Gãy cổ xương đùi là một bệnh lý rất thường gặp trong cuộc sống, tài liệu sau nêu lên những vấn đề cơ bản nhất về bệnh lý này.Tài liệu hỗ trợ và cung cấp thông tin đã được chọn lọc và rút gọn.Bài 2 là tài liệu về một bệnh lý thường gặp khác ở chi dưới: gãy xương cẳng chân.
Trang 1Bài 1: Gãy cổ xương đùi
1:Đại cương
-Là các trường hợp gãy xương mà đường gãy ổ giữa chỏm và khối mấu chuyển
-Thường gặp : +, người già cho dù là một chấn thương nhẹ(té dập mông)
-Rất hiếm gặp ở người trẻ và trẻ em
-Tiên lượng về liền xương khá phức tạp do khớp giả và sự tiêu chỏm
-Thường đe dọa tính mạng bởi các biến chứng như viem phổi,nhiễm trùng tiết niệu, su tim,lỡ loét do nằm lâu
2: Nhắc lại các yếu tố quan trọng về giải phẫu
2.1: Điểm yếu: nằm giữa 2 hệ xương
+hệ quạt chân
+hệ cung nhọn
2.2: Về X-quang
2.2.1: Các điểm cốt hóa
-1 tuổi: có điểm cốt hóa đầu xương
-5 tuổi: xuất hiện thêm điểm cốt hóa ở mấu chuyển lớn
-8 tuổi:phát triển mạnh các điểm cốt hóa ở đầu xương và mấu chuyển lớn
-10 tuổi: xuất hiện thêm điểm coosy hóa ở mấu chuyển bé
-13 tuổi:đầu xương phát triển hoàn toàn
-16-18 tuổi: mấu chuyển dính chắc vào đầu xương
-18-20 tuổi: chỏm xương dính chắc vào đùi
2.2.2: +Đường cung cổ bịt :là đường cung nối liên tục của bờ cổ xương đùi và gờ trên lỗ bịt
+ góc cổ chân(130) là góc tao bởi trục của cổ xương đùi và của thân xương đùi
2.3:Về tuần hoàn nuôi dưỡng chỏm : 3 nhóm
Trang 2-nhóm trên,nhóm dưới-trong , nhóm động mạch dây chằng tròn
3: Phân loại
3.1: Theo garden(4 loại)
-garden1:gãy dạng cài nhau,các thớ xương còn thẳng (gãy một phần)
-garden2: gãy cài không di lệch,các thớ xương còn giữ hương thẳng nhưng bị lực ép giữa các xương gãy(gãy hoàn toàn, không di lệch)
-garden3:gãy di lệch khép, thớ xương nằm ngang(gãy hoàn toàn,xương bị lệch một phần)
-garden4:gãy rất di lệch,đầu xương tự do trong ổ cối,chỗ giữ tiếp xúc với dây chằng tròn, các thớ song song nhưng tách rời ra.chỏm sẽ đe dọa hoại tử
3.2: Theo
- Pauwels 1:đường gãy tạo với đường nằm ngang 1 góc tương đương 30, dễ liền xương
- Pauwels 2:góc này tương đương 50, tiên lượng liền xương khó
- Pauwels 3:góc này tương đương 70,nguy cơ hoại tử chỏm cao
4:Triệu chứng lâm sàng
4.1:Gãy cổ chính danh dạng gãy khép
Thường hay gặp,các đoạn gãy tách rời ra bởi co kéo của cơ.Đoạn gãy dưới ở tư thế khép và xoay ra ngoài
4.1.1: Lâm sàng:
-Đau:lệch thường,đau nhiều nhất khi cử động háng
-Mất cơ năng hoàn toàn:lệch không thể nhấc chân lên khỏi mặt giường
-Biến dạng:
+Chân gãy ngắn,đùi khép,bàn chân xoay ra ngoài
+Sờ thấy mấu động lớn bị kéo lên trên
+Có thể tràn dịch khớp gối bên gãy
4.1.2: Về X-quang
-Cần chụp thẳng và nghiêng háng bên gãy
-Có thể thấy:
Trang 3+Đường gãy ở bờ trong của cổ chéo xuống dưới và vào trong
+Đường gãy giữa cổ thẳng góc với trục cổ xương
+Đoạn ngoài bị kéo lên trên chỏm xoay làm trục cổ xương bị gục xuống dưới
*Dấu hiệu chính: Trên phim nghiêng thấy hai đoạn gãy không cài vào nhau
4.2: Gãy cổ chính dang gãy dạng.(hai đoạn cài nhau)
Ít gặp hơn
4.2.1:Lâm sàng:
-Triệu chứng thường không rõ ràng
-Giảm cơ năng không hoàn toàn
4.2.2: X-quang
-Đường gãy dưới chỏm hoặc xuyên cổ gần như là ngang
-Hai đoạn gãy cài nhau làm mở rộng góc cổ chân
5: Tiến triển và biến chứng
Nếu điều trị không tốt sẽ đểlại nhiều biến chứng
5.1: Biến chứng sớm
-choáng chấn thương: hiếm gặp
-Thương tổn phối hợp:Tổn thương ổ khớp hoặc gãy xương đùi
5.2: Biến chứng muộn
5.2.1: Toàn thân
-Thương tổn loét da, loét mông,gót chân xương cùng
-Thương tổn tim phổi: viêm phế quản , viêm phổi,nguy cơ suy tim
-Biến chứng tiết niệu: Nhiễm khuẩn đường tiết niệu
-Tai biến huyết khối:viêm tĩnh mạch và huyết khối phổi
5.2.2; Tại chỗ
-Can lệch:trong tư thế háng khép,gãy ngắn chi 4-5cm và có thể bù trừ bằng cong chậu hông,cột sống ,đi dép đế cao
Trang 4-Can xấu: dễ có nguy cơ thoái hóa khớp nhất là khớp háng,cột sống.
-Khớp giả: do thiếu sót về điều trị như bất động kém,tập vận động sớm
6: Nguyên tắc điều trị
6.1: Phương pháp chỉnh hình
-áp dụng với gãy cài
-Điều trị:+ bó bột whitman
+ kéo liên tục
6.2: Phương pháp phẫu thuật
-Được chỉ định với mọi trường hợp gãy di lệch
-Điều trị:+ kết hợp xương
+ thay khớp háng
khớp giả chỏm
khớp giả trung gian
khớp giả toàn bộ
6.3: Vấn đề chỉ định điều trị
Phụ thuộc vào tuổi:
-Ở trẻ em và giới trẻ: chỉ định kết hợp xương cho mọi hình thái gãy xương với bắt vít đơn thuần hoặc vít ép(DHS)
-Ở người già : chỉ định phụ thuộc tình trạng bệnh nhân,tuổi già hay quá già,tình trạng tinh thần,tình trạng sống như thế nào,có bệnh lý khác kèm theo không
+ <60 tuổi thì kết hợp xương
+60-70 tuổi có thể kết hợp xương nhưng phần lớn đều thay khớp và cho phép vận đọng tức khắc và nên dùng thay khớp toàn bộ ở tuổi này
+75-80 tuổi: dùng khớp trung gian
+>80: dùng khớp giả chỏm
HẾT……