Soạn DạyTIẾT 26 Chương II SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA VI SINH VẬT Bài 25: SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT I/Mục tiêu : 1/Kiến thức: - HS nắm được khái niệm sinh trưởng, nắm được 4 pha cơ bản
Trang 1Soạn Dạy
TIẾT 25
THỰC HÀNH LÊN MEN ÊTYLIC
VÀ LÊN MEN LACTIC
I/ Lên men êtylic:
1/ Mục tiêu:
Đặc được thí nghiệm và quan sát được hiện tượng lên men
2/ Chuẩn bị:
Dụng cụ, vật liệu cho một thí nghiệm (một nhóm học sinh)
- 03 ốn nghiệm (đượng kính khoảng 1 – 1,5 cm, dài 15cm)
- Bánh men được giã nhỏ và rây lấy bột mịn hoặc nấm men thuần khiết
- 20 ml dung dịch đường sacarôzơ 10%, 20 ml nước đun sôi để nguội
3/ Nội dung và cách tiến hành:
- Cho vào đáy mỗi ống nghiệm 2 và 3: 1g bột bánh men hoặc nấm men thuần khiết
- Đổ nhẹ 10ml dung dịch đường theo thành ống nghiệm 1 và 2
- Đổ nhẹ 10 ml nước đã đun sôi theo thành ống nghiệm 3
- Sau đó để các ống nghiệm trên ở nhiệt độ 30 – 32oC, quan sát hiện tượng xảy ra trong ống nghiệm
3/ Thu hoạch:
- Hãy điền hợp chất được hình thành thay chữ X trong sơ đồ sau:
Đường nammen
CO2 + X + năng lượng (ít)
- Điền các nhận xét vào bảng: có (+), không ()
Có bọt khí CO2 nổi lên
Có mùi rượu
Có mùi đường
Có mùi bánh men
- Từ bảng trên rút ra kết luận điều kiện lên men êtylic là gì?
II/ Lên men lactic:
1/ Mục tiêu:Biết làm sữa chua, muối chua rau quả
2/ Chuẩn bị:
Một hộp sữa chua vinamilk, một hộp sữa đặc có đường, thìa, cốc đong, cốc đựng và ấm đun nước, cải sen, cải bắp, dao con, dung dịch NaCl, bình hoặc vại dể muối dưa
3/ Nội dung và cách tiến hành:
a/ Làm sữa chua:
- Đun nước sôi, pha sữa ngọt vừa uống, để nghuội đến 40oC (áp tay vào còn nóng), cho một thìa sữa chua vinamilk vào, trộn đều rồi đổ ra cốc, để vào nơi có nhiệt độ 40oC (có thể để vào các hộp xốp), đậy kín sau 3 – 5 giờ sẽ thành sữa chua, muốn bảo quản cần để vào tủ lạnh
- Viết hợp chất được hình thành thya chữ X trong sơ đồ làm sữa chua:
Glucôzơ vikhuanlactic
X + Năng lượng (ít)
- Vì sao sữa đang ở trạng thái lỏng trở thành đặc sệt?
- Vì sao sữa chua là loại thực phẩm rất bổ dưỡng?
b/ Muối chua rau quả:
- Rửa sạch rau, quả cần muối, cắt rau thành nhưn đoạn dài khoảng 3 cm Dưa chuột để cả quả hoặc cắt dọc (có thể phơi chỗ râm mát cho héo)
- Cho rau quả vào vại, đổ ngập nước muối 5 – 6%, nén chặt, đậy kín rồi để ở nơi có nhiệt độ 28 –
30oC
Lúc đầu vi khuẩn lactic và một số vi khuẩn khác có trên bề mặt rau quả cùng phát triển nhờ chất dinh duỡng từ rau quả khuếch tán rta môi trường do quá trình co nguyên sinh, sau đó do pH giảm
ức chế sự phát triển của các vi khuẩn khác, vi khuẩn lactic chiếm ưu thế, rau quả chua ngon
4/ Thu hoạch:- Kiểm tra kết quả sữa chua và rau quả chua, giải thích kết quả
Trang 2Soạn Dạy
TIẾT 26
Chương II SINH TRƯỞNG VÀ SINH SẢN CỦA VI SINH VẬT Bài 25: SINH TRƯỞNG CỦA VI SINH VẬT
I/Mục tiêu :
1/Kiến thức:
- HS nắm được khái niệm sinh trưởng, nắm được 4 pha cơ bản trong nuôi cấy vi khuẩn không liên tục và ý nghĩa của từng pha
2/ Kĩ năng:
Rèn luyện kĩ năng thu thập thông tin, phát hiện kiến thức, phân tích so sánh khái quát Đặc biệt rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiển cho học sinh
II/ Đồ dùng dạy học:
Giáo Viên: Tranh vẽ đồ thị quá trình sinh trưởng của vi khuẩn
Học sinh: Đọc sách giáo khoa soạn câu hỏi, thảo luận nhóm trả lời các câu hỏi do giáo viên giao đặt ra:
III/ Hoạt động dạy học:
1/ Kiểm tra bài cũ:
2/ Trọng tâm: Sự sinh trưởng của vi sinh vật.(nội dung 4 pha sinih trưởng của vi sinh vật)
Ý nghĩa thời gian thế hệ tế bào
3/ Bài mới:
Ti n trình bài h c:ến trình bài học: ọc:
* GV Đặt câu hỏi
- Sinh trưởng là gì? Sinh trưởng của vi sinh
vật là gì? Vì sao sự sinh trưởng của vi sinh
vật không phải là sự tăng kích thước và khối
lượng của cơ thể?
