Bai : Song

Thơ Xuân Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn gắn bó thiết tha với cuộc sống, con người, khao khát tình yêu, trân trọng, chăm chút cho hạnh phúc bình dị đời thường... Sự mô tả nhịp điệu

GIỚI THIỆU CHUNG

TÁC GIẢ

TÁC PHẨM

PHÂN TÍCH

Xuân Quỳnh

1.Tác giả Xuân Quỳnh(1942-1988)

a) Cuộc đời:- Từ một diễn viên múa thaứnh nhà thơ.

-Cuộc đời có nhiều thăng trầm(Mồ

côi mẹ; hai lần đò)

-Mất trong một tai nạn giao thông

thảm khốc cùng chồng( Lưu Quang Vũ) và con trai

Vài névt ề tác giả tác phẩm –

Xuân Quỳnh (6/10/1942 - 29/8/1988) tên khai sinh là Nguyễn Thị Xuân

Quỳnh, quê tại phường La Khê, thành phố Hà Đông, Hà Tây Nhà thơ xuất thân trong một gia đình công chức, mồ côi mẹ từ nhỏ, ở với bà nội.

- Bản sắc thơ Xuân Quỳnh tươi tắn, hồn hậu và nồng nhiệt Thơ Xuân

Quỳnh là tiếng lòng của một tâm hồn gắn bó thiết tha với cuộc sống, con

người, khao khát tình yêu, trân trọng, chăm chút cho hạnh phúc bình dị đời thường.

Vài nét về tác giả – tác phẩm

- 2001, Xuân Quỳnh được truy tặng giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ

thuật.

- Tác phẩm chính:

+ Tơ Tằm – Chồi biếc (1963) + Hoa Dọc Chiến Hào (1968) + Gió Lào Cát Trắng (1974)

1 Xuất xứ – hoàn cảnh sáng tác :

Vài nét về tác giả – tác phẩm

Bài thơ được viết trong chuyến đi của Xuân

Quỳnh về vùng ven biển Diêm Điền, tỉnh Thái Bình (29/12/1967)

Bài thơ được in trong tập thơ “Hoa Dọc Chiến Hào” (1968)

Bố cục : :

gồm 3 phần

+ phần 1: Sóng - cảm nhận về tình yêu (2 khổ thơ đầu)

+ phần 2: Sóng - suy tư về tình yêu (5

khổ tiếp theo)+ phần 3: Sóng - khát vọng về tình yêu vĩnh hằng (2 khổ cuối)

Vài nét về tác giả – tác phẩm

Cảm nhận chung :

Bài thơ có một âm hưởng dào dạt, nhịp

nhàng, tạo ra những đợt sóng liên tiếp nhau, lúc tràn lên sôi nổi lúc êm dịu lắng lại Sự mô tả nhịp điệu bên ngoài (Sóng) là để diễn tả nhịp bên trong của tâm hồn: những đợt

sóng của tình yêu khao khát, dào dạt, sôi nổi và da diết sâu lắng

Vài nét về tác giả – tác phẩm

Cảm nhận chung :

Mượn sóng để nói khát vọng tình yêu, sóng là ẩn dụ tâm trạng người con gái đang yêu, là sự hóa thân của “em” Hai nhân vật ấy phân đôi ra để soi chiếu

vào nhau Tâm trạng người con gái đang yêu soi vào sóng để thấy rõ mình hơn, nhờ sóng để biểu hiện những trạng thái xúc động, những khao khát mãnh liệt của mình

Ôi con sóng ngày x aư

Ôi con sóng ngày x aư

Con sóng d i lòng sâuướ

Con sóng trên m t n cặ ướ

Con sóng trên m t n cặ ướ

Ôi con sóng nh bớ ờ

Ôi con sóng nh bớ ờ

Ngày êm không ng đ ủ được

Ngày êm không ng đ ủ được

D u ng c v ph ng namẫ ượ ề ươ

D u ng c v ph ng namẫ ượ ề ươ

N i nào em c ng nghơ ũ ĩ

N i nào em c ng nghơ ũ ĩ

H ng v anh - m t ph ngướ ề ộ ươ

H ng v anh - m t ph ngướ ề ộ ươ

Ở ngoài kia i d ng ngoài kia i d ng đạ đạ ươ ươ

Để ngàn n m còn vă ỗ

3 Sóng – khát vọng về tình yêu vĩnh

hằng: (2 khổ cuối)

PHÂN TÍCH

1 Sóng – Cảm nhận về tình yêu : (2 khổ đầu)

Bài thơ viết về tình yêu nhưng ngay từ đầu nhà

thơ không trực tiếp bộc lộ tâm trạng của mình mà

mượn “Sóng”, để nói “Sóng” thể hiện những trạng

thái trái ngược nhau: “Dữ dội và dịu êm – Oàn ào và lặng lẽ” Đây cũng chính là những biến đổi muôn

hình muôn vẻ của những trái tim khao khát yêu

đương, đặc biệt là tuổi trẻ

Những trạng thái trái ngược,bất thường của sĩng

− Dữ dội >< Dịu êm

Aån dụ trạng thái tình yêu của người phụ nữ dịu dàng kín đáo, e lệ nhưng cũng rất mạnh mẽ

