- Để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học vẽ tranh đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo hứng thú cho học sinh trong giờ... ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨ
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH TẠO HÌNH THEO
PHƯƠNG PHÁP ĐAN MẠCH
PHẦN MỞ ĐẦU
I BỐI CẢNH ĐỀ TÀI:
- Trong chương trình các môn học ở trường Tiểu Học hiện nay, ngoài các môn học chính như: Toán, Tiếng Việt, Tự nhiên và xã hội….thì các môn học năng khiếu ngày càng được quan tâm nhiều hơn nhằm phát huy sở trường cho học sinh, giúp các em phát triển toàn diện
- Môn Mĩ thuật là một môn học có vai trò quan trọng trong chương trình giáo dục tiểu học Qua môn học học sinh biết cách cảm thụ cái đẹp, yêu cái đẹp từ đó biết cách rèn luyện đôi bàn tay trí óc của mình để tạo ra cái đẹp qua việc phát huy óc sáng tạo, tính độc lập của mình Môn mỹ thuật đã góp phần cùng với các môn học khác giáo dục học sinh phát triển toàn diện về văn- thể-mĩ
- Mĩ thuật ở trường Tiểu Học ở trường tiểu học hiện nay được dạy theo phương pháp Đan Mạch Với hoạt động của học sinh không chỉ là vẽ cùng nhau mà còn cùng nhau tạo hình cho sản phẩm của nhóm Trong đó Tạo hình
là hoạt động tạo được nhiều hứng thú cho học sinh nhất, là nơi giúp các em tự
do thể hiện được cách suy nghĩ, cái nhìn, cái rung động trước cảnh vật xung quanh Tuy nhiên đối với một số em học sinh chưa phát huy năng khiếu tạo hình đó lại là một áp lực đối với các em, cho nên biện pháp tạo hình ảnh giúp cho các em trong những tiết tạo hình là quan trọng nhất
Trang 2II LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Thực tế chúng ta nhận thấy học sinh tiểu học rất ham thích học vẽ Nếu như chúng ta xây dựng cho các em có ý thức học tập tốt tạo ra không khí thoải mái “vui mà học - học mà vui” thì sẽ đạt được hiệu quả tốt nhất
- Nhưng tùy theo từng trình độ nhận thức và năng khiếu của từng em, từng
độ tuổi khác nhau mà giáo viên biết quá trình nhận thức diễn ra ở từng em Vậy không thể tác động đến quá trình nhận thức của các cá nhân bằng một biện pháp như nhau Có học sinh ta phải tác động từ từ, có học sinh phải vừa trực tiếp và vừa gián tiếp ở nhiều phía mới nắm bắt được Có học sinh chỉ cần tác động ít lâu đã nắm bắt ngay được nội dung bài học Nếu như không có sự gợi mở gây hứng thú của giáo viên thì học sinh không có sự ham thích tìm tòi học tập
- Xuất phát từ thực tế giảng dạy của đồng nghiệp và cùng với quá trình giảng dạy của bản thân, đặc biệt là việc từng bước đổi mới phương pháp dạy học, tôi luôn đặt cho mình mục tiêu là: “Phải làm gì để thực hiện yêu câu đổi mới nhằm nâng cao chất lượng bài dạy của mình” và để các em học sinh cảm nhận được cách sâu sắc về vẻ đẹp của con người, thiên nhiên xung quanh mình qua
đó phát huy được trí tưởng tượng và óc sáng tạo, hình thành thị hiếu thẩm mỹ, hoàn thiện nhân cách thông qua nội dung các bài học mỹ thuật
