Bai 45 axit cacboxylic

Đặc điểm phân tử Loại axit Ví dụ- Gốc hidrocacbon no, mạch hở hoặc là H - 1 nhóm – COOH Axit no, mạch hở, đơn chức... Gọi tên thay thế các axit cacboxylic có công thức phân tử C5H10O2Ax

Oxalidaceae

Câu 1: Viết các phương trình hóa học để chứng tỏ rằng, anđehit axetic vừa có tính oxi hóa vừa có tính khử (mỗi loại 1 phương trình phản ứng).

Câu 2 Viết phương trình điều chế anđehit axetic từ etanol, và từ etilen

KIỂM TRA BÀI CŨ

ĐÁP ÁN

CH3-CH=O+ 2AgNO3+ H2O+ 3NH3

CH3–COONH4 + 2Ag + 2NH4NO3Tính khử

Tính oxi hóa

CH3-CHO + H2 Ni,toC CH3-CH2OH

CH3–CH2OH+CuO CH3CHO + Cu + H2O

Điều chế từ etanol

Điều chế từ etilen

2 CH2 = CH2 + O2 2 CH3 – CH=O

AXIT CACBOXYLIC

Bài 45

O

gọi là nhóm cacboxyl viết gọn là – COOH

Nguyên tử cacbon có thể

là gốc hiđrocacbon hoặc

khác

VD 1: Bao nhiêu chất sau đây là axit:

HCHO, HCOOH, OHC – CHO, HOOC – COOH,

CH3OH, HCOOCH3, CH3COCH3, CH2=CH-COOH, CH3COOH, C6H5CHO

A 2 B 3 C 4 D 5

Đa chức

a Axit no, mạch hở, đơn chức

Phân tử có gốc ankyl hoặc nguyên tử hidro liên kết

CTTQ:

Gi i ả

Đặc điểm phân tử Loại axit Ví dụ

- Gốc hidrocacbon no,

mạch hở hoặc là H

- 1 nhóm – COOH

Axit no, mạch hở, đơn chức

CH3

CH3 – CH2 – CH - COOH |

CH3

CH3 |

CH3 – C – COOH |

CH3

 Công thức tính nhanh số đp axit no, đơn chức, mạch

hở CnH2nO2 = 2n-3 (3 ≤ n ≤ 5)

Axit etan oic Axit propano ic

Axit 4-etyl-2-metyl hexan oic

Gọi tên thay thế các axit cacboxylic có công thức phân tử C5H10O2

Axit pentan oic

Axit 2-metyl butan oic

Axit 3-metyl butan oic Axit 2,2-đimetyl propan oic

b Tên thông thường:

Theo nguồn gốc tìm ra axit

Formicidae

Axit fomic HCOOH Axit focmic của kiến có thể làm thịt

bò tái đi, Ngoài kiến ra thì con ong cũng có chứa axit fomic.

Dùng giấm để trộn vào các món ăn hoặc để khử mùi tanh của cá

Quần áo hay đồ đạc có dính kẹo cao su, hãy dùng

giấm để tẩy chúng.

CH3COOH

Axit axetic

Phần lớn axit propionic được sản xuất để sử dụng làm chất bảo quản cho cả thực phẩm dành cho con người cũng như thức ăn dành cho gia súc

Axit propanoic

Lấy theo tiếng Hy Lạp

protos = "đầu tiên" và

pion = "béo",

AXIT BUTYRIC

(từ tiếng Hy Lạp βούτυρος nghĩa là bơ) tìm thấy trong bơ ôi

AXIT BENZOIC: Dùng để bảo quản thực phẩm, thuốc

lá, keo dính; sản xuất phẩm nhuộm, dược phẩm và chất thơm Trong y học, dùng làm thuốc sát trùng, diệt nấm.

AXIT BENZOIC

Vị chua của khế là do các acid hữu cơ: axit oxalic, axit tartaric, axit citric.

acid oxalic

axit tartaric

Oxalidaceae

Món bò tái chanh, nước

chanh vốn có nhiều axit

citric, cũng làm cho liên

kết peptit bị phá hủy

Axit citric C6H8O7

Citrus

Nho dùng để chế biến nhiều món ăn và đồ uống ngon,

có màu sắc và có mùi thơm hấp dẫn như rượu nho, nước ép

axit tartaric C6H3O6

AXIT MALIC AXIT LACTIC

Axit Tên thông thường Tên thay thế

C6H5 – COOH

Axit fomic Axit axetic Axit propionic Axit malonic

Axit metacrylic Axit acrylic

Axit oxalic Axit benzoic Axit isobutyric

Axit metanoic Axit etanoic Axit propanoic

II ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO

 Nhóm –COOH coi như được kết hợp bởi nhóm cacbonyl (>C=O) và nhóm hidroxyl (-OH)

