Bai giang Triet hoc chuong I

QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC tại khách quan, được đem lại cho con người trong cảm giác, được cảm giác của chúng t

Trang 1

SƯU TẦM: PHẠM QUỐC KHÁNH XN

K37

Chương I CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

I CHỦ NGHĨA DUY VẬT VÀ CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG

1 VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC VÀ SỰ ĐỐI LẬP GIỮA CNDV VÀ

CNDT

Vấn đề cơ bản của triết học

“Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là của triết học hiện

đại, là vấn đề quan hệ giữa tư duy với tồn tại”

(Karl.Marx và Ph Engels, Toàn tập, NXB CTQG, HN, 1995, t.21,

tr.403) Hai mặt của vấn đề cơ bản của triết học:

- Vật chất và ý thức: cái nào có trước, cái nào quyết định cái nào.

- Ý thức của con người: có thể nhận thức được thế giới hay không.

Ý nghĩa của VĐCB của triết học

Trang 2

1 VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC VÀ SỰ ĐỐI LẬP GIỮA CNDV VÀ CNDT

 Sự đối lập giữa hai quan điểm duy vật và duy tâm trong việc giải

quyết vấn đề cơ bản của triết học

Triết học là gì?

*Triết học là một hệ thống tri thức lý luận chung nhất của con người về thế giới, về bản thân con người và vị trí của con người trong thế giớ đó

Trang 3

K37

1 VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA TRIẾT HỌC VÀ SỰ ĐỐI LẬP GIỮA CNDV VÀ CNDT Chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm

Vai trò của chủ nghĩa duy vật

Trang 4

2.CÁC HÌNH THỨC CỦA CHỦ NGHĨA DUY VẬT TRONG LỊCH SỬ

- Chủ nghĩa duy vật chất phác

- Chủ nghĩa duy vật siêu hình

- Chủ nghĩa duy vật biện chứng

Trang 5

K37

II QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC VÀ

MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

1.VẬT CHẤT

- Phạm trù vật chất

- + Quan niệm của CNDV trước Mác

Trang 6

II QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

tại khách quan, được đem lại

cho con người trong cảm

giác, được cảm giác của

chúng ta chép lại, chụp lại,

phản ánh và tồn tại không lệ

thuộc vào cảm giác

Trang 7

K37

II QUAN ĐIỂM DUY VẬT BIỆN CHỨNG VỀ VẬT CHẤT, Ý THỨC

VÀ MỐI QUAN HỆ BIỆN CHỨNG GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

Trang 8

- Phạm trù vật chất

- Ý nghĩa phương pháp luận:

- - Định nghĩa đã chống lại quan điểm duy tâm đã phủ nhận sự tồn tại khách quan của vật chất;

- khắc phục những hạn chế của CNDV siêu hình đồng nhất vật chất với vật thể

- Định nghĩa vật chất cho phép hiểu vật chất về mặt xã hội là tồn tại xã hội

- Định nghĩa đã mở đường cho các khoa học cụ thể tiếp tục phát triển: khám phá, tìm ra những dạng mới của vật chất

Trang 9

K37

Phương thức và hình thức tồn tại của vật chất

Tồn tại là tiền đề sự thống nhất của thế giới

Trang 10

Quan điểm của CNDV

VẬT CHẤT TỒN TẠI VÀ VẬN ĐỘNG VÔ CÙNG VÔ TẬN TRONG KHÔNG GIAN VÀ VĨNH VIỄN TRONG THỜI GIAN.

(K.Marx-Ph Engels, Toàn tập, NXB.CTQG, HN, 1994, t.20, tr,519)

Trang 11

K37

Vật chất và vận động

Đặc điểm: là phương thức tồn tại, thuộc tính của vật chất, tự

thân vận động, được bảo toàn về cả mặt lượng lẫn mặt chất Các hình thức vận động cơ bản của vật chất:

Cơ học: di chuyển vị trí trong không gian.

Vật lý: các phân tử, hạt, qúa trình nhiệt, điện.

Hóa học: các nguyên tử, hóa hợp và phân giải.

Sinh học: trao đổi chất cơ thể-môi trường.

Xã hội: các qúa trình, hiện tượng xã hội.

Trang 12

Không gian và thời gian

Là những phạm trù triết học, đặc trưng cho phương thức tồn tại của vật chất.

Không gian: quảng tính, kích thước chiếm chỗ của vật (to, nhỏ, dày,

mỏng), có tính 3 chiều.