- Tuy nhiên môn mỹ thuật là một bộ môn năng khiếu, khả năng diễn đạt những suy nghĩ, sáng tạo của các em bằng nét vẽ trên giấy là rất khó khăn Nhất là môn vẽ tranh đề tài Vì thế trong bài học và nhất là trong quá trình học sinh thực hành rất dễ gây ra tình trạng chán nản, mất hứng thú vì không biết thể hiện ý tưởng của mình như thế nào
- Để tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học vẽ tranh đòi hỏi người giáo viên cần phải thực sự say mê giảng dạy và tạo hứng thú cho học sinh trong giờ
Trang 3học mỹ thuật mà cụ thể là việc “Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học vẽ tranh khối 4, 5” Đó là lý do tôi chọn đề tài này để nghiên cứu
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
- Phạm vi nghiên cứu của đề tài này là phân môn vẽ tranh ở khối 4, 5 và đối tượng nghiên cứu là hứng thú của học sinh trong giờ học vẽ tranh
III ĐIỂM MỚI TRONG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
- Từ khi tôi áp dụng sáng kiền đề tài này vào trong thực tiễn giảng dạy thì thấy kết quả có chuyển biến, chất lượng bài dạy được nâng lên, các em ngày càng yêu thích và hứng thú hơn trong giờ học, các em không còn cảm khó khăn trong giờ vẽ tranh Các em được tự do thể hiện ý tưởng của mình, không lệ thuộc hay gò bó vào một khuôn mẫu nào cả
PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÝ LUẬN:
- Mĩ thuật là một môn học nghệ thuật, hướng con người đến cái đẹp, biết tạo ra cái đẹp và hưởng thụ cái đẹp Vẽ tranh là một trong 5 phân môn thuộc môn Mĩ thuật ở trường Tiểu học, nhờ vẽ tranh mà học sinh được tự do thể hiện năng khiếu Mĩ thuật, rèn luyên khả năng tư duy sáng tạo trước mọi sự vật xung quanh
- Với nhiều lợi thế, môn Mĩ thuật sẽ tạo điều kiện cho học sinh học có hiệu quả hơn các môn học khác, thể hiện ở khả năng quan sát, nhận xét, cách suy nghĩ, tìm tòi, sáng tạo, tư duy hình tượng và phương pháp làm việc khoa học
sẽ góp phần hình thành phẩm chất của con người lao động trong thời kì CNH, HĐH đất nước
- Nhưng có một khó khăn là còn một bộ phận các em học sinh hạn chế về năng khiếu, ngại tư duy suy nghĩ, thích rập khuôn, máy mọc khi vẽ nên chất lượng môn học chưa cao cho nên việc tìm ra nguyên nhân và cách khắc phục
Trang 4là điều vô cùng quan trọng và cấp thiết.
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
- Trong chương trình Mĩ thuật ở Tiểu học, vẽ tranh là một phân môn chiếm
thời lượng tương đối nhiều hơn các phân môn khác, nó giúp các em phát triển tư duy, tính sáng tạo và năng động Tuy nhiên, còn một bộ phận học sinh do hạn chế về năng khiếu vẽ hoặc do lười suy nghĩ, lười tư duy… cho nên các em cảm thấy khó khăn trong khi vẽ, thêm vào đó đồ dùng dạy học phong phú nên khi vẽ các em thường hay mô phỏng lại bài mẫu của giáo viên hoặc trong sách mà không chịu khó tìm tòi suy nghĩ, dẫn đến chất lượng bài vẽ chưa cao
Trên đây là những vấn đề tồn tại trong thực tế giảng dạy, vì vậy tôi đã
tìm ra một số giải pháp “Tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học vẽ
tranh khối 4, 5”.
III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN
ĐỀ:
Vậy làm thế nào để học sinh thực sự hứng thú say mê học tập trong tiết học vẽ tranh đề tài?
