi

gia đình của bạn cũng có vẻ đang cố gắng giấu bạn những thông

tin về bệnh để bạn khỏi buồn Bạn có thể nhẹ nhàng nói với họ

rằng mọi người cần bình tĩnh, sáng suốt để có thể sử dụng thời

gian một cách tốt nhất vào việc hỗ trợ bạn và chăm sóc bản thân

thật tốt hơn

Khi bạn chia sẻ với các thành viên trong gia đình biết bạn cảm nhận như thế nào, cả về tinh thần lẫn thể chất, họ sẽ hiểu rõ hơn những gì bạn đang trải qua, họ có thể hỗ trợ bạn và giúp bạn đưa

ra những quyết định sáng suốt hơn

Đối phó với những cảm xúc không lường trước

Ngay cả trong một gia đình hoà thuận và yêu thương nhau nhất, các thành viên thỉnh thoảng cũng sẽ cảm thấy bực bội hoặc mệt mỏi khi một người bị ốm và xáo trộn nếp sinh hoạt Hiện tượng này thường xảy ra khi tình hình diễn ra trong một thời gian dài Dù bộc lộ hay không, các thành viên trong gia đình có thể

lo lắng bởi vì cuộc sống bị thay đổi Trong khi bạn có thể là nạn nhân của sự bực bội, nên nhớ rằng tình hình này không phải là lỗi của bạn Hãy nhớ rằng sự bực bội không chủ đích nhằm vào bạn.Mặc dù sự bực bội này có thể rất khó hiểu và làm cho mọi người cảm thấy phiền muộn, nhưng nó là phản ứng rất thông thường trước sự thay đổi quá lớn trong cuộc sống Điều tốt nhất bạn có thể làm là hãy thẳng thắn trao đổi về những gì bạn cảm nhận Sự lo lắng về tương lai, những cảm xúc bực bội và khó hiểu

sẽ trở nên đỡ khó chịu hơn khi bạn chia sẻ với mọi người một cách thẳng thắn và bình tĩnh Làm như vậy sẽ giúp mọi người

cảm thấy nhẹ nhõm bởi sự sợ hãi và lo lắng được nói ra Mọi

người cùng nhau xây dựng niềm tin cho tương lai

Thỉnh thoảng bạn và người thân sẽ cảm thấy không có cùng

một suy nghĩ Ví dụ như bạn có thể cảm thấy hy vọng trong khi

vợ, chồng, người thân bạn lại cảm thấy sợ, hay ngược lại Điều

này có thể làm bạn buồn phiền, nhưng nên nhớ rằng, mỗi người

phản ứng lại với tình huống căng thẳng theo cách riêng của mình

Việc nói về những điểm khác nhau trong quá trình đương đầu với

tình huống khó khăn sẽ giúp bạn và người thân tôn trọng và hiểu

nhau hơn để cuối cùng có thể cùng nhau hợp tác

Chia sẻ với người yêu

Nếu bạn chưa lập gia đình và mắc bệnh ung thư, bạn có thể sẽ

cảm thấy không biết cách hay thời điểm nào thuận lợi để chia sẻ

tin này với người yêu của bạn Hãy tin vào bản thân mình rằng

bạn sẽ tìm ra được thời điểm thích hợp nhất để chia sẻ Nói cho

người yêu sớm hay muộn là tuỳ vào bạn Nên nhớ rằng bạn là

người đưa ra quyết định Phản ứng dù có thế nào đi chăng nữa

cũng không phải là lỗi của bạn đã chia sẻ thông tin vào thời điểm

“không thích hợp” Việc thực hành nói trước điều đó với một

người bạn trước khi nói với người yêu của mình có thể sẽ hiệu

quả hơn

Nói chuyện với trẻ nhỏ về bệnh ung thư

Nếu trong gia đình bạn có trẻ nhỏ, bạn có thể sẽ lo lắng không

biết chúng sẽ phản ứng thế nào với bệnh của bạn Cách đứa trẻ

phản ứng với tin không vui thường sẽ phụ thuộc vào cách người

lớn giải quyết vấn đề đó như thế nào Nhiều khi người lớn có

những cảm xúc mạnh và riêng tư khi được chẩn đoán ung thư và

họ có thể muốn bảo vệ con cái trước sự sợ hãi và lo lắng của họ Các thành viên trong gia đình cần quyết định trước thời điểm nào phù hợp nhất để nói chuyện với đứa trẻ về căn bệnh ung thư.Nếu đứa trẻ không có những câu trả lời trung thực nhất, điều

