Thấy được những yếu tố kỳ ảo khả năng tưởng tượng của người xưa.. -Thái độ giáo dục, lòng tôn kính, sự sáng tạo óc, óc thông minh trí tuởng tượng của người xưa say mê viết sáng tạo bằng
Trang 1NGHỆ THUẬT TRONG TÁC PHẨM DÂN GIAN A/Mục đích:
Kiến thức:-Hiểu được định nghĩa về truyền thuyết
Hiểu được nội dung, ý nghĩa của các tác phẩm truyện truyền thuyết
Thấy được những yếu tố kỳ ảo khả năng tưởng tượng của người xưa
-Kỹ năng :cảm thụ văn học dân gian thể lọai truyền thuyết
-Nhận biết được các yếu tố lịch sử, yếu tố kỳ ảo
-Kể lại đựơc truyện
-Thái độ giáo dục, lòng tôn kính, sự sáng tạo óc, óc thông minh trí tuởng tượng của người xưa say mê viết sáng tạo bằng nghệ thuật kỳ ảo trong văn tự sự
B/Chuẩn bị:
-Giáo viên : Nhiều tác phẩm văn học dân gian ( truyền thuyết )
-Học sinh : Kể diễn cảm
C/Tiến trình dạy học:
I Ổn định :
II Kiểm tra bài cũ:
1)Kể tên một số tác phẩm đã học hành
2)Kể tóm tắt một tiểu thuyết mà em đã học
III Bài mới :
Tiết 1+2:
HĐ1:
I/Định nghĩa về thể loại truyền thuyết
II/Nghệ thuật tưởng tượng kì ảo trong
các tác phẩm văn học dân gian (TT)
1)Yếu tố nghệ thuật kì ảo trong truyện
“Con Rồng,Cháu Tiên”
a)Yếu tố lịch sử:Thuở bình minh
của lịch sử
b)Yếu tố tưởng tượng kì ảo
Giới thiệu bài Các em có yêu thích các tác phẩm dân gian không? Vì sao?
Vậy các em có nắm được các yếu tố kì ảo này không? Nó có ý nghĩa gì?
Vì thế để các em nắm chắc hơn nghệ thuật kì ảo trong văn học dân gian nên cô cùng các em đi tìm hiểu chủ đề này qua tác phẩm văn học dân gian đã học
Em hãy cho biết truyền thuyết là gì?
GV giảng phân tích định nghĩa
GV nêu vấn đề cũng là thể loài truyền thuyết có yếu tố tưởng tượng kì ảo nhưng mỗi tác phẩm có nét kì ảo riêng biệt, nó gắn với lịch sử đất nước bấy giờ vì thế yếu tố kì ảo khác nhau.Vậy khác nhau như thế nào?
Gọi học sinh kể lại TT “Con Rồng,Cháu Tiên”
Nguồn gốc VN ta là con Rồng cháu Tiên Dân tộc VN là con cháu ai ? Nguồn gốc
HS trả lời -Vì có nhiều yếu tố kì ảo?
HS trả lời
HS nghe
Trang 2Lạc Long Quân và Âu Cơ là những vị
thần mang nét phi thường chi tiết hình
dáng kì lạ, lớn lao đẹp đẽ dũng mãnh
mà nhân hậu dịu dàng
Cuộc chia tay LLQ - Aâu Cơ và các con
nguời lên rừng người xuống biển một
sự thật lịch sử đó là công cuộc di dân
mở rộng phạm vi lãnh thổ của cha ông
ta Chi tiết hoang đường đã gắn với chi
tiết lịch sử có thật, đó là đặc điểm thể
loại truyền thuyết
Bài tập :Em hãy tượng sau khi chia
tay với LLQ , Aâu cơ và các con mình
như thế nào?
2)Yếu tố kì ảo trong truyện Bánh
chưng, bánh dầy
có gì đẹp đẽ và thiêng liêng (Tổ tiên ta bố là Rồng mẹ là Tiên nguồn gốc đẹp đẽ thiêng liêng tôn kính tự hào, bố Rồng mẹ Tiên không phải là nguời thường mà là những vị thần
GV cho học sinh chứng minh Lạc Long Quân, Aâu Cơ
Chi tiết này thẻ hiện điều gì ? Khi họ gặp nhau và trở thành vợ chồng thì lại đem đến cho ta một sự kì lạ mới
em hãy tìm hiểu điều đó trong câu truyện
GV nhận xét bổ sung chi tiết Aâu Cơ sinh
Em nhận xét gì chi tiết này trong truyện Theo em ông cha ta sáng tạo chi tiết này để nói lên điều gì ?
GV nhận xét Nhân dân VN đều sinh ra trong một bọc cùng chung nòi giống tổ tiên
Đồng bào (đồng : cùng , bào : bọc ) Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc Lập: “Tôi nói đồng bào có nghe rõ không?”