1 Phát huy và nâng cao vai trò của người thầy :
- Muốn gây được hứng thú cho các em trong tiết học thầy cô giáo phải giữ vai trò chủ đạo trong việc tổ chức điều khiển mọi hoạt động nói chung cũng như hoạt động nhận thức riêng của học sinh
- Giáo viên mỗi khi đến trường, đến lớp phải luôn tạo cho mình một tâm thế vững vàng, bình tĩnh tự tin Muốn vậy tôi phải tập cho mình một tư thế đĩnh đạc, tác phong nhanh nhẹn, giọng nói truyền cảm Bước lên bục giảng phải là một người hoàn toàn mới, đầy nhiệt huyết với nhiệm vụ cao cả là đưa các em bước vào một thế giới nghệ thuật của trí tưởng tượng, tính sáng tạo, thế giới của cái đẹp và tìm hiểu nó thông qua các bài học vẽ tranh đề tài Như vậy
Trang 5trong suốt giờ dạy mỹ thuật cả thầy và trò đều trở thành những nghệ sĩ trên bục giảng và ở trên lớp
- Trước giờ lên lớp cần cũng chuẩn bị nghiên cứu kỹ giáo án, tìm ra những phương pháp phù hợp cho từng bài dạy và từng khối lớp khác nhau Liên hệ ra một số môn học khác để bài dạy được phong phú
- Trong khi dạy giáo viên chỉ phụ thuộc vào SGK thì bài dạy sẽ không đạt được hiệu quả cao, vì SGk là chuẩn kiến thức cũng là một tài liệu để tham khảo Bên cạnh việc chuẩn bị giáo án tốt giáo viên cần phải tự làm, sưu tầm tài liệu, vẽ tranh phục vụ cho bài dạy của mình
- Vì vậy, muốn có được một giờ dạy vẽ tranh đề tài tốt thì người giáo viên
có một vai trò vô cùng quan trọng nhất là việc tạo ra sự thích thú, tạo ra được khí thế trong tiết học và có được một tiết học đạt hiệu quả cao nhất
2 Chuẩn bị và sử dụng tốt đồ dùng dạy học :
- Trong một tiết học muốn gây được hứng thú và sự thích thú cho học sinh thì việc chuẩn bị đồ dùng là rất quan trọng
- Giáo viên phải đầu tư cho việc chuẩn bị đồ dùng, thích hợp đáp ứng yêu cầu bài dạy
- Đồ dùng phải đáp ứng được tính thẩm mỹ không tùy tiện cẩu thả, đồ dùng phải phong phú và đa dạng để học sinh dễ phân tích và quan sát khơi dậy hứng thú cho các em
VD: Khi dạy bài - Vẽ tranh môi trường tôi chuẩn bị vẽ tranh có nội
dung khác nhau ( quét sân, tưới cây, lao động )
- Ngoài đồ dùng giáo viên phải sưu tầm thêm tranh vẽ của học sinh Giúp các em học tập kinh nghiệm của các bạn và biến nó thành kinh nghiệm của bản thân Khi vẽ tranh các em sẽ phát huy được những mặt tối đa và hạn chế những mặt chưa tốt trong cách sắp xếp bố cục và sử dụng màu sắc trong bài
- Một số hình thức trực quan hết sức cần thiết khác chính là cuộc sống hàng
Trang 6ngày đang diễn ra xung quanh các em.
VD: trường em, nhà em, cánh đồng lúa, đường làng
- Muốn sử dụng đồ dùng có hiệu quả, phải biết giới thiệu đúng lúc, đúng chỗ
- Giáo viên có thể vẽ thêm một số tranh phục vụ cho từng bài dạy và bằng những chất liệu khác nhau như bút xáp, màu nước, màu bột …
- Dạy Mĩ thuật cũng phải tuân thủ theo phương pháp chung và có những phương pháp riêng biệt Tiết học có thành công hay không là do phần lớn ở người thầy cô và muốn làm được điều này giáo viên cần phải nắm vững và thực hiện thật tốt các bước, thao tác, kỹ năng của bộ môn
- Hiện nay ngành giáo dục đang nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong hoạt động học tập
Đó chính là con đường hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu dạy học Chức năng cơ bản của người giáo viên là chỉ đạo, tổ chức các hoạt động để học sinh chủ động chiếm lĩnh nội dung học tập bằng những phương pháp thích hợp với từng bài học
3 Tạo tình huống có vấn đề khi vào phần giới thiệu bài :
- Đối với từng khối lớp khác nhau tôi chọn cách vào bài phù hợp có thể dùng những bài hát, trò chơi, những hình ảnh liên quan đến đến bài học
VD: Khi dạy bài “Đề tài an toàn giao thông” cho học sinh lớp 5, nếu có điều kiện giáo viên cho các em quan sát các đoạn băng về những hình ảnh giao thông
- Khi các em quan sát xong tôi đặt câu hỏi
Hỏi: Các em có suy nghĩ gì khi nhìn thấy những hình ảnh này?