Thời gian: độ dài tồn tại, mức độ diễn biến (lâu, mau, nhanh, chậm), có tính 2 chiều.

Trang 13

K37

Tính thống nhất vật chất của thế giới

- Th eo Ăngghen: Chỉ có một thế giới duy nhất và thống nhất là thế giới vật chất; thế giới thống nhất ở tính vật chất

- Nội dung tính thống nhất vật chất của thế giới:

+ Chỉ có một thế giới duy nhất và thống nhất là thế giới vật chất: thế giới vật chất tồn tại khách quan có trước ý thức là cơ sở tạo nên tính thống nhất

Trang 14

+ Mỗi lĩnh vực của thế giới vật chất đều có quy luật đặc thù, song mọi

sự vật của thế giới vật chất luôn vận động theo những quy chung

- Cơ sở khoa học: các thành tựu của khoa học tự nhiên…

Trang 15

K37

Tính thống nhất vật chất của thế giới

Ý nghĩa phương pháp luận:

Trang 16

- Thế giới khách quan tác động lên bộ óc

- - Nguồn gốc xã hội: Lao động

Trang 17

K37

2 Ý THỨC

Bản chất và kết cấu của ý thức

Bản chất của ý thức:

- Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan

+ Ý thức phản ánh sáng tạo lại hiện thực khách quan theo nhu cầu của thực tiễn Tính sáng tạo của ý thức thể hiện:

Ý thức có khả năng phản ánh chọn lọc hiện thực khách quan Trên cơ sở những tri thức đã có về sự vật

ý thức có thể sáng tạo ra những tri thức mới về sự vật,

ý thức có thể dự báo xu hướng vận động của sự vật trong tương lai

Quá trình phản ánh của ý thức: mô hình hoá khách thể dưới dạng hiình ảnh tinh thần

Trang 18

2 Ý THỨC

Bản chất và kết cấu của ý thức

Bản chất của ý thức:

+ Ý thức con người luôn mang bản chất xã hội

+ Ý thức con người luôn phản ánh thế giới một cách năng động

Trang 19

K37

Trang 20

3.MỐI QUAN HỆ GIỮA VẬT CHẤT VÀ Ý THỨC

Vai trò của vật chất đối với ý thức:

- V ật chất quyết định nội dung của ý thức; nội dung của ý thức là sự phản ánh đối với vật chất

- Vật chất quyết định sự biến đổi, phát triển của ý thức; sự biến đổi của ý thức là sự phản ánh sự biến đổi của ý thức

- Vật chất quyết định khả năng phản ánh sáng tạo của ý thức

- Vật chất là nhân tố quyết định phát huy tính năng động sáng tạo của ý thức trong hoạt động thực tiễn

Trang 21

K37

Vai trò của ý thức đối với vật chất:

- T ác dụng phản ánh thế giới khách quan: qua phản ánh thế giới xung quanh, con người luôn hành động có ý thức, ý thức được hậu quả của hành vi của mình

- Tác dụng cải biến sáng tạo thế giới khách quan: thông quan hoạt động thực tiễn, con người đề ra kế hoạch, ý chí, biện

pháp để thực hiện kế hoạch

khách quan và ngược lại

Trang 22

Vai trò của ý thức đối với vật chất:

- Giới hạn và điều kiện tác dụng năng động sáng tạo của ý thức trong hoạt động thực tiễn

- Hoạt động cải tạo tự nhiên, xã hội của con người chỉ có hiệu quả khi chủ thể hoạt đông có tri thức; có ý chí quyết tâm, có niềm tin, nghị lực vươn lên

- Điều kiện phát huy tác dụng:

+ Phụ thuộc vào mức độ phản ánh đúng đắn hiện thực của ý thức+ Phụ thuộc vào mức độ thâm nhập của ý thức vào quảng đại quần chúng nhân dân

+ Phụ thuộc vào sự vận dụng ý thức có đúng đắn, sáng tạo, phù hợp với thực tiễn hay không

Trang 23

K37

Ý nghĩa phương pháp luận:

- T ôn trọng khách quan, nhận thức và hành động theo quy luật khách quan

- Phát huy tính năng động chủ quan; phát huy vai trò của tri thức

khoa học và cách mạng trong hoạt động thực tiễn

- Kết hợp chặt chẽ giữa tôn trọng khách quan và phát huy tính năng động chủ quan trong hoạt động thực tiễn

Định dạng
Số trang	23
Dung lượng	138,5 KB