- Nếu đem No tế bào vi khuẩn để nuôi cấy
trong cùng một môi trường thì số tế bào con
sinh ra trong một khoảng thời gian nhất định
là bao nhiêu:?
- Thế nào là thời gian thế hệ? Thời gian thế
hệ của mỗi loài sinh vật khác nhau có giống
nhau không? Vì sao?
- Sự khác nhau về thời gian thế hệ của
những sinh vật cùng loài nói lên điều gì?
- HS đọc sách giáo khoa thảo luận nhóm và
trả lời câu hỏi của giáo viên
- GV đánh giá và hoàn thiện kiến thức
- GV đặt vấn đề nghiên cứu
- HS Nghiên cứu sách giáo khoa và thảo
luận để trả lời các câu hỏi
- Thế nào là môi trường nuôi cấy không liên
tục?
- Vi sinh vật nuôi cấy trong môi trường
không liên tục trải qua những pha nào?
- Pha tiền phát, vi sinh vật diễn ra quá trình
gì là chủ yếu?
- Vì sao trong pha tiền phát, vi khuẩn phải
tổng hợp AND mạnh mẽ?
- Vì sao sau pha tiền phát vi sinh vật lại
chuyển sang pha luỹ thừa? Pha luỹ thừa
I/ Khái niệm về sự sinh trưởng:
Là sự tăng số lượng tế bào của quần thể
+ Thời gian thế hệ (g): là khoảng thời gian tính từ
tế bào được sinh ra cho đến khi tế bào đó bắt đầu phân chi lần đầu tiên, hay số tế bào trong quần thể tăng lên gấp đôi
Số lượng tế bào con sinh ra sau n lần phân bào từ
No tế bào được nuôi cấy như nhau là: N = No 2n
II/ sinh trưởng của quần thể vi khuẩn:
1/ Nuôi cấy không liên tục:
Môi trường không được bổ sung chất dinh dưỡng
và không lấy đi các sản phẩm trao đổi chất
Sinh trưởng theo 4 pha:
+ Pha tiền phát:
- Vi khuẩn thích ứng với môi trường
- Số lượng tế bào trong quần thể không tăng
- Tổng hợp AND mạnh mẽ và các enzim chẩn bị cho sự phân bào
+ Pha luỹ thừa:
- Vi khuẩn bắt đầu phân chia mạnh mẽ, số lượng
tế bào tăng theo luỹ thừa, thời gian luỹ thừa đạt hằng số, quá trình trao đổi chất diễn ra mạnh mẽ + Pha cân bằng:
- Tốc độ sinh trưởng của vi sinh vật giảm dần, số lượng tế bào không đổi theo thời gian, do tỷ lệ sinh và tỷ lệ tử bằng nhau Do nhiều nguyên nhân khác nhau: thức ăn cạn kiệt, ô xy thiếu dần… + Pha suy vong:
- Số lượng tế bào chất vượt quá số lượng tế bào hình thành do chất dinh dưỡng cạn kiệt…
Trang 3nghĩa là gì?
- Pha suy vong có đặc điểm gì?
Vì sao trong nuôi cấy không liên tục, quá
trình sinh trưởng của vi sinh vật phải chuyển
sang pha suy vong?
- HS Nghiên cứu sách giáo khoa trả lời câu
hỏi
- GV: Thế nào là môi trường nuôi cấy liên
tục?
- Việc nuôi cấy liên tục khác gì so với nuôi
cấy không liên tục?
- Trong nuôi cấy liên tục có trải qua pha suy
vong không? Vì sao?
- GV Treo tranh về sự phân đôi
- HS Quan sát và thảo luận, cho biết: sinh
sản phân đôi diễn ra như thế nào?