(Nếu chúng ta không chấp hành đúng luật giao thông thì sẽ gây ra những vụ tai nạn thương tâm)
Hỏi: Vậy chúng ta phải làm gì để hạn chế tai nạn giao thông?
(Hiểu chấp hành đúng luật giao thông Tuyên truyền cho mọi người cùng thực hiện)
Trang 7Hỏi: Các em tuyên truyền bằng những hình thức nào?
(Tuyên truyền bằng bài viết, hành động, bằng vẽ tranh)
- Ngoài ra việc giới thiệu đối với một bài mới rất cần thiết và càng cần thiết hơn nếu người giáo viên tìm được cách giới thiệu gây được sự kích thích, hứng thú đối với học sinh Cho nên người giáo viên trước hết phải tìm hiểu kỹ bài dạy, xem xét, tìm ra cách lạ hay gây ấn tượng và cụ thể hơn là cách chọn những hình ảnh phù hợp liên quan đến bài học
4 Phát huy tính tích cực chủ động của học sinh trong phát hiện kiến thức mới :
- Tạo hứng thú bằng cách đặt những câu hỏi kêu gợi thông tin, kích thích tính tò mò của học sinh
- Mỗi giáo viên có một cách khai thác bài khác nhau, có thể cho các em khai thác trên tranh ảnh, hoặc đặt câu hỏi trả lời
- Ở mỹ thuật, phương pháp vấn đáp được sử dụng nhiều Phương pháp vấn đáp kích thích được học sinh suy nghĩ, giúp học sinh hiểu, áp dụng vào bài vẽ của mình
VD: Bài 7 “Vẽ tranh đề tài phong cảnh quê hương’’ lớp 4.
Hỏi: Em hãy nêu thế nào là tranh phong cảnh?
(Tranh phong cảnh là tranh vẽ về cảnh vật xung quanh em Tranh phong cảnh vẽ cảnh là chính có thể điểm thêm người cho bức tranh thêm sinh động.)
- Vì sao lại phải đặt câu hỏi như thế? Phải làm thế nào để có những câu hỏi vừa sát nội dung của bài lại vừa dễ hiểu với học sinh? Để làm được điều này tôi đã suy nghĩ và chắt lọc ra những câu hỏi không phải chỉ xoay quanh nội dung bài học mà còn liên quan và thật gần gũi, quen thuộc với đời sống hàng ngày của các em Điều này sẽ thôi thúc học sinh phải tư duy, nghĩ lại những hoạt động đã và đang xảy ra xung quanh mình
VD: Ở bài 27 vẽ tranh “Đề tài môi trường’’ lớp 5, nên các em quan sát
một bức tranh và đặt câu hỏi
Trang 8Hỏi: Bức tranh này vẽ các bạn đang làm gì?
(Tranh vẽ các bạn học sinh đang quét sân trường)
Hỏi: Hình dáng, điệu bộ của các bạn như thế nào?
(Hình dáng của các bạn sinh động, mỗi bạn một việc, bạn quét sân, bạn hót rác, bạn sách xô …)
Hỏi: Em có nhận xét gì về màu sắc của bức tranh này?
(Hs nêu nhận xét về màu sắc bức tranh, bức tranh vẽ màu hình ảnh chính nổi bật hơn hình ảnh phụ, kết hợp hài hòa 2 gam màu nóng, lạnh và đã biết cách sử dụng độ đậm, nhạt trong bài.)