 Nhóm – O – H trong axit phân cực hơn nhóm – O – H trong phenol và ancol

 Tính axit lớn hơn phenol và ancol

δ +

δ −

δ +

Mô hình phân tử axit fomic

Mô hình phân tử axit axetic

Cho các chất sau:

C2H5-O-H (I); C6H5-O-H (II) ; CH3-COOH

(III)

Thứ tự sắp xếp theo chiều giảm độ linh động

của nguyên tử H trong nhóm -O – H của 3 chất trên là:

VD 5:

(III) > (II) > (I) (II) > (III) > (I) (II) > (I) > (III)

(I) > (II) > (III) A.

B.

C.

D.

III TÍNH CHẤT VẬT LÍ

 Trạng thái: lỏng hoặc rắn

 Tính tan: do có liên kết hidro với nước, các axit tan

được trong nước Độ tan giảm theo chiều tăng khối lượng.

 Mỗi axit có vị chua riêng

 Nhiệt độ sôi: Tăng theo chiều tăng khối lượng

Nhiệt độ sôi : Cao hơn anđehit và ancol tương ứng có cùng số C

Cho các chất sau:

CH3-CH2-CH3 (I) ; CH3-CH2-CH2 OH (II); CH3-CH2-COOH (III)Thứ tự sắp xếp nhiệt độ sôi tăng dần là

VD 1:

(I) < (III) < (II)

(II) < (III) < (I) (I) < (II) < (III)

(II) < (I) < (III) A.

B.

C.

D.

1 Tính axit và ảnh hưởng của nhóm thế

- Nguyên tử H ở nhóm –OH của axit linh động hơn ở nhóm –OH của ancol và phenol

O

-C-( )

Phương trình điện li:

Trong các axit no đơn chức, nhóm ankyl có mạch cacbon càng dài  tính axit càng giảm.

Axit cacboxylic Ka(25oC)

Câu 1: Sắp xếp các axit trong các dãy sau theo thứ tự tăng dần lực axit:

a, CH3COOH, Cl3CCOOH, Cl2CHCOOH, ClCH2COOH

(1) (2) (3) (4)

b, (1) ClCH2CH2CH2COOH, (2) CH3CH(Cl)CH2COOH, (3) CH3CH2CH(Cl)COOH, (4)CH3CH2CH2COOH

BÀI TẬP VẬN DỤNG

(1) < (4) < (3) < (2)

(4) < (1) < (2) < (3)

Axit cacboxylic là axit yếu

Quỳ tím

Kim loại

Bazơ

Oxit bazơ Muối

Axit

Cacboxylic

Hóa đỏ

Muối + Hiđro Muối + Nước

Muối + Nước Muối mới + Axit mới

Hãy nêu các tính chất hóa học chung

của axit ?

Xem đoạn video

nhận xét hiện tượng

và viết phương trình

minh họa?

s

Thí

nghiệm Hiện tượng và phương trình phản ứng

1.Quỳ tím Quỳ tím chuyển sang hồng

2 Zn

Sủi bọt khí và kẽm tan dần 2CH3COOH + Zn → (CH3COO)2Zn + H2↑

3 CaCO3

Sủi bọt CH3COOH+CaCO3→(CH3COO)2Ca +

2H2O+CO2 ↑

4 CuO Dung dịch có màu xanh

2CH3COOH + CuO → (CH3COO)2Cu + H2O

Câu 1: Cho 3g một axit cacboxylic no đơn chức

tác dụng hết với 100ml dd NaOH 0,5M Tìm CTCT của axit cacboxylic trên?

2.Phản ứng tạo thành dẫn xuất axit

a Phản ứng với ancol

- Sản phẩm tạo thành là chất lỏng, không tan trong nước nên tách thành 2 lớp

- Sản phẩm tạo thành là este

CH3COOH + C2H5OHH2SO4 đặc

to CH3COOC2H5 +

H2OEtyl axetat

Quan sát thí nghiệm sau:

Nhận xét hiện tượng?

Sản phẩm tạo thành là gì?

Viết pt minh họa?