Thử đặt câu hỏi ngược nếu như Aâu Cơ cứ lần luợt sinh ra từng người một theo lã tự nhiên thì có gì khác nhau ?
GV giảng :Điều khác nhau là dễ thấy nhất đó là : Câu truyện sẽ mất đi rất nhiều tính chất huyền thoại và li kì
Yêu cầu học sinh sáng tạo thành một câu truyện
GV chốt lại nội dung Con Rồng , Cháu Tiên
Yêu cầu HS kể tóm tắt câu truyện
GV cho HS biết hoàn cảnh lịch sử đất
HS chứng minh
HS thảo luận
HS thảo luận Phát biểu chi tiếât Âu Cơ có mang
HS làm vào giấy
HS kể
Trang 3* Yếu tố kì ảo lịch sử công cuộc
dựng nước của cha ông ta
Yếu tố hoang đường thần báo mộng:
“trong trời đát không gì quý bằng hạt
gạo , làm bánh mà lễ Tiên Vương”
Đây là sản phẩm của trí tưởng tượng
Trọng nông và yêu quý sức lao động
của con người của tổ tiên ta điều đó
phù hợp với hoàn cảnh đất nước luc bấy
giờ
Lang Liêu đã sáng tạo ra hai thứ
bánh, hai thứ bánh của ý thần, của
lòng dân, của chí vua, là sáng tạo của
nguời anh hùng văn hóa Từ đó giải
thích nguồn gốc bánh chưng bánh dầy
cu của nhân dân ta
GV cho HS chép bài tập :
Bài tập : Em hãy tưởng tượng sáng tạo
thần báo mộng cho Lang Liêu một điều
khác nhưng vừa ý vua
3)Yếu tố kì ảo trong truyện Thánh
nước lúc bây giờ ? Theo em ở đầu câu truỵên có một chi tiết nào khác lạ so với truỵện Con Rồng , Cháu Tiên
“khi cha chết thì ngôi được truyền cho con trưởng”vậy mà BTBD không truyền ngôi theo cách ấy mà phải thông qua cuôïc thi tài
GV giảng chi tiết này Tìm chi tiết hoang đuờng trong truyện
GV giảng : người quý hạt gạo chỉ có nông dân , người luôn đứng về con người nhỏ bé thiệt thòi đó là nông dân Ngoài
ý nghĩa của truyền thuyết còn mang đậm về công lý công bằng xã hội
Chi tiết dó còn thể hiện điều gì ?
GV giảng Lời thần linh chính là ý vua
Em suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa thần và người trong truyện cổ dân gian Thần chỉ đóng vai trò gợi ý còn mọi việc do con người Yếu tố thần kì giúp tài năng con người phát triển , đức đôï tỏ sáng
Lang Liêu đã sáng tạo bằng trí tưởng tượng của mình như thế nào ?
Chi tiết này thể này thể hiện điều gì ?
BCBG là thể loại truyền thuyết vì nó gắn với nguồn gốc một trong những phong tục tập quán của người Việt
Gọi HS kể lại truyện
HS nghe
HS phát hiện
HS thảo luận
HS thảo luận
HS làm vào vở
HS kể tóm tắt
Trang 4Gióng
a) Ý nghĩa lịch sử
b)Chi tiết kỳ ảo sự ra đời khác
thường
Ba năm trôi qua … không cười
Câu nói đầu tiên ….nón sắt
*Người ta giỏi sống âm thầm lặng lẽ
trong nhân dân
- Gióng lớn nhanh như thổi phải nhờ
cậy dân làng Chi tiết thần thánh hóa
*Sự đoàn kết sức mạnh của toàn dân
- Gióng thành tráng sĩ …giết giặc
-Cả người và ngựa bay về trời
*Vị anh hùng có thật trong lịch sử được
nhân dân thần thánh hóa lịch sử
Bài tập : Em hãy tưởng tượng sau khi
đánh giặc xong Gióng không bay về
trời mà đi đến một miền quê khác tiếp
tục công việc cho đất nứơc
4) Yếu tố kì ảo trong Sơn Tinh Thủy
Tinh
a)Yếu tố lịch sử
Chống thiên tai hạn hán
b) Yếu tố kì ảo
Sơn Tinh -Thủy Tinh cả hai thần đều
đựơc tả rất oai phong
Lễ vật “voi chín ngà”
*Trang nghiêm giản dị truyền thống,
quý hiếm kì lạ
Cuộc chiến đấu giữa hai thần dùng
phép lạ, đó là cuộc chiến tranh gay go
quyết liệt giữa con người và tự nhiên
GV nêu hoàn cảnh lịch sử của nước ta Vào thời vua Hùng các thế lực phương bắc đã nhiều lần xâm lược nước ta
Gọi HS nêu các chi tiết khác thường
GV giảng : Dấu hiệu thần thoại là thần không chọn con nhà giàu nhà đông mà chọn gia đình ông lão “Chăm chỉ làm ăn và có tiếng phúc đức”.Truyện dân gian ở hiền gặp lành
GV cho học sinh phát hiện tiếp
Những câu nói của Gióng có ý nghĩa gì ? Còn chi tiết nào?chi tiết này thể hiện điều gì ?