- Khi câu hỏi đưa ra giáo viên cũng muốn nhiều cánh tay giơ lên xung phong trả lời và mong được nhiều em nói đúng, nói hay Nhưng giáo viên chỉ chú ý đến việc nêu câu hỏi mà không chú ý nghe câu hỏi hoặc việc làm khác thì học sinh không còn hứng thú trả lời, các em sẽ thấy câu hỏi của mình không có giá trị và không muốn phát biểu nữa và giáo viên phải chú ý đến từng nhận thức của các em để khai thác nội dung bài
- Để tình trạng này không bao giờ xảy ra, giáo viên phải tôn trọng câu trả lời của học sinh, chăm chú thực sự khi nghe học sinh trả lời và có thái độ với tất
cả các câu trả lời dù đúng hay chưa đúng Không được chê bai hay phản đối câu trả lời của học sinh dù là câu trả lời sai Bởi khi học sinh trả lời các em đều nghĩ cả thầy cô và các bạn đang chờ đợi ý kiến của mình mà khi trả lời
Trang 9xong cô lại chê thì em đó sẽ xấu hổ với lớp như vậy các em sẽ sợ phát biểu và gây ra
kết quả không mong muốn trong giờ học
VD: Khi vẽ tranh phong cảnh (biển)
- Giáo viên giới thiệu tranh, học sinh quan sát
Hỏi: Em hãy cho biết bức tranh vẽ phong cảnh gì?
(Phong cảnh biển)
Hỏi: Trong bức tranh có những hình ảnh gì?
(Tranh có thuyền, núi, mây trời… )
Hỏi: Hình ảnh chính trong bức tranh là gì?
(Hình ảnh chính là thuyền, núi, nước)
- Sau khi học sinh trả lời giáo viên phải chỉ vào những nơi, những hình ảnh
mà học sinh nói tới trong bức tranh Có như vậy các em mới thấy rõ câu trả lời của mình đúng hay chưa đúng Sau mỗi câu trả lời của học sinh giáo viên cần chốt và bổ xung cho học sinh nghe
* Tạo hứng thú cho học sinh trong thời gian thực hành
- Trong khi làm bài giáo viên phải nắm vững tâm lý của học sinh để từ đó xây dựng kế hoạch và phương pháp tác động vào các em tạo ra được không khí cạnh tranh trong học tập (khen bạn vẽ đẹp), kích thích sự sáng tạo, xóa bỏ
Trang 10tư tưởng chán học không muốn trong học tập
* Tạo hứng thú cho học sinh khi đánh giá kết quả học tập của các
em
- Khi đánh giá tranh vẽ của các em cần phải dựa trên đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi, của từng lớp
- Không nên áp đạt lấy tiêu chuẩn đánh giá tranh vẽ của người lớn để đánh giá các em Dựa trên những yếu tố có thể phân loại và đánh giá đúng với khả năng để khích lệ học sinh học tập là chủ yếu
- Khi đánh giá cần căn cứ vào yêu cầu của bài học, động viên khuyến khích các em có tính sáng tạo Những em học sinh yếu không nên chê bai quá nhiều với những em chưa đạt mà chỉ nên nhắc nhở, động viên các em bài sau cố gắng vẽ tốt hơn Như vậy mới tạo ra cho các em sự tìm tòi, hứng thú say mê
và thể hiện cái mới sáng tạo trong bài vẽ của mình
* Tạo hứng thú cho học sinh qua việc nhận xét bài của bạn
- Khi kết thúc giờ học, giáo viên treo tranh của học sinh để học sinh tự nhận xét những bài vẽ tốt, qua đó kích thích các em cố gắng trong bài học của mình còn những bài chưa đẹp các em có thể rút ra kinh nghiệm cho bài học sau
5 Tổ chức lồng ghép các trò chơi, hội thi phù hợp :
- Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh được thực hiện ở tất cả các môn học Đối với việc giảng dạy môn Mĩ thuật càng yêu cầu vận dụng phương pháp này một cách hợp lý để phát huy tính sáng tạo của các em
- Môn Mĩ thuật là một môn học nghệ thuật Vì vậy giáo viên phải tổ chức sao cho giờ học nhẹ nhàng thoải mái mang tính nghệ thuật và có thể tổ chức bằng nhiều hình thức như lồng ghép trò chơi Lồng ghép trò chơi không chỉ