mà chúng tưởng tượng ra có thể sẽ tồi tệ và buồn phiền hơn Cả người lớn và trẻ em cần phải học cách đối phó với ung thư và quá trình điều trị bệnh Khi nói chuyện với trẻ em về bệnh ung thư, bạn cần cho chúng những thông tin trung thực nhất mà chúng có thể hiểu được Sẽ tốt nhất nếu bạn chia sẻ từng ít thông tin một trong một quãng thời gian và để ý các câu trả lời phải phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của chúng Luôn nhớ cho bọn trẻ cơ hội để hỏi và có câu trả lời cho những câu hỏi của chúng

về bệnh ung thư của bạn Giấu giếm có thể khiến bạn càng căng thẳng khi bạn cần sự hỗ trợ của mọi người Nên nhớ rằng bạn bè

sẽ biết về bệnh của bạn ở một thời điểm nào đó, và khi biết, họ có thể cảm thấy buồn vì bạn không chia sẻ với họ Việc này cũng có thể làm họ khó hỗ trợ bạn hơn trong tương lai

Trước khi nói cho mọi người về bệnh của bạn, hãy suy ngẫm

kỹ về cảm xúc của bạn và những lý do để nói cho họ biết và bạn mong đợi gì từ họ Mọi người sẽ phản ứng khác nhau trước tin buồn, nên bạn cần phải chuẩn bị trước Nhiều khi mọi người sẽ không biết phải nói gì Họ cũng có thể buồn hay sợ sẽ làm bạn tổn

thương Một số người sẽ rất lịch sự và cẩn trọng không hỏi quá

nhiều câu hỏi riêng tư

Bạn có thể nói với họ rằng bạn chỉ cần họ lắng nghe bạn và

bạn không cần họ phải nói gì ngoài việc họ quan tâm và ở bên

cạnh bạn

Hầu hết bạn bè đều rất muốn quan tâm đến bạn và họ muốn

giúp bạn bằng mọi cách họ có thể, nhưng họ không biết phải làm

thế nào để có ích Hãy sẵn sàng nói với họ cách họ có thể giúp

bạn Bạn có thể nhờ họ làm những việc như chở bạn đến nơi

khám, chữa bệnh, mua đồ giúp bạn, đưa con bạn đến trường hoặc

cùng hoạt động thể thao nhẹ nhàng, hoặc chăm sóc nhà cửa, vật

nuôi, cây cảnh hộ bạn

Khi mọi người quan tâm đến bạn, cố gắng giúp họ hiểu những

gì đang xảy ra với bạn Giải thích loại bệnh ung thư bạn mắc phải

và các phương thức điều trị bạn sẽ phải trải qua Cho họ một bức

tranh rõ ràng và thành thật về cuộc sống của bạn lúc này Nói

với họ rằng bệnh ung thư không phải là án tử hình và họ không

thể “lây bệnh” từ bạn Tìm hiểu xem họ nghĩ và cảm nhận gì Cố

gắng trả lời các câu hỏi của họ Hãy thẳng thắn với mọi người và

bày tỏ những nhu cầu và cảm xúc của bạn Thông thường, nếu

bạn giấu giếm cảm xúc của mình bạn sẽ thấy căng thẳng hơn,

thay vì bày tỏ chúng Việc chia sẻ có thể sẽ rất có ích không chỉ

cho bạn mà cho cả những người thân của bạn

10 BỆNH UNG THƯ CÓ THỂ CHỮA KHỎI ĐƯỢC KHÔNG?

Câu hỏi thường xuyên được đưa ra là bệnh ung thư có thể chữa khỏi được không? Câu trả lời là “CÓ” Trên 80% bệnh ung thư

có thể chữa khỏi ở giai đoạn sớm Những người đã được điều trị thành công bệnh ung thư và không có bệnh tái phát trở lại trong vòng 5 năm được coi là điều trị khỏi, do nguy cơ bệnh tái phát trở lại là rất thấp