- Sự phân đôi diễn ra nhờ hiện tượng hình
thàh vách ngăn hay thắt màng lại?
- Sự phân đôi ở vi khuẩn khác với sự nguyên
phân như thế nào?
- Vì sao phân đôi lại là phương thức phân
chia đặc trưng cho các loại tế bào vi khuẩn?
- Ngoài hình thức sinh sản bằng phân đôi vi
sinh vật còn có hình thức sinh sản nào?
- HS nghiên cứu sách giáo khoa, thảo luận
cho câu trả lời
- GV nhận xét và bổ sung kiến thức
- Vi khuẩn quang dưỡng màu tía sinh sản
bằng hình thức nào?
- Các bào tử sinh sản có điểm nào chung?
- Khi gặp điều kiện bất lợi tế bào vi khuẩn
sinh dưỡng hình thành bên trong một nội bào
tử (endospore) Đây có phải là hình thức
sinh sản không?
- Nấm men sinh sản chủ yếu bằng hình thức
nào? hình thức phân đôi ở nấm men diễn ra
như thế nào?
- HS thảo luận và cho biết:
- Nấm mốc có những hình thức sinh sản
nào?
- Loại nấm nào có thể sinh sản vô tính lẫn
sinh sản hữu tính?
- Nấm men có thể sinh sản bằng những hình
thức nào?
- Sự sinh sản hữu tính ở nấm men diễn ra
như thế nào?
- So với nấm men thì sự sinh sản ở nấm sợi
có gì giống và khác?
- HS nghiên cứu sách giáo khoa, thảo luận
nhóm để trả lời câu hỏi
1/ Nuôi cấy liên tục:
Môi trường thường xuyên được bổ sung các chất dinh dưỡng và đồng thời lấy ra một lượng tương ứng các dịch nuôi cấy
Vi sinh vật sinh trưởng trong pha luỹ thừa với khoảng thời gian dài Thường được ứng dụng sản xuất sinh khối vi sinh vật
III/ Sinh sản ở vi sinh vật nhân sơ:
1/ Sự phân đôi:
Vi khuẩn sinh sản chủ yếu bằng cách phân đôi Khi hấp thụ và đồng hoá các chất dinh dưỡng, tăng kích thước do sinh khối tăng phân chia, ở giai đoạn này, màng sinh chất được gấp nếp (gọi
là mêzôxôm)
ADN của vi khuẩn lấy nếp gấp trên màng sinh chất làm điểm tựa để nhân đôi, đồng thời thành tế bào hình thành vách ngăn để tạo ra 2 tế bào vi khuẩn mới từ một tế bào vi khuẩn
2/ Nãy chồi và tạo thành bào tử:
- Một số vi khuẩn sinh sản bằng ngoại bào tử (bào
tử được hình thành bên ngoài tế bào sinh dưỡng),
- Một số sinh sản bằng bào tử đốt (bào tử được hình thành bởi sự phân đôi của sợi dinh dưỡng)
- Vi khuẩn quang dưỡng màu tía (Rhodomicrobiumvannielii), sinh sản bằng hình thức phân nhánh và nảy chồi Tất cả các bào tử sinh sản đều chỉ có một lớp màng, không có vỏ và không tìm thấy hợp chất canxiđipicôlinat
- Khác với các loại trên, khi gặp điều kiện bất lợi
tế bào vi khuẩn sinh dưỡng hình thành bên trong một nội bào tử (endospore) Đây không phải là hình thức sinh sản mà chỉ là một dạng nghĩ của tế bào, nội bào tử có lớp vỏ dày và có chứa canxiđipicôlinat
II/ Sinh sản của vi sinh vật nhân thực:
1/ Sinh sản bằng bào tử:
Niều loại nấm mốc có thể sinh sản bằng bào tử kín (bào tử được hình thành trong túi) như nấm mucor, hay bào tử trần như nấm Penicilium, đồng thời có thể sinh sản hữu tính bằng bào tử qua giảm phân
2/ Sinh sản bằng cách nảy chồi và phân đôi: Một số nấm men có thể sinh sản bằng cách nảy chồi như nấm men rượu (Saccharomyces), phân đôi như nấm men rượu rum (Schizosaccharomyces)
Các đơn bào như tảo lục, tảo mắt, trùng giày sinh sản bằng cách phân đôivà sinh sản hữu tính bằng hình thành bào tử chuyển động hay hợp tử nhờ kết hợp giữa 2 tế bào
c Củng cố: HS đọc kết luận SGK
d Dặn dò: Trả lời câu hỏi sách giáo khoa, Chuẩn bị bài “SINH SẢN CỦA VI SINH VẬT”