- Mượn biểu tượng của sóng, tác giả diễn tả

khát vọng của tình yêu “Sóng” không chịu nổi khuôn khổ chật hẹp của sông, nên đã tìm ra

tận biển cả: “Sông không hiểu nổi mình –

Sóng tìm ra tận bể”

- “Ra tận bể” sóng mới thể hiện hết mình, sóng mới “ Dữ dội và dịu êm”, sóng mới vô

hạn vô hồi và tình yêu cũng vậy.

-Chỉ biết rằng khát vọng tình yêu nó da diết nó bồi hồi, nó vĩnh hằng trong l ng ngực trẻ ồ

nó bồi hồi, nó vĩnh hằng trong l ng ngực trẻ ồ

như sóng trong lồng biển cả.

Sông không hiểu nổi mình

Sóng tìm ra tận bể

- Chỉ biết rằng khát vọng tình yêu nó da diết nó bồi hồi, nó vĩnh hằng trong l ng ngực trẻ như sóng trong ồ

lòng biển cả.

Ơi con sĩng ngày xưa

Và ngày sau vẫn thế Nỗi khát vọng tình yêu Bồi hồi trong ngực trẻ

2 Sóng – Suy tư về tình yêu: (5 khổ tiếp theo)

Tình yêu trong thơ Xuân Quỳnh không đơn giản, yêu thương cháy bỏng nồng say nhưng không vì thế mà hời hợt:

Trước muơn trùng sĩng bể

Em nghĩ về anh, em

Em nghĩ về biển lớn

Từ nơi nào sĩng lên?

Điệp từ “em nghĩ” nhắc đi nhắc lại càng làm rõ hơn sự suy nghĩ trong con người “Em nghĩ” có nghĩa là em đã thao thức đã lo lắng, đã đặt ra nhiều câu hỏi…

Từ “ không hiểu nổi mình” nhà thơ liên tiếp đặt ra

những băn khoăn, thắc mắc Cuối cùng để tự dằn vặt mình, bởi lẽ cũng chỉ để mà hỏi, hỏi cho vơi nỗi lòng:

Sĩng bắt đầu từ giĩ Giĩ bắt đầu từ đâu?

Em cũng biết nữa Khi nào ta yêu nhau

Quy luật tự nhiên là sóng và gió, nhưng còn tình cảm giải thích từ đâu… Đây là nỗi băn khoăn, dằn dỗi trong nỗi lòng mình, nỗi lo lắng, thỏang thốt “ không biết nữa” Ngây thơ xen chút bất lực.

Trăn trở với khổ thơ ta thấy nỗi lòng nhà thơ trăn trở, nhịp thơ trong khổ thơ thay đổi lúc 3/2 lúc 2/3

linh hoạt nhưng không xuôi thẳng, không bình

thường, thể hiện tâm trạng dằn vặt, nghĩ suy, tìm tòi

“Em cũng không biết nữa Khi nào ta yêu nhau”

Một câu hỏi rất con gái, nhẹ nhàng, bối rối lẫn chút đắm say, ngọt ngào nũng nịu Bên cạnh sự nồng nàn còn là sự nghĩ suy, tìm tòi một câu trả lời dù ít thôi nhưng phải có Nhưng cuối cùng câu hỏi vẫn để đó, nhà thơ bất lực… Làm sao mà có thể đáp nổi…

Tình yêu thường đồng hành với nỗi nhớ và sự mong đợi, vì lẽ đó mà trong thơ Xuân Quỳnh điều đó cũng thể hiện khá rõ Yêu nồng nàn thì nhớ cũng da diết Nỗi nhớ cứ dồn lên tầng tầng

Con sĩng dưới lịng sâu Con sĩng trên mặt nước

Ơi con sĩng nhớ bờ Ngày đêm khơng ngủ được

Con sóng nhớ bờ thao thức “ Ngày đêm không ngủ được” Nói “con sóng dưới lòng sâu”, “con sóng trên mặt nước” nhà thơ muốn nói đến sự toàn diện Dù tận đáy sông hay ngay trên bề mặt sóng vẫn chỉ nhớ bờ, thương bờ.