Có 3 yếu tố ảnh hưởng đến khả năng điều trị khỏi bệnh ung thư: Loại bệnh ung thư, giai đoạn bệnh, đáp ứng của bệnh với điều trị

Có nhiều loại bệnh ung thư hiện nay có thể điều trị khỏi Khoảng 7 trong số 10 trẻ em mắc bệnh ung thư có thể được chữa khỏi bệnh Ung thư tinh hoàn, bệnh Hodgkin và nhiều trường hợp bệnh ung thư ở người lớn có thể được chữa khỏi bằng các biện pháp điều trị hiện tại Phần lớn các trường hợp ung thư da

có thể chữa khỏi bằng phẫu thuật Rất nhiều trường hợp bệnh ung thư tuyến giáp trạng và ung thư dây thanh được điều trị khỏi bằng xạ trị

Nhiều loại ung thư cũng có thể được điều trị khỏi nếu bệnh

được phát hiện ở giai đoạn sớm, như 75% bệnh nhân ung thư vú

có thể điều trị khỏi ở giai đoạn sớm Điều khó khăn là các bệnh

ung thư không diễn biến giống nhau và có rất nhiều nguyên nhân

khác nhau gây bệnh, do đó không thể có chiến dịch thống nhất

để phòng bệnh và mỗi loại bệnh lại có biện pháp điều trị khác

nhau nên một phương pháp điều trị không thể chữa khỏi tất các

loại ung thư

Có rất nhiều nghiên cứu đang và sẽ được tiến hành trên nhiều

loại bệnh ung thư khác nhau nhằm nâng cao tỷ lệ chữa khỏi bệnh

ung thư Các nhà nghiên cứu đang phát triển và tiến hành các

biện pháp phẫu thuật mới, các kỹ thuật xạ trị mới cũng như các

thuốc điều trị mới giúp nâng cao hiệu quả điều trị bệnh Các biện

pháp điều trị sinh học như vắc xin chống ung thư, kháng thể đơn

dòng, điều trị gen là một trong những mảng nghiên cứu lớn hiện

nay Ngoài ra, các nhà nghiên cứu còn phát triển các thuốc kháng

tạo mạch để ngăn chặn sự phát triển các mạch máu trong khối

ung thư Bên cạnh đó, còn có các nghiên cứu về sàng lọc hiệu quả

một số loại ung thư phổ biến nhằm phát hiện ung thư ở giai đoạn

sớm và có thể chữa khỏi

11 TÔI CẦN PHẢI CHUẨN BỊ GÌ CHO VIỆC

ĐIỀU TRỊ?

Ngay sau khi được chẩn đoán bệnh ung thư, bạn và bác sỹ sẽ

phải bàn luận rất nhiều về các lựa chọn điều trị Sau khi bạn đã có

quyết định biện pháp điều trị phù hợp với mình, bạn sẽ cảm thấy

lo lắng, bồn chồn vào thời điểm này Tuy nhiên, chủ động chuẩn

bị cho quá trình điều trị sẽ giúp bạn cảm thấy tự chủ hơn

Một số vấn đề cần làm trước khi điều trị

Đặt các câu hỏi

Bạn có thể sẽ cảm thấy bị “sốc” khi được biết tin mắc bệnh ung thư và trong suốt quá trình điều trị Đừng ngại hỏi bác sỹ điều trị về bất kỳ vấn đề gì bạn quan tâm Bạn sẽ trở nên chủ

động hơn trong quá trình điều trị nếu được bác sỹ trả lời hết các câu hỏi của mình

Trước khi đến gặp bác sỹ, bạn nên viết các câu hỏi của mình

để không bị quên khi đến cuộc hẹn Trong lúc trao đổi, để khỏi quên các điều bác sỹ dặn dò, bạn có thể viết hoặc ghi âm cuộc nói chuyện Ngoài ra, bạn cũng cần một người thân đi cùng để giúp

đỡ bạn khi cần thiết về mặt tinh thần cũng như các giúp bạn ghi nhớ lời của bác sỹ

Biết được các biến chứng/tác dụng phụ có thể xảy ra trong khi điều trị và kế hoạch xử trí khi có tác dụng phụ

