Nhiễm sắc thể

Hình thái và cấu trúc hiển vi của nhiễm sắc thể Hình thái của nhiễm sắc thể được nhìn rõ nhất ở kì giữa của quá trình nguyên phân, khi nhiễm sắc thể đã xoắn và rút ngắn cực đại.. Tâm độ

Nhiễm sắc thể

Cấu trúc của NST (1) Chromatid (2) Tâm động - nơi 2 chromatid đính vào nhau, là nơi để NST trượt trên thoi vô sắc trong quá trình nguyên phân và giảm phân (3) Cánh ngắn (4) Cánh dài

Nhiễm sắc thể có cấu trúc gồm bốn bậc cấu trúc

không gian Cấu trúc bậc một là chuỗi xoắn kép

ADN Các cấu trúc bậc cao hơn là sự cuộn xoắn của ADN đó, kết hợp với các protein

NST là vật liệu di truyền ở cấp độ tế bào, có vai trò rất quan trọng trong di truyền

Đường kính của nhiễm sắc thể có chiều dài từ 0,5-50 micrômét, đường kính từ 0.2-2 micromét, đồng thời

có bốn hình dạng đặc trưng là hình móc, hình que, hình hạt và chữ V

Mục lục

 1 Hình thái và cấu trúc nhiễm sắc thể

 2 A Ở sinh vật nhân sơ và virus

 3 B Ở sinh vật nhân chuẩn

 4 Đặc điểm của bộ nhiễm sắc thể

 5 Một số bộ nhiễm sắc thể đặc trưng của loài

o 5.1 Động vật

o 5.2 Thực vật

 6 Chú thích

Hình thái và cấu trúc nhiễm sắc thể

A Ở sinh vật nhân sơ và virus

Trên thực tế, nhiễm sắc thể là một thuật ngữ không được định nghĩa hoàn toàn chính xác

Trong tế bào nhân sơ, genophore phù hợp hơn vì

không có sự hiện diện của crômatit Ở sinh vật nhân

sơ, ADN thường là ở dạng vòng; đôi lúc, nó đi cùng với 1 hoặc 1 vài phân tử ADN tròn và nhỏ hơn (gọi

là plasmid) Cấu trúc di truyền này (genophore) cũng được tìm thấy ở ti thể và lục lạp, phản ánh nguồn

gốc từ vi khuẩn

Ở 1 số virus, genophore[1] rất đơn giản: ADN hoặc ARN trần (dạng sợi hoặc vòng)

B Ở sinh vật nhân chuẩn

1 Hình thái và cấu trúc hiển vi của nhiễm sắc thể

Hình thái của nhiễm sắc thể được nhìn rõ nhất ở kì giữa của quá trình nguyên phân, khi nhiễm sắc thể

đã xoắn và rút ngắn cực đại Khi ấy, nhiễm sắc thể là nhiễm sắc thể cấu trúc kép Nó gồm hai nhiễm sắc tử chị em (còn gọi là crômatit) gắn với nhau ở tâm

dộng (eo thứ nhất hay còn gọi là eo sơ cấp), chia nó thành hai cánh Tâm động còn là điểm đính nhiễm sắc thể vào sợi tơ vô sắc của thoi phân bào Nhờ vậy, khi sợi tơ co rút trong quá trình phân bào thì các

nhiễm sắc thể sẽ theo đó di chuyển về hai cực của tế bào Ở một số nhiễm sắc thể còn có eo thứ hai (eo thứ cấp)

Ở tế bào không phân chia, nhiễm sắc thể có cấu trúc đơn Mỗi nhiễm sắc tuơng ứng với một crômatit ở nhiễm sắc thể ở kì giữa

Mỗi nhiễm sắc thể giữ vững hình thái, cấu trúc đặc thù qua các thế hệ tế bào và cơ thể, nhưng có biến đổi qua các giai đoạn của chu kì tế bào

2 Cấu trúc siêu hiển vi

Trong khi tế bào nhân sơ có nhiễm sắc thể dạng

vòng và nhỏ(ngoại trừ 1 số trường hợp đặc biêt), tế bào nhân chuẩn thường có nhiễm sắc thể sợi và lớn Ngoài ra, tế bào có thể có nhiều hơn 1 loại nhiễm sắc thể; ví dụ, ti thể có thể có nhiều hơn 1 loại nhiễm sắc thể; ví dụ, ti thể trong phần lớn tế bào nhân chuẩn hay lục lạp trong cây có nhiễm sắc thể riêng (giống của tế bào nhân sơ)

Trong nhân, nhiễm sắc thể được cấu tạo từ chất

nhiễm sắc bao gồm chủ yếu là ADN và protein loại histon Lượng ADN khổng lồ của mỗi tế bào sinh vật nhân chuẩn có thể xếp gọn vào nhân tế bào có kích thước rất nhỏ là do sự gói bọc ADN theo các mức xoắn khác nhau trong mỗi nhiễm sắc thể ADN (đường kính 2nm) xoắn tạo thành mức xoắn 1: chuỗi nuclêôxôm (sợi cơ bản, đường kính 10nm) Mỗi

nuclêôxôm gồm 8 phân tử histon được quấn quanh bởi 1.75 vòng xoắn ADN (khoảng 146 cặp

nulcêôtit) Tiếp đó là mức xoắn 2 (sợi chất nhiễm sắc, đường kính 30 nm) Mức xoắn tối đa là crômatit (đường kính 700 nm)

Ngoài các gen ra, để thực hiện chức năng truyền đạt thông tin di truyền, mỗi nhiễm sắc thể còn có 3 bộ phận chủ yếu: tâm động, các trình tự đầu mút và

trình tự khởi đầu tái bản [1]

Đặc điểm của bộ nhiễm sắc thể

Tế bào của mỗi loài sinh vật khác nhau thì có bộ

nhiễm sắc thể khác nhau, đặc trưng về số lượng và hình dạng của mỗi loài Số lượng bộ nhiễm sắc thể trong bộ lưỡng bội không phản ánh được trình độ tiến hóa của loài

Một số bộ nhiễm sắc thể đặc trưng của loài

Động vật

 Bộ NST của con người là 2n=46 (n=23)

 Bộ NST của tinh tinh là 2n=48 (n=24)

 Bộ NST của gà là 2n=78 (n=39)

 Bộ NST của ruồi giấm là 2n=8 (n=4)

 Bộ NST của cá chép là 2n=104 (n=52)

 Bộ NST của ruồi nhà là 2n=12 (n=6)

Thực vật

 Bộ NST của cà chua là 2n=24 (n=12)

 Bộ NST của đậu Hà Lan là 2n=14 (n=7)

 Bộ NST của ngô là 2n=20 (n=10)

 Bộ NST của lúa nước là 2n=24 (n=12)

 Bộ NST của cải bắp là 2n=18 (n=9)