Ý chí chiến đấu quật cường
GV gợi ý
GV yêu cầu HS kể tóm tắt
GV nêu hoàn cảnh lịch sử đất nước
Em nhận xét gì về trí tưởng tượng xây dựng hai nhân vấtơn Tinh Thủy Tinh
GV gơiï ý Sơn Tinh rõ ràng có thêm hướng XD Thủy Tinh mầm mống tai họa
Em có nhận xét gì về lễ vật này ?
GV chốt lại vừa thực vừa ảo voi, gà ngựa
Chi tiết này thể hiện điều gì ?
HS đọc đoạn này, chi tiết này có ý nghĩa gì?
GV giảng: sự gắn bó giữa các yếu tố và sản phẩm của trí tưởng tượng
HS trả lời
Về nhà làm
HS kể
HS thảo luận
HS đọc
HS thảo luận
Trang 5khát vọng chinh phục tự nhiên
Bài tập : Em hãy tưởng tượng kể lại
Cuộc chiến đấu của ST-TT bằng vũ khí
tối tân bằng vũ khí hiện đại ngày nay
5)Yếu tố kì ảo trong truyện Sự tích Hồ
Gươm
a)Yếu tố lịch sử cuộc chiến đấu của
nghĩa quân Lam Sơn
b)Yếu tố haong tưởng kì ảo
-Lê Lợi bắt được chuột chuôi gươm
trên ngọn cây
-Lê Thân vớt lưỡi gươm dưới nước
*vừa như in –yếu tố li kì hấp dẫn
thiêng liêng huyền bí
*Tinh thần đoàn kết dân tộc một lòng
quyết tâm chiến đấu hi sinh để cứu
nước cứu dân
Rùa vàng nổi lên đội gươm –hình ảnh
tượng trưng cho hồn thiêng sông núi ,
tình cảm của nhân dân, thái đôï của
nhân dân sau khi chiến đấu kết thúc ,
tuyên bố đất nước thống nhất
Bài tập : Em hãy tưởng tượng kể lại
câu truyện Rùa vàng đòi gươm và Lê
Lợi trả gươm
HĐ2:Tổng kết
*Nghệ thuật :Nhiều chi tiết yếu tố
hoang đường kì ảo, thấp thoáng bóng
dáng sự thật lịch sư
*Nội dung :
-Con rồng cháu tiên :tinh thần tự
tôn tự hào về nguồn gốc dân tộc
-Bánh chưng bánh giầy : giải thích
tục làm bánh ngày tết tao nên văn hóa
nước Văn Lang
-Thánh Gióng :sức mạnh đoàn kết
của nhân dân , lòng yêu nước ý chí
GV gợi ý
GV gọi HS tóm tắt Gọi HS kể tóm tắt
Chi tiết này có ý nghĩa gì ? Sự nghiệp của Lê Lợi là chính nghĩa nên đựơc cả thần linh ủng hộ
Em hiểu gì về chi tiết này?
Thanh gươmbiểu tượng sức mạnh cộng đồng Rùa vàng chính là hình ảnh tượng trưng cho hồn thiêng sông núi đại diện cho tư tưởng tình cảm của nhân dân Rùa vàng đã từng hi sinh cả một phần thân thể( móng) để giúp An Dương Vương
đánh giặc Trong truyền thuyết này ta lại gặp LLQ rùa , LS Hồ Gươm li kì hoang đường mà như thực
GV gợi ý
GV giảng
HS trả lời
HS kể
HS kể
HS thảo luận
HS về nhà làm
Trang 6chống giặc ngoại xâm
Địa danh của đất nước
-Sơn Tinh Thủy Tinh:khát vọng chinh
phục thiên nhiên
-Sự tích Hồ Gươm:Tinh thần yêu
nứơc ý thức chống ngoại xâm bảo vệ
TQ
HĐ3: Luyện tập
Đề: Trong truyền thuyết Sự tích Hồ
Gươm có đoạn kể về sự việc bắt được
gươm thần trong một lần đi đánh cá
Em hãy vận dụng nghệ thuật kể ấy để
kể một cậu HS kiên trì giải bài toán
khó để tìm ra đáp số
Đề: Trong truyện Bánh chưng bánh
giầy có đoạn kể Lang Liêu nằm mộng
thấy thần báo mộng Em hãy tưởng
tượng một câu truyện một đêm em nằm
mơ ngủ thần báo mộng cho em điều
đó ,em đã làm gì?
Củng cố:
Sau khi học xong cho HS làm bài tập
GV thu chấm