Hóa trị (dùng thuốc diệt tế bào ung thư), xạ trị (dùng tia phóng

xạ để diệt tế bào ung thư), phẫu thuật và điều trị sinh học (dùng các protein kích thích hệ miễn dịch cơ thể) là các biện pháp điều

trị chủ yếu cho phần lớn các loại ung thư Hóa trị và xạ trị giúp

tiêu diệt tế bào ung thư nhưng đồng thời cũng hủy hoại tế bào

lành Đây chính là nguyên nhân gây ra các tác dụng phụ trong

quá trình điều trị như mệt mỏi, rụng tóc, buồn nôn, sốt và nhiễm

khuẩn Bạn sẽ không thể biết được chính xác tác dụng phụ nào

sẽ xảy ra với bạn cho tới khi bạn điều trị Bạn nên trao đổi với

bác sỹ về nguy cơ và các dụng phụ nào có thể xảy ra với mình

Chuẩn bị tốt và có các biện pháp dự phòng khi tác dụng phụ xảy

ra giúp bạn tự tin hơn trong quá trình điều trị Một điều bạn cần

biết là hầu hết các tác dụng phụ có thể kiểm soát và điều trị được

Dinh dưỡng trong quá trình điều trị

Dinh dưỡng là một phần rất quan trọng trong quá trình điều trị

bệnh ung thư Dinh dưỡng tốt là chế độ ăn uống hợp lý có nhiều

trái cây, rau, ngũ cốc toàn phần, thịt có hàm lượng chất béo thấp,

các sản phẩm từ sữa và hạn chế đường và chất béo Tuy nhiên,

chế độ dinh dưỡng có thể khác nhau với từng người bệnh Mục

đích của duy trì chế độ dinh dưỡng tốt là đảm bảo cho cơ thể đủ

năng lượng chống đỡ lại bệnh tật và các tác dụng phụ do điều trị

gây nên Do đó, trong một số trường hợp bạn có thể cần phải tăng

cường năng lượng và hàm lượng protein trong bữa ăn Các sản

phẩm từ sữa như: sữa tươi, bơ, pho mát và trứng là những thức ăn

cung cấp năng lượng cao Cách bạn chế biến thực phẩm cũng ảnh hưởng đến sự cung cấp năng lượng Bác sỹ sẽ cho bạn lời khuyên hữu ích về các thay đổi chế độ ăn trong suốt quá trình điều trị

Kêu gọi sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè

Trong suốt quá trình điều trị bệnh, có thể bạn cần sự hỗ trợ để làm một số công việc thường ngày Do vậy bạn cần bàn với mọi người trong gia đình để lập kế hoạch chuẩn bị cho sự thay đổi này: chẳng hạn như bạn cần nhờ người giúp đỡ bạn các công việc nội trợ, chăm sóc con cái, v.v… Mọi người trong gia đình, bạn bè nên được biết trước về các kế hoạch này và cảm thấy thoải mái khi trợ giúp bạn

Cân nhắc lịch làm việc

Việc có tiếp tục duy trì công việc hay không tuỳ thuộc hoàn toàn vào tình trạng sức khoẻ và cảm giác của bạn trong khi điều trị Nếu bạn cảm thấy thoải mái và khoẻ mạnh, bạn có thể vẫn tiếp tục làm việc như bình thường Nhưng nếu việc điều trị làm bạn cảm thấy mệt mỏi, hoặc gây ra một số tác dụng phụ khó chịu thì bạn nên thay đổi lịch làm việc cho phù hợp hơn với sức khoẻ của mình, thường thì bạn không thể dự đoán trước được tình trạng sức khoẻ của bạn cho tới khi bạn thực sự bắt đầu điều trị

Tìm kiếm các nhóm hỗ trợ ung thư

Mặc dù bạn đã có sự hỗ trợ tích cực từ gia đình và bạn bè nhưng đối mặt với căn bệnh và quá trình điều trị ung thư sẽ làm cho bạn có cảm giác cô đơn, sợ hãi và rất lo lắng Bạn cần có thêm sự hỗ trợ về mặt tinh thần và thể chất Các nhóm hỗ trợ lúc này rất quan trọng, tìm kiếm các nhóm hỗ trợ người bị ung thư bạn sẽ gặp được những người có hoàn cảnh giống mình để nói

chuyện và chia sẻ các kinh nghiệm họ đối phó ra sao với bệnh

ung thư Các nhóm này còn có thể hướng dẫn bạn các phương

pháp thư giãn, thiền định và giải quyết vấn đề

12 ĐIỀU TRỊ BỆNH UNG THƯ NHƯ THẾ NÀO?