- Phản ứng giữa axit cacboxylic với ancol là phản ứng thuận nghịch

- Chiều thuận gọi là phản ứng este hóa,

chiều nghịch là phản ứng thủy phân este

Tổng quát

Câu 2: Cho 90g axit axetic tác dụng với 69g ancol etylic ( H2SO4 đặc làm xúc tác) Khi phản ứng đạt đến cân bằng thì 66% lượng axit đã chuyển hóa

thành este Hãy tính khối lượng este sinh ra

b Phản ứng tách nước liên phân tử

P2O5 -H2O

4 Phản ứng oxi hóa

a, Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn

Axit fomic(HCOOH) khử mất màu brom và tham gia phản ứng tráng bạc

VD3: Bao nhiêu chất sau đây đều có phản ứng tráng bạc C2H2, C2H5Cl, C2H5OH, CH3CHO, CH3COOH, HCHO, HCOOH, HCOOCH3, HCOONa, CH3COCH3

A 4 B 5 C 6 D 7

VD4: Cho dãy các chất: andehit fomic, axit axetic, etyl axetat, axit fomic, ancol etylic, metyl fomiat, axetilen,

vinyl axetilen, etylen Số chất trong dãy tham gia phản

ứng được với dung dịch AgNO3/NH3 là?

A 3 B 6 C 7 D 5

4 Phản ứng oxi hóa

b, Phản ứng oxi hóa hoàn toàn

 Axit no, đơn chức, mạch hở CnH2nO2

CnH2nO2 + O2 →3n-2 nCO2 + nH2O

CnH2n - 2O2 + 1,5(n – 1)O2 →nCO2 + t0 (n-1)H2O

Ta có: naxit = nCO2 – nH2O

nO2(pứ) = 1,5nH2O

VD1 Đốt cháy hoàn toàn 5,28g một axit cacboxylic X thu được 5,376 lít khí CO2(đktc) và 4,32g H2O Số

đồng phân cấu tạo của X là?

A 2 B 1 C 4 D 6

Giải:Ta có: nCO2 = nH2O = 0,24 mol

=> X là axit no, đơn chức, mạch hở CnH2nO2

CnH2nO2 + O2 →3n-22 t0 nCO2 + nH2O

5,28g 0,24 mol 0,24 mol

=> 14n + 32

n0,24 => n = 4 => X: C4H8O2

VD2(KA – 2011): Đốt cháy hoàn toàn x gam hỗn hợp gồm hai axit cacboxylic hai chức, mạch hở và đều có

một liên kết đôi C=C trong phân tử, thu được V lít khí CO2 (đktc) và y mol H2O Biểu thức liên hệ giữa các giá trị x, y và V là

A B C D

Giải:CnH2n - 4O4 + 1,5(n – 2)O2 → nCO2 + t0 (n-2)H2O

Có nO2 = 1,5nH2O = 1,5y mol

VD3: Đốt cháy hoàn toàn 25,3 gam hỗn hợp X gồm RCOOH, C2H3COOH, và (COOH)2 thu được m gam H2O và 15,68 lít

CO2 (đktc) Mặt khác, 25,3 gam hỗn hợp X phản ứng hoàn toàn với NaHCO3 dư thu được 11,2 lít (đktc) khí CO2.Giá trị của m là

A 7,2 gam B 8,1gam C 10,8 gam D 9 gam

Giải:

0,7 molLại có:

=> nO(X) = 2nCO2 = 2.0,5 = 1 mol

V ĐIỀU CHẾ VÀ ỨNG DỤNG

1.Điều chế:

a Trong phòng thí nghiệm:

C6H5COO K

KMnO4 H2O,to

 Đi từ dẫn xuất halogen

 Oxi hóa hidrocacbon, ancol,….

R-X KCN R-C N H3O+, tO R-COOH

VD: CH3 – Cl + KCN → CH3 – C ≡ N + KCl

CH3 – C ≡ N + 2H2O → CH3COOH + NH3

b Trong công nghiệp

 Lên men giấm:

CH3CH2OH + O2Men giấm CH3COOH + H2O

 Oxi hóa andehit axetic:

2CH3CHO + O2 Xt, to 2CH3COOH

 Đi từ metanol:

CH3OH + CO Xt, to CH3COOH

Giấm ăn

 Oxi hóa không hoàn toàn ankan:

KMnO4, t0

2.Ứng dụng

Mời các bạn xem

đoạn video

a Axit axetic

Tơ nhân tạo

Dược phẩm

Hương liệu

Thuốc diệt côn trùngChất dẻo

Bột giặt

Axit cacboxylic

Tính axit và ảnh hưởng của nhóm thế

Phản ứng ở gốc hidrocacbon

Pư cộng gốc không no

Pư thế

ở gốc no

Pư thế ở gốc thơm

TÍNH CHẤT HÓA HỌC AXIT CACBOXYLIC

you!

CHÚC CÁC EM HỌC TỐT!!!