Nỗi nhớ của con sóng chính là nỗi nhớ của con người, nỗi nhớ tầng tầng lớp lớp đan xen nhau, nối tiếp nhau, thôi thúc giục giã Nói sóng để nói đến nỗi lòng mình Nhớ nhau thời gian như dài thêm, cả giấc ngủ cũng như chập chờn:

Khổ thơ được viết theo thể tăng dần, cảm xúc trong thơ được đun nóng đến tận cùng dào dạt, nóng bỏng…Trong thơ mình khi nói về nỗi nhớ Xuân Quỳnh cũng đã viết:

“Những ngày không gặp nhau Biển bạc đầu thương nhớ

Những ngày không gặp nhau Lòng thuyền đau rạn vỡ”

Phải nói rằng, trong tình yêu Xuân Quỳnh yêu

hết mình Yêu cuồng nhiệt, đắm say, cháy bỏng,

nồng nàn Khổ thơ tiếp khẳng định được điều đó:

Dẫu xuơi về phương bắc Dẫu ngược về phương nam Nơi nào em cũng nghĩ

Hướng về anh - một phương

Đến đây nhà thơ đã đưa ra khái niệm không gian để nói lên mức độ thủy chung “ Dẫu xuôi”,”Dẫu

ngược”,”Phương Bắc”,”Phương Nam”, là những từ

Phương hướng đặt ra xa bao nhiêu thì lòng người lại thể hiện rõ sự thủy chung bấy nhiêu “Một

phương” Câu thơ như một lời khẳng định rắn rỏi,

mạnh mẽ dứt khoát, rõ ràng Tình yêu sẽ chiến thắng tất cả nếu như đó là tình yêu chân thật, thủy chung Lời thơ vang lên như một lời thề nguyện đọc lên cứ rưng rưng xúc động.

Ở ngồi kia đại dương Trăm ngàn con sĩng đĩ Con nào chẳng tới bờ

Dù muơn vời cách trở

Dường như để khẳng định thêm cho lời nói của mình nhà thơ đã đưa ra hàng loạt các dẫn chứng về thiên nhiên tạo vật Tất cả rồi sẽ chiến thắng nếu có sự kiên nhẫn, có sức mạnh Mọi vật rồi sẽ bị chinh phục nếu con người có ý chí quyết tâm.

3 Sóng – khát vọng về tình yêu vĩnh hằng: (2 khổ cuối)

Nhạy cảm với thời gian, ý thức về thời gian

gắn với niềm lo âu và khát khao trong hiện tại:

Cuộc đời tuy dài thế Năm tháng vẫn đi qua Như biển kia dẫu rộng Mây vẫn bay về xa

Hàng loạt các thử thách được đưa ra “Sóng”, cuộc đời và “Biển” rộng là thế, dài là thế nhưng vẫn bị chinh

Nhân vật xem nước được lan ra thành trăm con sóng nhỏ đã thể hiện một ước mong, khát vọng đến tha thiết.

Làm sao đựoc tan ra Thành trăm con sĩng nhỏ Giữa biển lớn tình yêu

Để ngàn năm cịn vỗ

Khổ thơ kết là một ước muốn khôn cùng Trong ước mong vẫn lẫn chút băn khoăn của “làm sao được tan ra” Một khát vọng mãnh liệt thốt lên thành lời mong muốn được, hòa lẫn với bể đời rộng lớn, bứt mình ra khỏi những nhọc nhằn, lo toan, tính toán để ngập mình

Ước mong tồn tại vĩnh hằng trên cõi đời này thôi thúc, giục giã Lời thơ, ý chí, nhịp thơ có phần nhanh hơn, mạnh hơn gấp gáp hơn Bài thơ kết thúc mà lời thơ còn vang

vọng mãi, ào ạt của sóng, ước muốn tung

mình vào bể tình yêu ngày càng nhiệt thành.

Nghệ thuật

Cấu trúc bài thơ được xác lập theo cấu trúc đan xen

hình tượng: Sóng – Bờ (khổ 5), sau đó là Anh – Em (khổ 3,4) rồi lại Sóng – Bờ (khổ 7) Lớp lớp sóng đan xen nhau tới lui như vậy, biển như lặng dần đi nhường chỗ cho những suy tư của cuộc đời

Câu từ đặc sắc: lấy hình tượng sóng để thể hiện tâm hồn mình – tâm trạng của người con gái khi yêu

Sóng được thể hiện bằng hình ảnh nhân hóa, ẩn dụ,

so sánh tài tình

Điệp cấu trúc câu, điệp từ khiến bài thơ có âm

hưởng náo nức, thích hợp trong việc thể hiện tình yêu hăm hở, đắm say

Thể thơ 5 chữ không ngắt nhịp, không chấm câu với sự trải dài của cảm xúc, gợi âm hưởng dạt dào

của sóng biển – sóng lòng

Tổng kết

Qua hình tượng sóng, trên cơ sở khám phá sự tương đồng, hòa hợp giữa sóng và em, bài thơ diễn tả tình yêu của người phụ nữ thiết tha, nồng nàn, chung thủy, muốn vượt lên thử thách của thời gian và sự hữu hạn của đời người Từ đó thấy được tình yêu là một tình cảm cao

đẹp, một hạnh phúc lớn lao của con người

Hà Trang Minh Hà Thành Lân Thanh Nhật Ngọc Hạnh