Có 4 hình thức điều trị chính cho bệnh ung thư, bao gồm: mổ,

xạ trị, hóa trị và trị liệu sinh học Bạn cũng có thể nghe đến liệu

pháp điều trị nội tiết tố như tamoxifen, hoặc các lựa chọn thay

cấy các bộ phận như được thực hiện trong việc thay máu

Số lần và hình thức điều trị phụ thuộc vào từng loại ung thư,

giai đoạn bệnh, và các yếu tố khác, như tuổi, tình trạng sức khoẻ,

và những nhu cầu cá nhân Bạn là phần thiết yếu của nhóm chăm

sóc ung thư- bạn cần phải bàn về những lựa chọn điều trị tốt

nhất cho bạn Đừng ngại hỏi nhiều câu hỏi Bạn phải chắc chắn

rằng bạn hiểu những lựa chọn cho mình Mọi người thường nghĩ

rằng họ cần phải được điều trị ngay lập tức sau khi được chẩn

đoán Nhưng thường bạn có rất nhiều thời gian để suy nghĩ kỹ về

những lựa chọn có sẵn để bạn có được lựa chọn tốt nhất

13 PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ NÀO LÀ TỐT NHẤT CHO TÔI?

Phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào tình trạng bệnh của bạn Mỗi loại ung thư sẽ phản ứng có hiệu quả khác nhau với từng lựa chọn điều trị Do đó, việc biết rõ loại ung thư của bạn

là một bước quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp điều trị tốt nhất cho bạn Giai đoạn bệnh ung thư (mức độ di căn) cũng là yếu tố quyết định hình thức điều trị Sức khoẻ, lối sống, và sự ưu tiên của bạn đóng một vai trò quan trọng trong việc quyết định hình thức điều trị nào tốt nhất cho bạn Không phải tất cả phương thức điều trị đều sẽ hiệu quả trong trường hợp của bạn, vì vậy nên chắc rằng bạn hiểu rõ các lựa chọn cho bạn Đừng ngại đưa

ra các câu hỏi thắc mắc Đó là quyền của bạn được biết hình thức điều trị nào sẽ hiệu quả nhất cho bạn và những tác dụng phụ của chúng là gì

Mục đích của việc điều trị là gì?

Trước khi bắt đầu điều trị, hãy hỏi về mục đích của việc điều trị Mục đích là để chữa khỏi hẳn bệnh ung thư, kiểm soát nó, hay

để điều trị triệu chứng? Mục đích điều trị có thể thay đổi tùy theo đáp ứng của bệnh với phương pháp điều trị

Sự thuyên giảm bệnh là gì?

Một số người nghĩ rằng bệnh thuyên giảm có nghĩa là bệnh đã được chữa khỏi, nhưng điều đó không phải lúc nào cũng đúng Thuyên giảm bệnh là khoảng thời gian mà bệnh ung thư phản ứng tốt với điều trị hoặc nó đã được kiểm soát tốt Trong thuyên giảm hoàn toàn, các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh sẽ biến mất

và các hình thức xét nghiệm hiện có không phát hiện thấy tế bào

ung thư Bệnh có thế thuyên giảm một phần khi tế bào ung thư đã

nhỏ lại nhưng không hoàn toàn biến mất Quá trình thuyên giảm

có thể diễn ra từ nhiều tuần đến nhiều năm Thuyên giảm hoàn

toàn có thể kéo dài trong nhiều năm và sau một thời gian có thể

được cho là đã chữa khỏi Nếu bệnh ung thư quay trở lại, điều trị

thêm có thể dẫn đến sự thuyên giảm khác Bệnh ung thư quay trở

lại nhiều lần có thể phản ứng với nhiều hình thức điều trị khác

nhau, ví dụ như hỗn hợp nhiều loại thuốc khác nhau hoặc xạ trị

thay cho mổ

Xác định giai đoạn bệnh là gì?

Xác định giai đoạn bệnh là quá trình tìm hiểu xem bệnh ung

thư đã di chuyển đến đâu Xác định giai đoạn bệnh là một bước

then chốt trong việc tìm ra hình thức điều trị phù hợp cho bệnh

của bạn Việc này cũng giúp cho các chuyên gia y tế biết rõ hơn

về khả năng chữa khỏi bệnh Nhưng quá trình xác định giai đoạn

này có thể sẽ tốn nhiều thời gian trong khi nhiều người lại muốn

được điều trị ngay lập tức Đừng có lo lắng nếu quá trình xác

định giai đoạn bệnh làm mất thời gian Nên nhớ rằng bằng việc

xác định giai đoạn bệnh ung thư, bạn và chuyên gia y tế mới có

thể biết được hình thức điều trị nào phù hợp nhất cho bạn trước

khi bắt đầu điều trị bệnh

Có nhiều hệ thống xác định giai đoạn bệnh ung thư Hệ thống T,N,M được sử dụng nhiều nhất Hệ thống này cung cấp 3 thông tin quan trọng:

• T: mô tả kích cỡ của khối u và cho biết nếu khối u ung thư

đã di chuyển sang các mô và bộ phận xung quanh

• N: mô tả việc ung thư đã di chuyển bao xa đến hệ thống hạch bạch huyết

• M: cho biết nếu ung thư đã di căn sang các bộ phận khác của cơ thể

Con số sau T,N và M sẽ cung cấp thêm chi tiết cho từng yếu

tố này Ví dụ, một khối u được xác định ở giai đoạn T1,N0,M0

là một khối u rất nhỏ, chưa di chuyển sang hạch, và chưa di căn sang các bộ phận khác của cơ thể

Ngay khi việc mô tả T,N,M được xác định, chúng có thể được nhóm lại thành các nhóm giai đoạn bệnh đơn giản hơn, giai đoạn bệnh 0 đến giai đoạn IV (0-4) Theo quy luật, số bé hơn có nghĩa rằng bệnh ung thư di căn ít hơn Số lớn hơn, ví dụ như giai đoạn

4, có nghĩa là bệnh đã nghiêm trọng hơn

Sau xem xét các kết quả xét nghiệm, bác sỹ sẽ cho bạn biết giai đoạn bệnh ung thư Nên hỏi bác sỹ những câu hỏi về giai đoạn bệnh ung thư có ý nghĩa thế nào và sẽ ảnh hưởng đến các lựa chọn điều trị như thế nào

Phẫu thuật

Nhiều người có bệnh ung thư sẽ được phẫu thuật Nếu khối u khu trú ở một khu vực, khối u và các tế bào lân cận sẽ được lấy đi bằng phương pháp phẫu thuật Đôi khi sẽ khó xác định cần phải

cắt bỏ bao nhiêu phần cho đến khi bác sỹ phẫu thuật nhìn thấy

rõ mức độ phát triển của khối u trong quá trình mổ Phẫu thuật

sẽ hiệu quả nhất khi khối u chưa di căn sang các khu vực khác

Ngày nay, việc phẫu thuật sẽ đem lại hiệu quả cao nhất cho nhiều

loại ung thư Đối với một số loại ung thư khi được phát hiện sớm

chỉ cần phẫu thuật nội soi là có thể chữa khỏi hoàn toàn được

bệnh Đây là phương pháp hiện đại và thời gian phục hồi của

người bệnh sau mổ nhanh hơn nhiều so với phẫu thuật mở thông

thường

Các hình thức điều trị khác như xạ trị hay hoá trị có thể được

sử dụng trước hay sau phẫu thuật

Xạ Trị

Cũng giống như phẫu thuật, xạ trị được sử dụng trong trường

hợp khối u chưa di căn Tia xạ sẽ tiêu diệt hoặc tổn hại tế bào ung

thư làm chúng không phát triển được nữa Phương pháp này có

thể được áp dụng một mình hoặc áp dụng cùng với phẫu thuật

hoặc hoá trị Hơn ½ người bệnh ung thư sử dụng xạ trị

Xạ trị được áp dụng theo 2 cách: một là sử dụng tia bên ngoài

nhiều năng lượng hoặc qua cấy vào cơ thể nơi gần khối u

Xạ trị áp sát

Trong một vài trường hợp, xạ được đưa vào cơ thể theo phương pháp cấy, còn được gọi là “hạt” Đây là những gói chứa tia nhỏ được đặt vào gần khối u khi người bệnh chìm trong giấc ngủ